II OZ 719/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1194/14 o odrzuceniu zażalenia w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z dnia [...] września 2014r., nr [...] w sprawie niedopuszczalności odwołania postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Stowarzyszeniu "[...]" z siedzibą w P. przyznania prawa pomocy. W dniu 19 stycznia 2015 r. (data nadania) skarżący wniósł zażalenie na ww. postanowienie. Pismem z dnia 7 kwietnia 2015 r. sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniesionego środka zaskarżenia poprzez osobiste podpisanie zażalenia przez wszystkich członków stowarzyszenia lub nadesłanie odpisu zażalenia podpisanego przez wszystkich członków stowarzyszenia, pouczając, że czynności tej należy dokonać w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. Niniejsze wezwanie zostało prawidłowo doręczone skarżącej w dniu 14 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 maja 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1194/14 odrzucił ww. zażalenie. Sąd wskazał, że z uwagi na okoliczność, iż pomimo upływu wyznaczonego terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia, poza przedstawicielem skarżącego Stowarzyszenia nie podpisał go żaden inny członek stowarzyszenia, nie wpłynął do sądu również odpis zażalenia podpisany przez wszystkich członków stowarzyszenia, zatem zażalenie podlega odrzuceniu. Od tego postanowienia Stowarzyszenie złożyło zażalenie, wnosząc o uchylenie tego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zwrot kosztów postępowania. Postanowieniu zarzuciło, że sąd błędnie uznał, iż zażalenie w sprawie odmowy przyznania prawa pomocy Stowarzyszeniu musi być podpisane przez wszystkich członków Stowarzyszenia lub powinien był zostać nadesłany odpis zażalenia podpisany przez wszystkich członków Stowarzyszenia. Wskazało w uzasadnieniu, że Stowarzyszenie zwykłe jest uproszczoną formą stowarzyszenia i musi określić w regulaminie przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie. Wskazało także na wyrok NSA z 24 września 2014 r., sygn. akt II OSK 1756/13. Po wezwaniu sądu Stowarzyszenie przedłożyło listę członków stowarzyszenia, Regulamin Stowarzyszenia oraz pełnomocnictwo udzielone osobie podpisanej pod zażaleniem, sygnowane przez wszystkich członków Stowarzyszenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Zgodnie natomiast z art. 178 p.p.s.a., sąd obowiązany jest odrzucić na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. W rozpoznawanej sprawie Stowarzyszenie, pomimo wezwania sądu, nie uzupełniło wskazanego braku formalnego. Prawidłowo więc sąd zażalenie odrzucił Odnosząc się zaś do argumentacji wskazanej w rozpoznawanym obecnie zażaleniu wskazać trzeba, że przytaczany przez Stowarzyszenie pogląd o tym, iż pisma stowarzyszenia zwykłego w postępowaniu sądowym nie muszą być podpisywane przez wszystkich członków stowarzyszenia, lecz przez jego przedstawiciela nie zasługuje na aprobatę, zwłaszcza w okolicznościach rozpoznawanej sprawy. Przede wszystkim, pogląd przedstawiony w uzasadnieniu wyroku NSA z 24 września 2014 r., sygn. akt II OSK 1756/13, przywoływanego przez Stowarzyszenie w zażaleniu, sprowadzający się do stwierdzenia, iż zdolność sądową i procesową posiada stowarzyszenie zwykłe, a nie członkowie tego stowarzyszenia, nie jest jedynym stanowiskiem dotyczącym tego zagadnienia prawnego występującym w orzecznictwie sądowym. Przeciwny pogląd został wyrażony m.in. w wyroku NSA: z 13 stycznia 2015 r., II OSK 1425/13, z 4 listopada 2014 r., II OSK 2086/13, z 21 października 2014 r., II OSK 497/13 czy z 2 października 2014 r., II OSK 716/14. W orzecznictwie sądowym toczy się zatem dyskusja nad tym, czy stowarzyszenie zwykłe może skutecznie dokonywać czynności procesowych tylko przez wszystkich swoich członków. Za podzieleniem tego ostatniego poglądu w tej konkretnej sprawie przemawia kilka okoliczności. Po pierwsze, sąd wezwał Stowarzyszenie do podpisania zażalenia przez wszystkich jego członków. Wezwania sądu powinny być wykonywane ściśle (por. postanowienie NSA z 20 maja 2015 r., sygn. akt II OZ 445/15). Skarżące Stowarzyszenie w ogóle nie wykonało wezwania, co skutkować powinno odrzuceniem zażalenia. Po drugie, wezwanie sądu wskazywało na przyjętą przez ten sąd interpretację przepisów odnoszących się do reprezentowania stowarzyszeń zwykłych w postępowaniu sądowym, potwierdzone wydanym wcześniej zarządzeniem NSA z 27 lutego 2015 r. (k. 41) o konieczności zwrócenia się do Stowarzyszenia z wezwaniem o podpisanie zażalenia przez wszystkich jego członków. Stowarzyszenie nie uzupełniając braku formalnego zgodnie z tym wezwaniem, zignorowało stanowisko sądu przyjęte w tej sprawie. W interesie procesowym skarżącego Stowarzyszenia było zastosowanie się do tego wezwania. Po trzecie, nawet gdyby przyjąć, że do reprezentacji stowarzyszenia zwykłego uprawniona jest osoba wskazana przez to stowarzyszenie, to w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie skutkuje to uwzględnieniem zażalenia. Zażalenie odrzucone przez sąd zaskarżonym postanowieniem zostało bowiem wniesione 19 stycznia 2015 r. Pełnomocnictwo udzielone osobie, która podpisuje pisma Stowarzyszenia w tym postępowaniu sądowym datowane jest na 6 maja 2015 r. W związku z tym w chwili wniesienia odrzuconego zażalenia osoba je podpisująca nie była umocowana do działania w imieniu Stowarzyszenia. Jak natomiast wynika z orzecznictwa sądowego, nie jest wystarczające samo wskazanie w regulaminie stowarzyszenia, że jego członek uprawiony jest do reprezentowania stowarzyszenia w stosunkach zewnętrznych. Konieczne jest bowiem udzielenie tej osobie pełnomocnictwa do działania w imieniu stowarzyszenia, podpisanego przez wszystkich członków stowarzyszenia. Ponadto, nawet gdyby przyjąć, że samo postanowienie regulaminu stowarzyszenia wskazujące osobę upoważnioną do reprezentacji stowarzyszenia właściwie umocowuje daną osobę do działania w jego imieniu, to regulamin ten w rozpoznawanej sprawie podpisany jest przez osobę, której pełnomocnictwa Stowarzyszenie udziela, a więc w rzeczywistości udziela ona pełnomocnictwa sama sobie. Ponadto, dostarczenie dokumentów w obecnej sytuacji procesowej Stowarzyszenia pozwala na powzięcie uzasadnionych wątpliwości co do adekwatności do rzeczywistości danych w nich zawartych. W związku z tym należy przyjąć, że zażalenie, które zostało odrzucone przez sąd zaskarżony postanowieniem, powinno było zostać podpisane przez wszystkich członków Stowarzyszenia, czego nie uczyniono, a więc zasadnie zostało przez sąd odrzucone. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.