I FZ 43/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski, po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. [...] sp. z o.o. we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 1 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 1644/14 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi G. [...] sp. z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 14 marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2012 r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 1 grudnia 2014 r., I SA/Wr 1644/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił G. [...] sp. z o.o. z siedzibą we W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej Ppsa). Jak zauważono w motywach orzeczenia, fakt odnotowania przez przedsiębiorcę straty nie przesądza jeszcze o braku płynności finansowej. Zgodnie z przedłożoną dokumentacją finansową przychody netto spółki w 2013 r. wyniosły 564.609,44 zł, przy kosztach w kwocie 677.355,75 zł. Jak jednak wynika z przedłożonych przez stronę deklaracji VAT-7 za maj, czerwiec i lipiec 2014 r., odnotowana przez spółkę strata nie wpłynęła znacząco na funkcjonowanie spółki w obrocie gospodarczym. Sąd wskazał również, że po złożeniu skargi (w kwietniu 2014 r.) spółka dysponowała środkami pieniężnymi na uiszczenie wymaganego wpisu sądowego w kwocie 6744 zł (który na obecnym etapie jest jedynym kosztem postępowania), ponieważ w maju i czerwcu 2014 r. (wezwanie do opłacenia skargi strona otrzymała 24 czerwca 2014 r.) odnotowano w kasie spółki kwoty odpowiednio 26.949,83 zł i 5.583,27 zł. Także w lipcu w kasie spółki znajdowały się środki pieniężne w kwocie 18.311,26 zł. Sąd podkreślił przy tym, że inne zobowiązania spółki (koszty działalności), w tym zaległe zobowiązania cywilnoprawne, jak i publicznoprawne (zaległe zobowiązania wobec ZUS) nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed kosztami sądowymi. Również fakt długotrwałego zwolnienia lekarskiego prezesa spółki, jako kwestia organizacyjna, pozostaje poza przesłankami przyznania prawa pomocy i nie może być brany pod uwagę przy ich ocenie. W zażaleniu na powyższe postanowienie wniesiono o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W motywach powielono dotychczasową argumentację wskazując na straty w działalności spółki i wiążący się z tą okolicznością brak środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania; wolne środki (przychody) muszą bowiem pokrywać bieżące koszty funkcjonowania skarżącej. Nie bez znaczenia dla możliwości zarobkowych skarżącej jest również fakt długotrwałej choroby prezesa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie podkreślić należy, że w zażaleniu potwierdzono w istocie, że skarżąca dysponuje środkami na partycypowanie w kosztach postępowania, zgodnie ze swoim obowiązkiem wynikającym z art. 199 Ppsa, lecz uznaje za bardziej istotne wydatki związane z bieżącą działalnością spółki. Ta argumentacja skarżącej była już przedmiotem rozwagi Sądu odwoławczego, który wyjaśnił stronie, że koszty sądowe powinny być traktowane na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania cywilnoprawne związane z prowadzoną działalnością. Niedopuszczalne jest "przerzucanie na budżet państwa i w konsekwencji na innych podatników skutków decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców" (zob. postanowienie NSA z 14 stycznia 2015 r., I FZ 489/14, CBOSA). Pogląd ten, ugruntowany zresztą w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skład orzekający w tej sprawie w pełni podziela. Koszty sądowe (a ściślej możliwość prowadzenia sporów sądowych, z którymi te koszty się wiążą) stanowią taki sam element ryzyka podejmowanego w ramach działalności gospodarczej, jak i pozostałe zobowiązania przedsiębiorcy, w związku z czym konieczność regulowania np. zobowiązań względem kontrahentów czy innych należności publicznoprawnych co do zasady nie uzasadnia kredytowania przedsiębiorcy przez Skarb Państwa, którego dochody stanowią m.in. opłaty sądowe (art. 212 § 2 Ppsa). We wskazanym postanowieniu, podobnie zresztą jak i w orzeczeniu zaskarżonym w niniejszej sprawie, trafnie wyjaśniono również stronie, że stan zdrowia prezesa spółki nie stanowi okoliczności podlegającej ocenie w ramach analizy przesłanki przyznania prawa pomocy sformułowanej w art. 246 § 2 pkt 2 Ppsa. Z tych powodów orzeczono jak w sentencji, stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa.