II SA/Po 1171/14
WyrokWSA w Poznaniu2014-12-02
Skład orzekający: Jolanta Szaniecka, Maria Kwiecińska, Jakub Zieliński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić przyznania zasiłku dla opiekuna, powołując się na przesłankę negatywną dotyczącą pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim, jeśli wcześniej przyznano świadczenie pielęgnacyjne na podstawie tej samej sytuacji faktycznej i odmiennej wykładni przepisów?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nieprawidłowo odmówiły przyznania zasiłku dla opiekuna, stosując odmienną wykładnię przepisów niż ta, na podstawie której wcześniej przyznano świadczenie pielęgnacyjne. Zasiłek dla opiekuna jest świadczeniem o charakterze kompensacyjnym za utracone, w wyniku niezgodnej z Konstytucją nowelizacji, świadczenie pielęgnacyjne. W sytuacji braku zmiany stanu faktycznego i braku dowodów na nadużycie świadczeń, organ nie może kwestionować wcześniejszej, prawnie dopuszczalnej wykładni.Stan faktyczny
Skarżąca A.K. ubiegała się o zasiłek dla opiekuna w związku z opieką nad matką Z.W. Organy administracji odmówiły przyznania zasiłku, powołując się na art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowił, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie ma znacznego stopnia niepełnosprawności. Skarżąca argumentowała, że jej ojciec, będący mężem Z.W., jest w podeszłym wieku i schorowany, co uniemożliwia mu opiekę nad żoną. Wcześniej, decyzją z 2012 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyznało A.K. świadczenie pielęgnacyjne, stosując prokonstytucyjną wykładnię przepisów, która uwzględniała stan zdrowia i wiek współmałżonka.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 19 sierpnia 2014 r. oraz określenie, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant St. sekretarz sąd. Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 19 sierpnia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Decyzją z dnia (...) sierpnia 2014 r., (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (powoływane dalej jako "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania A. K., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Ś. (powoływanego dalej jako "Burmistrz") z dnia (...) lipca 2014 r., (...) w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej zasiłku dla opiekuna.
Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następującym stanie faktycznym.
Przed wszczęciem postępowania dotyczącego zasiłku dla opiekuna, będącego bezpośrednio przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie, przeprowadzone zostało postępowanie w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego.
Wnioskiem z dnia (...) stycznia 2012 r. A. K. wystąpiła do Burmistrza Miasta i Gminy Ś. o przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką Z. W. Do wniosku załączyła oświadczenie ojca (męża matki), który wskazał, że z uwagi na wiek nie jest w stanie opiekować się żoną.
Decyzją z dnia (...) lutego 2014 r. Burmistrz odmówił A. K. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazał, że osoba wymagająca opieki – Z. W. - pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. To oznacza, że zachodzi przesłanka do odmowy przyznania świadczenia zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (wówczas tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm. - dalej powoływana jako "u.ś.r.").
Decyzją z dnia (...) marca 2012 r"(...) Kolegium uchyliło decyzję z dnia (...) lutego 2012 r. w całości i przyznało A. K. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad Z. W. (od [...] stycznia 2012 r.) na stałe. W uzasadnieniu tej decyzji dostrzeżono pewne wątpliwości jakie wiązały się ze stosowaniem przesłanki negatywnej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zawartej w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., jednakże powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych (m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 sierpnia 2010 r., II SA/Po 212/10, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., I OSK 722/09 orzeczenia.nsa.gov.pl) uznano, że w stanie faktycznym sprawy dopuszczalna i konieczna jest taka wykładnia tego przepisu, która umożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na objętego opieką małżonka, jeżeli drugi małżonek ze uwagi na wiek lub stan zdrowia nie jest w stanie sprawować nad nim opieki.
W związku z wygaśnięciem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wnioskiem z dnia (...) maja 2014 r. A. K. wystąpiła o przyznanie jej prawa do zasiłku dla opiekuna.
Dnia (...) czerwca 2014 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy, w trakcie którego Z. W. oświadczyła, iż jest przewlekle chora i opiekuje się nią córka A. K.
Decyzją z dnia (...) lipca 2014 r., (...) Burmistrz odmówił A. K. przyznania zasiłku dla opiekuna nad Z. W., a odmowa dotyczyła zasiłku:
- przyznawanego na podstawie art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567 - dalej: "u.u.w.z.") za okres od (...) lipca 2013 r. do (...) maja 2014 r.;
- przyznawanego na podstawie art. 2 ust. 2 pkt 2 u.u.w.z. za okres od (...) maja 2014 r. (bezterminowo) oraz
- odsetek ustawowych, o których mowa w art. 2 ust. 3 u.u.w.z.
Organ wskazał na art. 2 ust. 2 pkt 1 i 2 u.u.w.z. zaznaczając zwłaszcza, że zasiłek dla opiekunów przysługuje za okresy, w których ubiegająca się o niego osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Organ powołał dalej art. 17 u.ś.r., podkreślając, że zgodnie z ustępem 5 pkt 2 lit. a tego artykułu świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Przenosząc powyższe na grunt sprawy organ zauważył, że A. K. nie przysługuje zasiłek dla opiekuna w związku z opieką nad matką Z. W. Pozostaje ona w związku małżeńskim, a więc jej współmałżonek musiałby się legitymować orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W odwołaniu A. K. pokreśliła, że jej matka jest całkowicie niezdolna do samodzielnej egzystencji. Wymaga opieki skarżącej. Konieczność takiej opieki dotyczy także ojca A. K. jak i babci, która z nimi mieszka. Ojciec skarżącej, ze względu na stan zdrowia oraz wiek, nie jest w stanie sam wykonywać codziennych czynności związanych z opieką nad Z. W. oraz babcią skarżącej.
Utrzymując decyzję w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 - zwanej dalej "K.p.a.") Kolegium ustaliło między innymi, że Z. W. pozostaje w związku małżeńskim z W. W., który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Kolegium przytoczyło następnie relewantne przepisy u.u.w.z. oraz u.ś.r. Wskazało, że decyzją z dnia (...) marca 2012 r. (...) przyznało A. K. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką Z. W. od dnia (...) stycznia 2012 r. na stałe. Decyzja ta wygasła z dniem (...) czerwca 2013 r.
Wobec powyższego organ ponownie zbadał przesłanki z u.u.w.z. oraz u.ś.r. Doszedł do przekonania, że skoro Z. W. pozostaje w związku małżeńskim, a współmałżonek W. W. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to należy uznać, iż osoba wymagająca opieki nie spełnia przesłanki określonej w art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a u.ś.r.
Końcowo organ odwoławczy dodał, że wprawdzie strona w odwołaniu podniosła, że jej ojciec nie jest w stanie opiekować się mamą i babcią ze względu na choroby oraz swój wiek. Jednak nie załączyła żadnych dokumentów potwierdzających chorobę ojca. Również z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego nie wynika, ze W. W. choruje.
W skardze A. K. podkreśliła, że jako córka Z. W. opiekuje się matką szczególnie intensywnie po operacjach, które ta przeszła w zakresie endoprotez stawu biodrowego prawego i lewego oraz stawu kolanowego. Matka jest pod stała kontrolą lekarza ortopedy oraz lekarza rodzinnego. Leczy się poradni reumatologicznej. Z. W. posiada orzeczenie z KRUS z dnia (...) czerwca 2008 r. uznające ją za całkowicie niezdolną do samodzielnej egzystencji od (...) czerwca 2008 r., czyli od ponad 6 lat.
Skarżąca odniosła się też do argumentu Kolegium, że Z. W. pozostaje w związku małżeńskim. Jej mąż W. W. w bieżącym roku skończył 74 lata, jest osobą starszą i schorowaną; sam wymaga opieki. Jest również osobą niedosłyszącą (w chwili obecnej oczekuje na badania słuchu). Przebył operację prostaty i nie może unosić ciężarów (zaświadczenie lekarskie), a co za tym idzie nie może podnosić mamy. Sam wymaga opieki osób trzecich. Nie prowadzi samochodu z uwagi na pogarszający się wzrok oraz ograniczoną koncentrację. W domu pozostaje również babcia, która w sierpniu bieżącego roku ukończyła 94 lata. Jest osobą schorowaną po ciężkiej pracy fizycznej na roli. Babcia jest pod stałą kontrolą lekarza rodzinnego z uwagi na choroby serca i niskie ciśnienie oraz ogólny, zły stan zdrowia chociażby i ze względu na wiek wymaga stałej opieki.
Podsumowując, A. K. pokreśliła, że ma pod opieką troje starszych ludzi, którzy wymagają stałej opieki nie tylko ze względu na osiągnięty wiek, ale przede wszystkim na stan zdrowia. Codzienna opieka wymaga wysiłku nie tylko psychicznego a przede wszystkim fizycznego. Skarżąca czasem musi nawet prosić o pomoc bliskie osoby.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżonej decyzji jest prawo do zasiłku dla opiekuna określone w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U., poz. 567 - dalej zwanej "u.u.w.z."). Zgodnie z art. 1 tej ustawy "określa [ona] warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Art. 2 ust. 1 u.w.z.o. stanowi z kolei, że "zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy oświadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r."
Mając na uwadze powyższe, nie budzi wątpliwości, że ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów wiąże się z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r., K 27/13, który orzekł, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548) - na podstawie których wygasły dotychczasowe decyzje o świadczeniach pielęgnacyjnych - jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z uzasadnieniem wyroku Trybunału, przywrócenie stanu zgodnego z Konstytucją, tj. przywrócenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które świadczenie to utraciły od dnia 1 lipca 2013 r., wymagało bezzwłocznej interwencji ustawodawcy, który powinien wprowadzić stosowne korekty w systemie prawnym.
W niniejszej sprawie odmówiono A. K. przyznania zasiłku dla opiekunów powołując się na art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 u.u.w.z. oraz przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.
Zgodnie ze wskazanym wyżej art. 2 ust. 2 pkt 1 i 2 u.u.w.z. "Zasiłek dla opiekuna przysługuje: 1) za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.; 2) od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.".
Z kolei art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu z 31 grudnia 2012 r. stanowi, iż "świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli [...] osoba wymagająca opieki [...] pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności".
Zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy uznały niejako za oczywiste, że skarżącej nie przysługuje zasiłek dla opiekuna w związku z opieką nad matką Z. W. w okresie od (...) lipca 2013 r.
Organy ustaliwszy, że objęta opieką Z. W. Pozostawała i pozostaje w związku małżeńskim z W. W., który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, przyjęły, iż uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego było wyłączone ze względu na art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., który znajduje zastosowanie w związku z odesłaniem w art. 2 ust. 2 pkt 1 u.u.w.z., a tym samym nie można było przyznać wnioskowanego świadczenia dla opiekunów.
W ocenie Sądu argumentacja organów nie jest prawidłowa, zwłaszcza gdy uwzględni się szczególne okoliczności sprawy, oraz fakt, że wniosek A. K. dotyczył świadczenia stanowiącego docelowo rekompensatę za niekonstytucyjnie "wygaszone" świadczenie pielęgnacyjne.
W sprawie bezspornym jest, że decyzją z dnia (...) marca 2012 r., (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyznało A. K. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad Z. W. Od (...) stycznia 2012 r. na stałe. Jak już wcześniej wskazano, organ wówczas dostrzegł pewne wątpliwości jakie wiązały się ze stosowaniem przesłanki negatywnej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zawartej w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., jednakże powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 sierpnia 2010 r., II SA/Po 212/10, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., I OSK 722/09 orzeczenia.nsa.gov.pl) doszedł do przekonania, że w stanie faktycznym sprawy dopuszczalna i konieczna jest taka wykładnia tego przepisu, która umożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na objętego opieką małżonka, jeżeli drugi małżonek ze uwagi na wiek lub stan zdrowia nie jest w stanie sprawować nad nim opieki.
Pokreślić w tym miejscu trzeba, że rozpatrując wniosek o przyznanie A. K. zasiłku dla opiekunów, który przysługuje jej niejako "w miejsce" świadczenia pielęgnacyjnego, organy ponownie oceniają dokładnie ten sam stan faktyczny i operują dokładnie tymi samymi normami prawnymi (ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów nakazuje sięgać do ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu z 31 grudnia 2012 r.), jak we wcześniejszej sprawie dotyczącej świadczenia pielęgnacyjnego. Organy przyjęły jednak radykalnie odmienną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.
Zdaniem Sądu takie działanie należy uznać za nieprawidłowe.
Jak już wskazano, w niniejszej sprawie o świadczenie dla opiekunów ubiega się osoba, której już wcześniej przysługiwało szeroko rozumiane świadczenie opiekuńcze w postaci świadczenia pielęgnacyjnego, które wygasło z końcem czerwca 2013 r. na mocy niezgodnego z ustawą zasadniczą art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548).
Podkreślić trzeba, że przyczyną stwierdzenia niekonstytucyjności art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, którym "wygaszono" dotychczasowe świadczenia pielęgnacyjne, było stwierdzenie, iż ustawodawca dopuścił się naruszenia praw słusznie nabytych oraz zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa.
Z całokształtu rozważań Trybunału zawartych w wyroku K 27/13 wynika, że uznał on zastosowanie przyjętego w nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych rozwiązania (polegającego na stwierdzeniu wygaśnięcia wszystkich decyzji w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego z mocy prawa) za nieadekwatne do celu, jakim było wyeliminowanie nadużyć związanych z pobieraniem świadczeń pielęgnacyjnych przez osoby w rzeczywistości nie świadczące opieki. Trybunał z jednej strony wskazał, że "w imię wartości doniosłych konstytucyjnie ustawodawca może wyjątkowo odstąpić od zasady stabilności decyzji administracyjnych, modyfikując je na niekorzyść jednostki, a nawet wygasić wynikające z nich prawa podmiotowe", jednakże zaraz dodał, że "warunkiem koniecznym takiego zabiegu jest jednak działanie w celu urzeczywistnienia jakiejś normy konstytucyjnej, w sposób niearbitralny, oraz zagwarantowanie mechanizmów ochronnych podmiotom, których sytuacja uległa pogorszeniu. W związku z tym Trybunał Konstytucyjny uznał, że nie przekonuje teza, że dopiero wygaszenie wszystkich decyzji administracyjnych i poddanie wymogom nowej regulacji podmiotów posiadających dotychczas uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego pozwoliło na ograniczenie kręgu osób, które nie sprawują faktycznej opieki nad osobą niepełnosprawną, a zarazem korzystają ze świadczeń, przez co nadużywają środków publicznych".
Mając na uwadze powyższe, przyjmując za punkt wyjścia opisane przez Trybunał zasady konstytucyjne takie jak zasada ochrony praw nabytych oraz zasada zaufania obywatela do Państwa, uznać należy za niedopuszczalne ograniczanie dostępu do świadczeń opiekuńczych (obecnie w postaci zasiłku dla opiekunów) osobom, którym te świadczenia (w postaci świadczeń pielęgnacyjnych) przysługiwały
do końca czerwca 2013 r. na podstawie ostatecznych decyzji administracyjnych i wobec których nie można wykazać, że świadczeń tych nadużywały.
Innymi słowy, jeżeli beneficjent do 30 czerwca 2013 r. otrzymywał świadczenie pielęgnacyjne przyznane na stałe decyzją ostateczną, opartą o określoną i dopuszczalną prawnie wykładnię ustawy o świadczeniach rodzinnych i zarazem decyzję wydaną w warunkach faktycznie usprawiedliwionych (ze względu na rzeczywistą opiekę beneficjenta świadczenia nad niepełnosprawnym), to przyznając obecnie zasiłek dla opiekunów w niezmienionym stanie faktycznym, organ nie może kwestionować tej przyjętej wcześniej w takim stanie faktycznym wykładni. Zasiłek dla opiekunów należy bowiem przede wszystkim postrzegać jako świadczenie rekompensujące słusznie nabyte, ale niekonstytucyjnie odebrane, świadczenie pielęgnacyjne; natomiast wtórnie dopiero jako świadczenie nowe. Zasiłek dla opiekunów służy przede wszystkim restytucji dotychczasowego uprawnienia opiekuńczego. Odmowa więc zasiłku dla opiekunów osobie, która świadczeń opiekuńczych nie nadużywała, prowadzi do rezultatu niweczącego wskazania wyroku K 27/13. W istocie bowiem prowadziłaby do braku pełnego zrekompensowania szeroko rozumianych świadczeń opiekuńczych tym osobom, które świadczeń tych nie nadużywały i które zdaniem Trybunału nie powinny być ich pozbawione ze względu na konstytucyjnie chronioną zasadę ochrony praw nabytych i zaufania do organów państwa.
Przenosząc powyższe na grunt tej sprawy trzeba mieć na względzie, że decyzja Kolegium z dnia (...) marca 2012 r., (...) statuowała dla A. K. prawo nabyte, jako takie chronione konstytucyjnie, które nie powinno być odebrane, np. z takich powodów jak zmiana polityki przyznawania świadczeń, czy z powodu wykładni przepisów. Co więcej, A. K. pobierała świadczenie pielęgnacyjne w zaufaniu do organów państwa jako świadczenie należne i ze względu na nie, między innymi, kształtowała swoją sytuację osobistą i zawodową na przyszłość.
Sąd dodatkowo zauważa, że żadne okoliczności sprawy nie wskazują też, że skarżąca jest osobą, która faktycznie nadużywała świadczeń opiekuńczych (świadczenia pielęgnacyjnego) przyznanych jej decyzją administracyjną, a więc osobą, która w świetle wyroku Trybunału K 27/13 nie zasługiwałaby na objęcie jej konstytucyjną ochroną ze względu na ochronę praw słusznie nabytych i skonkretyzowanych decyzją administracyjną. Uwypuklenia wymaga fakt, iż w decyzji Kolegium w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego organ ten ustalił, że A. K. rzeczywiście świadczyła opiekę nad matką, a ustalenia tego nigdy nie podważono. Nie podważono też wcześniejszych ustaleń, które legły u podstaw decyzji z dnia (...) marca 2012 r., (...), to jest, że już w 2012 r. W. W., a więc mąż Z. W., ze względu na stan zdrowia i wiek nie był w stanie opiekować się małżonką.
Podsumowując - w sprawie nie wykazano, iżby jakiekolwiek ustalenia decyzji z dnia (...) marca 2012 r. (w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego) były błędne, bądź by nastąpiła jakakolwiek zmiana stanu faktycznego względem sytuacji skarżącej, jaka istniała w dacie, gdy przyznawano skarżącej świadczenie pielęgnacyjne (następnie wygaszone).
W niniejszej sprawie organ umotywował swą odmowę przyznania zasiłku dla opiekuna powołując się tylko i wyłącznie na odmienną, aniżeli dotychczas przyjętą w decyzji o świadczeniu pielęgnacyjnym, interpretację przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r. W konsekwencji powstał stan nie do zaakceptowania w świetle zasad konstytucyjnych uwypuklonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 27/13: skarżąca, która należała do kręgu osób rzeczywiście świadczących opiekę nad osobą bliską wymagającą tej opieki, została pozbawiona świadczeń opiekuńczych. Zasadnicze znaczenie ma przy tym to, że nie wykazano, aby zaistniały jakiekolwiek szczególne okoliczności, które uzasadniałyby twierdzenie o nadużyciu przez A. K. przyznanego jej wcześniej świadczenia pielęgnacyjnego, względnie, że nastąpiła taka zmiana stanu faktycznego, która uzasadniałaby inną ocenę jej sytuacji na potrzeby zasiłku dla opiekuna, aniżeli wcześniej przyjęto na potrzeby świadczenia pielęgnacyjnego.
Uzupełniając powyższe rozważania Sąd wyjaśnia, że nie miał wątpliwości, co do tego, że wcześniejsza decyzja o przyznaniu A. K. świadczenia pielęgnacyjnego kształtowała dla skarżącej skonkretyzowane i słusznie nabyte prawo. Słuszności nabycia prawa do tego świadczenia nie podważa fakt, że w orzecznictwie zgłasza się nieraz wątpliwości, co do sposobu wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Sąd podkreśla, że przyznanie A. K. świadczenia pielęgnacyjnego opierało się na umotywowanej prawnie prokonstytucyjnej wykładni wymienionego wyżej przepisu, która zresztą niejednokrotnie uznana została za trafną w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. wyrok z dnia 20 września 2013 r., I OSK 2/13, orzeczenia.nsa.gov.pl). O decyzji wcześniej przyznającej skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w żadnym razie nie można zatem twierdzić, że rażąco narusza ona prawo, względnie, że przyznaje ona uprawnienie osobie oczywiście nieuprawnionej. To z kolei nakazuje poszanować wynikające z niej skonkretyzowane uprawnienie.
Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium powinno uwzględnić ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu.
Mając to wszystko na uwadze Sąd - działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej "P.p.s.a.") orzekł jak w sentencji wyroku. O wykonalności decyzji orzeczono na podstawie art. 152 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło