I SA/Wa 2651/14

WyrokWSA w Warszawie2014-12-02

Skład orzekający: Tomasz Wykowski, Anita Wielopolska-Fonfara, Przemysław Żmich

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba, która zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej przed powstaniem niepełnosprawności u matki, a następnie sprawowała nad nią opiekę i pobierała świadczenie pielęgnacyjne, spełnia przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy obu instancji błędnie zinterpretowały przepis art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zawężając pojęcie 'rezygnacji z zatrudnienia' wyłącznie do sytuacji, gdy ustanie zatrudnienia nastąpiło bezpośrednio w związku z koniecznością sprawowania opieki. W przypadku osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne przed nowelizacją ustawy, pojęcie to powinno być interpretowane szeroko, obejmując również niepodejmowanie zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Ponadto, organy zaniechały wyjaśnienia innych istotnych okoliczności faktycznych, co stanowi naruszenie przepisów postępowania.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Organy obu instancji odmówiły przyznania zasiłku, uznając, że skarżący nie spełnił przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, gdyż zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej przed ustaleniem stopnia niepełnosprawności matki. Skarżący wniósł skargę do sądu, zarzucając wadliwą wykładnię przepisów. Sąd zawiesił postępowanie w związku z pytaniem prawnym skierowanym do Trybunału Konstytucyjnego, które następnie umorzyło postępowanie.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza M. i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.) Sędziowie: WSA Anita Wielopolska-Fonfara WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2014 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza M. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją"), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej "SKO"), po rozpatrzeniu odwołania J. S. (dalej "skarżącego") od decyzji Burmistrza M. (dalej "Burmistrza"), reprezentowanego przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M., z dnia [...] sierpnia 2013 r. Nr [...], odmawiającej przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną, utrzymało decyzję Burmistrza w mocy. II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie zaskarżonej obecnie decyzji SKO, przedstawia się w sposób następujący: 1. Wnioskiem z dnia 16 lipca 2013 r. skarżący wniósł do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. podanie o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego (dalej także "zasiłku") z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną, tj. matką skarżącego S. S. 2. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Burmistrz, z upoważnienia którego działał Dyrektor Ośrodka, odmówił przyznania skarżącemu zasiłku. 2.1. Uzasadniając odmowne rozpatrzenie wniosku, Burmistrz stwierdził, że w świetle art.16a ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz.992 z późn. zm.), dalej "ustawy z 2003 r." albo "ustawy", skarżący nie spełnia warunku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się z wymienionym w przepisie orzeczeniem o niepełnosprawności. 2.2. Dokonując oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Prezydent wskazał w szczególności, co następuje: 1) matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem o [...] stopniu niepełnosprawności, a ustalony stopień datuje się od dnia [...] grudnia 2009 r., 2) od dnia 1 grudnia 2010 r. do 30 czerwca 2013 r. skarżący pobierał świadczenie pielęgnacyjne z racji sprawowania opieki nad matką, 3) rezygnacja przez skarżącego z zatrudnienia nie była bezpośrednio związana z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, albowiem matka skarżącego posiada orzeczony stopień niepełnosprawności od dnia [...] grudnia 2010 r., natomiast skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej z dniem [...] września 2009 r. 3. Skarżący wniósł do SKO odwołanie od decyzji Burmistrza, zarzucając orzeczeniu wadliwą ocenę sprawy. III. Rozpatrzywszy zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] października 2013 r. odwołanie skarżącego od decyzji Burmistrza, SKO utrzymało tę decyzję w mocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie odwoławcze, SKO podzieliło stanowisko Burmistrza, że w świetle materiału dowodowego sprawy bezpośrednią przyczyną rezygnacji przez skarżącego z zatrudnienia nie była potrzeba sprawowania opieki nad matką. Z akt sprawy wynika bowiem, że niepełnosprawność matki skarżącego, uniemożliwiająca jej samodzielną egzystencję, została stwierdzona dopiero po zaprzestaniu prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej. IV. Skarżący wniósł do Sądu skargę na decyzję SKO, zarzucając orzeczeniu w szczególności wadliwą wykładnię art.16a ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, nie uwzględniającą spełniania przez skarżącego przesłanek do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art.17 ustawy, przed dniem 1 stycznia 2013 r. V. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. VI. Postanowieniem z dnia 7 marca 2014 r. Sąd zawiesił postępowanie sądowe w niniejszej sprawie w związku z zawisłością przed Trybunałem Konstytucyjnym sprawy zainicjowanej pytaniem prawnym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (postanowienie z dnia 12 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Po 1026/13): "czy art. 16a ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), w zakresie w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego świadczenia opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny z: art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Postanowieniem z dnia 17 lipca 2014 r. sygn. akt P 1/14 Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie wszczęte wskutek pytania prawnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2014 r. tut. Sąd podjął postępowanie sądowe zawieszone w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: VII. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja SKO, jak i utrzymana nią w mocy decyzja Burmistrza zapadły z naruszeniem przepisów prawa materialnego. Z tej racji obie decyzje należało wyeliminować z obrotu prawnego. VIII. Kontrola legalności zaskarżonej do Sądu decyzji SKO prowadzi do następujących wniosków: 1. Świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego uregulowane zostało w art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późń. zm.), który to przepis dodano do ustawy z dniem 1 stycznia 2013 r., na mocy art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz.1548). Tym samym do systemu świadczeń rodzinnych wprowadzono nowego typu świadczenie, tj. wspomniany wyżej specjalny zasiłek opiekuńczy, funkcjonujący odtąd obok istniejącego także przed nowelizacją świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art.17 ustawy z 2003 r. Zaznaczyć należy, że wprowadzenie specjalnego zasiłku opiekuńczego było następstwem dokonanej równolegle, daleko idącej nowelizacji instytucji świadczenia pielęgnacyjnego, mającej na celu zaostrzenie kryteriów jego przyznawania. 2. W myśl art. 16a ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, specjalny zasiłek opiekuńczy, przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz.788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. 3. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że: (-) matka skarżącego, na mocy orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] lutego 2011 r., wydanego na stałe, zaliczona została do [...] stopnia niepełnosprawności (które datuje się od [...] grudnia 2010 r.) ze wskazaniem, że zachodzi konieczność sprawowania stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, (-) skarżący jest osobą obowiązaną do alimentacji wobec matki, (-) dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kryterium dochodowego warunkującego przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. 4. Okolicznością sporną w sprawie jest natomiast to, czy skarżący spełnił obligatoryjną do uzyskania zasiłku przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką. 5. W ocenie organów obu instancji przesłanka ta nie została w sprawie spełniona, albowiem nie zaistniał bezpośredni związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy ustaniem wykonywania przez skarżącego pracy zarobkowej z dniem [...] września 2009 r. (zdarzenie wcześniejsze) a podjęciem opieki nad matką w sytuacji, w której [...] stopień niepełnosprawności matki datuje się od [...] grudnia 2010 r. (zdarzenie późniejsze). Kolejność wystąpienia tychże zdarzeń, tj. uprzednie zrezygnowanie przez skarżącego z prowadzenia działalności gospodarczej, a dopiero późniejsze powstanie [...] stopnia niepełnosprawności matki doprowadziła organy do wniosku, że rezygnacja przez skarżącego z wykonywania pracy zarobkowej musiała być następstwem innych przyczyn, aniżeli fakt podjęcia opieki nad matką. 6. W ocenie Sądu wadliwie przyjęły organy, że w każdym stanie faktycznym przepis art.16a ust. 1 ustawy umożliwia uzyskanie specjalnego zasiłku opiekuńczego wyłącznie przez te osoby, których zatrudnienie lub wykonywanie innej pracy zarobkowej ustało bezpośrednio w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, pozostawiając poza kręgiem uprawnionych te osoby, które wprawdzie zrezygnowały z zatrudnienia bez związku z koniecznością podjęcia opieki nad osobą niepełnosprawną (tj. w okresie, w którym opieka taka nie była wymagana), niemniej w konsekwencji późniejszego powstania tego rodzaju konieczności i podjęcia stosownej opieki, zatrudnienia nie podjęły. Organy nie rozważyły wpływu na ocenę wskazanej wyżej kwestii okoliczności, czy do dnia 30 czerwca 2013 r. osoba ubiegająca się obecnie o specjalny zasiłek opiekuńczy, pobierała świadczenie pielęgnacyjne, przyznane na podstawie art.17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2013 r., czy też nie. 7. Należy odnotować, że począwszy od dnia 1 stycznia 2013 r. kwestia zależności pomiędzy powstaniem prawa do świadczenia rodzinnego a niewykonywaniem zatrudnienia, czy też innej pracy zarobkowej została uregulowana przez ustawodawcę w różny sposób w odniesieniu do dwóch, relatywnie zbliżonych do siebie charakterem rodzajów świadczeń, tj. w odniesieniu do specjalnego zasiłku opiekuńczego (art. 16a ustawy z 2003 r.) oraz świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ww. ustawy). Podczas, gdy przesłanką do nabycia świadczenia pielęgnacyjnego może być w dalszym ciągu (tj. tak samo, jak miało to miejsce w stanie prawnym, obowiązującym do dnia 31 grudnia 2012 r.) zarówno: 1) niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jak i 2) rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej – obie te sytuacje mające związek ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, to przyznanie zasiłku opiekuńczego jest możliwe (w świetle literalnego brzmienia art.16a ustawy) wyłącznie w razie rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, spowodowanej koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym. Niewątpliwie zatem uprawnionym w tej sytuacji jest mówienie o szerokim (w odniesieniu do świadczenia pielęgnacyjnego) i rygorystycznym (w odniesieniu do specjalnego zasiłku opiekuńczego) kryterium przyznawania obu przewidzianych w ustawie świadczeń rodzinnych w kontekście wspomnianej wyżej zależności pomiędzy powstaniem prawa do świadczenia rodzinnego a niewykonywaniem zatrudnienia, czy też innej pracy zarobkowej. 8. Wątpliwości co do dopuszczalności ograniczenia w ten sposób przez ustawodawcę zakresu zastosowania art.16a ust.1 ustawy z 2003 r. stały się podstawą skierowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego (postanowienie z dnia 12 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Po 1026/13) o następującej treści: "Czy art. 16a ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 ze zm.), w zakresie w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego świadczenia opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji - jest zgodny z: art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Sąd pytający stwierdził, że ewentualne uznanie niekonstytucyjności art. 16a ust. 1 ustawy spowoduje, iż zasiłek ten przysługiwałby nie tylko osobom - które spełniając pozostałe wymienione w art. 16a ww. ustawy warunki rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki - ale także osobom, które takiej działalności nie podejmują. 9. Postanowieniem z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt P 1/14, Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie zainicjowane pytaniem prawnym WSA w Poznaniu. W uzasadnieniu stwierdził, że zasadniczy problem konstytucyjny dotyczący osób pobierających przed wejściem w życie ustawy zmieniającej z 2012 r. świadczenie pielęgnacyjne, które na mocy tej ustawy zostały go pozbawione, został już rozstrzygnięty przez Trybunał Konstytucyjny. W wyroku z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. K 27/13 (OTK ZU nr 9/A/2013, poz. 134) - na siedem dni przed sformułowaniem pytania prawnego przez WSA w Poznaniu – Trybunał orzekł, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy zmieniającej z dnia 7 grudnia 2012 r., wprowadzającej m.in. zaskarżony art. 16a ust. 1 ustawy, narusza prawa słusznie nabyte oraz zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa w odniesieniu do tej grupy osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej z 2012 r., a jednocześnie nie spełniły przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 2012 r. Przepisy art. 11 ust. 1 i 3 regulowały wpływ ustawy zmieniającej z 2012 r. na stosunki prawne powstałe oraz ukształtowane pod rządami dotychczas obowiązującej ustawy o świadczeniach rodzinnych; ich problematyka odnosiła się do kwestii intertemporalnych (przejściowych). Trybunał podniósł, że zaskarżone przepisy nie zabezpieczyły w należyty sposób interesów osób, które w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną otrzymywały już świadczenie pielęgnacyjne. Naruszyły tym samym bezpieczeństwo prawne uprawnionych, a w sposób pośredni również bezpieczeństwo prawne osób niepełnosprawnych, przez odebranie wsparcia osobom opiekującym się nimi. Dodał, że Sejm - wykonując wyrok TK o sygn. K 27/13 - uchwalił ustawę regulującą sytuację prawną podmiotów, które utraciły świadczenia rodzinne w związku z wejściem w życie ustawy zmieniającej z 2012 r. Przy czym, zasady regulujące wypłatę zasiłków dla opiekunów przewidziane w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2014 r. Nr 567) weszły w życie z dniem 15 maja 2014 r. Ponadto, art. 17 pkt 2 lit. a tej ustawy zmienił treść art. 16a ust. 1 u.ś.r. W ust. 1 pkt 1 tego przepisu, w nowym brzmieniu, ustawodawca wyraźnie uregulował kwestię prawa do świadczeń rodzinnych również tych opiekunów, którzy nie podejmowali zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Przepis ten - zgodnie z art. 26 tej ustawy - wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2015 r. 10. W świetle powyższych wywodów przyjąć należy, że w sytuacji, w której osoba wnioskująca obecnie o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie art.16a ustawy z 2003 r. pobierała dotąd, na podstawie art.17 ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2012 r., świadczenie pielęgnacyjne, to pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", którym ustawodawca posłużył się w art. 16a ust. 1 ustawy należałoby interpretować szeroko, włączając w jego zakres znaczeniowy również "niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną". Przyjęcie innej wykładni przepisu art. 16a ust. 1 ustawy w tym zakresie prowadziłoby do faktycznego pozbawienia osób, które zrezygnowały z zatrudnienia przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z dnia 7 grudnia 2012 r., a sprawowały przed jej wejściem w życie i sprawują nadal opiekę nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Za takim rozumieniem przepisu przemawia nie tylko ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. K 27/13, ale i działania ustawodawcy wprowadzające regulacje (ww. ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów) sytuacji prawnej podmiotów, które utraciły świadczenia rodzinne w związku z wejściem w życie ustawy zmieniającej z 2012 r. 11. Zaznaczyć przy tym należy, że z uwagi na wejście w życie ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, która realizując wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. w sprawie K 27/13 wprowadziła dla osób, którym wygasły z dniem 30 czerwca 2013 r. decyzje przyznające świadczenia pielęgnacyjne, nowy rodzaj świadczenia rodzinnego - zasiłek dla opiekuna – wypłacany wstecz od 1 lipca 2013 r. wraz z odsetkami, zachodzi konieczność ustalenia, czy zasiłek taki nie został przyznany osobie wnioskującej obecnie o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zasiłek dla opiekuna i specjalny zasiłek opiekuńczy są bowiem świadczeniami, które wykluczają się wzajemnie (ewentualność umorzenia postępowania w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego). 12. Odnosząc wskazane wyżej uwarunkowania do niniejszej sprawy, stwierdzić należy, w świetle zgromadzonego w niej materiału dowodowego, że w okresie od dnia [...] grudnia 2010 r. do [...] czerwca 2013 r. skarżący pobierał świadczenie pielęgnacyjne z racji sprawowania opieki nad matką, przyznane na zasadach określonych w art.17 ustawy z 2003 r. Tym samym w sprawie przyznania skarżącemu obecnie specjalnego zasiłku opiekuńczego, o którym mowa w art.16a ustawy z 2003 r. zastosowanie ma szeroka definicja "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", nakazująca uwzględnienie w sprawie również faktu niepodejmowania przez skarżącego zatrudnienia lub niewykonywania innego zatrudnienia po powstaniu konieczności podjęcia przez skarżącego opieki nad matką. Stosownie do uwag poczynionych wcześniej ocena, czy w związku z powyższymi okolicznościami zachodzą przesłanki do przyznania skarżącemu zasiłku, wymaga wyjaśnienia kwestii ewentualnego uzyskania przez skarżącego zasiłku dla opieka. 13. W świetle powyższych ustaleń stwierdzić należy, że organy obu instancji dokonały błędnej wykładni art.16a ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w części odnoszącej się do określenia zakresu znaczeniowego pojęcia rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W konsekwencji dokonania wskazanej wyżej wykładni organy wadliwie uznały, że skarżący nie spełnia ustawowej przesłanki do uzyskania żądanego świadczenia. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że jakkolwiek orzekające w sprawie organy naruszyły w powyższy sposób art.16a ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, to naruszenie to nie jest bezpośrednią podstawą uchylenia przez Sąd decyzji SKO i Burmistrza, to z tej racji, iż na obecnym etapie sprawy nie jest możliwe przesądzenie, że naruszenie to wpłynęło na wynik sprawy (obligatoryjny warunek dopuszczalności uchylenia decyzji z racji naruszenia prawa materialnego, wynikający z art.145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a.). Nie można zatem obecnie przesądzić, że wynik sprawy, tj. treść orzeczeń SKO i Burmistrza byłaby inna w razie zastosowania w nich przepisu art.16a ust.1 ustawy w sposób prawidłowy. Powyższe wiąże się z faktem, że poprzestając na stwierdzeniu niespełnienia przez skarżącego ustawowej przesłanki do uzyskania żądanego świadczenia w postaci braku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, organy zaniechały jednocześnie, naruszając tym samym art.7 i 77 § 1 k.p.a., wyjaśnienia innych okoliczności faktycznych, które mają znaczenie sprawy, tj. czy w sprawie występują przeszkody do przyznania zasiłku, o których mowa w art.16a ust.8 ustawy z 2003 r. Tym samym stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. To naruszenie spowodowało konieczność uchylenia przez Sąd decyzji obu organów. 14. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku Burmistrz ponownie rozpozna wniosek skarżącego o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, z uwzględnieniem ocen sformułowanych powyżej. W tym stanie rzeczy orzeczono jak sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c i art.152 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło