II SA/Po 1181/14
WyrokWSA w Poznaniu2014-12-02
Skład orzekający: Jolanta Szaniecka, Maria Kwiecińska, Jakub Zieliński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić przyznania zasiłku dla opiekuna, powołując się na przesłankę negatywną z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych (w brzmieniu obowiązującym na dzień 31 grudnia 2012 r.), jeśli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, mimo że wcześniej przyznano tej osobie świadczenie pielęgnacyjne na podstawie wykładni prokonstytucyjnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji publicznej nieprawidłowo odmówiły przyznania zasiłku dla opiekuna. Zasiłek ten stanowi rekompensatę za świadczenie pielęgnacyjne, które zostało niekonstytucyjnie "wygaszone" na mocy art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. W sytuacji, gdy wcześniej przyznano świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ostatecznej decyzji i wykładni prokonstytucyjnej, a stan faktyczny nie uległ zmianie, organ nie może przyjąć radykalnie odmiennej wykładni przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Odmowa przyznania zasiłku w takich okolicznościach narusza konstytucyjne zasady ochrony praw nabytych i zaufania do państwa.Stan faktyczny
I. G. złożyła wniosek o zasiłek dla opiekuna po utracie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z wygaśnięciem decyzji na mocy art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania zasiłku, powołując się na art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie nie przysługuje, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a współmałżonek nie ma znacznego stopnia niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów konstytucyjnych i K.p.a., wskazując na sprzeczną wykładnię tego samego przepisu przez Kolegium w różnych okresach.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. i orzekł, że decyzja ta nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Protokolant St. sekretarz sąd. Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi I. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2014 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
W dniu 9 czerwca 2014 r. I. G. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] wniosek o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekunów przysługującego na podstawie ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.
Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją z dnia [...] 2014 r. o nr [...]odmówił I. G. prawa do:
- zasiłku dla opiekuna na podstawie art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków, w związku z opieką nad Z. G., kwocie [...] zł miesięcznie, za okres od 1 lipca 2013 r. do 14 maja 2014 r.;
- zasiłku dla opiekuna na podstawie art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, w związku z opieką nad Z. G., za okres od za okres od 14 maja 2014 r. - bezterminowo;
- odsetek ustawowych, o których mowa w art. 2 ust. 3 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż zasiłek dla opiekuna, w kwocie [...] zł, przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013 r., na podstawie uznanego za niekonstytucyjny art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw. Zasiłek dla opiekuna przysługuje:
- na okres od dnia 1 lipca 2013r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie o świadczeniach w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 20l2r. (wraz z odsetkami),
- od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012r.
Następnie organ przytoczył brzmienie art. 17 ust 1, 1a, 3 oraz 5 pkt 1-5 ustawy o z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu na dzień 31 grudnia 2012 r. i stwierdził, iż Z. G. pozostaje w związku małżeńskim z osobą, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co wyklucza przyznanie jego córce wnioskowanego świadczenia – art. 2 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu na dzień 31 grudnia 2012 r.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła I. G. podnosząc, iż wcześniej (przed lipcem 2013 r.) przysługiwało jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego mimo, istnienia związku małżeńskiego jej rodziców. Oświadczyła, iż opiekuje się i będzie opiekować się swoim niepełnosprawnym, potrzebującym całodobowej opieki ojcem, a także swoją 80-letnią również schorowaną matką.
Decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy, po przytoczeniu treści art. 2 ust. 1 – 5, art. 4 i 5 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów oraz art. 17 ust 1, 1a oraz 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, wyjaśnił, iż z akt sprawy wynika, że I. G. była uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem, na stałe, w oparciu o art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wygasło z dniem 1 lipca 2013 roku z mocy samego prawa. Organ podzielił stanowisko organu I instancji, dotyczące niespełnienia przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którą świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W przedmiotowej sprawie żona osoby wymagającej opieki, mimo że choruje, nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tym samym brak było podstaw do przyznania stronie wnioskowanego świadczenia.
Skargę na powyższą decyzję wniosła I. G. zarzucając naruszenie art. art. 2 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz naruszenie art. 18 i 32 Konstytucji RP jak też naruszenie art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zdaniem strony skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zastosowało literalną wykładnię przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, która jest sprzeczna z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi, takimi jak ochrona rodziny oraz zasada równości. Ten sam organ w swojej decyzji z [...] 2012 roku, stwierdził, iż w niniejszej sprawie należy zastosować wykładnię celowościową oraz uznał, że " odmowa prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt sprawowania opieki nad ojcem, dokonana przez organ I instancji w kontekście art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a jest nieuprawniona". W identycznym stanie faktycznym oraz prawnym Kolegium na przestrzeni dwóch lat wydało dwie odmienne, sprzeczne ze sobą decyzje. Taka zmienność rozstrzygnięć stanowi naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, wyrażonej w art. 8 K.p.a.
Strona powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych podniosła, iż negatywna przesłanka w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych , rozumiana w sposób bezwzględny, stoi w sprzeczności z dobrem rodziny i małżeństwa, podlegającym ochronie na mocy art. 18 Konstytucji RP. Takie literalne rozumienie tego przepisu prowadzi do wniosku, iż w przypadku gdy stan zdrowia obydwojga małżonków powoduje, że nie są oni w stanie być dla siebie wzajemnie wsparciem, pozostali członkowie rodziny, którzy chcą - a jednocześnie mają również obowiązek - sprawować nad nimi opiekę, nie mogą uzyskać świadczenia, które uzyskaliby gdyby taki związek małżeński nie istniał. Kłóci się to również z treścią art. 32 Konstytucji RP, w myśl którego, wszyscy są wobec prawa równi oraz wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Zatem osoby pozostające w związku małżeńskim, których małżonkowie z uwagi na wiek lub stan zdrowia nie są w stanie sprawować nad nimi opieki, powinny być traktowane jednakowo, jak osoby, które w związku małżeńskim nie pozostają. Obydwie bowiem kategorie osób w jednakowym stopniu wymagać będą opieki osób trzecich.
Ponadto podniesiono, iż utraciła przysługujące jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów, o których niekonstytucyjności orzekł Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 5 grudnia 2013 r. o syg., K 27/13. Trybunał w tym wyroku stwierdził, iż zakwestionowane przez niego przepisy doprowadziły do naruszenia praw słusznie nabytych i zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez niego prawa.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] i wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Nie jest przy tym związany zarzutami skargi (art. 134 P.p.s.a.).
Rozpatrując przedmiotową skargę w tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, iż skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem przy wydawaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] decyzją z dnia [...] 2014 r. doszło do naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest prawo do zasiłku dla opiekuna określone w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U., poz. 567) – dalej: "u.u.w.z.". Ustawa ta, zgodnie z treścią art. 1, określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Art. 2 ust. 1 u.u.w.z. stanowi z kolei, że zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r.
Powyższe przepisy świadczą o tym, iż ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów wiąże się z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r., K 27/13, który orzekł, że przepisy art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548) – na podstawie których wygasły dotychczasowe decyzje o świadczeniach pielęgnacyjnych – są niezgodne z art. 2 Konstytucji RP. Zgodnie z uzasadnieniem wyroku Trybunału przywrócenie stanu zgodnego z Konstytucją, to jest przywrócenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które świadczenie to utraciły od dnia 1 lipca 2013 r., wymagało bezzwłocznej interwencji ustawodawcy, który powinien wprowadzić stosowne korekty w systemie prawnym. Właśnie taki, naprawczy, jest też cel powołanej ustawy.
Orzekając na gruncie tej ustawy organy obu instancji odmówiły I. G. przyznania zasiłku dla opiekunów za okres od 30 lipca 2013 r. do dnia 14 maja 2014 r. w raz z odsetkami oraz od bezterminowo 15 maja 2014 r. powołując się na art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 u.u.w.z. oraz przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.
Zgodnie z powołanym wyżej art. 2 ust. 2 pkt 1 i 2 u.u.w.z. zasiłek dla opiekuna przysługuje: 1) za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.) – dalej: "u.ś.r." w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.; 2) od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.
Z kolei art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu z 31 grudnia 2012 r. stanowi, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Organy ustaliwszy, że w okresie od 1 lipca 2013 r. objęty opieką ojciec skarżącej Z. G. pozostawał i nadal pozostaje w związku małżeńskim z osobą, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, przyjęły, iż uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego było wyłączone ze względu na art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., który znajduje zastosowanie w związku z odesłaniem w art. 2 ust. 2 pkt 1 u.u.w.z., a tym samym nie można było przyznać wnioskowanego świadczenia dla opiekunów.
Zdaniem Sądu argumentacja organów nie jest prawidłowa. Organy nie uwzględniły bowiem szczególnych okoliczności sprawy, oraz faktu, że wniosek I. G. dotyczył świadczenia stanowiącego docelowo rekompensatę za niekonstytucyjnie "wygaszone" świadczenie pielęgnacyjne.
W sprawie bezspornym i istotnym jest, że decyzją z dnia [...] 2014 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przyznało I. G. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad ojcem Z. G. od 1 marca 2012 r. – na stałe. W uzasadnieniu tej decyzji dostrzeżono pewne wątpliwości jakie wiązały się ze stosowaniem przesłanki negatywnej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zawartej w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., jednakże powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 sierpnia 2010 r., II SA/Po 212/10, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., I OSK 722/09 - oba dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl) uznano, że w stanie faktycznym sprawy dopuszczalna i konieczna jest taka wykładnia tego przepisu, która umożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na objętego opieką małżonka, jeżeli drugi małżonek ze uwagi na wiek lub stan zdrowia nie jest w stanie sprawować nad nim opieki.
Pokreślić w tym miejscu trzeba, że rozpatrując wniosek o przyznanie I. G. zasiłku dla opiekunów, który przysługuje jej niejako "w miejsce" świadczenia pielęgnacyjnego, organy ponownie oceniają dokładnie ten sam stan faktyczny i operują dokładnie tymi samymi normami prawnymi (ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów nakazuje sięgać do ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu z 31 grudnia 2012 r.), jak we wcześniejszej sprawie dotyczącej świadczenia pielęgnacyjnego. Organy przyjęły jednak radykalnie odmienną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.
Zdaniem Sądu takie działanie należy uznać za nieprawidłowe.
Jak już wskazano, w niniejszej sprawie o świadczenie dla opiekunów ubiega się osoba, której już wcześniej przysługiwało prawo szeroko rozumianego świadczenia opiekuńczego w postaci świadczenia pielęgnacyjnego, które to prawo wygasło z końcem czerwca 2013 r. na mocy niezgodnego z Konstytucją RP art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548).
Podkreślić trzeba, że przyczyną stwierdzenia niekonstytucyjności art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, którym "wygaszono" dotychczasowe świadczenia pielęgnacyjne, było stwierdzenie, iż ustawodawca dopuścił się naruszenia praw słusznie nabytych oraz zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa.
Z całokształtu rozważań Trybunału Konstytucyjnego zawartych w wyroku K 27/13 wynika, że uznał on zastosowanie przyjętego w nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych rozwiązania za nieadekwatne do celu, jakim było wyeliminowanie nadużyć związanych z pobieraniem świadczeń pielęgnacyjnych przez osoby w rzeczywistości nieświadczące opieki. Trybunał z jednej strony wskazał, że "w imię wartości doniosłych konstytucyjnie ustawodawca może wyjątkowo odstąpić od zasady stabilności decyzji administracyjnych, modyfikując je na niekorzyść jednostki, a nawet wygasić wynikające z nich prawa podmiotowe", jednakże zaraz dodał, że "warunkiem koniecznym takiego zabiegu jest jednak działanie w celu urzeczywistnienia jakiejś normy konstytucyjnej, w sposób niearbitralny, oraz zagwarantowanie mechanizmów ochronnych podmiotom, których sytuacja uległa pogorszeniu. W związku z tym Trybunał Konstytucyjny uznał, że nie przekonuje teza, że dopiero wygaszenie wszystkich decyzji administracyjnych i poddanie wymogom nowej regulacji podmiotów posiadających dotychczas uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego, pozwoliło na ograniczenie kręgu osób, które nie sprawują faktycznej opieki nad osobą niepełnosprawną, a zarazem korzystają ze świadczeń, przez co nadużywają środków publicznych".
Mając na uwadze powyższe, przyjmując za punkt wyjścia opisane przez Trybunał zasady konstytucyjne takie jak zasada ochrony praw nabytych oraz zasada zaufania obywatela do Państwa, uznać należy za niedopuszczalne ograniczanie dostępu do świadczeń opiekuńczych (obecnie w postaci zasiłku dla opiekunów) osobom, którym te świadczenia (w postaci świadczeń pielęgnacyjnych) przysługiwały do końca czerwca 2013 r. na podstawie ostatecznych decyzji administracyjnych i wobec których nie można wykazać, że świadczeń tych nadużywały.
Inaczej rzecz ujmując, jeżeli beneficjent do 30 czerwca 2013 r. otrzymywał świadczenie pielęgnacyjne przyznane na stałe decyzją ostateczną, opartą o określoną i dopuszczalną prawnie wykładnię ustawy o świadczeniach rodzinnych i zarazem decyzję wydaną w warunkach faktycznie usprawiedliwionych (ze względu na rzeczywistą opiekę beneficjenta świadczenia nad niepełnosprawnym), to przyznając obecnie zasiłek dla opiekunów w niezmienionym stanie faktycznym, organ nie może kwestionować tej przyjętej wcześniej w takim stanie faktycznym wykładni. Zasiłek dla opiekunów należy bowiem przede wszystkim postrzegać jako świadczenie rekompensujące słusznie nabyte, ale niekonstytucyjnie odebrane, świadczenie pielęgnacyjne; natomiast wtórnie dopiero jako świadczenie nowe. Zasiłek dla opiekunów służy przede wszystkim restytucji dotychczasowego uprawnienia opiekuńczego. Odmówienie zasiłku dla opiekunów osobie, która świadczeń opiekuńczych nie nadużywała, prowadzi do rezultatu niweczącego wskazania wyroku K 27/13. W istocie bowiem prowadziłaby do braku pełnego zrekompensowania szeroko rozumianych świadczeń opiekuńczych tym osobom, które świadczeń tych nie nadużywały i które zdaniem Trybunału nie powinny być ich pozbawione ze względu na konstytucyjnie chronioną zasadę ochrony praw nabytych i zaufania do organów państwa.
Przenosząc powyższe na grunt tej sprawy trzeba mieć na względzie, że decyzja Kolegium z dnia [...] 2012 r., [...]statuowała dla I. G. prawo nabyte, jako takie chronione konstytucyjnie, które nie powinno być odebrane, np. z takich powodów jak zmiana polityki przyznawania świadczeń, czy z powodu wykładni przepisów. Co więcej, I. G. pobierała świadczenie pielęgnacyjne w zaufaniu do organów państwa jako świadczenie należne i ze względu na nie, między innymi, kształtowała swoją sytuację osobistą i zawodową na przyszłość.
Ponadto Sąd nie dostrzega też żadnych okoliczności sprawy wskazujących, że skarżąca jest osobą, która faktycznie nadużywała świadczeń opiekuńczych (świadczenia pielęgnacyjnego) przyznanych jej decyzją administracyjną, a więc osobą, która w świetle wyroku Trybunału K 27/13 nie zasługiwałaby na objęcie jej konstytucyjną ochroną ze względu na ochronę praw słusznie nabytych i skonkretyzowanych decyzją administracyjną. Uwypuklenia wymaga fakt, iż w decyzji Kolegium objętej skargą organ ten jednoznacznie ustalił, że I. G. zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami i faktycznie się nimi opiekuje . Nie podważono też ustaleń wynikających z decyzji z dnia [...]2012 r., [...], z której wynikało, że już w 2012 r. B. G., a więc małżonka Z. G., ze względu na stan zdrowia nie była w stanie opiekować się mężem.
Podsumowując - w sprawie nie wykazano, iżby jakiekolwiek ustalenia decyzji z dnia [...] 2012 r. były błędne, bądź by nastąpiła jakakolwiek zmiana stanu faktycznego względem sytuacji skarżącej jaka istniała w dacie, gdy przyznawano skarżącej świadczenie pielęgnacyjne (następnie wygaszone). Odmowa zasiłku dla opiekuna podyktowana została natomiast tylko i wyłącznie przyjęciem radykalnie odmiennej, aniżeli dotychczas przyjęta w decyzji o świadczeniu pielęgnacyjnym, interpretacji przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r. W konsekwencji powstał stan nie do zaakceptowania w świetle zasad konstytucyjnych uwypuklonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 27/13: skarżąca, która należała do kręgu osób rzeczywiście świadczących opiekę nad osobą bliską wymagającą tej opieki, została pozbawiona świadczeń opiekuńczych.
Sąd nie miał wątpliwości, co do tego, że wcześniejsza decyzja o przyznaniu I. G. świadczenia pielęgnacyjnego kształtowała dla skarżącej skonkretyzowane i słusznie nabyte prawo. Słuszności nabycia prawa do tego świadczenia nie podważa fakt, że w orzecznictwie zgłasza się nieraz wątpliwości, co do sposobu wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Sąd podkreśla, że przyznanie I. G. świadczenia pielęgnacyjnego opierało się na umotywowanej prawnie, prokonstytucyjnej wykładni wymienionego wyżej przepisu, która zresztą niejednokrotnie uznana została za trafną w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. wyroki z dnia 20 września 2013 r., I OSK 2/13 i I OSK 46/13 – o publ. na stronie internetowej: bazy CBOSA). O decyzji wcześniej przyznającej skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w żadnym razie nie można zatem twierdzić, że rażąco narusza ona prawo, względnie, że przyznaje ona uprawnienie osobie oczywiście nieuprawnionej. To z kolei nakazuje poszanować wynikające z niej skonkretyzowane uprawnienie.
Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium powinno uwzględnić ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu.
Mając to wszystko na uwadze Sąd – działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej "P.p.s.a.") orzekł jak w sentencji wyroku. O wykonalności decyzji orzeczono na podstawie art. 152 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło