I OSK 618/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-11-09
Skład orzekający: Jolanta Sikorska, Elżbieta Kremer, Magdalena Józefczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, której 100% udziałów należy do spółki publicznej będącej przedsiębiorcą energetycznym, jest zobowiązana do udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej, a informacje dotyczące wykonania umowy zawartej w trybie Prawa zamówień publicznych stanowią informację publiczną?Ratio decidendi
Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, której 100% udziałów należy do spółki publicznej będącej przedsiębiorcą energetycznym, jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Działalność przedsiębiorstw energetycznych, nawet jeśli dotyczy obrotu energią, jest uznawana za realizację zadań publicznych w szerszym rozumieniu niż zadania władzy publicznej. Informacje dotyczące wykonania umowy zawartej w trybie Prawa zamówień publicznych, jeśli wiążą się z realizacją zadań publicznych lub gospodarowaniem mieniem publicznym, stanowią informację publiczną.Stan faktyczny
Skarżący zwrócił się do spółki z wnioskiem o udostępnienie informacji dotyczących wykonania umowy o dostawę sprzętu komputerowego, w tym o kary umowne, dokumenty z nimi związane oraz ewentualne spory sądowe. Spółka odmówiła udostępnienia danych, uznając je za tajemnicę handlową i niebędące informacją publiczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązał spółkę do rozpoznania wniosku, uznając ją za podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznej. Spółka wniosła skargę kasacyjną, kwestionując swoją pozycję jako podmiotu zobowiązanego oraz kwalifikację żądanych informacji jako publicznych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Sikorska sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia del. WSA Magdalena Józefczyk (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Justyna Stępień po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2014 r. sygn. akt II SAB/Wa 527/14 w sprawie ze skargi L.Ś. na bezczynność [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 3 grudnia 2014 r. sygn. II SAB/Wa 527/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi L.Ś. na bezczynność [...] Sp. z o.o. w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej, zobowiązał [...] Sp. z o.o. do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2014 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami postępowania stwierdzając, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, oraz orzekł o kosztach postępowania.
W uzasadnieniu wyroku przedstawiono, co następuje:
L.Ś. w piśmie z dnia [...] maja 2014 r. zwrócił się do [...] Sp. z o.o. o udostępnienie, na podany adres e-mail w formie "skanu", informacji dotyczącej wykonania przez pytanego umowy pn. "Dostawa komputerów stacjonarnych i przenośnych dla Spółek [...] ", której przedmiotem była sukcesywna dostawa komputerów stacjonarnych, przenośnych (notebooki), monitorów oraz stacji dokujących dla [...] S.A. oraz spółek [...] w zakresie:
1) odpowiedzi, czy wykonawcy zamówienia publicznego naliczone zostały kary umowne z tytułu nienależytego wykonania umowy,
2) jeżeli tak, o udostępnienie wszystkich dokumentów dotyczących naliczenia tych kar, w szczególności protokołów odbioru poszczególnych nienależycie wykonanych dostaw, not księgowych stanowiących podstawę do zaksięgowania przez zamawiającego kar umownych, korespondencji prowadzonej z wykonawcą w sprawie kar umownych,
3) odpowiedzi, czy wykonawca skierował do sądu pozew o zapłatę należności z tytułu wykonania wyżej wymienionego zamówienia publicznego,
4) jeżeli tak, o udostępnienie pozwu, odpowiedzi na pozew lub sprzeciwu lub zarzutów od nakazu zapłaty oraz zapadłych w sprawie orzeczeń sądowych.
W piśmie z dnia [...] czerwca 2014 r. Prezes Zarządu [...] Sp. z o.o. odpowiedział skarżącemu, że wnioskowane dane nie mają charakteru informacji publicznej i w związku z tym nie zostaną udostępnione.
W skardze na bezczynność [...] Sp. z o.o. L.Ś. zarzucił Spółce nierozpoznanie wniosku z dnia [...] maja 2014 r., wnosząc o jej zobowiązanie do udostępnienia żądanej informacji. W jego ocenie [...] Sp. z o.o. jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej, ponieważ 100% udziałów spółki należy do [...] S.A., stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2014 r. poz. 782 z późn. zm.; dalej zwaną: "u.d.i.p.") i art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.; dalej zwanej: "u.o.k.k."). Żądane informacje, związane z zamówieniami publicznymi w zakresie objętym regulacjami ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 113, poz. 759 z późn. zm.), stanowią zaś informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Odnoszą się bowiem do działalności podmiotu, który gospodaruje mieniem Skarbu Państwa. Prawo zamówień publicznych przewiduje, co do zasady jawność postępowania o udzielnie zamówienia i jawność umów podlegających udostępnieniu na zasadach określonych w przepisach o dostępie do informacji publicznej.
W odpowiedzi [...] Sp. z o.o. wniosła o oddalenie skargi uznając, że nie pozostaje bezczynna, gdyż otrzymany wniosek został rozpatrzony, a żądane przez skarżącego informacje nie stanowiły informacji publicznej. Spółka jest podmiotem prawa handlowego i nie wykonuje zadań publicznych. Nie jest ona jednoosobową spółką Skarbu Państwa, lecz jej udziały należą w całości (100%) do spółki publicznej [...] S.A. notowanej na Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych, której akcje znajdują się w obrocie publicznym. Tak więc wykonanie jakiejkolwiek umowy objętej wnioskiem dotyczy gospodarowania majątkiem Spółki. Informacje takie stanowią zaś tajemnicę handlową. Natomiast udostępnianie dokumentacji postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, przeprowadzonego na zasadach określonych w ustawie - Prawo zamówień publicznych, dokonywane w trybie tej ustawy niezależnie od kwalifikacji dokumentów przez pryzmat treści art. 1 ust. 1 u.d.i.p. nie jest trafne. Samo zastosowanie procedury zamówienia publicznego nie kwalifikuje określonych informacji (dokumentów) jako zawierających informacje publiczne. Konieczne jest wykazanie, że dotyczy ono spraw publicznych, np. dysponowania majątkiem komunalnym lub Skarbu Państwa. Ustawa – Prawo zamówień publicznych reguluje w sposób autonomiczny w art. 96 zasady udostępniania dokumentacji postępowania, ale nie zawiera obowiązku udostępniania informacji dotyczących wykonania umowy, np. dokumentacji księgowej czy korespondencji z wykonawcą, ewentualnych sporów dotyczących jej wykonania, czy też rozstrzygnięć sądowych wydanych na gruncie wykonania takiej umowy. Ich udostępnienie będzie uzależnione od kwalifikacji danych informacji, jako informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. Informacji takich nie stanowią zaś informacje odnoszące się do wykonania umowy na dostawę sprzętu komputerowego, ponieważ nie są związane z wykonywaniem zadań władzy publicznej ani gospodarowaniem majątkiem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Podkreślono też, że aktualnie Spółka nie wykonuje zadań władzy publicznej ani nie gospodaruje mieniem publiczny, jako że nie jest przedsiębiorstwem energetycznym w rozumieniu ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1059 z późn. zm.). Nie prowadzi działalności w zakresie wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesyłania, dystrybucji paliw albo energii lub obrotu nimi. Jest ona spółką celową (SPV) powołaną do realizacji określonego projektu inwestycyjnego polegającego na budowie elektrowni jądrowej w związku z utworzeniem nowej linii biznesowej w [...], co jednak nie oznacza przyznania jej statusu przedsiębiorstwa energetycznego w rozumieniu Prawa energetycznego. Wskazano też, że wartość rzeczonej umowy nie przekraczała kwoty, która w myśl art. 133 ust. 1 Prawa zamówień publicznych obligowała Spółkę do stosowania jej przepisów. Zastosowanie to wynikało tylko z faktu udzielenia zamówienia wspólnego na rzecz poszczególnych spółek [...], którego łączna wartość przekroczyła próg stosowania tej ustawy.
Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę i zobowiązał Spółkę do rozpoznania wniosku.
W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że bezczynność organu zachodzi, gdy organ zobowiązany do podjęcia – jak w niniejszej sprawie – czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Zarzut bezczynności powinien pojawić się, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności pozostaje w zwłoce. Przy ocenie podmiotu obowiązanego do udostępnienia informacji publicznej na uwadze należy mieć przepisy art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i u.d.i.p., w szczególności jej art. 4 ust. 1 pkt 5 wskazujący, że do kręgu tego należą też podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów u.o.k.k.
W ocenie Sądu wojewódzkiego [...] Sp. z o.o. jest podmiotem zobowiązanym w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Kapitał zakładowy spółki w całości należy do spółki publicznej - [...] S.A., która z kolei prowadzi działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesyłania, dystrybucji paliwa albo energii lub obrotu nimi w myśl art. 3 pkt 12 Prawa energetycznego, czyli zadania publiczne. Tym samym [...] Sp. z o.o. będąc przez nią zdominowana i kontrolowana w myśl przepisów art. 4 pkt. 3 u.o.k.k., jest zobowiązana do udostępnienia informacji publicznej.
Następnie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że żądane przez skarżącego informacje podlegały udostępnieniu w trybie u.d.i.p., przy uwzględnieniu ustawy - Prawo zamówień publicznych, w szczególności art. 96 ust. 3 i art. 139 ust. 3. Odnosiły się bowiem do służących realizacji zadań publicznych, które cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji i ustawie. Przepisy u.d.i.p. i Prawa zamówień publicznych pozostają zaś w stosunku do siebie w relacji przepisu ogólnego do szczególnego. W trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej nie jest zatem dopuszczalne wydanie decyzji odmawiającej udostępnienia umów i protokołów w sprawach zamówień publicznych, gdyż te są jawne. Podlegały one udostępnieniu na wniosek w określonym w ustawie terminie. Z powyższych obowiązków Spółka się nie wywiązała, przez co pozostawała w bezczynności. Nie miała ona jednak charakteru kwalifikowanego, jako że wynikała raczej z niezrozumienia intencji skarżącego i innej interpretacji prawa, a nie była wynikiem lekceważenia bądź ignorowania wnioskodawcy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła, reprezentowana przez radcę prawnego, [...] Sp. z o.o. (dalej zwana także jako: "Spółka"), zaskarżając go w całości i domagając się jego uchylenia i oddalenia skargi oraz orzeczenia o kosztach postępowania. Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:
1) art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. w zw. z art. 4 pkt 3 i 4 u.o.k.k. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że ze względu na posiadanie przez [...] S.A. ([...] S.A.) statusu przedsiębiorcy dominującego względem skarżącej kasacyjnie Spółki, Spółka jest zobowiązana zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. do udostępniania informacji publicznej na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie,
2) art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. w zw. z art. 3 pkt 12 ustawy - Prawo energetyczne, poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że o kwalifikacji skarżącej kasacyjnie Spółki jako podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji publicznej zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. decyduje przedmiot działalności podmiotu wobec niej dominującego, to jest, że ze względu na przypisanie [...] S.A. statusu przedsiębiorstwa energetycznego, Spółka będąc zdominowaną i kontrolowaną w myśl art. 4 pkt 3 u.o.k.k. przez [...] S.A., jest zobowiązana zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. do udostępniania informacji publicznej na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie,
3) art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. w zw. z art. 3 pkt 12 ustawy - Prawo energetyczne poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że [...] S.A. jest podmiotem wykonującym zadania publiczne,
4) art. 1 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 139 ust. 3 ustawy - Prawo zamówień publicznych poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż informacje dotyczące wykonania umowy zawartej po przeprowadzeniu postępowania w trybie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego stanowią informację publiczną, a w konsekwencji błędne uznanie, że żądane od skarżącej kasacyjnie Spółki informacje dotyczące wykonania umowy dla zamówienia pn. "Dostawa komputerów stacjonarnych i przenośnych dla Spółek [...]" objęte wnioskiem skarżącego z dnia [...] maja 2014 r. stanowią informację publiczną podlegają udostępnieniu w trybie u.d.i.p.,
5) art. 1 ust. 1 w zw. art. 4 ust. 1 pkt 5 oraz art. 13 ust. 1 u.d.i.p. poprzez ich zastosowanie i zobowiązanie Spółki do rozpoznania wniosku skarżącego jako wniosku o udostępnienie informacji publicznej pomimo, że Spółka nie wykonuje zadań publicznych, nie dysponuje majątkiem publicznym, jak też pomimo że Skarb Państwa, jednostka samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego nie mają pozycji dominującej w Spółce w rozumieniu przepisów u.o.k.k., a informacje objęte wnioskiem Skarżącego nie stanowią informacji publicznej.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że [...] S.A. posiada wyłącznie koncesję na obrót hurtowy energią elektryczną (sprzedaż), a nie na jej wytwarzanie, przesył, czy dystrybucję. Przyjęcie przez Sąd, że poprzez fakt kontrolowania skarżącej kasacyjnie przez [...] S.A. skarżąca kasacyjnie Spółka jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. nie znajduje oparcia w tym przepisie. Sąd przyjął bowiem, że o statusie skarżącej kasacyjnie Spółki jako podmiotu zobowiązanego w rozumieniu u.d.i.p. decyduje w okolicznościach sprawy zakres działalności wykonywanej przez podmiot dominujący, a więc przedmiot działalności podmiotu trzeciego. Wykładnię taką uznać jednak należy za niedopuszczalną, a wynika ona z braku zindywidualizowanej oceny przez Sąd sprawy. Spółka nie wykonuje natomiast zadań publicznych, a Skarb Państwa nie posiada w niej pozycji dominującej. Jest ona natomiast zależna od [...] S.A., która jest jedynym podmiotem uprawnionym do wykonywania prawa głosu na Zgromadzeniu Wspólników Spółki, gdyż należy do niej całość kapitału zakładowego Spółki. Z tych względów nie powinny znaleźć do niej zastosowania przepisy u.d.i.p. Także przedmiot działalności [...] S.A., tj. hurtowy obrót energią elektryczną, nie świadczy o wykonywaniu przez tę spółkę zadań publicznych. Nie prowadzi ona bowiem sprzedaży energii na rzecz konsumentów, nie zajmuje się przesyłem czy dystrybucją energii. Zwrócono ponadto uwagę, że Sąd nie wskazał konkretnie, do której z trzech kategorii podmiotów wymienionych w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. należy Spółka. W [...] S.A. znajdują się spółki, których działalność nie ma związku z wykonywaniem zadań publicznych. Wśród takich podmiotów jest skarżąca kasacyjnie Spółka, która została powołana do określonego przedsięwzięcia gospodarczego polegającego na przygotowaniu i realizacji projektu budowy elektrowni jądrowej w związku z tworzeniem nowej linii biznesowej w Grupie Kapitałowej [...] S.A., co nie oznacza jednak przyznania jej statusu przedsiębiorstwa energetycznego w rozumieniu Prawa energetycznego, czy też podmiotu wykonującego inne zadania publiczne w rozumieniu u.d.i.p.
W kwestii natomiast kwalifikacji rzeczonej umowy jako informacji publicznej podkreślono, że jej treść powinna wiązać się z wykonywaniem zadań władzy publicznej. Sąd pierwszej instancji nie wskazał jednak, z jakiego rodzajem zadań publicznych wykonywanych przez Spółkę związany jest wniosek skarżącego z dnia [...] maja 2014 r. Uczyniono to jedynie poprzez odniesienie się do przedmiotu działalności [...] S.A. Nie wskazano, jakie sprawy publiczne służące realizacji jakich zadań publicznych wykonywanych przez Spółkę miano na myśli przyjmując taką kwalifikację prawną wiadomości objętych wnioskiem skarżącego. Samodzielnej podstawy do stwierdzenia, że informacje objęte wnioskiem z dnia [...] maja 2014 r. dotyczą informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 ud.i.p. nie stanowił art. 139 ust. 3 Prawa zamówień publicznych. W przepisie tym jest mowa tylko o umowach, a nie o informacjach dotyczących relacji handlowych stron związanych z wykonaniem umów zawartych w trybie określonym w tej ustawie, a takich właśnie dotyczył wniosek skarżącego. Konieczne jest w takich przypadkach określenie związku (stosunku logicznego krzyżowania) pomiędzy art. 1 ust. 1 u.d.i.p. a art. 139 ust. 3 Prawa zamówień publicznych. Nawet art. 96 Prawa zamówień publicznych dotyczy wyłącznie udostępniania dokumentacji postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, a nie dotyczy informacji o relacjach handlowych stron związanych z wykonaniem umowy zawartej w trybie tej ustawy. Samo stwierdzenie, że zawarcie umowy poprzedzone było postępowaniem o udzielenie zamówienia publicznego nie jest wystarczające do przesądzenia, że dana umowa dotyczy wykonywania zadań publicznych. Nie każda umowa zawarta w trybie zamówień publicznych dotyczy wykonywania zadań publicznych. Wywieść to można np. z analizy katalogu podmiotów zobowiązanych do stosowania ustawy – Prawo zamówień publicznych (art. 3 ust. 1) i katalogu podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznych (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.). Tak więc informacje handlowe nie podlegają udostępnieniu w trybie Prawa zamówień publicznych. Mogą podlegać udostępnieniu w trybie u.d.i.p., ale po stwierdzeniu ich związku z wykonywaniem zadań publicznych lub gospodarowaniem mieniem publicznym. W przypadku Spółki żądanych informacji związek taki jednak nie zachodzi.
Zwrócono także uwagę, że Spółka nie była obowiązana do stosowania Prawa zamówień publicznych, a uczyniono to tylko dlatego, że postępowanie było prowadzone przez [...] S.A., która działała w imieniu i na rzecz wszystkich podmiotów [...] S.A., które w treści udzielonych [...] S.A. pełnomocnictw podmioty nie objęte obowiązkiem stosowania tej ustawy wyraziły zgodę na jej zastosowanie, ale tylko do etapu prowadzenia postępowania w sprawie udzielenia zamówienia, to jest do momentu wyłonienia kontrahenta. Stosowanie uregulowań powołanej ustawy na etapie realizacji umów zawartych indywidualnie przez poszczególne spółki tyczy się zaś tylko tych, które są zobowiązane do stosowania Prawa zamówień publicznych (posiadają status "zamawiającego" w rozumieniu art. 2 pkt 12 Pzp). Obowiązek stosowania Prawa zamówień publicznych, z uwagi na nieprzekroczenie kwoty określonej w art. 133 ust. 1, na Spółce nie ciążył. Zobowiązanie jej do rozpoznania wniosku w trybie u.d.i.p. odbyło się zatem z naruszeniem art. 1 ust. 1 w zw. art. 4 ust. 1 pkt 5 oraz art. 13 ust. 1 u.d.i.p.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie wystąpiła jednak żadna z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.
Zasada związania granicami skargi kasacyjnej determinuje zakres kontroli instancyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny powinien podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega więc na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz na kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie wskazanym w zarzutach przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach powołanych podstaw kasacyjnych.
Przedstawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego sprowadzają się do zakwestionowania skarżącej kasacyjnie [...] Sp. z o.o. w [...] przyjętej przez Sąd pierwszej instancji oceny, że jest ona podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej oraz przyjęcia, że informacje objęte wnioskiem mają walor informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Zarzut naruszenia prawa materialnego sprowadza się do podważenia wykładni art. 4 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 oraz art. 1 ust. 1 u.d.i.p.
Przepis art. 4 u.d.i.p. zawiera w ust. 1 sformułowanie, że obowiązek udzielenia informacji publicznej spoczywa na władzach publicznych oraz innych podmiotach wykonujących zadania publiczne; wyraźnie rozróżnia władze publiczne, do których z pewnością skarżąca kasacyjnie Spółka się nie zalicza, oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, których przykładowe wyliczenie zawierają punkty od 1 do 5. Regulacja art. 4 ust. 1 pkt 5 omawianej ustawy zawiera charakterystykę kilku podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, w tym reprezentujących inne państwowe osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne, jak też takich podmiotów reprezentujących osoby, które dysponują majątkiem publicznym, dalej osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W tym znaczeniu zobowiązanym może być również wyodrębniona jednostka danego podmiotu, jak oddział spółki akcyjnej, albo spółka zależna od tych spółek lub spółek powstałych w wyniku łączenia, podziału lub przekształcenia tych spółek, w których Skarbowi Państwa przysługują prawa z akcji lub udziałów i wpisanych do krajowego rejestru sądowego i wyposażony w pewną samodzielność.
[...] S.A., będąca spółką o dominującą, doprowadziła do powstania pierwszej polskiej elektrowni jądrowej poprzez powołanie [...] sp. z o.o. - spółki celowej - odpowiedzialnej za całościowe przeprowadzenie procedury wybudowania i oddania do użytku elektrowni atomowej, a następnie jej eksploatacji. [...] sp. z o.o. jest dziś własnością [...] S.A. ([...] % udziałów), [...] S.A., [...] S.A. oraz [...] S.A. (10% udziałów każdej ze spółek). Informacje te są dostępne na stronie internetowej www.[...].pl. Wymienione Spółki w dniu [...] kwietnia 2015 r. nabyły udziały od [...] S.A. W dacie, w której zobowiązana spółka odmówiła udzielenia odpowiedzi na pytania wnioskodawcy kapitał zakładowy spółki w 100% należał do spółki publicznej [...] S.A. Natomiast z zapisu w dziale 3 rubryka 2 pkt 2 z wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że przedmiotem działalności Spółki jest między innymi wytwarzanie energii elektrycznej. Z art. 3 pkt 12 Prawa energetycznego wynika, że przez przedsiębiorstwo energetyczne należy rozumieć podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie: a) wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesyłania, dystrybucji paliw albo energii lub obrotu nimi albo b) przesyłania dwutlenku węgla. Zatem kwestionowanie treści art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. w związku z art. 3 pkt 12 Prawa energetycznego nie okazało się trafne. Przedstawione wyżej uwagi dotyczące podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji okazały się wystarczające do uznania skarżącej kasacyjnie Spółki za podmiot, który taką informację ma udzielić, jeżeli informacje te nie podlegają ograniczeniu w ich udostępnieniu na podstawie art. 5 u.d.i.p. Z tego też powodu nie doszło do naruszania art. 4 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2015 r. poz. 184 ze zm.), gdyż status przedsiębiorstwa dominującego względem skarżącej Spółki nie wyklucza udzielenia informacji publicznej przez tę Spółkę. Zatem zasadnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że skarżąca kasacyjnie Spółka jest podmiotem zobowiązanym na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej do udzielenia takiej informacji.
Orzecznictwo sądowoadministracyjne sformułowało już jednolite stanowisko w kwestii zaliczenia przedsiębiorstw energetycznych, ogólnie rzecz ujmując, do kategorii podmiotów wykonujących "zadania publiczne", które to pojęcie użyte zostało w art. 4 u.d.i.p., a ma znaczenie szersze od zwrotu "zadania władzy publicznej" zawartego w art. 61 Konstytucji RP. Jeżeli zatem mają one na celu zaspokojenie powszechnych potrzeb obywateli i są istotne z punktu widzenia celów państwa, to niepodobna odmówić im tego przymiotu (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lipca 2006 r., sygn. akt P 24/05, i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10). W tej sytuacji bez znaczenia jest fakt, czy przedsiębiorstwo energetyczne wykonuje zadania w zakresie produkcji energii, czy jej przesyłania, obrotu, czy dystrybucji, albo sprzedaży, mimo że zadania te zostały odrębnie ujęte w ustawie z dnia 10 kwietnia 1997 r. P.e., bo tak wynika z art. 3 pkt 4, 5, 6, 6a, i winno być traktowane jako wykonujące zadania publiczne w rozumieniu omawianej ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W zakresie natomiast zarzutu odnoszącego się do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. kwestionującego wykonywanie przez skarżącą kasacyjnie Spółkę zadań publicznych, skutkujące wyłączeniem względem niej stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej, to należy zauważyć, że pojęcie zadania publicznego wiąże się z realizacją określonego celu istotnego z punktu widzenia potrzeb obywateli, to dla ustalenia, czy działalność Spółki obejmuje wykonywanie takich zadań, sięgnąć można także posiłkowo do przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 z późn. zm.), który stanowi, że celem publicznym w rozumieniu ustawy jest między innymi przygotowanie i realizacja inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej oraz inwestycji towarzyszących. Określenie celów publicznych w ustawie o gospodarce nieruchomościami wypełnia pod względem treści użyty w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. zwrot "zadania publiczne" realizowanych tak przez podmioty publiczne czy też niepubliczne (wyrok NSA z 18.05.2016 r. sygn. akt I OSK 1752/15 dostępny na str. orzeczenia.nsa.gov.pl). Błędnie zatem skarżąca Spółka wywodzi, że nie wykonuje zadań publicznych i nie jest zobowiązana do udzielenia informacji publicznej.
Wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie Spółki Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że skarżąca jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej i rozpatrzenia wniosku L.Ś. w wyznaczonym terminie.
Mając na względzie powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło