I OSK 1545/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-04-14
Skład orzekający: Joanna Runge-Lissowska, Jolanta Rudnicka, Jacek Hyla
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, rozpatrując wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, może pominąć skutki prawne wynikające z ostatecznej decyzji innego organu, która rozstrzygnęła kwestie dotyczące stanu budynku na gruncie w kontekście dekretu warszawskiego?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organ administracji publicznej nie może pominąć skutków prawnych wynikających z ostatecznej decyzji innego organu, która rozstrzygnęła kwestie dotyczące stanu budynku na gruncie w kontekście dekretu warszawskiego. Pominiecie takiej decyzji stanowi naruszenie art. 16 § 1 k.p.a. (zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych) i w konsekwencji może prowadzić do naruszenia przepisów prawa materialnego. Sąd uchylił zaskarżony wyrok WSA, uznając, że WSA błędnie uwzględnił skargę, nie biorąc pod uwagę ostatecznej decyzji Prezydenta m.st. Warszawy.Stan faktyczny
Wojewoda Warszawski w 1991 r. stwierdził nabycie przez gminę własności nieruchomości. W 2013 r. W. G. wystąpił o stwierdzenie nieważności tej decyzji w części dotyczącej niesprzedanej części budynku mieszkalnego. Minister Administracji i Cyfryzacji odmówił stwierdzenia nieważności, uznając, że budynek został wybudowany po 1945 r. i nie stanowił własności osób fizycznych w dniu komunalizacji. WSA w Warszawie uchylił decyzję Ministra, uznając, że organ nie wykazał w sposób wyczerpujący, iż budynek nie nadawał się do odbudowy. Minister Administracji i Cyfryzacji złożył skargę kasacyjną, zarzucając WSA pominięcie ostatecznej decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 2011 r. dotyczącej użytkowania wieczystego gruntu i sprzedaży udziału w budynku.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i oddala skargę W. G. Zasądza od W. G. na rzecz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji kwotę 280 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) sędzia del. NSA Jacek Hyla Protokolant asystent sędziego Łukasz Sielanko po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Administracji i Cyfryzacji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2566/14 w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] czerwca 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od W. G. na rzecz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji kwotę 280 zł (dwieście osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2566/14 uchylił decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] oraz decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Wojewoda Warszawski decyzją z dnia [...] sierpnia 1991 r., nr [...], stwierdził nabycie przez Gminę Dzielnicę Warszawa [...] z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r. nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...] oznaczonej w ewidencji gruntów, w jednostce ewidencji [...] obrębie ewidencyjnym [...], działka nr 8, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...] zabudowanej pięcioma budynkami mieszkalnymi trzykondygnacyjnymi.
Pismem z dnia 5 lutego 2013 r. W. G. wystąpił do Ministra Administracji i Cyfryzacji o stwierdzenie nieważności w/w decyzji komunalizacyjnej Wojewody Warszawskiego z dnia [...] sierpnia 1991 r., w części dotyczącej niesprzedanej części budynku mieszkalnego znajdującego się na nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], stanowiącej aktualnie działkę nr 8/5 z obrębu [...].
Minister Administracji i Cyfryzacji decyzją z dnia [...] września 2013 r., nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia [...] sierpnia 1991 r. we wnioskowanej części. W wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Administracji i Cyfryzacji decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2013 r. i wskazał, że ponowna analiza akt nie wykazała nowych, istotnych dla sprawy okoliczności.
Organ podał, że w dniu 29 października 1947 r. dotychczasowy właściciel hipoteczny złożył wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] oznaczonej numerem hipotecznym [...]. Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa X Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia 23 maja 2001 r. [...], w dziale II wykazu wpisem jawnym z dnia 27 listopada 1931 r. ujawniony jest S. J. G. ze spadku po W. S. G. Po rozpatrzeniu wniosku J. B. (opiekuna nieletniego W. G.) z dnia 29 października 1947r. Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia [...] października 2011 r., nr [...] orzekł o ustanowieniu na 99 lat prawa użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego 0.9718 części gruntu o pow. 556 m2, oznaczonego jako działka nr 8/5 obręb [...] położonego w Warszawie przy ul. [...] na rzecz W. S. G.
Minister wskazał, że na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 – dalej "dekret warszawski") dokonano rozdziału własności budynku od gruntu, na którym budynek jest posadowiony. Zdaniem organu kluczową zatem kwestią w niniejszym postępowaniu było ustalenie, czy budynek mieszkalny znajdujący się na przedmiotowym gruncie został wybudowany przed, czy po 1945 r. Powyższa data ma natomiast istotny wpływ dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, ponieważ budynki niezniszczone, a więc w stanie nienaruszonym lub jedynie uszkodzone w mniejszym lub większym stopniu, nie mogły przejść na własność gminy z uwagi na brzmienie art. 5 dekretu. Natomiast budynki zniszczone, o których mowa w art. 6 ust. 2 dekretu warszawskiego, zostały zrównane z "innymi przedmiotami" (np. rzeczami ruchomymi) i przechodziły na własność gminy po bezskutecznym upływie terminu wyznaczonego do ich zabrania.
Rozpatrując wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody Warszawskiego z dnia [...] sierpnia 1991 r., organ uznał, że przedmiotowy budynek położony w Warszawie przy ul. [...] wybudowano po wejściu w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. Stanowił on zatem własność Gminy m.st. Warszawy, a następnie po likwidacji gmin stał się własnością Skarbu Państwa. W dniu komunalizacji, tj. w dniu 27 maja 1990 r., sporna nieruchomość nie stanowiła własności osób fizycznych. W ocenie organu o powyższym świadczy m.in. pismo Urzędu Gminy Warszawa-[...] Wydział Geodezji i Nieruchomości z dnia 31 października 1997r., z którego wynika, że w aktach własnościowych znajduje się opis zabudowań znajdujących się na przedmiotowym gruncie w latach 1945-1952, sporządzony na podstawie dokumentów archiwalnych. Z opisu wynika, że budynki znajdujące się na gruncie zostały zburzone w czasie działań wojennych, gruzy zostały usunięte i na tym terenie Państwowe Przedsiębiorstwo Budowlane ZW na podstawie warunków określonych przez Wydział Inspekcji Budowlanej Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie wybudowało zabytkowy budynek użyteczności publicznej. Wynika to także ze znajdującego się w aktach niniejszej sprawy pisma Zakładu Ewidencji Gruntów PEGiK "[...]" z dnia 6 grudnia 1990 r. Zdaniem organu budynek przy ul. [...] w dniu wejścia w życie dekretu warszawskiego nie istniał.
Na powyższą decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] czerwca 2014 r. W. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który skargę uwzględnił.
Sąd wskazał, że odmowa stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 1991 r. w części dotyczącej niesprzedanej części budynku mieszkalnego znajdującego się na nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...] była konsekwencją ustalenia przez organ, iż budynek nie spełniał warunków wskazanych w art. 5 dekretu warszawskiego.
W ocenie Sądu decydujące w niniejszej sprawie znaczenie ma określenie, czy sporny budynek nadawał się do odbudowy, tj. czy istniał na dzień wejścia w życie dekretu warszawskiego czyli w dniu 21 listopada 1945 r.
Sąd I instancji wskazał, że przepisy dekretu warszawskiego nie wyjaśniają, co należy rozumieć pod pojęciami "budynek" oraz "budynek zniszczony" używanymi w tym akcie. Próbę wykładni terminu "budynek" oraz "budynek zniszczony" na użytek dekretu warszawskiego podjęto w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Z wywodów Sądu Najwyższego wynika, iż wykładni terminu "budynek" należy przede wszystkim poszukiwać w treści art. 6 ust. 1 i 2 dekretu. Przepisy te pojęcie budynku niezniszczonego wiążą z orzeczeniem władzy budowlanej stwierdzającym, iż budynek nadaje się do naprawy. W dekrecie z dnia 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny (Dz. U. Nr 50, poz. 281) w art. 1 ust. 3 ustawodawca zdefiniował, że budynkiem zniszczonym jest budynek, znajdujący się wskutek działań wojennych albo niszczycielskiej działalności okupanta w takim stanie, że według orzeczenia władzy budowlanej powinien ulec rozbiórce. Natomiast ust. 4 tego artykułu wskazywał, iż budynkiem uszkodzonym w rozumieniu niniejszego dekretu jest budynek, który wskutek przyczyn, o których mowa w ustępie poprzedzającym, znajduje się w stanie niezdatnym w całości lub w części do użytkowania. Może jednak być według orzeczenia władzy budowlanej doprowadzony do stanu użyteczności.
Wobec powyższego – w ocenie Sądu – ustalenia Ministra Administracji i Cyfryzacji o tym, że budynek przy ul. [...] w dniu wejścia w życie dekretu warszawskiego nie istniał budzą poważne wątpliwości. Wniosek taki nie wynika bowiem jednoznacznie z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach sprawy. Wynika z nich za to, że w części ocalałych murów urządzony był sklep prowizoryczny – a więc na gruncie nie zostały wyłącznie same gruzy. Ponadto z innych dokumentów w sprawie wynika, że opiekun małoletniego wtedy skarżącego uzyskał wstępną zgodę na odbudowę budynku. Zdaniem Sądu o fakcie istnienia budynku może świadczyć wezwanie strony z dnia 17 grudnia 1947 r. do rozbiórki budynku.
W ocenie Sądu organ nie może bezkrytycznie powoływać się na pismo Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 20 sierpnia 2013 r., iż budynek istniejący na gruncie [...] nie spełnia warunków art. 5 dekretu warszawskiego, bowiem to organ rozpoznający sprawę samodzielnie powinien przede wszystkim zbadać "źródłowy" materiał dowodowy i wyciągnąć stosowne wnioski, a nie polegać na opisie materiałów źródłowych przekazanym przez inne organy.
Sąd uznał, że wobec nieprzeprowadzenia przez organ postępowania nadzorczego w sposób wyczerpujący oraz wybiórczego potraktowania i oceny materiału dowodowego powstały poważne wątpliwości co do prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego w sprawie przez organ.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył Minister Administracji i Cyfryzacji zaskarżając wyrok w całości. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wniesiono także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej "p.p.s.a., zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, tj.:
1) art. 5 dekretu warszawskiego poprzez błędną wykładnię i zastosowanie;
2) art. 6 ust. 2 dekretu warszawskiego, poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie;
3) art. 16 § 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie;
4) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm. – dalej "przepisy wprowadzające") poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie,
5) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez błędną wykładnię,
6) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a w zw. z art. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uwzględnienie skargi, chociaż postępowanie nie było dotknięte żadną z wad w nim wymienionych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd pominął ostateczną decyzję Prezydenta m.st. Warszawy nr [...] z dnia [...] października 2011r., którą orzeczono o ustanowieniu na rzecz W. G., na 99 lat, prawa użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego 0,9718 części przedmiotowego gruntu, bez nieodpłatnego przeniesienia analogicznego ułamkowego udziału w prawie własności do budynku znajdującego się na tym gruncie. Wskazano, że zgodnie z pkt 5 sentencji tej decyzji, przedmiotowy grunt zabudowany jest budynkiem mieszkalnym murowanym, zniszczonym podczas działań wojennych i odbudowanym po wojnie ze środków publicznych. Natomiast w myśl pkt 7 sentencji decyzji, z uwagi na powyższe, oddanie w użytkowanie wieczyste gruntu nastąpi z równoczesną sprzedażą udziału wynoszącego 0,9718 części budynku.
Skarżący kasacyjnie wskazał, że w judykaturze prezentowany jest pogląd, iż to Prezydent m.st. Warszawy jest organem właściwym do ustalenia aspektów objętych dekretem warszawskim, a w szczególności wszelkich aspektów faktycznych i prawnych dotyczących skutecznego złożenia wniosku dekretowego. Wobec tego Minister Administracji i Cyfryzacji nie jest właściwy do oceny, czy budynek usytuowany na gruncie objętym działaniem dekretu warszawskiego był zniszczony, czy też jedynie uszkodzony. W niniejszej zaś sprawie takiej oceny dokonał Prezydent m. st. Warszawy we wskazanej wyżej decyzji [...] października 2011 r. Organ podkreślił, że jeżeli W. G. nie zgadzał się z rozstrzygnięciem Prezydenta m.st. Warszawy dokonanym w przedmiotowym zakresie, to miał prawo odwołać się od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, a gdyby decyzja SKO również go nie zadowalała, miał prawo złożyć na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Jednakże W. G. nie zakwestionował w/w decyzji Prezydenta m.st. Warszawy, a w konsekwencji decyzja ta podlega ochronie oraz domniemaniom prawnym określonym w art. 16 k.p.a. Zdaniem skarżącego kasacyjnie organu Sąd I instancji całkowicie pominął skutki prawne wynikające z art. 16 k.p.a. dla w/w ostatecznej decyzji Prezydenta m.st. Warszawy, czym naruszył w sposób oczywisty ten przepis.
Wskazano, że w zaskarżonym wyroku Sąd, przyjmując, że przedmiotowy budynek nie stanowił części składowej przedmiotowego gruntu, dokonał błędnej wykładni art. 5 dekretu warszawskiego i przyjął, że budynek ten w dacie wejścia w życie tego dekretu stanowił odrębną od gruntu nieruchomość budynkową, co nie znajduje uzasadnienia faktycznego, jak również prawnego. Zdaniem autora skargi kasacyjnej szczególny przepis, jakim jest art. 6 ust. 2 dekretu warszawskiego, wyłączał spod regulacji art. 5 dekretu warszawskiego budynki zniszczone, które zostały zrównane z innymi przedmiotami (np. rzeczami ruchomymi) i przechodziły na własność gminy, po bezskutecznym upływie terminu wyznaczonego do ich zabrania. W takim przypadku budynki znajdujące się na danym gruncie traciły status odrębnych nieruchomości budynkowych. Stanowiły one bowiem własność tego samego podmiotu, który był właścicielem gruntu, tj. najpierw gminy m.st. Warszawy, a następnie z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130 z późn. zm.) – z dniem 13 kwietnia 1950 r. – stanowiły własność Skarbu Państwa. Następnie z dniem 27 maja 1990 r. – z mocy prawa – nieruchomości te stały się własnością dzielnic gmin m.st. Warszawy, a od dnia 1 stycznia 2002 r. m.st. Warszawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.
Przed odniesieniem się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej wymaga przypomnienia, że w świetle przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy ( Dz.U. Nr 50, poz. 279), zwanego dalej " dekretem" grunty położone na obszarze m.st. Warszawy z dniem jego wejścia w życie przeszły na własność gminy m.st. Warszawy ( art.1). Natomiast budynki stawały się odrębną własnością dotychczasowego właściciela (art.5). Pozostawienie dotychczasowemu właścicielowi własności budynku możliwe było jedynie w sytuacji, gdy budynek taki istniał w dniu wejścia w życie dekretu – czyli w dniu 21 listopada 1945 r. Istotne jest zatem ustalenie, czy w tym dniu nieruchomość gruntowa była zabudowana. Zgodnie z art.6 ust.1 dekretu przedmioty znajdujące się na gruncie, który przeszedł na własność gminy i został przez nią objęty w posiadanie, po bezskutecznym upływie terminu wyznaczonego do ich zabrania, przechodzą na własność gminy m. st. Warszawy. Stosownie do ust.2 art.6 dekretu: " Przepisu ust. 1 nie stosuje się do budynków, z wyjątkiem budynków zniszczonych, które według orzeczenia władzy budowlanej ze względu na stan zniszczenia nie nadają się do naprawy i powinny ulec rozbiórce." Definicję budynku zniszczonego ustawodawca zamieścił w dekrecie z dnia 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny ( Dz.U. tj. 1947, Nr 37, poz.181- obecnie już uchylony). Według art. 1 ust.3 dekretu budynkiem zniszczonym w rozumieniu dekretu niniejszego jest budynek, znajdujący się wskutek działań wojennych albo niszczycielskiej działalności okupanta w takim stanie, że według orzeczenia władzy budowlanej powinien ulec rozbiórce. Natomiast zgodnie z ust.4 tego przepisu budynkiem uszkodzonym w rozumieniu niniejszego dekretu jest budynek, który wskutek przyczyn, o których mowa w ustępie poprzedzającym, znajduje się w stanie niezdatnym w całości lub części do użytkowania, może być jednak według orzeczenia władzy budowlanej doprowadzony do stanu używalności.
Oceny, czy przedwojenny budynek pobudowany na przedmiotowej działce w wyniku działań wojennych był budynkiem zniszczonym w rozumieniu art. 6 ust.2 dekretu, dokonał Prezydent m.st. Warszawy w postępowaniu zakończonym decyzją nr [...] z dnia [...] października 2011r.. Decyzją tą orzeczono o ustanowieniu na rzecz W. G., na 99 lat, prawa użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego 0,9718 części przedmiotowego gruntu, bez nieodpłatnego przeniesienia analogicznego ułamkowego udziału w prawie własności do budynku znajdującego się na tym gruncie. Zgodnie z pkt 5 sentencji tej decyzji, przedmiotowy grunt zabudowany jest budynkiem mieszkalnym murowanym, zniszczonym podczas działań wojennych i odbudowanym po wojnie ze środków publicznych. Natomiast w myśl pkt 7 sentencji decyzji, z uwagi na powyższe, oddanie w użytkowanie wieczyste gruntu nastąpi z równoczesną sprzedażą udziału wynoszącego 0,9718 części budynku. Od powyższej decyzji Prezydenta m.st. Warszawy skarżący się nie odwołał i stała się ona jest ostateczna. Skoro tak to decyzji tej nie można pominąć dopóki funkcjonuje ona w obrocie prawnym. Zgodnie z zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. decyzje, od których nie przysługuje odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a więc decyzje ostateczne, nie mogą być wzruszane dowolnie, lecz tylko w przypadkach i trybie określonym przez k.p.a. Decyzji ostatecznej służy tzw. domniemanie legalności, które oznacza, że jest ona ważna i powinna być wykonywana dopóty, dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy organ i z zachowaniem przepisanego trybu postępowania. Tymczasem skarżący w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej stara się w istocie rzeczy podważyć ostateczną decyzję Prezydenta m.st. Warszawy nr [...] z dnia [...] października 2011r. w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia w pkt 5 i 7 sentencji tej decyzji.
Trafnie zatem skarżący kasacyjnie Minister zarzucił Sądowi I instancji pominięcie skutków prawnych wynikających z opisanej wyżej ostatecznej decyzji Prezydenta m.st. Warszawy, z czym wiąże się naruszenie art.16 k.p.a. A zatem w konsekwencji także i naruszenie przepisów prawa materialnego art. 5 i art. 6 ust. 2 dekretu warszawskiego. Powyższe uchybienie zdecydowało o uchyleniu zaskarżonego wyroku.
W skardze kasacyjnej niezależnie od wyżej opisanych naruszeń Minister nie zgodził się z dokonaną przez Sąd pierwszej instancji oceną zebranego w sprawie materiału dowodowego, zarzucając naruszenie wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów procesowych. Odnosząc się do tych zarzutów Naczelny Sad Administracyjny zauważa, że organ prowadzący niniejsze postępowanie wydając decyzje w sprawie powołał się na pismo Urzędu Gminy Warszawa Centrum Wydział Geodezji i Nieruchomości z dnia 31 października 1997 r. i wymienione w tym piśmie dokumenty, znajdujące się w aktach własnościowych oraz na pismo Zakładu Ewidencji Gruntów PEGiK " [...]" z dnia 6 grudnia 1990 r. Tymi dokumentami powołanymi w piśmie są :
1) protokół oględzin z dnia 10 grudnia 1947 r. przez Zarząd Miejski - "budynek narożny frontowy całkowicie zburzony wskutek działań wojennych został rozebrany – pozostała na placu mała budka ( z resztek murów)"
2) protokół oględzin z dnia 29 kwietnia 1947 r. - wszystkie budynki zostały wyburzone, stoi trochę murów wewnątrz posesji, przy granicy z nieruchomością [...] oraz od strony [...] w tych ostatnich jest urządzony prowizoryczny sklep, a od ul. [...] stoją blindaże.
3) pismo Zarządu Miejskiego z dnia 23 stycznia 1948 r. skierowane do J. B.-opiekuna małoletniego W. G. wobec nieprzystąpienia do rozbiórki budynku w terminie określonym w wezwaniu z dnia 17 grudnia 1947 r. Nr [...] na podstawie(...) rozbiórka budynku zostaje przekazana do wykonania zastępczego",
4) zaświadczenie Zarządu Miejskiego z dnia 16 stycznia 1948 r.- "Wydział Inspekcji Budowlanej Dzielnicy [...] zaświadcza, że budynki na posesji nr [...] przy ul. [...] róg [...] zostały zniszczone wskutek działań wojennych i resztki murów zostały rozebrane do terenu."
5) pismo z 23 stycznia 1948 r. skierowane do Wydziału Inspekcji Budowlanej - w związku ze stwierdzeniem doraźnego zagrożenia bezpieczeństwa publicznego na nieruchomości przy ul. [...] prośba o zlecenie Pogotowiu Budowlanemu " rozbiórki pozostałych resztek murów do terenu. Gruz należy wywieźć na wysypisko miejskie".
Wprawdzie w aktach niniejszej sprawy brak jest wymienionych wyżej wszystkich dokumentów źródłowych ( poza protokołem oględzin z dnia 29 kwietnia 1947 r.), to jednak wskazane powyżej pisma, a także protokół oględzin z dnia 29 kwietnia 1947 r. potwierdzają dokonaną przez organ nadzoru ocenę materiału dowodowego. Za daleko idące jest także stwierdzenie Sądu pierwszej instancji, że o fakcie istnienia budynku może świadczyć wezwanie strony z dnia 17 grudnia 1947 r. do rozbiórki budynku. Mogło bowiem chodzić o rozbiórkę pozostałych na nieruchomości murów przedwojennego budynku. A ponadto, jeśli było wydane orzeczenie o rozbiórce, to tym samym budynek nie nadawał się do odbudowy i był budynkiem zniszczonym w rozumieniu art.6 ust.2 dekretu. Nie miał bowiem znaczenia stopień zniszczenia, lecz to, czy była orzeczona rozbiórka.
Należy uznać także za udokumentowaną okoliczność wybudowania przez Państwo na przedmiotowej nieruchomości powojennego budynku. Za takim stanowiskiem przemawiają następujące dowody:
1) warunki na wykonanie Państwowych Robót Budowlanych wydane w dniu 23 sierpnia 1950 r. przez PRN w m.st. Warszawie, Wydz. Insp. Budowl,.. Roboty budowlane polegające na budowie zabytkowego budynku użyteczności publicznej.. przy ul. [...] przez Państwowe Przedsiębiorstwo Budowlane [...]",
2) sprawozdanie PRN w m.st. Warszawie W.I.B. z dnia 19 marca 1952 r. dot. nieruchomości przy ul. [...] – Budynek frontowy został wybudowany przez B.O.R. wobec czego akta dotyczące budynku zburzonego odesłać do archiwum centrali W.I.B.
3) oświadczenie W. G. - "były podejmowane starania o odbudowę domu, zburzonego w toku działań wojennych, dom został odbudowany przez uspołecznione przedsiębiorstwo budowlane na zlecenie władz m.st. Warszawy" ( uzasadnienie wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczeń dekretowych podpisanego przez skarżącego W. G.).
Wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności wynikające z ostatecznej decyzji Prezydenta m.st. Warszawy nr [...] z dnia [...] października 2011 r. i poczynionych ustaleń w sprawie zakończonej tą decyzją, a także dokonana przez organ prowadzący niniejsze postępowanie ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku o słuszności wydanych w sprawie rozstrzygnięć odmawiających stwierdzenia nieważności kwestionowane w tym postępowaniu decyzji komunalizacyjnej.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, uznając sprawę za dostatecznie wyjaśnioną, na podstawie art.188 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło