II SA/Wa 334/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung, Iwona Dąbrowska (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Rektora [...] w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2013 r.; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Rektora [...] w W. na rzecz skarżącej A. S. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w W., wydaną na podstawie art. 190 ust. 1, 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 i 742), § 27 ust. 4 pkt 4 Statutu [...] w W. (Załącznik do Zarządzenia nr [...] Założyciela [...] w W. z dnia [...] czerwca 2013 r. w sprawie dokonania zmian [...] w W.) oraz § 7, § 14 ust. 8, 25 ust. 7, § 33 ust. 4, § 34 ust. 1, 2, § 37 ust. 7 Regulaminu Studiów [...] w W. (Uchwała nr [...] Senatu [...] w W. z dnia [...] marca 2012 r. w sprawie przyjęcia dokumentu "Regulaminu Studiów [...] w W."), Dziekan Wydziału Prawa i Administracji, skreślił A. S. z listy studentów, z dniem [...] października 2013 r., studentkę 3 roku studiów niestacjonarnych, semestru 5 Wydziału Prawa i Administracji [...] w W. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przyczyną powyższego rozstrzygnięcia jest niepodjęcie studiów, rezygnacja ze studiów w formie pisemnej, niezłożenie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego, ukaranie karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni, stwierdzenie braku postępów w nauce, w stopniu wykluczającym zaliczenie roku studiów, nieuzyskanie zaliczenia roku w określonym terminie, niewniesienie opłat związanych z odbywaniem studiów. W pouczeniu do tej decyzji organ powołując się na art. 70 ust. 2 i 190 ust. 3 pow. ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i art. 129 § 1 i § 2 kpa oraz § 3 ust. 2 i § 14 ust. 9 Regulaminu Studiów [...] w W. wskazał, że niniejsza decyzja jest ostateczna. A. S. odwołała się od tej decyzji, zarzucając jej, że sentencja decyzji nie zawiera w podstawie prawnej art. 207 pow. ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, a także, że nie zawiera wyczerpującego uzasadnienia prawnego ani też faktycznego. Wskazała też, że decyzja zawiera wyłącznie szablon uzasadnienia, polegający na czynności podkreślenia właściwej formuły, a to zdaniem A. S. oznacza, że szkoła nie podjęła żadnych czynności sprawdzających w toku postępowania, nie zgromadziła żadnych dowodów w sprawie, ani nie poinformowała jej o przysługujących uprawnieniach. Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w W., wydaną na podstawie art. 190 ust. 1, 2 pow. ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym, § 16 ust. 1 i § 51 ust. 1 Statutu [...] w W. oraz § 3 ust. 2, § 7, § 14 ust. 8, § 25 ust. 7, § 33 ust. 4, § 34 ust. 1, 2, § 37 ust. 7 Regulaminu Studiów [...] w W., Rektor [...] w W. podtrzymał decyzję Dziekana Wydziału Prawa i Administracji nr [...] z dnia [...] października 2013 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przyczyną powyższego rozstrzygnięcia jest niepodjęcie studiów, rezygnacja ze studiów w formie pisemnej, niezłożenie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego, ukaranie karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni, stwierdzenie braku postępów w nauce, w stopniu wykluczającym zaliczenie roku studiów, nieuzyskanie zaliczenia roku w określonym terminie, niewniesienie opłat związanych z odbywaniem studiów. W pouczeniu do tej decyzji organ powołując się na art. 70 ust. 2 i 190 ust. 3 pow. ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i art. 129 § 1 i § 2 kpa oraz § 3 ust. 2 i § 14 ust. 9 Regulaminu Studiów [...] w W. wskazał, że niniejsza decyzja jest ostateczna. Decyzja ta stała się przedmiotem skargi A. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej i drugiej instancji a także o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 190 i art. 207 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz art. 6 – 9, art. 73, art. 77 i art. 107 kpa. Wskazała też, że decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. została skreślona z listy studentów [...] w W. w związku z niewniesieniem opłat związanych z odbywaniem studiów. Zarzuciła, że obie decyzje zawierają szereg uchybień naruszających wskazane przez nią przepisy ustawy o szkolnictwie wyższym oraz kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazała ponadto, że organ drugiej instancji, podtrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji uczynił to w stosunku do decyzji Dziekana Wydziału Prawa i Administracji [...] w W. z dnia [...] października 2013 r. nie zaś w stosunku do decyzji z dnia [...] listopada 2013 r. Skarżąca powtórzyła ponadto zarzuty zawarte w swoim odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że podstawą faktyczną skreślenia studentki z listy studentów było niewniesienie opłaty za studia niestacjonarne. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 190 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 34 ust. 2 pkt 3 Regulaminu Studiów [...] w W., zgodnie z którym, Dziekan może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. Ponadto organ wskazał, że w umowie o studiowaniu z dnia [...] października 2011 r., zawartej pomiędzy Uczelnią a A. S., w § 7 ust. 5, wyraźnie postanowiono, że opóźnienie w opłatach przekraczające okres jednego miesiąca kalendarzowego, skutkuje skreśleniem z listy studentów. Odnosząc się zaś do zarzutów podniesionych zarówno w odwołaniu jak i w skardze, organ wskazał, że nie dopatrzył się zarówno w decyzji organu pierwszej instancji jak i w zaskarżonej decyzji innych niż podniesione w odwołaniu uchybień, które uzasadniałyby jej zmianę lub uchylenie. Organ wskazał też, że zgodnie z wykazem wymagalnych należności i wpłat A. S. na rzecz uczelni, studentka nie dokonała opłaty czesnego za semestr zimowy 2013/2014. Opłata czesnego nie została przez skarżącą dokonana do dnia skierowania do sądu administracyjnego niniejszej odpowiedzi na skargę. Nadto skarżąca w rozmowach z władzami uczelni nie deklarowała chęci uiszczenia zaległej opłaty czesnego, ani woli kontynuowania studiów w [...] w W. oraz poinformowała, że jest obecnie studentką innej Uczelni. W tym stanie rzeczy Rektor nie znalazł podstaw, aby uwzględnić odwołanie studentki od decyzji Dziekana WPiA [...] w W. Wskazał też, że Rektor [...] w W. dokonał sprostowania w treści objętej skargą decyzji, zastępując błędnie wskazaną tam datę wydania decyzji przez Dziekana WPiA, datą prawidłową. Organ nie zgodził się też z zarzutami skarżącej dotyczącymi naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i podał, że z wykazu wymagalnych należności i wpłat A. S. na rzecz uczelni, wziętego pod uwagę przez wydające w tej sprawie decyzje organy uczelni, wynika, że studentka nie dokonała opłaty czesnego za semestr zimowy 2013/2014 studiów niestacjonarnych a taka sytuacja uzasadniała wydanie przez Dziekana decyzji o skreśleniu skarżącej z listy studentów. W tej sytuacji, poczynienie niezbędnych dla wydania prawidłowej decyzji ustaleń faktycznych, nie wymagało przeprowadzenia skomplikowanego postępowania wyjaśniającego ani gromadzenia i analizowania obszernego materiału dowodowego. Z wykazu należności i wpłat studentki na rzecz Uczelni wynika w sposób niewątpliwy, że nie dokonała ona zapłaty czesnego. Studentka tego faktu nie kwestionowała ani w odwołaniu od decyzji Dziekana WPiA, ani w skardze do WSA w Warszawie. Organ podał, że, studentka w ogóle nie deklarowała woli dalszego studiowania w [...] w W. i poinformowała, że kontynuuje studia na innej Uczelni. W tej sytuacji, podniesione w skardze do WSA w Warszawie zarzuty są niezrozumiałe. Skarżąca zdawała sobie sprawę z tego, że nie dokonała opłaty czesnego i nie miała oraz nadal nie ma zamiaru tej opłaty dokonać i kontynuować studia w [...] w W. Wobec tego, zawarte w decyzji uzasadnienie należy uznać za całkowicie wystarczające, albowiem na jego podstawie studentka uzyskała informację o podstawie podjęcia decyzji o jej skreśleniu z listy studentów, której to podstawy studentka nie kwestionuje. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. Rektor [...] w W., sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w treści swojej decyzji, w ten sposób, że w sentencji tejże decyzji błędnie wskazano datę decyzji Dziekana Wydziału Prawa i Administracji [...] w W. i podał, że podtrzymuje decyzję z dnia [...] listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca, naruszają przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonych decyzji, należy podnieść, że stosownie do treści art. 190 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej skreśla studenta z listy studentów, w przypadku: 1. niepodjęcia studiów, 2. rezygnacji ze studiów, 3. niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego, 4. ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni. Zgodnie zaś z art. 190 ust. 2 pow. ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym, kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku: 1) stwierdzenia braku postępów w nauce, 2) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie, 3) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. Od decyzji, o których mowa w ust. 1 i 2, przysługuje odwołanie do Rektora. Decyzja Rektora jest ostateczna. Zgodnie zaś z art. 207 ust. 1 powołanej ustawy, do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Nie ulega zatem wątpliwości, że orzekające w sprawie organy [...] w W., związane były rygorami procedury administracyjnej. Konieczność przestrzegania tej procedury oznacza, iż zarówno Rektor [...], jak i Dziekan Wydziału Prawa i Administracji [...] w W., byli zobligowani do przestrzegania ogólnych zasad postępowania statuowanych przepisami kpa, w tym zasady praworządności i zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa (art. 7, 8 kpa). Z tych zasad wynika przede wszystkim wymóg praworządnego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. W realizacji tych zasad konieczne jest ścisłe przestrzeganie prawa zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń strony (por. wyrok NSA sygn. akt III SA 719/84, ONSA 1984 r., nr 2, poz. 117). Natomiast z art. 77 § 1, art. 7 i art. 80 kpa wynika obowiązek wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, zaś ta ocena winna znaleźć w świetle wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa, pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie jest bowiem źródłem informacji dotyczącej sposobu rozumowania organu podejmującego decyzję, jak również przyjętych przez niego założeń stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Jego zadaniem jest zatem wszechstronne wyjaśnienie rozstrzygnięcia objętego częścią dyspozytywną decyzji. Sporządzając uzasadnienie decyzji organ administracji publicznej winien mieć zatem na uwadze szczególną funkcję jaką przepisy kpa wyznaczają tej części decyzji i wymogi (wskazane w art. 107 § 3 kpa), którym powinno ono odpowiadać. Zawarte w uzasadnieniu motywy rozstrzygnięcia są bowiem istotne dla strony, która korzystając z przysługującego jej prawa zaskarżenia decyzji będzie mogła ocenić i ustosunkować się do argumentów organu wydającego decyzję ale także, co w rozpoznawanej sprawie wymaga podkreślenia, ich treść pozwala Sądowi na dokonanie oceny prawidłowości przeprowadzonego postępowania i jego skutku w postaci decyzji. Uzasadnienie decyzji stosownie do art. 107 § 1 kpa, stanowi jej integralną część i kontroli Sądu podlega decyzja jako całość, a więc łącznie z uzasadnieniem (por. wyrok NSA sygn. I SA/Gd 668/98). Zgodnie z art. 107 § 3 kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, przyczyn dla których odmówił dowodom wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji. Dopiero przy spełnieniu tych wymogów uzasadnienie w dostatecznym stopniu motywuje rozstrzygnięcie i pozwala na poznanie i ocenę rozumowania organu poprzedzającego konkluzję (stanowisko organu) znajdującą swój wyraz w rozstrzygnięciu. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej wymogów tych z całą pewnością nie spełnia. Rozstrzygnięcie organu I instancji jest w istocie niezwykle lakoniczną, kilkuzdaniową informacją o skreśleniu skarżącej z listy studentów [...] w W., z powodu, którego co najwyżej można się domyślać, niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. Decyzja ta nie zawiera żadnego uzasadnienia, ani prawnego ani też faktycznego. Organ powołał w podstawie prawnej tej decyzji art. 190 ust. 1 i 2 ustawy o szkolnictwie wyższym. Art. 190 ust. 1 określa przyczyny, dla których organ skreśla studenta z listy studentów. Z kolei ust. 2 tego przepisu określa takie przesłanki fakultatywne. A zatem dwie zupełnie różne przesłanki do skreślenia studenta z listy studentów, jednak w uzasadnieniu tej decyzji organ jedynie podkreślił jedną z możliwości, którą przewiduje art. 190 pow. ustawy, nie dokonując jednakże takiego podkreślenia ani też nie wskazując w żaden inny sposób w oparciu o jaką podstawę prawną organ podjął swoją decyzję. Całkowicie brak jest w tym orzeczeniu rozważań odnoszących się do wykazania okoliczności, które organ wziął pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o charakterze uznaniowym. Decyzje wydawane w ramach tzw. uznania administracyjnego, nie mogą być bowiem podejmowane w sposób dowolny lecz ich granice określa przepis art. 7 kpa, a są nimi interes społeczny i słuszny interes strony. Organ administracyjny, działając w granicach uznania administracyjnego obowiązany jest wszechstronnie i wnikliwie rozważyć cały materiał dowodowy oraz wskazać w uzasadnieniu decyzji, które z spośród prawnie dopuszczalnych rozstrzygnięć jest w danym przypadku celowe, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu strony. Takich rozważań nie ma ani w decyzji organu I instancji, ani też w orzeczeniu Rektora [...] w W. Decyzja Rektora [...] w W. także nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa - nie odnosi się ona bowiem do jakiegokolwiek zarzutu podniesionego przez stronę w odwołaniu. Działanie organów w niniejszej sprawie narusza, w ocenie Sądu, regulacje prawne zawarte w art. 190 ust. 1 i 2 ustawy o szkolnictwie wyższym. Jak podniesiono to już wcześniej, art. 190 ust. 1 i 2 pkt 2 i 3 tej ustawy zawiera bowiem dwie zupełnie odmienne przesłanki skreślenia z listy studentów fakultatywną i obligatoryjną. Wskazać należy, że skreślenie z listy studentów winno mieć powołaną wyłącznie podstawę zawartą w art. 190 ust. 2 pkt 3 pow. ustawy, a uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji organów obu instancji winno odnosić się do okoliczności związanych ze spełnieniem tej przesłanki i do wykazania, iż w niniejszej sprawie rozważona została celowość danego rozstrzygnięcia, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu strony (art. 7 kpa). Przy wydawaniu rozstrzygnięcia opartego na art. 190 ust. 2 pkt 3 organ winien mieć również na uwadze, iż przesłanką do skreślenia z listy studentów jest niewniesienie opłat związanych z odbywaniem studiów, a zatem należy wykazać, iż w chwili podejmowania orzeczenia student zalega właśnie z takimi opłatami. Natomiast organ w decyzji nie zawarł na ten temat żadnej informacji. Powoływanie się zaś organu w odpowiedzi na skargę, na wykaz wymaganych należności i opłat, nie znajduje odzwierciedlenia w aktach sprawy i można uznać, że organ nim nie dysponował na etapie wydawania decyzji bowiem został on sporządzony w dniu [...] lutego 2014 r. a zatem w dniu sporządzenia przez organ odpowiedzi na skargę. Wskazać należy, co wielokrotnie już podkreślano w orzecznictwie sądów administracyjnych, że odpowiedź na skargę nie może stanowić uzupełnienia decyzji. Organy uczelni, ponownie rozpoznając sprawę, winny zatem uwzględnić ogólne zasady postępowania administracyjnego, a także przepis art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, a swymi rozstrzygnięciami dać wyraz w uzasadnieniach decyzji, przedstawiając ich motywy w sposób pełny i jednoznaczny, odpowiadający wymogom art. 107 § 3 kpa. Organy te winny mieć w tym względzie na uwadze również treść art. 10 kpa, w myśl którego organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Powyższy przepis, gwarantujący udział strony w postępowaniu administracyjnym, ma przede wszystkim na celu zapewnienie należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy. Z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych sprawy, nie wynika tymczasem, aby umożliwiono skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji przez organ I czy też II instancji. Niespełnienie tych wymagań skutkuje tym, iż sąd, nie będąc w stanie wyjaśnić nasuwających się wątpliwości, nie może uznać za udowodnione okoliczności, na które powołuje się organ administracji (vide wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 lutego 2008 r. w sprawie II SA/Wa 2170/07, LEX nr 355205). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 200 ww. ustawy. Działając natomiast na podstawie art. 152 ustawy Sąd orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji.