IV SAB/Gl 149/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant Specjalista Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi K. G. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w L. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) zobowiązuje Prezesa Sądu Rejonowego w L. do załatwienia wniosku skarżącego z dnia [...] roku w części dotyczącej punktu 2; 2) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) w pozostałej części umarza postępowanie; 4) zasądza od wymienionego organu na rzecz skarżącego kwotę 357 złotych (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] skarżący K.G., reprezentowany przez pełnomocnika adwokat M.T., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność organu - Prezesa Sądu Rejonowego w L. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej objętej wnioskiem z dnia [...]. Organowi temu zarzucił naruszenie przepisów art. 13 ust. 1 i art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2014 r., poz. 782, w skrócie u.d.i.p.) przez ich niezastosowanie - mimo, że objęte żądaniem wniosku dane stanowią informacje publiczne w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d tej ustawy. Na tej podstawie domagał się zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] o udzielenie informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi, stwierdzenia, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenia od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w e-mailu z dnia [...] zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego L. (na adres e-mail wskazany na stronie internetowej tego sądu) o udostępnienie informacji publicznej w zakresie dat urodzenia i miejscowości zamieszkania wszystkich sędziów tego sądu z rozbiciem na poszczególne wydziały. Informacja zwrotna miała zostać udzielona w formie elektronicznej - na adres e-mail wnioskodawcy. Podniósł, że do dnia wniesienia niniejszej skargi organ nie rozpoznał powyższego wniosku. Następnie skarżący, powołując się na ustawę o dostępie do informacji publicznej oraz ustawę z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2013 r., poz. 427 ze zm.) wywiódł, że dane dotyczące daty urodzenia sędziego oraz miejscowości jego zamieszkania są związane z pełnioną funkcją, a zatem stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d) u.d.i.p.. Na poparcie wyrażonego stanowiska przywołał wybrane orzeczenia sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego w L. wniósł o jej odrzucenie. Wskazał, iż przedmiotowy e-mail w dniu [...] trafił do operatora poczty elektronicznej, który obsługuje skrzynki pocztowe sądu i wiadomość ta została potraktowana przez urządzenia operatora jako tzw. spam, z uwagi na jej skierowanie do wielu adresatów i nie została przekazana dalej do operatora wskazanego adresu poczty elektronicznej. Zaznaczył, że poczta elektroniczna jest jedną z form w jakiej można zwracać się o udzielenie informacji publicznej , jednak forma ta nie rodzi domniemania, że wysłana wiadomość dotarła do adresata. Jeżeli wnioskodawca chce mieć pewność, że wniosek trafił do adresata winien skorzystać z tradycyjnej poczty lub platformy ePUAP. Reasumując stwierdzono, że e-mail zawierający wniosek nie został wydrukowany, odnotowany na biurze podawczym oraz nie został przedstawiony Prezesowi Sądu, tym samym o istnieniu wniosku organ dowiedział się z treści skargi. Natomiast tylko skuteczne złożenie wniosku stanowić może podstawę jego merytorycznego zbadania. Jednocześnie wskazano, że w terminie 14 dni od uzyskania wiedzy o treści wniosku, wnioskodawcy przesłano żądane informacje. Na wezwanie tut. Sądu pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia [...] podniósł, że organ nie udzielił wnioskowanej informacji w zakresie dat urodzenia poszczególnych sędziów, lecz jedynie podał rok urodzenia. Wskazał, że Słownik PWN definiuje pojęcie "data" jako numer dnia, miesiąc i rok określone dla każdej doby lub oznaczenie dnia, miesiąca i roku dla jakiegoś wydarzenia, stąd odpowiedź organu nie odpowiada treści wniosku. Jednocześnie podniesiono, że - wbrew twierdzeniu organu -e-mail o udzielenie informacji publicznej nie był kierowany do wielu sądów naraz lecz wyłącznie do Prezesa Sądu Rejonowego w L. Natomiast to na organie ciąży obowiązek prawidłowego zorganizowania pracy w podległym mu sądzie, w tym także właściwego przepływu korespondencji. W związku z tym za niezasadną uznano próbę przerzucania odpowiedzialności na skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a P.p.s.a., w tym aktów i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z kolei stosownie do treści art. 149 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności bądź stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, a nadto do rozstrzygnięcia kwestii, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W piśmiennictwie i judykaturze przyjmuje się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy prowadził postępowanie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (zob. T. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 86; por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2010 r. o sygn. akt IV SAB/Wr 66/09; wyrok NSA z dnia 20 lipca 1999 r. o sygn. akt I SAB 60/99; publ. OSP 2000, nr 6, poz. 87). Wniesienie skargi na "milczenie władzy" jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy tego nie wymaga (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 37). W takich przypadkach kontroli poddany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ, względnie inny podmiot zobowiązany, miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i to w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają natomiast znaczenia powody, przez które akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również czy bezczynność spowodowana została okolicznością zawinioną lub niezawinioną przez organ. Natomiast Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienia sprawy. W świetle powyższego dla uznania bezczynności organu konieczne jest ustalenie, że organ administracji był zobowiązany na podstawie obowiązujących przepisów prawa do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi. Ocena, co do bezczynności organu, dokonana być musi na gruncie właściwego dla załatwienia sprawy prawa materialnego, gdyż ono rozstrzyga o legitymacji organu oraz wynikających z przepisów uprawnieniach i obowiązkach. W kontrolowanej sprawie prawem materialnym, na podstawie którego należy ocenić postępowanie organu jest ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 782), zwana dalej "u.d.i.p.". Stosownie do regulacji tej ustawy podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, do którego złożono wniosek o udzielenie informacji publicznej, powinien albo udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej (art. 10 u.d.i.p.), albo w drodze decyzji odmówić jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Możliwe jest także umorzenie postępowania w drodze decyzji w trybie art. 16 ust. 1 w związku z art. 14 ust. 2 u.d.i.p.Czynności tych organ powinien dokonać, zgodnie z art. 13 ust. 1 cyt. ustawy bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. W rozpatrywanej sprawie jest poza sporem, że Prezes Sądu Rejonowego w L. jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 u.d.i.p.. Ponadto informacje, o udostępnienie których strona skarżąca wystąpiła, mieszczą się w katalogu informacji publicznych określonych w art. 1 w związku z art. 6 u.d.i.p. Informacja o miejscowości, w której zamieszkują sędziowie ma bowiem związek z pełnieniem funkcji publicznej i nie pozostaje bez wpływu na warunki jej wykonywania. Podobnie jak dane dotyczące wieku sędziego. Należy wskazać, że przepisy art. 61 § 1 pkt 5 oraz art. 69 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 427 ze zm.) zawierają postanowienia uzależniające prawo do objęcia stanowiska sędziego od wieku kandydata oraz zakreślają cezurę wieku w zakresie sprawowania tej funkcji. Wiek sędziego ma zatem wpływ na możliwość kandydowania na stanowisko sędziego i piastowania tego stanowiska. W związku z tym uprawnione jest twierdzenie, że data urodzenia sędziego ma znaczenie prawne i pozostaje w związku z warunkami powierzenia i wykonywania funkcji sędziego, a zatem stanowi informację publiczną. Pogląd ten podzielany jest również w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w : Łodzi z 21 października 2014 r. sygn. akt II SAB/Łd 118/14, Gorzowie Wielkopolskim z 17 września 2014 r. sygn. akt II SAB/Go 72/14, w Lublinie z dnia 1 października 2014 r. sygn. akt II SAB/Lu 360/14, w Gdańsku z dnia 8 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Gd 164/13, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 2872/12). Wracając na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że dokumentacja sprawy przedstawiona Sądowi wraz ze skargą pozwala przyznać rację skarżącemu, że do dnia wniesienia skargi zobowiązany do udzielenia informacji publicznej organ nie załatwił wniosku skarżącego. Należy przy tym zauważyć, że z treści e-maila zawierającego wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej wynika, że był on wysłany wyłącznie na adres mailowy Sądu Rejonowego w L. i skierowany do Prezesa tego Sądu. Natomiast podana w odpowiedzi na skargę przyczyna braku jego odnotowania oraz rejestracji obarcza wyłącznie sam organ. Zatem należało uznać, że w dacie wniesienia skargi Prezes Sądu Rejonowego w L. pozostawał w bezczynności, bowiem w określonym w u.d.i.p. terminie nie załatwił wniosku skarżącego w żaden sposób przewidziany w tej ustawie. Natomiast po wpływie skargi, tj. [...] organw dniu [...] udzielił skarżącemu odpowiedzina jego wniosek i w formie w nim wskazanej podając rok urodzenia i miejscowość zamieszkania wszystkich sędziów tego sądu z rozbiciem na poszczególne wydziały. Niemniej jednak wniosek ten nie został w pełni załatwiony, bowiem skarżący wnosił o podanie dat urodzenia poszczególnych wymienionych z imienia i nazwiska sędziów, a nie roku ich urodzenia. Tymczasem podkreślenia wymaga, że adresat wniosku nie jest uprawniony do dowolnego doboru informacji przekazanych, ale powinien rozpoznać wniosek w zakresie żądań w nim zawartych i w sposób określony w ustawie. Skoro wniosek skarżącego w części dotyczącej udostępnienia dat urodzenia sędziów nie został załatwiony, Sąd na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Konsekwencją tego rozstrzygnięcia Sądu jest konieczność ponownego załatwienia wniosku skarżącego z dnia [...] we wskazanym zakresie w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 286 § 2 P.p.s.a.). Natomiast załatwienie wniosku po wniesieniu skargi w pozostałej części czyni postępowanie sądowoadministracyjne bezprzedmiotowe w tym zakresie,co skutkowało jego umorzeniem na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie 3 sentencji niniejszego wyroku . Jednocześnie w realiach niniejszej sprawy Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Ocena taka wynika z faktu, że niezałatwienie wniosku w terminie nie wynikało z winy organu, który po wniesieniu skargi niezwłocznie udzielił odpowiedzi na wniosek uwzględniając go w znaczącym zakresie.Wobec tego na podstawie art. 149 § 1 zdanie drugie P.p.s.a, orzeczono jak w punkcie 2 sentencji. O kosztach postępowania, na które składa się wpis sądowy i koszty zastępstwa procesowego, wraz z opłatą od pełnomocnictwa, orzeczono na podstawie art. 200, art. 201 § 1 w związku z art. 209 P.p.s.a., w punkcie 4 sentencji.