I SAB/Wa 696/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. O., I. Z., A. K., R. K. i K. W. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2012 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. jako "[...]" - w terminie czterech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących J. O., I. Z., A. K., R. K. i K. W. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. O., I. Z., A. K., R. K. i K. W., pismem z dnia [...] lipca 2014 r., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. jako "[...]". Skarżący zarzucili, że organ dopuścił się bezczynności naruszając art. 35 kpa w związku z art. 36 kpa poprzez niezałatwienie sprawy w terminie i wnieśli o zobowiązanie Prezydenta W. do wydania w określonym przez Sąd terminie, nie dłuższym niż 1 miesiąc od daty uprawomocnienia się wyroku, decyzji kończącej postępowanie w pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawili przebieg postępowania podkreślając, że wniosek o odszkodowanie za opisaną wyżej nieruchomość złożony został w dniu [...] października 2012 r. oraz że wnioskodawcy w pełni wykazali następstwo prawne po byłych właścicielach nieruchomości. Skarżący zarzucili, że organ nie podejmuje żadnych działań w sprawie, nie wyznaczył też terminu, w którym postępowanie zostanie zakończone, ani nie poinformował stron o przyczynach zaistniałej zwłoki, przez co ewidentnie naruszył art. 35 kpa i 36 kpa. Skarżący wskazali ponadto, że pismem z dnia [...] lipca 2014 r. wnieśli zażalenie do Wojewody [...], a tym samym wyczerpali tryb z art. 37 kpa. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie podkreślając, że postępowanie w sprawie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość znajduje się na etapie gromadzenia dokumentacji niezbędnej do ustalenia czy nieruchomość spełnia przesłanki określone w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.). Organ zaznaczył, że Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] października 2014 r., nr [...] uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczył termin na podjęcie rozstrzygnięcia wynoszący 4 miesiące od daty doręczenia postanowienia, tj. do dnia [...] lutego 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Stosownie zaś do treści art. 119 pkt 2 powołanej ustawy, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli jedna ze stron zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a pozostałe strony nie zażądają przeprowadzenia rozprawy w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. W ocenie Sądu, skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z kolei, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Instytucja skargi na bezczynność organu ma natomiast na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W rozpoznawanej sprawie – zdaniem Sądu – Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreślić należy, że analiza dokumentów znajdujących się w przekazanych do Sądu aktach administracyjnych sprawy wskazuje, iż wniosek o odszkodowanie za opisaną wyżej nieruchomość wpłynął do Prezydenta W. w dniu [...] października 2012 r. Pierwsze czynności w sprawie mające na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie stosownego rozstrzygnięcia, podjęte zostały przez organ w grudniu 2012 r., mianowicie pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. zwrócono się do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...] Urzędu W. o przesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. Odpowiedź na powyższe wezwanie wpłynęła do organu w dniu [...] grudnia 2012 r. i jak wynika z analizy akt sprawy kolejne działania podjęte zostały przez organ dopiero w styczniu 2014 r. i ograniczyły się do wystosowania pisma z dnia [...] stycznia 2014 r. skierowanego do pełnomocnika wnioskodawców o wskazanie adresu korespondencyjnego jednej z uczestniczek postępowania. Następne czynności Prezydent W. podjął natomiast dopiero w listopadzie 2014 r. (pisma z dnia [...] listopada 2014 r. skierowane do Urzędu W. Biura Geodezji i Katastru oraz do Archiwum Państwowego w W.), po upływie niemal 4 miesięcy od wniesienia skargi z dnia [...] lipca 2014 r. na bezczynność organu. Zaznaczyć trzeba, że wskazane wyżej działania były w istocie jedynymi podjętymi przez organ działaniami mającymi na celu wyjaśnienie sprawy i zgromadzenie stosownego materiału dowodowego. Podkreślić również należy, że z akt sprawy nie wynika, aby Prezydent W. poinformował strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie, czy też wskazał ewentualny termin jej załatwienia. Istotne jest przy tym, że Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] października 2014 r., nr [...] uznał zażalenie skarżących na bezczynność Prezydenta za uzasadnione i wyznaczył termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 4 miesiące od daty doręczenia postanowienia. W ocenie Sądu okoliczności powyższe jednoznacznie wskazują, że skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. Nie ulega wątpliwości, że wskazany organ nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził, że wobec podejmowania przez Prezydenta W. jedynie nielicznych czynności mających na celu zakończenie sprawy i podejmowania ich ze znacznym przekroczeniem terminów określonych w kpa, a także z uwagi na fakt, że postępowanie toczy się już ponad 2 lata, zaistniała w sprawie bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Sąd uznał jednocześnie, że wskazany w skardze miesięczny termin na załatwienie sprawy byłby zbyt krótki, zwłaszcza z uwagi na charakter i stopień jej skomplikowania oraz fakt, iż w sprawie zaistnieć może potrzeba sporządzenia operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości. W ocenie Sądu zasadnym dlatego jest zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2012 r. w terminie 4 miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 tej ustawy w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461).