I OSK 782/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 grudnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Sz 14/14 odrzucające skargę T.S. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie nierozpoznania wniosku o wyrównanie emerytury postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2014 r. sygn. akt I SAB/Sz 14/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę T.S. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie nierozpoznania wniosku o wyrównanie emerytury. Orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wydane zostało w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Pismem z dnia 20 stycznia 2013 r. T.S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę "na bezczynność organu Prezesa ZUS". Skarżąca wskazała, że organ prowadzi sprawę w wyniku jej "skargi na postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w Wałbrzychu, złożonej 28.09.2012 r." i nie wydał decyzji administracyjnej. Strona zaznaczyła, że pismem z dnia 30.12.2012 r. wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa w tym zakresie. Skarżąca podniosła również, że przy rozpatrywaniu jej spraw organ pierwszej instancji dopuścił się bezczynności polegającej na "nie wyrównaniu niewypłaconych elementów emerytury od dnia 30.01.1994 do 31.12.2005", a organ drugiej instancji nie zareagował na to zaniechanie. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej odrzucenie. Wskazał, że skarżąca została poinformowana w piśmie z dnia 30 stycznia 2013 r., iż jej "wniosek" z dnia 28.09.2012 r. nie wpłynął do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zarządzeniem z dnia 27.02.2013 r. Przewodniczący Wydziału IV WSA w Warszawie wezwał skarżącą do nadesłania "skargi na postanowienie Dyrektora ZUS w Wałbrzychu" złożonej w dniu 28.09.2012 r., na którą powołała się w skardze na bezczynność. W wykonaniu zarządzenia, przy piśmie z dnia 26.03.2013 r. skarżąca nadesłała pismo opatrzone datą 21.07.2012 r. skierowane do Prezesa ZUS w Warszawie za pośrednictwem Dyrektora ZUS Oddziału w Wałbrzychu wraz z kopią potwierdzenia nadania w dniu 28.09.2012 r. Zarządzeniem z dnia 26.04.2013 r. Sąd wezwał skarżącą do doprecyzowania daty wydania i numeru (znaku) "postanowienia" Dyrektora Oddziału ZUS w Wałbrzychu, na które skarżąca złożyła "skargę" z dnia 28.09.2012 r. W wykonaniu powyższego zarządzenia, pismem z dnia 03.06.2013 r. (data wpływu do WSA 07.06.2013 r.) skarżąca poinformowała, że przedmiotem "skargi" z dnia 28.09.2012 r. była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Wałbrzychu z dnia 28.08.2012 r. L.Dz. 430000.RED.421/U/637/12 o odmowie umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie własne. Decyzja, której kopię skarżąca przedstawiła, zawierała pouczenie o wynikającym z art. 83 ust.4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych prawie do wystąpienia do Prezesa ZUS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem Oddziału ZUS w Wałbrzychu. Skarżąca podała, że decyzję odebrała w dniu 14.09.2012 r. W dniu 05.07.2013 r. do WSA w Warszawie wpłynęło pismo procesowe skarżącej datowane na 23.05.2013 r. zatytułowane "Uzupełnienie skargi na bezczynność". W piśmie tym skarżąca wskazała, że Prezes ZUS dopuścił się rażącej bezczynności przy załatwianiu jej spraw polegającej na braku reakcji na niewyrównanie niewypłaconych elementów emerytury od dnia 30.01.1994 do 31.12.2005 r., pomimo wniosku złożonego po raz pierwszy w 2007 r. Następnie, w związku z wystosowanym przez WSA wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi skarżąca pismem z dnia 04.09.2013 r. zwróciła się o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów i ustanowienia adwokata. Przedstawiając wniosek na urzędowym formularzu, w rubryce "Informacja o przedmiocie zaskarżenia" skarżąca wpisała, że chodzi o bezczynność Prezesa ZUS w Warszawie dotyczącą "niezweryfikowania emerytury, rażąca bezczynność ZUS I instancji - niewyrównianie elementów emerytury od 30.12.1994 do 31.12.2005 r." Strona zaznaczyła, że organ nie rozpatrzył wniosku z dnia 07.08.2007 r., nie wydał decyzji administracyjnej, wzruszył decyzję o przyznaniu jej emerytury. Postanowieniem z dnia 18 listopada 2013 r. sygn. akt IV SAB/Wa 27/13 przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Po czym, w związku ze zmianą właściwości wydziałów, sprawę zarejestrowano pod nową sygnaturą V SAB/Wa 45/13. Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2014 r. V SAB/Wa 45/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przekazał sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie, na podstawie §1 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta RP z 28.08.2008 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. Nr 163, poz. 1016), z uwagi na zamieszkiwanie skarżącej na obszarze właściwości tego Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie przyjął, że skarga dotyczy bezczynności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie nierozpoznania wniosku w zakresie niewyrównania niewypłaconych elementów emerytury od dnia 30.01.1994 r. do 31.12.2005 r. Stwierdził w związku z tym, że sprawa nie mieści się ramach właściwości sądów administracyjnych określonej w art. 3 § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), a w konsekwencji odrzucił skargę. W uzasadnieniu postanowienia powołując się na art. 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego (powoływany jako: k.p.c.), WSA zauważył, iż sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi, do których rozpoznawania powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych, czy Sądu Najwyższego. Sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych to sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych dotyczących: ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia rodzinnego, emerytur i rent, innych świadczeń w sprawach należących do właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, odszkodowań przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową albo służbą w Policji lub Służbie Więziennej (art. 476 § 2 k.p.c.). Przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się także sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie, a także sprawy, w których wniesiono odwołanie od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności, sprawy o roszczenia ze stosunków prawnych między członkami otwartych funduszy emerytalnych a tymi funduszami lub ich organami oraz sprawy ze stosunków między emerytami lub osobami uposażonymi w rozumieniu przepisów o emeryturach kapitałowych a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych (art. 476 § 3 k.p.c.). Sąd I instancji zaznaczył, że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych od których przysługuje odwołanie do sądu powszechnego określa art. 83 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1442). Zgodnie z art. 83 ust. 1 powołanej ustawy, Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: zgłaszania do ubezpieczeń społecznych; przebiegu ubezpieczeń; ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek; ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek; ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych (a więc i świadczeń emerytalnych); oraz wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach k.p.c. (art. 83 ust. 2 ustawy). Odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia (art. 83 ust. 3 ustawy). Od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Odwołanie wnosi się na piśmie do jednostki organizacyjnej Zakładu, która wydała decyzję, lub do protokołu sporządzonego przez tę jednostkę. Jeżeli Zakład uzna odwołanie za uzasadnione, zmienia lub uchyla decyzję niezwłocznie, nie później niż w terminie 30 dni od dnia wniesienia odwołania. W tym wypadku, odwołaniu nie nadaje się dalszego biegu. Jeżeli odwołanie nie zostało w całości lub w części uwzględnione, Zakład przekazuje niezwłocznie, nie później niż w terminie 30 dni od dnia wniesienia odwołania, sprawę do sądu wraz z uzasadnieniem. Sąd I instancji stwierdził, iż z przytoczonych regulacji wynika, że podejmowane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych akty i czynności lub bezczynność w przedmiocie wniosków w zakresie niewyrównania niewypłaconych elementów emerytury nie są objęte kognicją sądów administracyjnych, nie są to bowiem działania organu w indywidualnej sprawie wynikającej ze stosunku administracyjnoprawnego, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1- 4a p.p.s.a., nie podlegają one zatem zaskarżeniu w ramach skargi na bezczynność. W skardze kasacyjnej T.S. wniosła o uchylenie powyższego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie, a także o zasądzenie na rzecz pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 83 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy sprawa powinna była zostać przeanalizowana pod kątem art. 83 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, albowiem skarżąca zarzuciła w skardze nierozpatrzenie jej wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek; 2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art. 141 §4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez brak wskazania przez Sąd I instancji, iż skarżąca upatrywała bezczynności w zaniechaniu ponownego rozpoznania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych sprawy o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie, w sytuacji gdy w treści skargi wprost zarzucono organowi nierozpoznanie pisma z dnia 28.09.2012 r., w którym skarżąca kwestionowała odmowę umorzenia tychże należności, - art. 58 §1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 83 ust. 4 u.s.u.s poprzez odrzucenie skargi na skutek mylnego przyjęcia, iż do załatwienia w II instancji sprawy zainicjowanej przez skarżącą pismem z dnia 28.09.2012 r. właściwy był sąd powszechny na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz że sąd ten właściwy jest również do rozpoznania sprawy w zakresie bezczynności organu ZUS na podstawie art. 83 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w sytuacji gdy pismo skarżącej z dnia 28.09.2012 r. stanowiło wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, a co za tym idzie winno zostać rozpoznane na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w trybie art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, - art. 57 §3 p.p.s.a. poprzez nieoddzielenie sprawy skargi na bezczynność dotyczącej niewyrównania emerytury od sprawy skargi na bezczynność dotyczącej nierozpatrzenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w przedmiocie umorzenia należności składkowych i łączne rozpoznanie tychże spraw poprzez odrzucenie skargi, w sytuacji gdy sprawa dotycząca umorzenia mogła zostać rozpoznana merytorycznie jako oddzielna skarga. Uzasadniając tak sformułowane zarzuty autorka skargi kasacyjnej argumentowała, iż w skierowanej do WSA skardze na bezczynność, skarżąca w pierwszej kolejności wskazała, iż kwestionuje niewydanie przez ZUS decyzji w przedmiocie jej pisma z dnia 28.09.2012 r., które złożyła jako skargę na decyzję oddziału ZUS w Wałbrzychu. Wobec takiej treści skargi zasadniczą kwestią było ustalenie, o które pismo w istocie chodziło skarżącej, czy faktycznie wpłynęło ono do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i jaka była jego treść. Wyjaśniając tę kwestię, w pismach z dnia 26.03.2013 r. i 03.06.2013 r. skarżąca wskazała, iż jej skarga dotyczy nierozpoznania pisma, które wniosła do Oddziału ZUS w Wałbrzychu w dniu 28.09.2012 r. w sprawie o nr L.dz. 430000.RED.421/U/637/12 (którego data sporządzenia określona została mylnie na dzień 21.07.2012 r., ale którego datą nadania - zgodnie z załączonym potwierdzeniem nadania - był 28.09.2012 r.). Autorka skargi kasacyjnej podniosła, że treść pisma z dnia 28.09.2012 r. oraz tryb w jakim zostało ono złożone wskazuje, iż pismo to stanowiło w istocie wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie, wynika z tego, że skarga na bezczynność dotyczyła zaniechania ponownego rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności, co nastąpić powinno w trybie art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną, naruszenie art. 141 §4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. polegało na tym, że w uzasadnieniu postanowienia Sądu I instancji nie zostały przedstawione wszystkie zarzuty sformułowane w skardze. Uchybienie to miało istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia, ponieważ w konsekwencji pominięcia zarzutu skarżącej odnośnie bezczynności organu w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek, Sąd błędnie ocenił sprawę jedynie pod kątem art. 83 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dotyczącego spraw o ustalenie uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych (a więc i świadczeń emerytalnych) podlegających kognicji sądu cywilnego. Zaniechał natomiast analizy sprawy pod kątem art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dotyczącego właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawach umarzania należności składkowych i art. 83 ust. 4 tej ustawy, który przewiduje kontrolę decyzji w trybie administracyjnym. Powołane uchybienia doprowadziły do nieuprawnionego odrzucenia skargi na podstawie art. 58 §1 pkt 1 p.p.s.a. Według autorki skargi kasacyjnej, w sytuacji gdy w skardze na bezczynność w zakresie umorzenia należności strona podała, iż bezczynności organu upatruje dodatkowo w niewyrównaniu niewypłaconych elementów emerytury, powinno nastąpić rozdzielenie skarg na podstawie art. 57 §3 p.p.s.a. Wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła ponadto, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w sposób nieuprawniony pominięta została kwestia doręczenia organowi pisma skarżącej z dnia 28.09.2012 r. Twierdzenie organu, że nie otrzymał wskazanego pisma jest - zdaniem strony - wynikiem nieporozumienia wynikającego z błędnego oznaczenia daty pisma nadanego przez skarżącą przesyłką poleconą w dniu 28.09.2012 r. Pismo to - datowane na 21.07.2012 r. - wpłynęło do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż znajduje się w aktach organu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy i w związku z tym zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zaznaczyć należy, że stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (powoływana jako "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw. Zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zaistniała potrzeba rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie, gdyż sprawa nie ma skomplikowanego, ani precedensowego charakteru. W związku z zarzutami skargi kasacyjnej przedmiotem kontroli instancyjnej jest ocena prawidłowości stanowiska Sądu I instancji co do pozostawania sprawy, której przedmiot określa skarga T.S. z dnia 20.01.2013 r., poza zakresem kognicji sądów administracyjnych określonym w art. 3 §2 i 3 p.p.s.a. Przypomnieć zatem należy, że w myśl art. 3 §2 pkt 8 p.p.s.a. sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej w kontekście bezczynności, odnosi się wyłącznie do spraw, w których służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, a także na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach (art. 3 §2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Z tej perspektywy, podstawowe znaczenie dla oceny dopuszczalności skargi na bezczynność organu ma precyzyjne ustalenie jakiego rodzaju sprawy skarga dotyczy. Stosownie do art. 57 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. określenie przedmiotu zaskarżenia poprzez wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności oraz organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego postępowania skarga dotyczy, należy do podstawowych wymagań formalnych przewidzianych dla skargi. Jego określenie należy do strony postępowania. Waga i konsekwencje procesowe przyjęcia założeń co do przedmiotu zaskarżenia, powodują, że wszelkie wynikające z treści skargi niejasności w tym zakresie wymagają dokładnego wyjaśnienia na wstępnym etapie postępowania. W rozpatrywanej sprawie treść skargi jest nieprecyzyjna i budzi wątpliwości. Na podstawie zarządzeń z dnia 27.02.2013 r. i z dnia 26.04.2013 r. skarżąca była w związku z tym wzywana do złożenia wyjaśnień. Uzyskane odpowiedzi oraz kolejne pisma procesowe, w których skarżąca przedstawiała przedmiot skargi, w tym wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz pismo zatytułowane "Uzupełnienie skargi na bezczynność" z datą 23.05.2013 r., choć nie są w pełni spójne i jednoznaczne, to jednak pozwalają na wyodrębnienie dwóch zasadniczych kwestii, które miały być - w zamierzeniu strony - objęte przedmiotem kontroli sądowej. Wynika z nich, że skarga dotyczy po pierwsze bezczynności Prezesa ZUS polegającej na niezałatwieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zaległych składek, po drugie zaś bezczynności polegającej na braku reakcji organu na bezczynność organu I instancji w sprawie wyrównania niewypłaconych elementów emerytury od dnia 30.01.1994 r. do 31.12.2005 r. Organowi zarzuca się więc bezczynność w dwóch różnych sprawach w znaczeniu materialnoprawnym. Przedmiotem rozstrzygnięcia w tych sprawach są prawa wynikające z różnych podstaw prawnych, których dochodzenie - w myśl przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - odbywać się może w dwóch odrębnych trybach. Zgodnie z zasadą przewidzianą w art. 83 ust. 2 tej ustawy od decyzji wydawanych przez organ rentowy w sprawach indywidualnych z zakresu ubezpieczeń społecznych przysługuje odwołanie do właściwego sądu powszechnego. Do spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych zalicza się sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych dotyczących m.in. ubezpieczeń społecznych, emerytur i rent (art. 476 § 2 i 3 k.p.c.). Zatem również w sprawach o wyrównanie świadczeń emerytalnych przysługuje tryb odwoławczy na zasadach określonych w Kodeksie postępowania cywilnego. W art. 83 ust. 4 powołanej ustawy zostały przewidziane wyjątki od podstawowego trybu zaskarżania decyzji organu rentowego. W myśl wspomnianej regulacji, od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie nie przysługuje. Strona może natomiast złożyć do Prezesa ZUS wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, do którego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, włącznie z zaskarżaniem decyzji do sądu administracyjnego. Wynika z tego, że umorzenie należności z tytułu składek, należy do spraw poddanych - w drodze wyjątku - kognicji sądów administracyjnych. Stwierdzenie, że w jednym piśmie zaskarżono więcej, niż jeden akt lub czynność albo bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, skutkować powinno rozdzieleniem skarg na podstawie art. 57 §3 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie przeprowadził dostatecznie szczegółowej analizy akt i nie wyprowadził wniosków z treści skargi oraz kolejnych pism procesowych strony. Na skutek tego pominął wspomnianą dwoistą naturę spraw poruszonych w skardze na bezczynność. Zamiast więc wezwać stronę do wyjaśnienia, która ze wskazanych spraw jest w istocie przedmiotem skargi, Sąd I instancji przyjął w sposób arbitralny, że przedmiotem skargi była wyłącznie bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie nierozpoznania wniosku o wyrównanie emerytury pomimo, że odrzucenie skargi prowadzi do zamknięcia drogi sądowej w sprawie, w która podlega kontroli sądów administracyjnych na mocy art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Biorąc pod uwagę treść skargi oraz dotyczących jej wyjaśnień udzielonych w toku postępowania sądowego, poszanowanie konstytucyjnego prawa do sądu i zasad postępowania sądowoadminstracyjnego nakazywało wezwać skarżącą na podstawie art. 49 §1 w związku z art. 58 §1 pkt 3 p.p.s.a. do sprecyzowania, czy przedmiotem zaskarżenia w skardze z dnia 20 stycznia 2013 r. jest: 1) wyłącznie bezczynność organu polegająca na nierozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją ZUS w Wałbrzychu z dnia 28.08.2012 r. o odmowie umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie własne płatnika, 2) wyłącznie bezczynność organu polegająca na rozpatrzeniu wniosku o wyrównanie niewypłaconych elementów emerytury od dnia 30.01.1994 r. do 31.12.2005 r., 3) jednocześnie bezczynność organu polegająca na nierozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją ZUS w Wałbrzychu z dnia 28.08.2012 r. o odmowie umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie własne oraz bezczynność organu polegająca na rozpatrzeniu wniosku o wyrównanie niewypłaconych elementów emerytury od dnia 30.01.1994 r. do 31.12.2005 r. W tym ostatnim przypadku - jak wspomniano - stosownie do art. 57 nastąpić powinno rozdzielenie spraw i osobne ich rozpatrzenie. W odniesieniu do argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zaznaczyć należy, że na obecnym etapie postępowania, przedwczesna byłaby ocena Sądu co do tego, czy pismo skarżącej z dnia 28.09.2012 r. wpłynęło do organu, czy uzyskało stosowny bieg i czy działanie organu w tym zakresie jest zgodne z prawem, czy też pozostaje on w bezczynności. Kwestie te należą do meritum sprawy i mogą być przedmiotem wiążącej oceny Sądu dopiero na skutek stwierdzenia dopuszczalności skargi. Ponownie badając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uwzględni powyższe wywody, w szczególności wezwie skarżącą - w sposób wskazany powyżej - do sprecyzowania przedmiotu skargi. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 185 §1 p.p.s.a. w związku z art. 182 §1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Wniosek o zasądzenie na rzecz pełnomocnika strony wnoszącej skargę kasacyjną ustanowionego w ramach prawa pomocy kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie mógł zostać uwzględniony, gdyż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w trybie art. 258-261 p.p.s.a.