I SA/Bd 1156/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Sędziowie Sędzia WSA Teresa Liwacz Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Protokolant Referent- stażysta Agata Soszyńska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów egzekucyjnych oddala skargę Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T.prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie czterech tytułów wykonawczych: [...] obejmujących zobowiązania podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z nieujawnionych źródeł przychodów za lata 1998-2001. W związku z dokonanymi czynnościami egzekucyjnymi i zastosowanymi środkami egzekucyjnymi powstały koszty egzekucyjne w wysokości [...] zł. W wyniku realizacji zastosowanych środków egzekucyjnych oraz dokonanych wpłat częściowo zaspokojono powstałe koszty egzekucyjne w łącznej kwocie [...] zł. Rozpatrując wniosek o wznowienie postępowań podatkowych w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt SK 18/09, Dyrektor Izby Skarbowej w B. decyzjami z dnia [...] r. uchylił w całości orzeczenia stanowiące podstawę egzekwowanych obowiązków i umorzył postępowania w sprawie. Następnie Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. czterema postanowieniami z dnia [...] r. umorzył postępowania egzekucyjne prowadzone na podstawie wymienionych tytułów wykonawczych. Pismem z dnia [...] r. strona wystąpiła o zwrot pobranych kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami za zwłokę. Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. odmówił zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie [...] zł, wskazując w uzasadnieniu odrębnie do każdego z tytułów wykonawczych zestawienie naliczonych w toku postępowania kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł. W złożonym zażaleniu strona zarzuciła naruszenie art. 64c § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej: "u.p.e.a."). Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wskazał, że zwrotu kwot stanowiących nadpłatę w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1998-2001 od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów dokonano w związku z tym, że po wznowieniu postępowania w wyniku wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt SK 18/09, Dyrektor Izby Skarbowej w B. decyzjami z dnia [...] r. uchylił w całości decyzje ostateczne Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] oraz poprzedzające je decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. i umorzył postępowania w sprawie. W zakresie powyższych okoliczności organ stwierdził, że ustalenie zgodnie z prawem w drodze decyzji administracyjnej zobowiązania, bądź wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ustalającej lub określającej zobowiązanie, które podlegać może wykonaniu w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, a obciążenie kosztami postępowania egzekucyjnego to dwa różne zagadnienia administracyjne. Zdaniem organu, zgodność z prawem decyzji podatkowej, na podstawie której wierzyciel wystawił wobec zobowiązanego tytuł wykonawczy, nie stanowi kryterium oceny zgodności z prawem wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, nawet jeżeli w charakterze organu podatkowego i wierzyciela działał ten sam organ administracji. Zatem żądanie zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych oparte na tym, że podatniczce zwrócono kwoty stanowiące nadpłatę w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1998-2001, w związku z wyeliminowaniem z obrotu prawnego (w odrębnym postępowaniu) decyzji ustalających zobowiązanie skierowane do przymusowego wyegzekwowania w trybie egzekucji administracyjnej nie odnosi się i nie przesądza o zgodności z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji, zatem nie może stanowić argumentacji przemawiającej za zasadnością wniesionego żądania. Wobec powyższego organ uznał, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 64c § 3 u.p.e.a. - stwierdzenie stosowną decyzją organu administracji publicznej bądź wyrokiem sądu, że nastąpiło niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji. W konsekwencji, Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. zaskarżonym postanowieniem zasadnie odmówił zwrotu pobranych w toku postępowania egzekucyjnego kosztów egzekucyjnych. W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zarzucając mu naruszenie art. 64c § 3 u.p.e.a. Skarżąca podniosła, że nie można uznać za zgodne z prawem obciążenia i pobrania kosztów egzekucji, w wyniku której dokonano zajęcia środków podlegających następnie zwrotowi wraz z odsetkami, w związku z wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji stanowiących podstawę egzekwowanego obowiązku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270, dalej: "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Dokonując w tym zakresie oceny zaskarżonego postanowienia należy stwierdzić, że odpowiada ono prawu. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 64c § 3 u.p.e.a. Zgodnie z powołanym przepisem, jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że niezgodne z prawem wszczęcie i (lub) prowadzenie egzekucji , o którym mowa we wskazanym przepisie to stan istniejący w chwili rozpoczęcia i (lub) w toku egzekucji a więc w okresie od dnia wymienionego w art. 26 § 5 u.p.e.a. do dnia wyegzekwowania wykonania obowiązku ( art. 64c § 8) lub umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 34 § 4 i art. 59 § 1 ), powodujący niedopuszczalność egzekucji administracyjnej z przyczyn przewidzianych prawem (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 30 lipca 2012r. sygn. akt I SA/Gl 1089/11) W rozpatrywanej sprawie podniesiono, że prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, powołując się na okoliczność uchylenia decyzji, stanowiących podstawę prawną wystawienia tytułów wykonawczych. Sąd nie akceptuje stanowiska prezentowanego przez Skarżącą. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny przystępując do egzekucji dysponował prawidłowo wystawionymi przez wierzyciela tytułami wykonawczymi, które obejmowały należności ustalone decyzjami podatkowymi. Podkreślić przy tym należy, że egzekucja prowadzona była w latach 2006 - 2012r. (k-1-30 akt administracyjnych). Natomiast orzeczenia ustalające zobowiązania podatkowe za lata 1998-2001 uchylone zostały decyzjami Dyrektora Izby Skarbowej w B z dnia [...] a postępowanie w sprawie umorzono. Wyeliminowanie tych rozstrzygnięć z obrotu prawnego było konsekwencją orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego a nie błędu w działaniu organów podatkowych. W wyroku z dnia 18 lipca 2013r. sygn. akt SK 18/09 Trybunał uznał, że : " podstawową konsekwencją rozstrzygnięcia podjętego przez Trybunał Konstytucyjny jest pozbawienie mocy obowiązującej zakwestionowanych regulacji prawnych . Artykuł 20 ust. 3 u.p.d.o.f. w brzmieniu od dnia 01 stycznia 1998r. do 31 grudnia 2006r. przestanie obowiązywać z chwilą ogłoszenia niniejszego wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej". Ogłoszenie wyroku w dniu 27 sierpnia 2013r. (Dz. U. z 2013r. poz. 985) spowodowało , że dopiero od tej daty powyższa norma prawna pozbawiona została mocy obowiązującej. Podnieść należy, że Trybunał Konstytucyjny nie wypowiedział się o niezgodności z prawem postępowań egzekucyjnych prowadzonych w oparciu o decyzje wydane na podstawie zakwestionowanych regulacji prawnych. Reasumując, zdaniem tut. Sądu, wszczęcie i prowadzenie egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego należności wynikające z podlegającej wykonaniu decyzji następnie uchylonej nie oznacza , że organ wydający decyzję i wystawiający tytuł wykonawczy postępował niezgodnie z prawem w sytuacji gdy, od chwili wszczęcia do czasu zakończenia egzekucji poprzez jej wykonanie decyzja będąca podstawą wystawienia tytułu pozostawała w obrocie prawnym. Uchylenie decyzji podatkowej stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego skierowanego do egzekucji nie stanowi o niezgodnym z prawem wszczęciu i prowadzeniu egzekucji. Tylko decyzja stwierdzająca nieważność decyzji na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy i wszczęto egzekucję może prowadzić do ustalenia zaistnienia przesłanki z art. 64c § 3 u.p.e.a. gdyż tylko w tym przypadku dochodzi do jej eliminacji ze skutkiem wstecznym (od dnia jej wydania). Taka sytuacja jednak w przedmiotowej sprawie nie miała miejsca. Nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.