II SA/Bd 1289/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Sędzia WSA Joanna Brzezińska Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 grudnia 2014r. sprawy ze skargi S.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2014r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę. II SA/Bd 1289/14 UZASADNIENIE Wójt Gminy C. decyzją z [...], wydaną na podstawie art. 5, art. 16a, art. 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2012 r., poz.1548. z późn. zm.), rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2011r., Nr 298, poz. 1769), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych. (Dz. U . z 2012r., poz. 959), art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267; z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego złożonego przez S. K. postanowił nie przyznać prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad S. K. legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołał przepis art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych i podał, że Pan S. K., który złożył wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad sobą, nie spełnia warunków do otrzymania wnioskowanego świadczenia z uwagi na brak potwierdzenia rezygnacji z zatrudnienia, niespełnienia kryterium dochodowego, ponadto stwierdzono, że wnioskodawca ma ustalone prawo do renty i legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co zgodnie z art. 16 a ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi przesłankę negatywną dla ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wobec tego stwierdzono brak podstaw do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Odwołanie od w/wym. decyzji, pismem z dnia 1.10.2014r. uzupełnionym pismami z dnia 07.10.2014 r. i 08.10.2014 r., złożył S. K. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał na trudną sytuację życiową spowodowaną ciężką chorobą i wniósł o pozytywne rozpatrzenie sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. (SKO) decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO przytoczyło treść art. 16a ust. 1, 2, i 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych i stwierdziło, że S. K. nie spełnia warunków stawianych przez przepis art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych uprawniających do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Jako okoliczność bezsporną, ustaloną przez organ I instancji SKO uznało fakt, iż S. K. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 25.02.2008 r., na stałe. Ponadto ma ustalone prawo do renty decyzją Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w dnia 10.03.2014 r. SKO wskazało, że z powyższej przytoczonych przepisów wynika, iż prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, uzależniono m.in. od wysokości dochodu na osobę w rodzinie. Odnosząc to do stanu faktycznego ustalonego w sprawie SKO stwierdziło, że S. K. nie spełnia warunków stawianych przez przepis art. 16a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych uprawniających do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Jak bowiem wynika to z akt sprawy S. K. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i osiągnął w 2013 r. dochód w wysokości 808,00 zł miesięcznie. Tym samym dochód jego przekracza kwotę uprawniającą do specjalnego zasiłku opiekuńczego, tj. 664 zł o 144 zł. Zatem w sprawie nie zostały spełnione przesłanki uprawniające S. K. do otrzymywania wnioskowanego świadczenia. Odnosząc się do informacji zawartych w odwołaniu SKO wyjaśniło, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych są dla organów administracji publicznej wiążące i nie przewidują uznaniowego charakteru rozstrzygnięcia w sprawie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Organ nie może więc przyznać tego świadczenia w sytuacji, gdy wykluczają to przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych - jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie SKO S. K. – skarżący zarzucił naruszenie prawa polegające na nieuwzględnieniu przez organ jego propozycji pomniejszenia przysługującego jemu dodatku pielęgnacyjnego o kwotę 144 zł., aby dostosować się do progu dochodowego w wysokości 664 zł. Ponadto skarżący wyjaśnił, że dochodzenia przez niego specjalnego zasiłku opiekuńczego za opiekę sprawowaną nad sobą, nie wyklucza art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdy weźmie się pod uwagę specyfikę schorzeń psychicznych. W piśmie z dnia 27.10.2014 r. uzupełniającym skargę skarżący zwrócił uwagę na fakt, że Trybunał Konstytucyjny około 20.10.2014 r. zniósł lub podwyższył próg dochodowy uprawniający do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, co jego zdaniem powoduje bezzasadność decyzji odmownych organów administracji. W piśmie z dnia 17.11.2014 r. skarżący dodatkowo wskazał, że od obliczonego przez organ jego dochodu należało odjąć kwotę potrąceń komorniczych – 242 zł i dodatku pielęgnacyjnego – 206 zł, co jest uzasadnione - w związku z jego znacznym stopniem niepełnosprawności i koniecznością sprawowania opieki - interesem społecznym, gdyż chroni przed wykluczeniem społecznym, a co spowodowałoby, że jego dochód nie przekroczyłby progu dochodowego wynoszącego 664 zł. W piśmie z dnia 18.11.2014 r. skarżący ponownie wniósł o nie wliczanie do jego dochodu kwoty 242 zł. potrącanej z jego renty przez komornika. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd nie jest władny natomiast wkraczać w zakres uprawnień organów administracji do orzekania bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego, ani też oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Uchylenie decyzji w całości lub w części, albo stwierdzenie jej nieważności bądź niezgodności z prawem, zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej w skrócie jako "ppsa" jest możliwe tylko w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy czym stosownie do treści art. 133 § 1 ppsa sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, co oznacza, że badając legalność zaskarżonej decyzji sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ona obowiązujących przepisów prawa w sposób skutkujący koniecznością jej uchylenia. Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, którą odmówiono skarżącemu przyznania wnioskowanego przez niego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad samym sobą. Podstawą materialnoprawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji jest ustawa z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 1548). Zgodnie z art. 16a ust. 1 tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 i 1529 oraz z 2013 r. poz. 1439) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Treść tego przepisu jest jasna i nie budzi wątpliwości, że wolą ustawodawcy było ustanowienie świadczenia wypłacanego określonej osobie za to, że opiekuje się ona inną osobą. Przy czym każda z tych osób musi spełnić warunki wyznaczone w ustawie. Inne są warunki dla osoby sprawującej opiekę i inne dla osoby, nad którą opieka jest sprawowana. Podkreślić należy zwłaszcza, że warunkiem podstawowym przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest to, aby na osobie, która się o to świadczenie ubiega ciążył obowiązek alimentacyjny albo, aby była ona małżonkiem osoby wymagającej opieki. Zgodnie z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 i 1529 oraz z 2013 r. poz. 1439) – w skrócie "krio", obowiązek alimentacyjny rozumiany jako obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania, obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Jest oczywistym, że tego wstępnego warunku skarżący nie spełnia ponieważ zgodnie z krio nie ciąży na nim obowiązek alimentacyjny względem siebie. Z tego właśnie powodu, a nie ze względów wskazanych w zaskarżonej decyzji koniecznym było odmówienie skarżącemu przyznania prawa do wnioskowanego dla siebie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Pomimo jednak nie wskazania przez organ w uzasadnieniu decyzji tego głównego powodu negatywnego dla skarżące rozstrzygnięcia, skargę zgodnie z art. 151 ppsa należało oddalić, ponieważ nie znajduje ona uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa, a dostrzeżone przez Sąd z urzędu uchybienie przez organy obu instancji przepisom procesowym nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy.