I SA/Po 476/14

| | Sygn. akt I SA/Po 476/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Dominik Mączyński Protokolant: ref. staż. Karolina Samolczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] r. [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania kontrolnego. oddala skargę. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] na podstawie art. 216 i art. 201 § 1, pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) - dalej: "O.p." po rozpatrzeniu wniosku podatnika A.X., odmówił zawieszenia postępowania kontrolnego wszczętego postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r., w zakresie kontroli źródeł pochodzenia majątku oraz przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za rok 2008. Uzasadniając postanowienie organ kontrolny przedstawił następującą argumentację prawną: Podstawy zawieszenia postępowania nie może stanowić postępowanie toczące się przed Trybunałem Konstytucyjnym czy też zapytanie do niego skierowane, ponieważ Trybunał nie może być uznany za sąd lub inny organ w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 O.p. Możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego przepisu prawa, poprzez złożenie zapytania do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie jego zgodności z Konstytucją nie jest dostateczną podstawą do stwierdzenia, że powstało zagadnienie wstępne. Prawa podatnika są dostatecznie chronione, poprzez możliwość wznowienia postępowania administracyjnego. Zatem nie zachodzi w sprawie przesłanka z art. 201 § 1 pkt 2 O.p. tylko dlatego, że postanowieniem z dnia 3 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zadał Trybunałowi Konstytucyjnemu następujące pytanie prawne: czy art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 217, poz. 1588 ze zm.) jest zgodny z art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 Konstytucji. W zażaleniu podatnik domagał się zmiany ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił, że uzasadnienie kwestionowanego postanowienia obarczone jest błędną wykładnią przepisów prawa. Wątpliwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wyrażone w pytaniu prejudycjalnym skierowanym do Trybunału Konstytucyjnego w pełni uzasadniają zawieszenie postępowania na podstawie art. 201 O.p. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 O.p., po rozpatrzeniu zażalenia, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Wyjaśnił, że pod pojęciem zagadnienia wstępnego należy rozumieć sytuację, gdy rozstrzygnięcie merytoryczne sprawy, będącej przedmiotem postępowania administracyjnego uzależnione jest od wcześniejszego rozstrzygnięcia zagadnienia, które z istoty swej należy do kompetencji innego organu administracyjnego lub sądu i nie było wcześniej prawomocnie rozstrzygnięte. Wśród podstawowych cech zagadnienia wstępnego, na które wskazuje zarówno doktryna, jak i orzecznictwo, wymienić należy: - pojawia się ono w toku toczącego się postępowania; - rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego należy do kompetencji innego organu niż ten, który prowadzi postępowanie w sprawie głównej; - istnieje ścisły związek między zagadnieniem wstępnym, a sprawą główną, a w związku z tym - musi być ono rozstrzygnięte przed wydaniem decyzji w sprawie głównej. Organ podatkowy nie może swobodnie decydować w kwestii zawieszenia postępowania, jeżeli istnienie zagadnienia wstępnego zostało ustalone. Zawieszenie postępowania ma bowiem charakter obligatoryjny, gdy zachodzi jedna z okoliczności wskazanych w art. 201 § 1 O.p. Jednakże zawisłość przed Trybunałem Konstytucyjnym sprawy zgodności ustawy z Konstytucją nie powoduje obowiązku zawieszenia przez organ podatkowy postępowania podatkowego. Postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym co do oceny zgodności ustawowego unormowania podatkowego przed jego zakończeniem poprzez zgodne z prawem ogłoszenie Trybunału - art. 190 ust. 3 i 2 Konstytucji RP - nie jest zagadnieniem wstępnym, o którym stanowi przepis art. 201 § 1 O.p. Organy podatkowe obowiązuje zasada szybkości i ekonomii postępowania oraz zasada domniemania konstytucyjności przepisu do czasu stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny jego niezgodności z ustawą zasadniczą. Pozwala to na uznanie, że postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym za zagadnienie wstępne w postępowaniu podatkowym, w którym zakwestionowany przepis miałby być podstawą rozstrzygnięcia. W skardze podatnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: - art. 201 § 1 pkt 2 O.p., poprzez jego niezastosowanie i stwierdzenie, że przedstawienie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego nie stanowi zagadnienia wstępnego uzasadniającego zawieszenie postępowania podatkowego, - art. 187 w związku z art. 122 i w związku z art. 125 O.p., mającego istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nierozpatrzenie wszelkich okoliczności faktycznych mających znaczenie dla wyniku sprawy i w konsekwencji odmówienie zawieszenia postępowania, - art. 217 § 2 O.p., mającego istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niedostateczne uzasadnienie zaskarżonego postanowienia. Uzasadniając skargę podatnik przedstawił, co następuje: Po pierwsze, należy zwrócić uwagę, że zagadnienie pojawiło się w toku toczącego się postępowania. Po drugie, zagadnienie wstępne będzie rozpatrywane przez inny organ niż ten, w którym toczy się postępowanie. Powszechnie przyjmuje się, że organem rozpatrującym zagadnienie wstępne jest jakikolwiek sąd lub organ państwowy uprawniony na podstawie przepisów prawa do podejmowania rozstrzygnięć, który ma rozstrzygnąć kwestię prawną, która ma bezpośredni wpływ na rozpatrzenie sprawy. Po trzecie, rozpatrzenie sprawy przez Trybunał Konstytucyjny będzie miało istotny wpływ na przebieg niniejszego postępowania. Ewentualne uchylenie przez Trybunał Konstytucyjny art. 20 ust. 3 u.p.d.f. skutkować będzie umorzeniem postępowania prowadzonego przez organ kontrolny, jako bezprzedmiotowego. Przepis art. 201 § 1 pkt 2 O.p. nakłada na organ podatkowy obligatoryjny wymóg zawieszenia postępowania ilekroć w danej sprawie pojawi się konieczność rozstrzygnięcia kwestii wstępnej przez właściwy do tego organ. Nie sposób uznać za zasadne, że postępowanie organu podatkowego, który swoim działaniem doprowadzi do skorzystania przez stronę z nadzwyczajnego trybu zaskarżenia jakim jest wznowienie postępowania, zamiast zawiesić postępowanie, uznać można za szybkie i wnikliwe. Zawieszenie postępowania ze względu na rozpatrzenie sprawy przez Trybunał Konstytucyjny jest powszechną praktyką sądów administracyjnych, które wielokrotnie podkreślały, iż działanie takie uzasadnione jest nie tylko wpływem wyroku Trybunału Konstytucyjnego na rozpatrzenie sprawy ale jest również zasadne ze względów ekonomiki procesowej. Organ w żaden sposób nie uzasadnił, dlaczego odmówił zawieszenia postępowania. Sporządzenie uzasadnienia postanowienia w sposób, w jaki zrobił to organ w zaskarżonym postanowieniu, jest błędny. Obowiązkiem organu jest bowiem również zacytowanie treści konkretnych norm stanowiących podstawę rozstrzygnięcia wyjaśnienie przyczyn zastosowania określonego przepisu i opisanie przebiegu przeprowadzonego procesu subsumcji. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wniósł o oddalenie skargi, jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. W opinii sądu nie jest zasadny zarzut naruszenia przez organ podatkowy praw i obowiązków z art . 201 § 1 pkt 2 w zw. z art. 203 O.p. Sprawa zawisła przed Trybunałem Konstytucyjnym nie uzasadnia poglądu o obowiązku zawieszenia przez organ podatkowy postępowania na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 O.p. Kwestionowany przepis prawa podatkowego do czasu wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny, korzysta z domniemania konstytucyjności, w rezultacie może być stosowany bez potrzeby zawieszania postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku II FSK 1912/12 wraził pogląd, że postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym prowadzone w zakresie oceny zgodności ustawowej regulacji podatkowej z Konstytucją przed ogłoszeniem orzeczenia Trybunału, nie jest zagadnieniem wstępnym, o którym stanowi art. 201 § 1 pkt 2 O.p. Powyższe wynika z art. 203 O.p., regulującego prawa i obowiązki organu podatkowego i stron postępowania podatkowego w sytuacji zawieszenia postępowania podatkowego z przyczyn określonych w art. 201 § 1 ust. 2 O.p. Organ podatkowy, który zawiesił postępowanie z przyczyny określonej w art. 201 § 1 pkt 2 O.p., wzywa równocześnie stronę do wystąpienia w oznaczonym terminie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, chyba że strona wykaże, że już zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu lub sądu. Jeżeli zaś strona nie wystąpiła do właściwego organu lub sądu w wyznaczonym terminie, organ podatkowy z urzędu zwróci się do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego. Prawo nie przewiduje możliwości wystąpienia przez organ podatkowy do Trybunału Konstytucyjnego, jak również oczekiwania na ogłoszenie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Zdaniem sądu nieuzasadnione są zarzuty w przedmiocie naruszenia art. 122, art. 125, art. 187 oraz art. 217 § 2 O.p. Organy podatkowe wyjaśniły stan faktyczny w zakresie podstaw zawieszenia oraz poddały prawidłowej analizie przesłanki którymi kierowały się przy wydaniu rozstrzygnięcia. Reasumując, sąd mając na względzie ocenę prawną Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażoną w wyroku II FSK 1912/12, stwierdza, że w osądzanej sprawie nie jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 201 O.p. wystąpienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym o zgodność art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2007r., z art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 Konstytucji. Dlatego sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. | | | |