I GSK 724/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-09-22
Skład orzekający: Hanna Kamińska, Lidia Ciechomska-Florek, Janusz Zajda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka spełniła przesłanki do zwrotu podatku akcyzowego z tytułu eksportu samochodów osobowych, w szczególności czy wykazała dokonanie eksportu we własnym imieniu lub na zlecenie we własnym imieniu oraz czy samochody nie były wcześniej zarejestrowane na terytorium kraju?Ratio decidendi
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Spółka nie wykazała, że dokonała eksportu samochodów we własnym imieniu lub na zlecenie we własnym imieniu, a jedynie dostarczyła pojazdy nabywcom. Ponadto, samochody były wcześniej zarejestrowane na terytorium kraju, co stanowi przesłankę negatywną do zwrotu akcyzy, niezależnie od późniejszego uchylenia decyzji o rejestracji.Stan faktyczny
Spółka wniosła o zwrot podatku akcyzowego z tytułu eksportu sześciu samochodów osobowych. Organy podatkowe odmówiły zwrotu, wskazując, że samochody były wcześniej zarejestrowane na terytorium kraju, a spółka nie wykazała, że dokonała eksportu we własnym imieniu lub na zlecenie. WSA oddalił skargę spółki, podzielając stanowisko organów. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Lidia Ciechomska-Florek (spr.) Sędzia NSA Janusz Zajda Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 22 września 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. sp. j. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 2150/14 w sprawie ze skargi M. sp. j. w G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 25 czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu podatku akcyzowego oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2150/15 oddalił skargę A. Sp. jawna w Gliwicach (spółka), na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 25 czerwca 2014 r. w przedmiocie odmowy zwrotu podatku akcyzowego. Sąd I instancji rozstrzygał w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia 7 kwietnia 2014 r. Naczelnik Urzędu Celnego I w Warszawie odmówił spółce zwrotu podatku akcyzowego z tytułu eksportu sześciu samochodów osobowych (BMWX3 - 4 szt., BMW 320d - 1 szt., Suzuki SX4 - 1 szt.). W wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego organ I instancji uzyskał dane z bazy CEPIK-CEP, z której wynikało, że wszystkie ww. samochody posiadają status pojazdów zarejestrowanych, z datami pierwszej rejestracji w dniach: 12 września 2012 r. (BMWX3), 31 sierpnia 2012 r. (BMW 320d), oraz 6 września 2012 r. (Suzuki SX 4). Spółka w uzupełnieniu wniosku przesłała decyzję Prezydenta Miasta Gliwic z dnia 3 grudnia 2013 r. o uchyleniu decyzji własnej z dnia 13 września 2012 r. o rejestracji pojazdu. Organ I instancji ustalił także, że zapłaty akcyzy z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego w łącznej wysokości 21.405,16 zł od ww. pojazdów dokonały firmy: B. Spółka z o.o. w Warszawie oraz C. Spółka z o.o. w Warszawie. Organ stwierdził, że jedną z podstawowych przesłanek zwrotu podatku akcyzowego z tytułu eksportu pojazdów jest to, by dostarczane pojazdy nie były wcześniej zarejestrowane na terytorium kraju. Natomiast zdaniem naczelnika urzędu celnego z załączonych dokumentów wprost wynikało, że pojazdy te zostały wcześniej zarejestrowane na terenie kraju. W wyniku wniesionego odwołania, Dyrektor Izby Celnej w Warszawie decyzją z dnia 25 czerwca 2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy skazał, że kwestią sporną w sprawie było rozstrzygnięcie, czy spółka, jako wnioskodawca w chwili dokonywania eksportu samochodów osobowych dysponowała prawem rozporządzania tymi pojazdami jak właściciel i czy wywóz (eksport) dokonany został w jej imieniu. W ocenie Dyrektora zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazywał, że w dniu 14 września 2012 r., tj. w dacie rozpoczęcia eksportu przedmiotowych pojazdów, były one własnością w rozumieniu prawa cywilnego firmy D. oraz E. Organ odwoławczy podkreślił, że ustawodawca w ustawie o podatku akcyzowym, oznaczając podmiot uprawniony do zwrotu akcyzy celowo nie użył określenia "nabył prawo własności samochodu osobowego", lecz zwrotu "nabył prawo rozporządzania samochodem osobowym, jak właściciel". Określenia te nie są tożsame i każde z nich obejmuje inny krąg adresatów. Zaznaczył, że znaczenie terminu "prawo rozporządzania samochodem, jak właściciel", oznacza każdą czynność, której skutkiem jest możliwość faktycznego dysponowania samochodem w sposób i w zakresie przypisanym właścicielowi. Bez wątpienia taką czynnością jest sprzedaż czy też zamiana. Umowa sprzedaży jest umową konsensualną, co oznacza, że dochodzi do skutku poprzez samo złożenie oświadczenia woli. Wystawienie przez spółkę faktury VAT dotyczące sprzedaży ww. samochodów, są realizacją obowiązku wynikającego z art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054, ze zm.) i świadczą o dokonaniu sprzedaży. W ocenie Dyrektora nabywcy lub działający na ich zlecenie przewoźnicy, będąc lub nie będąc właścicielami samochodów, odbierając od spółki samochody, nabyli prawo rozporządzania nimi jak właściciele. Oznacza to, że z momentem wydania pojazdów spółka faktycznie straciła prawo rozporządzania tymi samochodami "jak właściciel". Zdaniem organu odwoławczego, spółka występując z wnioskiem o zwrot podatku akcyzowego z tytułu dokonania eksportu samochodów osobowych, winna udowodnić realizację eksportu tych pojazdów poprzez przedstawienie odpowiednich dokumentów, czego w sprawie zabrakło. Z przedstawionych przez spółkę dokumentów nie wynikało również, aby samochody, objęte procedurą wywozu zostały dostarczone do miejsca docelowego, czyli na terytorium Szwajcarii (brak pokwitowania odbiorcy). Dyrektor Izby Celnej w Warszawie poparł w całości argumentację organu I instancji w zakresie zarejestrowania pojazdów, co również stanowi podstawę odmowy zwrotu akcyzy. Spółka wniosła skargę wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie żądając uchylenia zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Sąd I instancji skargę oddalił. Przechodząc do rozstrzygnięcia zawisłego w sprawie sporu odwołał się do treści art. 107 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. 2014, poz. 752, dalej: u.p.a.) i wyjaśnił, że warunki jakie ustawodawca sformułował w tym przepisie, odnoszą się do samochodu, do podmiotu ubiegającego się o zwrot akcyzy i do samego wniosku. Zdaniem Sądu, te dotyczące samochodu polegają na tym, że musi to być samochód osobowy, niezarejestrowany wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, od którego akcyza została zapłacona na terytorium kraju i podlegający eksportowi. Podmiot ubiegający się o zwrot akcyzy musi być tym podmiotem, który nabył prawo rozporządzania samochodem jak właściciel i który dokonuje eksportu lub w jego imieniu eksport jest realizowany, ponadto podmiot ten powinien posiadać dokumenty potwierdzające dokonanie eksportu. Natomiast odnośnie wniosku, to winien on być złożony właściwemu naczelnikowi urzędu celnego, w terminie roku od dnia dokonania dostawy oraz spełniać wymagania określone w art. 107 ust 4 u.p.a. oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 lutego 2009 r. w sprawie zwrotu akcyzy od samochodu osobowego (Dz. U. Nr 32, poz. 246, dalej: rozporządzenie w sprawie zwrotu akcyzy). Sąd wyjaśnił, że w zakresie związanym z podmiotem, art. 107 ust. 1 u.p.a. wskazuje na dwa warunki, które muszą być spełnione łącznie, gdyż przepis ten posługuje się spójnikiem "i". Zatem wymaga on spełnienia dwóch przesłanek: podmiot który nabył prawo rozporządzania samochodem jak właściciel i który dokonał eksportu. Równorzędnie traktowana jest sytuacja, gdy eksport jest realizowany przez inny podmiot, ale w imieniu tego, który nabył prawo rozporządzania samochodem jak właściciel. Dlatego zdaniem Sądu, nie wystarczające jest samo nabycie prawa rozporządzania samochodem jak właściciel ale konieczne jest także spełnienie drugiego warunku a mianowicie dokonanie eksportu. Dyrektor Izby Celnej uznał, że spółka, przed eksportem samochodów na terytorium Szwajcarii, wyzbyła się prawa rozporządzania towarem jak właściciel, ponieważ sprzedała samochody szwajcarskim spółkom (Auto Steiner Zurich AG i DS Automobile GMbH) a co najważniejsze nie była zdaniem organu odwoławczego "gestorem transport", gdyż jej rola ograniczyła się do dostarczenia pojazdów na miejsce wskazane przez nabywców. Analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy, Sąd w całości przychylił się do twierdzeń organu odwoławczego, że załączone dokumenty nie potwierdziły, dokonania przez spółkę eksportu. Nie potwierdziły też by eksport był realizowany przez inny podmiot, ale w jej imieniu. Ponadto, zdaniem Sądu, spółka mimo obowiązku wynikającego z art. 107 ust. 3 i 4 u.p.a. nie przedstawiła w toku prowadzonego postępowania administracyjnego czy też sądowoadministracyjnego żadnych dokumentów potwierdzających zrealizowanie w jej imieniu eksportu (np. upoważnienie agencji działającej w imieniu spółki). W tej sytuacji Sąd uznał, za nieprawdziwe twierdzenie, że eksport samochodów został dokonany przez przewoźnika w imieniu spółki. Sąd I instancji wskazał, że złożone dokumenty były niewystarczające do zastosowania instytucji zwrotu akcyzy, podkreślając przy tym, że do zwrotu akcyzy wymagane jest łączne spełnienie dwóch warunków podmiotowych: władanie pojazdem jak właściciel oraz dokonanie przez taki podmiot lub w jego imieniu eksportu. W sprawie w dniu 23 stycznia 2013 r. spółka utraciła faktyczną więź z pojazdami wraz z przekazaniem ich nabywcy z zakładu w Gliwicach (EXW Gliwice) do przetransportowania na własny koszt na terytorium państwa trzeciego, co świadczy również o tym, że eksport tych samochodów osobowych dokonany był przez nabywców we własnym imieniu. Przechodząc do omówienia przesłanki określonej w art. 107 ust. 1 u.p.a. Sąd wyjaśnił, że niezarejestrowanie należy odczytywać, jako brak złożenia wniosku o rejestrację pojazdu. W sprawie wniosek o rejestrację samochodów został złożony i spółka uzyskała z urzędu najpierw czasową rejestrację a następnie rejestrację pojazdu. Świadczą o tym decyzje Prezydenta Miasta Gliwice i Prezydenta Miasta Łodzi, w których wskazano, że spółka oraz jej kontrahent (F. Sp. z o.o.) złożyli wniosek o rejestrację pojazdu. Zatem powodem rejestracji czasowej pojazdu nie było pozwolenie czasowe, w celu wywozu pojazdów za granicę zgodnie z treścią art. 74 ust. 2 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 1137 ze zm.). Ponadto, Sąd wyjaśnił, że spółka nabywając 5 szt. pojazdów (BMW X3 i 320d), nabyła je jako samochody już zarejestrowane w kraju przez firmę Liberty Motors Sp. z o.o. W ocenie Sądu, późniejsze uchylenie własnej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie rejestracji ww. pojazdów po wznowieniu postępowania przez Prezydenta Miasta Gliwice i Prezydenta Miasta Łodzi nie miało znaczenia w sprawie, gdyż jak słusznie zauważyły organy podatkowe w sprawie uchylenie decyzji wywołało skutek "ex nunc". A więc sankcja wzruszalności zastosowana wobec decyzji przerywa zdolność do wywołania skutków prawnych od momentu wejścia do obrotu prawnego decyzji uchylającej wadliwą decyzję, z zachowaniem skutków prawnych przez nią wywołanych. Uchylenie takiej decyzji powoduje więc pozbawienie decyzji zdolności do wywołania skutków prawnych na przyszłość, a zatem decyzje o rejestracji wywoływały uznane przez prawo skutki prawne od chwili uchylenia, tj. z dniem 3 grudnia 2013r. i 14 marca 2014 r. Zdaniem Sądu I instancji, organ odwoławczy dokonał prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego przewidzianego przepisami ustawy o podatku akcyzowym i przedstawionego przez spółkę wnioskującą o zwrot akcyzy. Sąd podkreślił, że to na spółce ciążył obowiązek przedstawienia dowodów z dokumentów. Od powyższego wyroku spółka wywiodła skargę kasacyjną, w której zaskarżyła powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 2011 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 108 poz. 626 ze zm.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że spółka nie dysponowała prawem rozporządzenia pojazdami jak właściciel i nie dokonała eksportu pojazdów oraz, że pojazdy w momencie eksportu były zarejestrowane na terenie kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, w sytuacji gdy decyzje o rejestracji spornych pojazdów zostały uchylone a postępowanie w sprawie rejestracji pojazdów umorzone w całości. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej spółka przedstawiła argumenty na poparcie powyższego zarzutu. Dyrektor Izby Celnej w Warszawie w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie. Spółka pismem z dnia 8 września 2016 r., wniosła o skierowanie pytania prejudycjalnego do TSUE o następującej treści: czy art. 107 ust. 1 u.p.a. w zakresie, w jakim nakłada warunek do zwrotu podatku akcyzowego w postaci "niezarejestrowania wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym" łącząc moment konsumpcji z momentem rejestracji samochodu przy istnieniu w polskim systemie prawnym art. 71 ust. 7 ustawy Prawo o ruchu drogowym nakładającego konieczność zarejestrowania pojazdu sprowadzonego z innego Państwa UE na terytorium RP w terminie 30 dni od jego sprowadzenia jest zgodny z art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską?
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie zauważyć należy, że zgodnie z art. 174 i art. 183 § 1 p.p.s.a., postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Skarżąca spółka oparła skargę kasacyjną na podstawie wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zarzucając wyrokowi Sądu I instancji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Natomiast we wniesionym środku zaskarżenia nie sformułowała zarzutów naruszenia przepisów postępowania, co oznacza, że spółka nie kwestionuje stanu faktycznego ustalonego przez organy i przyjętego przez Sąd I instancji za podstawę wyrokowania w rozpoznawanej sprawie.
Wobec nie podważenia stanu faktycznego sprawy, istota sporu dotyczy oceny zasadności odmowy zwrotu spółce podatku akcyzowego z tytułu eksportu samochodów osobowych tj. do kwestii odnoszącej się do oceny spełnienia przesłanek uprawniających do żądania zwrotu podatku akcyzowego, które to przesłanki zostały określone w art. 107 u.p.a.
Z regulacji omawianego przepisu wynika, że żądanie zwrotu akcyzy z tytułu eksportu samochodu osobowego na rzecz danego podmiotu uwarunkowane jest spełnieniem łącznie następujących przesłanek: 1) nabycia prawa rozporządzania samochodem osobowym, jak właściciel; 2) dokonania we własnym imieniu lub zleceniem we własnym imieniu eksportu samochodu osobowego, który nie był wcześniej zarejestrowany na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym i legitymowaniem się dowodami z dokumentów potwierdzającymi fakt realizacji, we wskazany wyżej sposób, eksportu; 3) zapłacenia akcyzy od samochodu osobowego na terytorium kraju; 4) wystąpienia z wnioskiem o zwrot akcyzy do właściwego naczelnika urzędu celnego.
W zaskarżonym wyroku Sąd I instancji nie zakwestionował spełnienia przesłanek wymienionych w pkt 3) i 4). Natomiast, podzielił stanowisko organów podatkowych, że spółka nie przedstawiła stosownych dowodów potwierdzających zrealizowanie w jej imieniu eksportu (np. upoważnienia agencji działającej w imieniu spółki). Sąd stwierdził, bowiem, że przedstawiona przez spółkę dokumentacja nie zawiera dowodu potwierdzającego dostarczenie pojazdów do miejsca docelowego (brak pokwitowania odbiorcy), jak również nie wynikają z niej ustalenia dotyczące transportu i ubezpieczenia. Analiza dokumentów znajdujących się w aktach sprawy prowadzi do wniosku, że to przewoźnik dokonując przemieszczenia samochodów działał na zlecenie i w imieniu nabywcy. Natomiast rola spółki ograniczyła się jedynie do dostarczenia pojazdów do miejsca wskazanego przez nabywcę, a nie przyjęciu roli "gestora transportu" samochodów. Zatem dokonaną transakcję Sąd potraktował jako sprzedaż w kraju. Dokonana zaś na terenie kraju sprzedaż samochodu osobowego nie jest eksportem zdefiniowanym w art. 2 pkt 6 u.p.a., co stanowiło wystarczającą przesłankę do odmowy zwrotu podarku akcyzowego. Nie jest bowiem wystarczające samo nabycie prawa rozporządzania samochodem jak właściciel, ale konieczne jest także spełnienie drugiego warunku a mianowicie dokonanie eksportu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał za prawidłowe ustalenia organów podatkowych, że ww. pojazdy zostały po raz pierwszy zarejestrowane w kraju przed ich eksportem, gdyż spółka dokonała pierwszej rejestracji samochodów w dniu 12 września 2012 r., w dniu 31 sierpnia 2012 r. i w dniu 6 września 2012 r. października 2012 r. Następnie, Prezydent Miasta Gliwice decyzją z 3 grudnia 2013 r., na wniosek skarżącej uchylił własne decyzje z 13 września 2012 r., i umorzył w całości postępowanie w sprawie rejestracji przedmiotowych samochodów.
Przechodząc do oceny zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej należy podkreślić, że konieczną przesłankę zwrotu akcyzy z tytułu eksportu samochodu osobowego stanowi rzeczywiste zrealizowanie tego eksportu, tj. faktyczne przemieszczenie we własnym imieniu (lub zlecenie we własnym imieniu) przez podmiot, który nabył prawo rozporządzania samochodami jak właściciel tych samochodów, które nie były wcześniej zarejestrowane na terytorium kraju i od których akcyza została zapłacona w kraju - z terytorium kraju poza terytorium Unii Europejskiej. Istotne jest przy tym legitymowanie się dowodami z dokumentów potwierdzających, fakt realizacji eksportu. Wymóg ten wynika wprost z art. 107 ust. 3 i 4 u.p.a., zgodnie z którym dokumentami potwierdzającymi dokonanie eksportu przez podmiot wnioskujący o zwrot akcyzy, a więc przez podmiot określony w art. 107 ust. 1 u.p.a., są w szczególności: dokumenty przewozowe, celne, faktura i specyfikacja eksportu oraz inne dokumenty handlowe związane z eksportem. Zatem to faktyczne dokonanie we własnym imieniu (lub zlecenie we własnym imieniu) eksportu samochodów osobowych oraz udokumentowanie tego faktu stosowanymi dowodami stanowi warunek realizacji prawa do zwrotu akcyzy.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że w świetle przesłanek warunkujących realizację uprawnienia do zwrotu akcyzy z tytułu eksportu samochodów osobowych, spółka nie legitymowała się dowodami z dokumentów potwierdzającymi fakt realizacji tego eksportu (art. 107 ust. 3 i 4 u.p.a.). Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd I instancji ocenił całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, z którego wynikało, że spółka nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających rzeczywiste realizowanie eksportu (upoważnienie agencji działającej w jej imieniu). W dokumentach wywozowych jako główny zobowiązany, zgłaszający/przedstawiciel widnieje agencja celna – A., co uzasadnia twierdzenie, iż rola spółki ograniczyła się do dostarczeniu pojazdów do miejsca wskazanego przez nabywcę, a nie przyjęciu roli "gestora transportu". Nadto spółka nie złożyła oświadczenia nabywcy o odebraniu towaru. Okoliczności te nie zostały podważone w skardze kasacyjnej zarzutami naruszenia przepisów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał za trafny zarzutu naruszenia art. 107 ust. 1 u.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że przedmiotowe samochody w momencie eksportu były zarejestrowane na terenie kraju zgodnie z przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zdaniem spółki w sprawie nie dokonano właściwego rozumienia użytego w tym przepisie zwrotu normatywnego "niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym samochodu osobowego" i wpływu jaki wywiera na decyzje odmawiające zwrotu podatku akcyzowego w trybie art. 107 ust. 1 u.p.a. na późniejsze uchylenie decyzji o rejestracji i umorzenie w całości postępowania w sprawie rejestracji.
Przesłanka "niezarejestrowania wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym samochodu osobowego", odwołuje się do instytucji rejestracji samochodu osobowego na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Przy czym ustawa o podatku akcyzowym nie wprowadza w tej kwestii jakiegokolwiek zróżnicowania na rejestrację czasową albo rejestrację stałą. Językowe brzmienie przepisu wskazuje, że prawo do zwrotu podatku akcyzowego uwarunkowane jest tym, aby samochód osobowy był pojazdem wcześniej w ogóle niezarejestrowanym na terytorium kraju.
W rozpoznawanej sprawie dokonano rejestracji spornych samochodów. Bowiem złożony został wniosek o rejestrację ww. samochodów i uzyskano z urzędu najpierw czasową rejestrację, a następnie rejestrację pojazdu. Dowody zgromadzone w aktach sprawy bezspornie wskazują, że celem rejestracji czasowej spornych pojazdów nie było umożliwienie ich wywozu za granicę (art. 74 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy - Prawo o ruchu drogowym).
Nieuprawnione jest stanowisko spółki, która uznaje, że spełniła warunki do uzyskania zwrotu podatku akcyzowego, gdyż na dzień rozstrzygania sprawy w obrocie prawnym nie było już decyzji o rejestracji stałej samochodów.
Należy jeszcze raz podkreślić, że ustawodawca nie wskazuje, aby zwrot akcyzy wykluczała jedynie rejestracja samochodu osobowego niewadliwa prawnie.
Z punktu widzenia art. 107 ust. 1 u.p.a. istotne jest to, czy przed dokonaniem dostawy wewnątrzwspólnotowej albo eksportu samochodu osobowego została otwarta prawna możliwość jego konsumpcji na terytorium kraju.
W ocenie składu Naczelnego Sadu Administracyjnego orzekającego w tej sprawie, ustawowy warunek zwrotu podatku akcyzowego określony jako samochód osobowy "niezarejestrowany wcześniej", należy interpretować w ten sposób, że dla zwrotu podatku akcyzowego istotne jest jedynie to, czy pojazd był wcześniej niezarejestrowany na terytorium kraju (czyli przed eksportem lub wewnatrzwspólnotową dostawą). Wyrobem opodatkowanym podatkiem akcyzowym, zgodnie z art. 100 ust. 1 i ust. 3 u.p.a. jest bowiem samochód osobowy niezarejestrowany wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Skoro po uzyskaniu rejestracji samochód osobowy przestaje podlegać obowiązkowi podatkowemu, to obrót takim przedmiotem odbywa się poza zakresem zastosowania przepisów ustawy o podatku akcyzowym.
W odniesieniu do takiego samochodu osobowego nie może powstać prawo do zwrotu podatku akcyzowego. Także w sytuacji, gdy nastąpiło usunięcie z obrotu prawnego decyzji o rejestracji, w tym utrata mocy decyzji czasowej, wyrejestrowanie samochodu, czy też uchylenie wadliwej decyzji lub stwierdzenie nieważności decyzji o rejestracji.
Samochód osobowy nie staje się na nowo przedmiotem opodatkowania podatkiem akcyzowym po wyrejestrowaniu pojazdu, czy też po usunięciu z obrotu prawnego aktu rejestracji pojazdu. Ustawodawca poza zakresem regulacji ustawy o podatku akcyzowym pozostawił wszelkie formy prawne utraty mocy prawnej przez akt rejestracji samochodu osobowego na terytorium kraju, w tym także ewentualną wadliwość decyzji o rejestracji samochodu osobowego.
Naczelny Sąd Administracyjny odmówił skierowania pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości UE, gdyż istota sporu w sprawie nie sprowadza się do oceny zgodności prawa krajowego z prawem unijnym, lecz do prawidłowości zastosowania prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego. Z tego punktu widzenia orzeczenie prejudycjalne w kwestii wykładni wskazanego przepisu nie miałoby rozstrzygającego znaczenia dla niniejszej sprawy.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło