VIII SA/Wa 735/14
WyrokWSA w Warszawie2014-12-22
Skład orzekający: Renata Nawrot, Sławomir Fularski, Cezary Kosterna
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania płatności rolnośrodowiskowych za 2012 r. z powodu rzekomego sztucznego podziału gospodarstwa w celu obejścia przepisów modulacyjnych jest uzasadniona, jeśli organy nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania dowodowego i nie udowodniły istnienia takich sztucznych warunków?Ratio decidendi
Organy administracji nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżąca spółka sztucznie stworzyła warunki wymagane do otrzymania płatności rolnośrodowiskowych w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. Brak wyczerpującego postępowania dowodowego, nieuwzględnienie wniosków dowodowych strony oraz błędne przerzucenie ciężaru dowodu na skarżącą uzasadniają uchylenie zaskarżonej decyzji. Organy powinny udowodnić istnienie sztucznych warunków, a nie jedynie opierać się na danych z systemu ZSZiK bez ich weryfikacji w aktach sprawy.Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2012. Organy ARiMR odmówiły przyznania płatności, uznając, że spółka sztucznie podzieliła gospodarstwo w celu obejścia przepisów modulacyjnych i nie była faktycznym posiadaczem gruntów. Spółka odwołała się, zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych i prawnych oraz nieprzeprowadzenie wnioskowanych dowodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów obu instancji.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Zasądzono od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR na rzecz skarżącej kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędzia WSA Cezary Kosterna, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi [...]Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...]maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]z dnia [...]grudnia 2013 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]na rzecz skarżącej [...]Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2014 r., nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez A.E. P. Sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej także jako "strona" lub "spółka"), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. o odmowie przyznania ww. spółce płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...] maja 2012 r. wpłynął wniosek ww. spółki o przyznanie przedmiotowej płatności na 2012 r. We wniosku wnioskowano o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach dwóch pakietów, tj. pakiet 2 - rolnictwo ekologiczne wariant 2.1 - uprawy rolnicze do powierzchni [...] ha oraz pakiet 6 - zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie wariant 6.1 - produkcja towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych do powierzchni [...] ha. W dniu [...] lutego 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wystosował do strony postępowania wezwanie do złożenia szczegółowych wyjaśnień
i dokumentów mogących mieć znaczenie dla zakończenia prowadzonego postępowania, wskazując rodzaj wymaganych dokumentów. W odpowiedzi na wezwanie strona postępowania złożyła pisemne wyjaśnienia, do których zostały dołączone kserokopie dokumentów w postaci: umowy o świadczeniu usług rolniczych, protokołu zlecenia wykonania usługi, faktury VAT za usługi rolnicze, faktury VAT za proso certyfikat ekologiczny, faktury VAT za pozostałości po zbiorach, faktury VAT za zielonka prosa, raport powykonawczy za usługi rolnicze dla ww. spółki z o.o., protokołu z inspekcji gospodarstwa rolnego na zgodność z zasadami produkcji rolniczej metodami ekologicznymi. Jednocześnie w powyższych wyjaśnieniach strona postępowania wystąpiła o przesłuchanie wskazanych świadków: M. P., M.D., M.P., P.M. oraz ewentualnie inspektorów jednostki certyfikującej.
Po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie płatności na 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...], w której odmówił spółce przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok 2012 ze względu na niespełnienie warunków określonych w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem rozwoju obszarów Wiejskich na 2 lata 2007 – 2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm., dalej jako "rozporządzenie rolnośrodowiskowe") w związku ze stworzeniem przez producenta sztucznych warunków do uzyskania płatności poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego, o których mowa w art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28 stycznia 2011 r., dalej jako "rozporządzenie Komisji (WE) nr 65/2011").
Spółka złożyła odwołanie od ww. decyzji. Wskazała, że organ niezasadnie uznał P.M. jako wspólnika innych spółek przywołanych w wydanej decyzji, podczas gdy nie jest on wspólnikiem żadnej z wymienionych spółek co najmniej od września 2012 r. Organ nie uwzględnił zmian kapitałowych, które zaszły w spółkach od ich założenia. Chybione jest w ocenie spółki uznanie, że to P.M. jest posiadaczem gospodarstwa rolnego deklarowanego przez stronę postępowania. Spółka wskazała, że nie przeprowadzono dowodów żądanych przez stronę, na jej zdaniem kluczowe dla sprawy okoliczności. Strona wniosła o przesłuchanie świadków na okoliczności posiadania przez spółkę samodzielnego gospodarstwa na jej rachunek i ryzyko, a prowadzenie działalności rolniczej przez spółkę było uzasadnione okolicznościami ekonomicznymi, tj. zmniejszeniem kosztów działalności oraz wyboru formy i sposobu działalności z maksymalizacją. Spółka wniosła o włączenie do akt sprawy wszystkich złożonych w odpowiedzi na wezwania, sprawozdań finansowych spółek rzekomo sztucznie wyodrębnionych, a w szczególności o sprawozdania składane przez spółkę. Sprawozdania finansowe mają stanowić dowód prowadzenia działalności na własny rachunek i ryzyko każdej ze spółek. Dokonany przez organ wybór dowodów był dowolny i niepełny. Według strony posiadanie należy kwalifikować jako sytuację, w której rzecz znajduje się w faktycznym władaniu podmiotu uprawnionego do prowadzenia spraw spółki, ten zaś wykazuje wolę wykonywania władztwa w imieniu spółki.
Zdaniem odwołującej się P. M. nie wykonywał władztwa nad gospodarstwem rolnym w imieniu własnym jako osoba fizyczna. Jego władanie było ograniczone rzeczowo i czasowo do wykonywania przez jego pracowników usług. Wola władania w imieniu wnioskodawcy występowała, zdaniem strony, w każdym czasie. Zdaniem strony uzewnętrznieniem faktycznej woli posiadania w imieniu spółki, a nie P.M. jest złożony wniosek o przyznanie płatności, z którego treści wynika, że posiadaczem działek jest spółka a władztwo sprawują osoby uprawnione działające na rachunek i ryzyko spółki.
W dalszej części uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w jego ocenie konieczne jest zbadanie czy spółka nie została utworzona
w taki sposób aby uzyskać korzyści sprzeczne z celem wsparcia. Zrównoważony rozwój obszarów wiejskich jest bowiem istotą - misją Europejskiego Funduszu Rolnego
na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFROW). Powyższe wynika z art. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r.
w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). Poszczególne cele Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich winny zatem służyć realizacji tej misji, to jest przyczyniać się do zrównoważonego rozwoju tych obszarów. Podział dużego gospodarstwa (ponad [...] ha) na mniejsze powoduje ominięcie przepisów modulacyjnych, znacząco zmniejszających stawkę płatności. Tym samym taki podział gospodarstwa umożliwia uzyskanie znacząco większej kwoty wsparcia.
Organ odwoławczy zauważył, że wspólnikami spółki są P.M. oraz K.L. S.A., której prezesem jest P.M.. Jak zaś ustalił organ I instancji w toku prowadzonego postępowania zarówno P. M. został zarejestrowany w ewidencji producentów jako osoba fizyczna prowadząca gospodarstwo rolne oraz dodatkowo jako wspólnik [...] podmiotów (stan na 2012 r.), w tym spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i spółek cywilnych, które uzyskały odrębne wpisy do ewidencji producentów. Dodatkowo P. M. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą N.O., a także jest właścicielem K. L. S.A. R. i P. M. pozostający wówczas w związku małżeńskim będąc w posiadaniu odrębnych numerów w ewidencji producentów nadanych osobom fizycznym utworzyli dodatkowo [...] spółek, w których są jedynymi współwłaścicielami (A.E.K. sp. z o.o., B. A. s.c., B.A. s.c., D. A. s.c., K.A. s.c., M. A. s.c., N. P. A. s.c., P. A. s.c., S. A. s.c., S.A. s.c.) oraz [...] spółek cywilnych i spółek z o.o., w których jedno z małżonków jest wspólnikiem. Również D.M. - syn R. i P. M. został zarejestrowany w ewidencji producentów jako osoba fizyczna prowadząca gospodarstwo rolne oraz w 2009 r. dodatkowo jako wspólnik [...] spółek z ograniczoną odpowiedzialnością w których wraz z P.M. są jedynymi wspólnikami. Począwszy zaś od 2010 r. zarejestrowano kolejnych [...] spółek, przy czym dwie z nich (D.A. sp. z o.o. oraz D. A. sp. z o.o.) są jedynymi wspólnikami trzynastu ze spółek z ograniczoną odpowiedzialnością utworzonych przez ww. osoby w 2012 r. Łącznie w 2009 r. numery w ewidencji producentów posiadało [...] podmiotów, w których jedno z małżonków jest wspólnikiem, zaś w 2012 r. było ich już [...]. Jak zaś wskazano w uzasadnieniu wyroku NSA z 19.12.2012 r. II GSK 1832/11 tworzenie przez dane osoby (fizyczne lub prawne), wielu spółek cywilnych, które następnie odrębnie zgłaszałyby działki rolne, które gdyby musiały zostać zgłoszone łącznie nigdy nie zakwalifikowałyby się do przyznania pomocy (przekraczałyby bowiem powierzchnię 300 hektarów), może być uznane za działanie obchodzące prawo i w związku z tym nie zasługujące na uwzględnienie. Skoro bowiem dane podmioty, nie mogłyby indywidualnie uzyskać wsparcia ONW ponad przysługujący każdej z nich limit 300 hektarów, to zawiązywanie przez nie wielu spółek cywilnych i dzielenie łącznie posiadanego areału na mniejsze gospodarstwa, nie może zostać uznane za działanie pozostające w zgodzie z celem i sensem przepisów regulujących wspieranie rolników gospodarujących w niekorzystnych warunkach.
Następnie organ odwoławczy wskazał, że wspólnikami spółki na dzień jej zgłoszenia do wpisu do ewidencji producentów był P. M. oraz K. L. S.A. Wspólnikiem K. L. S.A. według ustalenia organu I instancji jest P.M.. Od momentu kiedy organy ARiMR ustaliły dokonanie sztucznego podziału gospodarstwa w celu obejścia przepisów modulacyjnych trwają przekształcenia własnościowe i kapitałowe spółek P. M. (o czym również wspomina on w złożonym odwołaniu). W większości przypadków mają one na celu ukrycie faktycznych wspólników spółek, poprzez zwiększenie ilości wspólników w spółkach, co nie jest następnie wykazywane w KRS w rubryce 7 - Dane wspólników. Obecnie trwają zatem próby ukrycia faktu powiązania osoby P.M. w założonych spółkach. Dokonywane są liczne zmiany członków zarządu na których to powoływane są osoby z kręgu współpracowników P. M.. Następuje również zwiększenie ilości wspólników w większości spółek, tak aby w aktualnych odpisach KRS dane wspólników nie były wykazywane. Jednakże, jak wskazano w wyroku WSA sygn. akt VIII SA/Wa 142/13 decyzja w sprawie płatności rolnośrodowiskowej powinna, co do zasady uwzględniać stan faktyczny zaistniały do końca roku kalendarzowego, którego płatność dotyczy. Dlatego też wskazywany przez stronę fakt, że P.M. nie jest wspólnikiem żadnej z wymienionych spółek od września 2012 r., nie będzie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem wspólnikami tych spółek pozostaje określona grupa osób działająca w imieniu P.M.. W tym okresie P.M. wraz z K.L. S.A. pozostawał wspólnikiem spółki A.E. P. Sp. z o.o. oraz A.E. M. sp. z o.o., której z kolei wspólnikami byli P. M. i K. C. sp. z o.o. Obecnie zaś wspólnikami K.C. sp. z o.o. są spółki z o.o.: S., R., E., i S. A. utworzone pierwotnie przez P. M. oraz jego syna – D. M.. Niewątpliwie zatem A. E.P. sp. z o.o. była powiązana osobowo z P. M..
Trudno zatem uznać aby ww. spółka nie była nadal związana z osobą P.M. skoro jest on jej wspólnikiem, a także pośrednio wspólnikiem wspólnika (K.L. S.A.). Reasumując spółka jest w roku, którego dotyczy rozpatrywana sprawa (tj. 2012 r.), powiązana poprzez osoby P. i D.M., którzy byli wspólnikami wielu spółek lub wspólnikami spółek je tworzących. P. i D.M. pełnili w [...] spółkach również funkcje prezesa zarządu, prokurenta czy też pełnomocnika. Co również istotne, podmioty ubiegające się o płatności w 2012 r. w większości podawały jako adres siedziby: ul. K. [...] w B., względnie ul. Ż. [...] w B., będący adresem zamieszkania lub korespondencyjnym P.M., czy też F. [...],[...] P.. Jeden z tych adresów, tj. B., ul. K. [...] podała we wniosku o wpis do ewidencji producentów A.E.P. sp. z o.o. (adres spółki w KRS).
Organ odwoławczy wskazał, że podmioty, które były tworzone nie posiadały własnych kont bankowych. Większość spółek funkcjonujących w 2012 r. podała konto bankowe należące do P.M. lub D.M.. Również organizacyjnie wymienione podmioty nie wykazywały odrębności i samodzielności. Poszczególne działki ewidencyjne stanowiące składnik gospodarstwa rolnego były w kolejnych latach deklarowane przez kolejne spółki, które swobodnie przenosiły między sobą posiadanie działek, legitymując to umowami przeniesienia posiadania podpisywanymi na ogół przez P.M.. Jak wynika zaś z analizy materiału dowodowego zgromadzonego w trakcie postępowań prowadzonych w sprawach innych spółek (przesłuchania w sprawie spółek O.A. sp. z o.o., P. A. sp. z o.o., U. A., S. A., S. A. s.c., D. A. sp. z o.o., O.A. sp. z o.o., R.A. sp. z o.o., E.A. sp. z o.o., S.A. sp. z o.o., akta podręczne prokuratora nr sprawy DS. [...], protokoły zdawczo-odbiorcze dotyczące przekazania gruntów przez ANR, umowy dzierżawy nieruchomości od ANR), P.M. jest osobą podejmującą kluczowe dla podmiotów gospodarczych decyzje, np. zatrudnianie pracowników, zlecanie prac, udzielania wyjaśnień w imieniu spółek, w sprawach toczących się przed organami ARiMR, reprezentowanie spółek w kontaktach z innymi podmiotami czy przy zawieraniu umów dzierżawy z Agencją Nieruchomości Rolnych i podpisywaniu protokołów zdawczo odbiorczych.
Dalej organ odwoławczy zauważył, że jak wynika z bilansu A.E.P. Sp. z o.o. z lat 2010-2011, spółka ta nie wykazuje aktywów trwałych. Oznacza to, że spółka nie posiada własnych środków produkcji, tj. budynków, maszyn czy gruntów. Zdaniem organu prowadzona przez spółkę działalność nie jest typową działalnością gospodarstwa rolnego, na którą składają się przede wszystkim grunty, ale także maszyny i budynki. Prace rolne wykonuje firma N.O. prowadzona w formie działalności gospodarczej przez P.M.. Powyższe również wskazuje na powołanie A. E.P. sp. z o.o., ale także pozostałych spółek (również nie dysponujących środkami produkcji) jedynie w celu podziału gospodarstwa na mniejsze w celu uzyskania korzyści z tytułu ominięcia przepisów modulacyjnych. Zawiązywanie przez P. M. oraz jego syna D.M.
(w niektórych spółkach pojawia się także R.M. - była żona P.M.) wielu spółek cywilnych i spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i dzielenie łącznie posiadanego areału na mniejsze gospodarstwa, a w konsekwencji omijanie modulacji i uzyskiwanie znacząco większej kwoty wsparcia, nie może zostać uznane za działanie pozostające w zgodzie z celem Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich jakim jest zrównoważony rozwój tych obszarów.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 2 lit. a) rozporządzenia Rady WE nr 73/2009 "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą. Gospodarstwo, w myśl art. 2 lit. b) rozporządzenia Rady nr 73/2009, oznacza zaś wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika, które znajdują się na terytorium tego samego Państwa Członkowskiego.
Zdaniem organu, istotny w niniejszej sprawie jest fakt, że spółki powołała grupa osób, w tym P. M. i w sensie definicji wskazanych w art. 2 lit. b) rozporządzenia Rady nr 1782/2003, grupa ta winna być traktowana jako jeden rolnik prowadzący jedno gospodarstwo. P. M. dokonał więc swoistego sztucznego podziału gospodarstwa, w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami wsparcia. Tym samym założenie A.E.P. sp. z o.o. i złożenie odrębnego wniosku o przyznanie płatności, stanowiło stworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celem wsparcia. Uwzględniając dyspozycję art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji WE nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r., płatność nie może więc zostać przyznana. Spółka została bowiem powołana z zamiarem podziału gospodarstwa i ominięcia przepisów modulacyjnych. Powyższe potwierdza mechanizm działania P. M.. W sytuacji kiedy możliwe jest nie otrzymanie płatności przez jedną ze spółek, zakłada on kolejną (tu A.E. P. sp. z o.o.) na rzecz której wnioskuje o płatność w celu ominięcia przepisów modulacyjnych.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że wnioskowane przez stronę ewentualne zeznania świadków nie miałyby znaczenia dla sprawy. Zgłaszanie przez spółkę dowodu ze świadków miało na celu jedynie przedłużenie postępowania. Organ może zaś nie uwzględnić żądania przeprowadzenia dowodu, jeżeli ma to na celu przewleczenie sprawy. W myśl art. 21 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia faktu, z którego osoba ta wywodzi skutek prawny. Strona postępowania w żaden sposób nie wykazała zaś aby uzyskała jakąkolwiek korzyść w postaci zmniejszenia kosztów działalności, a w świetle ww. przepisu była zobowiązana przedstawić dowody mające wykazać swoje twierdzenie.
W ocenie organu odwoławczego jedyną korzyścią ekonomiczną wynikającą z utworzenia wielu spółek, w tym A.E.P. sp. z o.o. było uzyskanie korzyści sprzecznych z celami wsparcia poprzez ominięcie przepisów modulacyjnych. Dlatego też odmowa przeprowadzenia przez organ odwoławczy dowodu dla wyjaśnienia okoliczności już bezspornie wyjaśnionych przez organ I instancji nie jest naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Ponadto, w art. 21 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy obowiązek ten został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Na ARiMR nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności.
Skargę na powyższą decyzję wniosła spółka (dalej jako "skarżąca"). Organom zarzuciła brak staranności przy zbieraniu dowodów, ustalaniu stanu faktycznego i popełnienie fundamentalnych błędów faktycznych, w oparciu o źle metodycznie zgromadzone dowody, błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego, nie przeprowadzenie dowodów żądanych przez stronę oraz nieuzasadnione zastosowanie art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu podniosła, że skarżone decyzje oparto na błędnej wykładni artykułu art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) 65/2011. W świetle dokonanej przez Trybunał Europejski TS w wyroku z dnia 12 września 2013 r. pod sygnaturą C - 434/12 wykładni artykułu 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) 65/2011 stanowisko organów nie może zasłużyć na aprobatę a sposób prowadzenia postępowania jest elementarnie wadliwy w stopniu wymagającym uchylenie skarżonych decyzji. Dla zastosowania normy zawartej w ww. przepisie konieczne jest bowiem kumulatywne zaistnienie dwóch okoliczności, które organ winien wykazać. Po pierwsze, zaistnienie ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienie subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek (vide punkty 29-31 wyroku).
Za bezpodstawne należy uznać nieuwzględnienie przez organy wniosków dowodowych składanych przez stronę w toku postępowania. Skarżąca wskazała, że wnioski te nie miały na celu kwestionowanie informacji zawartych w rejestrach, ale udowodnienie, że celem dokonywanych zmian nie było ominięcie przepisów prawa i realizacja określonych celów ekonomicznych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.
W dniu [...] listopada 2014 r. wpłynęło pismo procesowe skarżącej, stanowiące uzupełnienie skargi oraz odnoszące się do odpowiedzi na skargę. Skarżąca podniosła, że organy nie mogą, tak jak uczyniły to w niniejszej sprawie, z jednej strony przerzucać ciężaru dowodu na skarżącą jako stronę postępowania, a z drugiej strony kwestionować potrzebę przeprowadzenia wnioskowanych przez nią dowodów, czy wręcz stwierdzając, że nie mają one znaczenia dla sprawy i służą jedynie przewlekłości postępowania.
Skarżąca zwróciła uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniach dotyczących problemu grupy producentów rolnych (z dnia 16 listopada 2011 r., sygn. akt II GSK 1141/11, z dnia 20 grudnia 2011 r. sygn. akt II GSK 1316/10) zwracał uwagę na złożoną konstrukcję wewnętrzną art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006, stwierdzając, że przesłanką wstrzymania płatności jest stwierdzenie sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania takich płatności oraz wykazanie celu, jakim jest uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. Ta złożona konstrukcja przepisu prowadzi do wniosku, że zastosowanie powołanego przepisu musi być przejrzyste i nie może budzić żadnych wątpliwości, ze względu na ogromne konsekwencje dla potencjalnego beneficjenta. Organ pierwszej instancji dopuścił się fundamentalnych błędów w ustaleniach faktycznych w kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy. W szczególności chybione i dowolne jest ustalenie, że to nie wnioskująca spółka a P. M. był posiadaczem gruntów objętych przedmiotowymi wnioskami o płatność.
Skarżąca podniosła, że w dowodach z dokumentów wolę działania przy poszczególnych czynnościach gospodarczych i prawnych wyraźnie wskazano, określając na czyją rzecz i w czyim imieniu działają poszczególne osoby. Organy pominęły dowód ze sprawozdań finansowych spółki, a jest to dowód na brak znaczenia używania do celów spółki rachunku bankowego osoby fizycznej. Dokonana przez organy ocena jest więc arbitralna, dowolna, oparta na stronniczym poparciu przyjętej zawczasu tezy. Organ w odpowiedzi na skargę podaje, że misją EFRnROW co wynika z art. 3 rozporządzenia Rady 1609/2005 jest zrównoważony rozwój obszarów wiejskich. Organ nie rozumiejąc misji programu przeinacza i wypacza w sposób nieuzasadniony cele programu, które prawodawca określił precyzyjnie w artykule 4 rozporządzenia Rady 1698/2005. Organ popełnia swoisty "grzech pierworodny", który ciąży niezrozumieniem celów systemów wsparcia we wszystkich postępowaniach. Ustalając stan faktyczny natomiast, organ podnosi domniemany brak posiadania gruntów przez skarżącą - warunku kwalifikowalności - wskazując jako posiadacza P.M., który według supozycyjnego przypuszczenia organu był posiadaczem całości podzielonego na różne podmioty gospodarstwa (wymienionego zestawieniu tabelarycznym organu w decyzji pierwszej instancji). Stan zaś posiadania powinien być ustalony wyczerpująco i precyzyjnie, z ustaleniem nie tylko elementu faktycznego i fizycznego władania, ale również elementu woli osoby władającej lub dzierżyciela. Zastosowanie więc wobec skarżącej spółki art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 nie znajduje w sprawie niniejszej uzasadnienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu jest kwestia zgodności z prawem decyzji organów ARiMR w sprawie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowych na rok 2012. Odmowa przyznania wnioskowanych płatności nastąpiła wskutek dokonanych przez organy ustaleń, że skarżąca, w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia - sztucznie stworzyła warunki wymagane do otrzymania przedmiotowej płatności oraz nie była posiadaczem gruntów, do których płatność miała być dokonana. Powyższe zdaniem organów w oparciu o § 2 ust 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w związku art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. Nr L 368/74 z 23 grudnia 2006 r.) oraz art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 stanowi podstawę do odmowy przyznania wnioskowanych płatności.
Wobec treści zarzutów należy określić w pierwszej kolejności ramy prawne zagadnień, na których tle powstał spór, to jest: kwestię rozumienia posiadania i kwestię wykładni ww. przepisów unijnych.
W myśl art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE EUROATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. L 312 z 23 grudnia 1995 r.) działania skierowane na pozyskanie korzyści
w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.
Zgodnie zaś z art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami wsparcia.
Zauważyć należy, że przepisy o płatnościach, zarówno tych bezpośrednich, jak
i płatności rolnośrodowiskowych, nie zawierają definicji posiadania. Dlatego też należy posiłkować się rozumieniem tego pojęcia na gruncie przepisów prawa cywilnego
(w szczególności art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U.
z 2014 r. poz. 121), przy zastrzeżeniu, że posiadanie w ujęciu cywilistycznym nie stanowi wystarczającej przesłanki do ubiegania się o płatności obszarowe. Pojęcie to należy bowiem interpretować w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów i rozumieć je jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Tak rozumiane posiadanie ściśle wiąże się z produkcją rolną, czyli obligatoryjnie z rzeczywistym korzystaniem z rzeczy (gruntów rolnych, gospodarstwa rolnego). Za takim rozumieniem tego pojęcia, przemawia także fakt, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy rzeczywiście użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Skoro ustawodawca wiąże przyznanie płatności z utrzymaniem gruntów w dobrej kulturze, to nie sposób tego wymogu oddzielić od ich posiadania polegającego na faktycznym władaniu. Płatności mogą być przyznane zatem tym rolnikom, którzy samodzielnie decydują o rodzaju upraw, o dokonaniu zabiegów agrotechnicznych, zbieraniu plonów, a przy tym utrzymują grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas. Oceniając posiadanie przez pryzmat faktycznego użytkowania należy mieć przy tym na uwadze różny charakter użytkowania różnych gruntów. Niewątpliwie inny jest zakres, intensywność użytkowania, typowych gruntów rolnych przeznaczonych pod uprawy zbożowe, warzywne czy owocowe, co wymaga wielu zabiegów agrotechnicznych o znacznej intensywności i związane jest z osiąganiem znacznych przychodów z jednostki powierzchniowej, a inna intensywność wykorzystywania łąk, zwłaszcza gdy nie jest na nich prowadzony wypas zwierząt, co przecież nie jest warunkiem ich użytkowania. Mając to na uwadze należy oceniać, czy dany podmiot faktycznie jest posiadaczem gruntów.
Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu faktycznego elementu władania rzeczą (corpus possessionis) oraz psychicznego elementu (animus rem sibi habendi) rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie. Władztwo faktyczne musi być stanem trwającym przez przynajmniej określony czas (tu: czas adekwatny do sposobu użytkowania, z którym wiąże się prawo do uzyskania płatności), i polegać na możności korzystania rzeczy. Z kolei zamiar władania rzeczą dla siebie manifestuje się w obiektywnych działaniach podejmowanych przez posiadacza. W przypadku gruntów rolnych zatem, posiadaczem jest ten kto samodzielnie decyduje o rodzaju upraw,
o dokonaniu zabiegów agrotechnicznych, zbieraniu plonów, a przy tym utrzymuje grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas.
Psychiczny element posiadania jest więc bardzo istotny. W sposób prosty można odnosić ten element psychiczny do posiadania wykonywanego przez osoby fizyczne, bo przecież w ścisłym tego słowa rozumieniu nie można doszukiwać się psychiki u osób prawnych czy jednostek organizacyjnych takich jak spółki cywilne. Podmioty takie działają przez swoich reprezentantów, i to świadomość, wola tych reprezentantów musi być oceniana w kontekście istnienia zamiaru władania rzeczą dla siebie (animus rem sibi habendi). Dla określenia stanu woli reprezentantów jednostki organizacyjnej czy osoby prawnej konieczne jest więc ustalenie, czy wykonują oni posiadanie dla tej jednostki, czy też dla siebie lub dla innych jednostek. Nie jest przy tym możliwe określenie tego tylko na podstawie obiektywnych okoliczności, bez oceny subiektywnych zamiarów istniejących po stronie osób podejmujących działania
w imieniu reprezentowanego podmiotu. Przy czym ocena subiektywnych zamiarów nie musi się ograniczać tylko do deklaracji tych reprezentantów, ale również może brać pod uwagę rzeczywiste, obiektywne przejawy czy efekty ich działań. Niezbędna jest przy tym ocena wiarygodności deklaracji co do zamiarów reprezentantów w konfrontacji
z obiektywnymi okolicznościami.
Wykazanie po stronie występującego o płatności beneficjenta braku posiadania gruntu, do którego dopłaty mają być dokonane, stanowi wystarczającą przesłankę do odmowy płatności.
Dopiero, gdy nie można wykluczyć posiadania, należy przejść do oceny, czy nie zachodzą inne przesłanki odmowy płatności, takie jak sztuczne tworzenie warunków do przyznania płatności, o jakich mowa w art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011. To tworzenie sztucznych warunków nie jest prawnie zdefiniowane. Próba interpretacji tego przepisu była podjęta przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku z 12 września w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond 'Zemedelie' - Razplasztatelna agencja (publ: www.eur-lex.europa.eu) .
W wyroku tym Trybunał orzekł, że:
1) Artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więzi prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.
2) Artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek o płatność z systemu wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się o skorzystanie z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub że istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taką pomoc, jednak przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku.
Pogląd wyrażony w tym wyroku Sąd w składzie rozpoznającym tę sprawę w pełni akceptuje i uważa, że ma on do realiów tej sprawy zastosowanie jako zdefiniowanie sztucznych warunków. Przy czym w polskich realiach prawnych obowiązki nałożone tym wyrokiem na sąd krajowy należy przenieść na organy krajowe podejmujące decyzję o płatnościach, a ich wykonanie będzie podlegać kontroli sądowoadministracyjnej.
Przechodząc na grunt kontrolowanej sprawy zauważyć przede wszystkim należy, że jedyne źródło ustaleń organów to dane i informacje zawarte w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli (ZSZiK). Organy powołują się na dane, które są im znane niejako z urzędu, poprzez możliwość skorzystania z ww. systemu informatycznego. Zdaniem Sądu, fakt, że system ten jest prawnie zatwierdzony, dopuszczalny i konieczny, nie oznacza jeszcze, że organy wydając swoje decyzje mogą jedynie poprzestać na danych jakie znajdują się w przedmiotowym systemie, nie rozpatrując innego materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy. Aby organ mógł powoływać się na dane z ZSZiK, winny one więc znaleźć przede wszystkim stosowne odzwierciedlenie w aktach kontrolowanej przez Sąd sprawy administracyjnej. Innymi słowy, każde ustalenie organu wynikające z przedmiotowego systemu winno wynikać z dokumentów, które znajdują się w tych aktach. Dopiero bowiem wówczas twierdzenia organów nie będą gołosłowne, a ich decyzje można uznać będzie za przekonywujące zgodnie z art. 11 K.p.a. (zasada przekonywania) i art. 107 § 3 K.p.a. (uzasadnienie decyzji). Jeśli zaś w aktach administracyjnych sprawy brak jest takich dokumentów - to ustalenia organów należy uznać za dowolne i arbitralne, a więc naruszające art. 80 K.p.a., tj. swobodną ocenę dowodów.
Zasada przekonywania, o której mowa w art. 11 K.p.a. nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Powołana wyżej zasada obowiązuje zarówno w postępowaniu przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji, którego obowiązkiem jest nie tylko kontrola kwestionowanego aktu, ale również ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy.
Powyższe jest o tyle istotne w niniejszej sprawie, że skarżąca w toku postępowania zarówno przed organami administracji, jak i w postępowaniu przed Sądem, zarzuca szereg błędnych ustaleń faktycznych organów, co w świetle przekazanego przez organ odwoławczy materiału dowodowego jest dla Sądu w zasadzie niemożliwe do zweryfikowania na podstawie akt administracyjnych niniejszej sprawy. Organy nie odnoszą się do szeregu ww. zarzutów co dodatkowo utrudnia tą weryfikację. Tym samym stwierdzić należy, że organy obu instancji nie przeprowadziły szczegółowego postępowania mającego na celu udowodnienie, iż rzeczywiście skarżąca spółka stworzyła sztuczne warunki, o których mowa w art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, dalej jako "ustawa
o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich"), z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z ustępu 2 art. 21 ww. ustawy wynika, że w postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy, organ przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 K.p.a. nie stosuje się.
Z kolei ust. 3 art. 21 ww. ustawy stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2 są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Nie można do końca zgodzić się z argumentacją organów ARiMR, opartą na art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, że w sprawie, w której zarzuca się podmiotowi wnioskującemu o przyznanie płatności, ciężar dowodu dotyczący wykazania, że nie miało miejsce stworzenie przez niego sztucznych warunków o jakich mowa w art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 spoczywa tylko właśnie na tym podmiocie.
Zdaniem Sądu, to organy ARiMR winny udowodnić, że zamiarem danego podmiotu jest stworzenie "sztucznych warunków". To na organach, jako tych które chcą wywieść odpowiednie skutki prawne powstałe wskutek takiej sytuacji ciąży obowiązek poszukiwania dowodów. Ustalenia takie winny zaś w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wynikać ze zgromadzonego, a następnie rozpatrzonego przez organy materiału dowodowego jaki stanowi podstawę rozstrzygnięcia. W przeciwnym wypadku, ustalenia organów należy uznać za niekompletne i niewystarczające do wykazania stworzenia przez dany podmiot tzw. "sztucznych warunków" w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia, tj. otrzymania płatności.
Organy nie mogą też, tak jak uczyniły to w niniejszej sprawie, z jednej strony przerzucać ciężar dowodu na skarżącą jako stronę postępowania, a z drugiej strony kwestionować potrzebę przeprowadzenia wnioskowanych przez nią dowodów, czy wręcz stwierdzając, że nie mają one znaczenia dla sprawy i służą jedynie przewleczeniu postępowania.
Zauważyć należy, co wydaje się istotnym w niniejszej sprawie, że dotyczy ona płatności rolnośrodowiskowych za 2012 r., o którą ubiegała się osoba prawna, podmiot prawa handlowego - spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Słusznie zauważa skarżąca, że w polskim systemie prawnym obowiązuje zasada odrębności podmiotów posiadających osobowość prawną, a tym samym przy badaniu stworzenia przez dany podmiot, w tym przypadku spółki z o.o., "sztucznych warunków" o których mowa w art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 organy winny szczegółowo zbadać kwestie kapitałowe i osobowe wnioskującego podmiotu, czego jednak nie uczyniły w niniejszej sprawie.
W ocenie Sądu, organy winny wyjaśnić, czy podmiot wnioskujący o przyznanie płatności za 2012 r. samodzielnie prowadził działalność rolniczą i mógł być uznany za rolnika w rozumieniu § 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W tym zakresie organy również nie poczyniły jednak wystarczających ustaleń, a tym samym nie stały na straży praworządności i nie rozpatrzyły w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego, czym uchybiły art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich.
Organy nie wyjaśniły również w przekonywujący sposób dlaczego za niewiarygodne uznały przedstawione przez skarżącą w toku postępowania dokumenty mające przemawiać za prowadzeniem przez nią samodzielnej działalności rolniczej. Okoliczność, że spółka prawa handlowego zlecała wykonywanie usług rolniczych innej firmie, której przedstawicielem był P.M. nie jest wystarczająca do uznania, że skarżąca nie prowadzi samodzielnie działalności rolniczej. Organy winny w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wyjaśnić, czy spółka efektywnie i rzeczywiście korzystała z gruntów za użytkowanie których wnioskowała o przyznanie płatności.
W tym celu, jak słusznie wskazuje skarżąca, organy winny ustalić czy spółka użytkowała rolniczo wskazane przez siebie działki na własne ryzyko i rachunek, decydując poprzez swoje organy lub uprawnione osoby komu np. zlecić prace polowe, kiedy zasiać, zebrać plony, gdzie je sprzedać lub jak je wykorzystać, nadto czy miała ona również pełną swobodę w podejmowaniu decyzji o jakie konkretne dotacje ze środków unijnych występować. W celu ustalenia prowadzenia samodzielnie działalności rolniczej organy winny również wyjaśnić, czy skarżąca składała sprawozdania finansowe, które mogłyby to potwierdzić.
W związku powyższym, w ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie również za dowolne, a co najmniej za przedwczesne należy uznać stwierdzenie organów, że skarżąca nie prowadzi samodzielnej działalności, ale jest organizacyjnie, technicznie i osobowo powiązana z innymi podmiotami założonymi i prowadzonymi przez P.M. co stanowi zorganizowane, celowe działanie zmierzające do obejścia regulacji dotyczących modulacji płatności.
W ocenie Sądu, w sprawie, w której organy chcą wykazać stworzenie "sztucznych warunków", o których mowa art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 winny zgodnie z art. 75 K.p.a. dopuścić wszelkie możliwe dowody, które mogą przyczynić się do jej wyjaśnienia. Tym samym organ winien uwzględnić wnioski dowodowe składane przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego, w tym wniosek o przesłuchanie świadków na okoliczność posiadania przez spółkę oraz prowadzenia przez nią gospodarstwa rolnego na jej odrębny rachunek, rzecz i ryzyko. Organy powinny przy tym przyjąć rozumienie posiadania przez osobę prawną, takie jak wyżej przedstawił Sąd. Ocenę istnienia sztucznych warunków należy przeprowadzić zgodnie z wytycznymi Sądu, to jest w oparciu o wykładnię art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji WE nr 65/2011.
Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji, mając na względzie art. 21 ust. 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, stojąc na straży praworządności, winien dokonać ustaleń po wyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sprawie, a następnie wyjaśnić istotne, wskazane wyżej kwestie w prawidłowo sporządzonym, zgodnie z art. 11, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnieniu. Ustalenia organu winny zaś znaleźć odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy, tak aby Sąd miał możliwość dokonania ich weryfikacji.
Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.
W punkcie drugim wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 461), bowiem skarżąca była reprezentowana w postępowaniu przed Sądem przez adwokata.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło