VI SA/Wa 3689/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.) Protokolant st. ref. Renata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi M. I. na decyzję Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie uprawnień budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu. |UZASADNIENIE | |Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] Krajowa Komisja Kwalifikacyjna Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej (dalej | |jako Krajowa Komisja) utrzymała w mocy decyzję Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej Mazowieckiej Okręgowej Izby Architektów | |Rzeczypospolitej Polskiej (dalej Okręgowa Komisja) z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...]. | |Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym. | |W dniu [...] grudnia 2010 r. został przeprowadzony egzamin na uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do projektowania bez| |ograniczeń, do którego przystąpiła także M.A.I. (dalej skarżąca). Skarżąca wylosowała zestaw nr 48, w którym znajdowały się następujące| |pytania: | |- pyt. 1 - Proszę omówić i zilustrować szkicami problemy związane z miejscami gromadzenia odpadów stałych; | |- pyt. 2 - Proszę rozwiązać, z uwzględnieniem potrzeb osób niepełnosprawnych (również niewidomych, niedowidzących i głuchoniemych) hali| |dworca kolejowego z kasami, ilustrując wypowiedź szkicami rysunkowymi; | |- pyt. 3 - Proszę określić zakres usług projektowych, jak i wymienić niezbędne dokumenty, będące podstawą do wykonania projektu | |budowlanego rejonowej przychodni zdrowia o powierzchni użytkowej 1500 m², zlokalizowanego na obszarze nie objętym miejscowym planem | |zagospodarowania przestrzennego; | |- pyt. 4 - (dot. praktyki na budowie zdającego, pytanie zadaje członek Komisji). Omówić problem i rozwiązania projektowe przy projekcie| |zespołu budynków w Podbieli. | |- pyt. 5 - (dot. praktyki projektowej zdającego, pytanie zadaje członek Komisji). Opisać procedurę rozpoczęcia (od momentu wejścia na | |budowę) i realizacji budowy do etapu stanu "surowego" na przykładzie budowy domu w Skierkach. Jakie problemy występowały i jak je | |rozwiązano; | |Poza przytoczeniem treści ww. pytań, w protokole zapisano, że wobec niepełnej odpowiedzi na pytanie nr 1, 2, 3 skarżącej zadano pytania| |pomocnicze (dodatkowe). W protokole znajduje się również adnotacja dotycząca zadawanych pytań i udzielanych odpowiedzi. Okręgowa | |Komisja - na podstawie ustnych odpowiedzi skarżącej, ustaliła, że z egzaminu tego uzyskała ona ocenę negatywną. | |Okręgowa Komisja decyzja z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...]odmówiła skarżącej nadania uprawnień budowlanych w specjalności | |architektonicznej do projektowania bez ograniczeń oraz w oparciu o § 11 ust. rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28| |kwietnia 2006 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (Dz. U. z 2006 r. nr 83, poz. 578 ze zm.-dalej | |rozporządzenie z 28 kwietnia 2006 r.) ustaliła, że ponowne przystąpienie do części ustnej egzaminu na uprawnienia budowlane będzie | |możliwe po upływie 6 miesięcy od daty poprzedniego egzaminu, tj. nie wcześniej niż w najbliższej sesji egzaminacyjnej. Decyzja została | |wydana na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 14 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo | |budowlane (Dz. U. z 2006 r. nr 156, poz. 1118 z późn. zm.-dalej Prawo budowlane) oraz art. 11 i 24 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 | |grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. z 2001 r. nr 5, poz. 42 z późn. | |zm.- dalej u.s.z.), a także w oparciu o § 11 ust 1 pkt 2 rozporządzenia z 28 kwietnia 2006 r. oraz na podstawie art. 104 i 107 ustawy | |z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.-, dalej k.p.a.). W | |uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że stosownie do art. 12 ust. 3 Prawa budowlanego warunkiem uzyskania uprawnień budowlanych jest | |zdanie egzaminu ze znajomości procesu budowlanego oraz umiejętności praktycznego zastosowania wiedzy technicznej. W ocenie Okręgowej | |Komisji z przebiegu egzaminu wynika, że skarżąca nie wykazała się taką wiedzą i umiejętnościami, co uniemożliwiałoby nadanie jej | |uprawnień budowlanych. | |Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie, w którym zarzuciła błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy i naruszenie przepisów | |postępowania. Skarżąca wskazała na uchybienia zaistniałe w sporządzeniu protokołu z egzaminu ustnego, który nie odzwierciedla przebiegu| |egzaminu niezgodne z załącznikiem nr 12 do Regulaminu postępowania kwalifikacyjnego w sprawach nadawania uprawnień budowlanych i tytułu| |rzeczoznawcy budowlanego. W protokole brak jest zapisu pytań pomocniczych zadanych skarżącej przez członków Komisji oraz nie ma w nim | |uzasadnienia uznanych za niepełne lub nieprawidłowe odpowiedzi na pytania udzielane przez skarżącą. Nadto skarżąca zarzuciła, że | |uzasadnienie decyzji Okręgowej Komisji jest ogólne i niepoparte żadnymi dowodami, a sam przebieg i ocena egzaminu dalekie są od | |transparentności. | |Skarżąca wskazała, że na pytanie nr 1 udzieliła pełnej i jednoznacznej odpowiedzi, zgodnej z art. 22, 23 i 24, 128, 129, 130 warunków | |technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U z dnia 15 czerwca 2002 r.), na co dowodem mają być jej szkice | |będące załącznikiem do egzaminu ustnego. Nadto skarżąca podała, że poinformowano ją, że odpowiedź na owo pytanie jest prawidłowa i | |wyczerpująca, a mimo to Przewodniczący Komisji zadał pytanie dodatkowe: czy wie jak wygląda śmietnik w hotelu Mariott w Warszawie. | |Skarżąca wyjaśniła, że ponieważ nie była w śmietniku ww. hotelu nie mogła udzielić satysfakcjonującej odpowiedzi na to pytanie. W tej | |sytuacji, zdaniem skarżącej brak tej odpowiedzi nie powinien być powodem do uznania całej odpowiedzi za niepełną, ponieważ pytanie | |dodatkowe wykraczało poza zakres Regulaminu i w ogóle nie powinno było być zadane. | |Odnośnie pytanie nr 2 wskazała, że udzieliła pełnej odpowiedzi na część pytania dotyczącą niepełnosprawnych na wózkach (podjazdy, brak | |progów, obniżone kasy, wc dla niepełnosprawnych itd. -zgodnie z warunkami technicznymi) oraz że wobec braku precyzyjnych przepisów | |dotyczących niewidzących, niewidomych i głuchoniemych udzieliła ogólnej odpowiedzi co do oznaczeń graficznych, dźwiękowych i | |zróżnicowania nawierzchni posadzek, obecności asystenta i punktu informacyjnego. Jako dowód przywołała szkice będące załącznikiem do | |egzaminu ustnego. Nadto skarżąca podała, że po udzieleniu odpowiedzi na to pytanie otrzymała pytanie dotyczące oznaczenia dla | |głuchoniemych i niewidomych na peronach. Odpowiedziała, że pytanie które wylosowała dotyczy hal dworcowych, nie peronów. Kolejnym | |pytaniem było jakie są oznaczenia na dworcach w Europie Zachodniej. Odpowiedziała, że nie jeździ po Europie pociągiem, tylko samochodem| |i w związku z tym nie była na dworcu. Owa odpowiedź spotkała się – w ocenie skarżącej, z "dowcipną" ripostą jednego z członków Komisji,| |czy dobrze usłyszał, że jeździła samochodem po dworcach. Skarżąca podniosła, że brak szczegółowych przepisów regulujących i dotyczących| |głuchoniemych, niewidomych i niedowidzących potwierdzają prawnicy z Polskiego Związku Niewidomych i Polskiego Związku Głuchych. Wobec | |tego – jej zdaniem na zasadnicze pytania udzieliła odpowiedzi pełnej, a pytania dodatkowe wykraczały poza zakres Regulaminu i nie | |powinny były być zadane. | |Odnośnie pytanie nr 3 udzieliła odpowiedzi, że należy ustalić honorarium za prace projektowe, opracować program podpisać umowę z | |klientem, otrzymać od klienta lub wystąpić o warunki zabudowy, prowadzić konsultacje z sanepidem, p-poż, bhp itd. W trakcie odpowiedzi | |usłyszała, że najważniejszą rzeczą potrzebną do rozpoczęcia projektu jest mapa do celów projektowych. Na jej uwagę, że do wystąpienia o| |warunki zabudowy wymagana jest aktualna mapa zasadnicza (zgodnie z art. 52. ust. pkt. 1 ustawy o planowaniu przestrzennym) Komisja | |zareagowała pogardliwymi komentarzami. Skarżąca wskazała, że odpowiedziała na pytanie co należy przygotować do wniosku o wydanie | |warunków zabudowy (szkice budynku z podaniem głównych orientacyjnych parametrów, powierzchni, powierzchni zabudowy, wysokości, itd.). W| |odpowiedzi zaś usłyszała, że szkic to za mało bo powinno się złożyć zaawansowany projekt, a umowę z klientem podpisuje się dopiero po | |uzyskaniu warunków zabudowy (zdaniem skarżącej to kiedy podpisuję umowę z klientem i jak wygląda forma opracowania wniosku o wydanie | |warunków zabudowy nie powinno podlegać merytorycznej ocenie przez Komisję, a zatem nie powinno wpływać na ocenę egzaminu). Skarżąca | |uważa, że odpowiedź, którą udzieliła była pełna, a ocena członków Komisji była nieobiektywna i nie poparta żadnymi aktami prawnymi. | |W zakresie pytania nr 4 skarżąca wskazała, że w decyzji Okręgowej Komisji zmieniono zapis tego pytania i podano je jako: Omówić | |problem i rozwiązania projektowe w Podbieli. Skarżąca stwierdziła, że odpowiedziała na nie prawidłowo, ponieważ projektując układ | |funkcjonalny budynku przewiduje się miejsca na układ konstrukcyjny i w związku z tym zastosowane przez konstruktora rozwiązania | |konstrukcyjne nie wpłynęły na architekturę. Wskazała, że z konstruktorem rozmawiała o badaniach gruntu i czy przewidziane przeze nią | |miejsca na elementy konstrukcyjne pokrywają się z zastosowanymi przez niego rozwiązaniami. Oczekiwano ode mnie narysowania | |szczegółowych rysunków konstrukcyjnych, które zaprojektował konstruktor. Zdaniem skarżącej takie pytanie nie jest pytaniem dotyczącym | |architektury lecz konstrukcji. Po kilku latach skarżąca nie pamięta i nie ma obowiązku pamiętać, jaka była marka betonu oraz ile i | |jakie pręty zbrojeniowe było w ławach fundamentowych - nie jest to egzamin na uprawnienia konstrukcyjne. W jej ocenie przy tak | |sformułowanym pytaniu, każda odpowiedź mogła być uznana za niepełną. Na potwierdzenie swoich słów zadeklarowała wgląd do pełnego | |projektu architektoniczno-budowlanego oraz do projektu wykonawczego z obliczeniami konstrukcyjnymi i rysunkami detali konstrukcyjnych. | |Nadto skarżąca podała, że przed zadaniem jej pytania nr 5 jeden z członków Komisji wygłosił lekceważącym tonem dygresję, że odbyła | |praktykę budowlaną tylko na budowie domów jednorodzinnych, zatem może zapytać tylko o procedurę rozpoczęcia (od momentu wejścia na | |budowę ) i realizacji budowy do etapu stanu surowego na przykładzie budowy domu w S. (w decyzji do pytania tego dopisano dodatkową | |część tj. "Jakie problemy występowały i jak je rozwiązano"). Skarżąca odpowiedziała, że ponieważ nie miała najmniejszego problemu z | |odpowiedzią na ten temat - m.in. zgodnie z art. 41 Prawa budowlanego (wyznaczenie granic działki ogrodzenie terenu, ustawienie | |wypełnionej tablicy budowy, zorganizowanie zaplecza budowy, podłączenie prądu budowlanego, zebranie humusu i założenie ław drutowych | |budynku przez geodetę, wykopy pod ławy fundamentowe, układanie zbrojenia ław fundamentowych, zalanie ław betonem itd.), jednak tą | |odpowiedź przerwano pytaniem dodatkowym, w jakim charakterze była na tej budowie. Skarżąca odpowiedziała, że była to budowa prowadzona | |w ramach jej działalności gospodarczej (od kilkunastu lat jest współwłaścicielem firmy architektoniczno- budowlanej). To w jej ocenie | |spotkało się z agresywną reakcją i ostrymi komentarzami, kwestionującymi dopuszczenie jej do egzaminu i rzucaniem jej dzienniczkiem | |praktyk. Zdaniem skarżącej odpowiedź, której udzieliła na zasadnicze pytanie była w jej ocenie pełna, a pytanie dodatkowe zadane przez | |członka Komisji wykraczało poza zakres regulaminu i nie powinno było być zadane. | |Reasumując skarżąca uznała, że skoro odpowiedziała wyczerpująco na wszystkie pytania zasadnicze (pytania dodatkowe zadane zostały | |niezgodne z Regulaminem), to powinna zaliczyć egzamin i uzyskać uprawnienia. | |W wyniku rozpoznania odwołania Krajowa Komisja Kwalifikacyjna Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej (dalej jako Krajowa Komisja) | |decyzją z dnia [...] marca 2011 r. utrzymała w mocy decyzję Okręgowej Komisji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że po ponownym | |rozpoznaniu zebranego w toku postępowania materiału dowodowego, w szczególności protokołu z egzaminu, wynika, że egzamin w części | |ustnej został przeprowadzony w sposób prawidłowy, a skarżąca nie udzieliła prawidłowych odpowiedzi na część zadanych jej pytań, w tym | |pytań z wylosowanego zestawu nr 48, jak również pytań dodatkowych. Organ wskazał, że z protokołu egzaminacyjnego wynika, że skarżąca | |nie udzieliła odpowiedzi na pytania dotyczące praktyki zawodowej, jak również nie potrafiła wymienić niezbędnych dokumentów do | |uzyskania pozwolenia na budowę. Krajowa Komisja odwołując się do art. 12 ust 3 Prawa budowlanego, w myśl którego warunkiem uzyskania | |uprawnień budowlanych jest zdanie egzaminu ze znajomości procesu budowlanego oraz umiejętności praktycznego zastosowania wiedzy | |technicznej, stwierdziła, że skarżąca nie wykazała się wiedzą i umiejętnościami pozwalającymi jej na pozytywne złożenie egzaminu, a w | |konsekwencji uzyskanie uprawnień budowlanych. W ocenie organu ilość zadawanych skarżącej pytań pomocniczych jednoznacznie świadczy, że | |odpowiedzi na wylosowane pytania nie były wystarczające, natomiast brak odpowiedzi na temat przebiegu praktyki zawodowej oraz zakresu | |dokumentów niezbędnych do uzyskania pozwolenia na budowę, wskazują, iż skarżąca w trakcie egzaminu nie posiadała wiedzy i umiejętności | |niezbędnych do pozytywnego jego zaliczenia. | |Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów skarżącej zawartych w odwołaniu uznał, że sprowadzają się one wyłącznie do prywatnej oceny | |własnych odpowiedzi na zadane pytania egzaminacyjne. Organ wyjaśnił, że warunkiem zaliczenia jest udzielenie odpowiedzi prawidłowych i | |wyczerpujących. Ocena prawidłowości odpowiedzi zdającego należy w tym zakresie wyłącznie do komisji egzaminacyjnej, której członkowie, | |o stosownych uprawnieniach budowlanych, na podstawie swojej wiedzy i doświadczenia posiadają kwalifikacje do oceny prawidłowości | |odpowiedzi ustnych składanych przez zdającego. | |Organ odwoławczy wskazał również, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdził, aby pytania zadawane skarżącej posiadały | |cechy złośliwości czy nieprzyjazności. Stąd zarzut przedstawiony w tym zakresie, jako nieznajdujący potwierdzenia w materiale | |dowodowym, organ uznał za nieprawdziwy. Zdaniem Krajowej Komisji zarówno wylosowany zestaw pytań, jak również pytania dodatkowe oraz | |dotyczące przebiegu praktyki zawodowej swoją formą i zakresem odpowiadały pytaniom zadawanym wszystkim zdającym w trakcie sesji | |egzaminacyjnej. | |Na powyższą decyzję Krajowej Komisji skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której wniosła o | |jej uchylenie. | |Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 lutego 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 2358/11 uwzględnił skargę i uchylił | |zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu - powołując się na treść art. 12 § 3 i § 4 art. 12 Prawa budowlanego oraz § 8 i § 11 rozporządzenie | |z 28 kwietnia 2006 r., a także na Regulamin postępowania kwalifikacyjnego w sprawach nadawania uprawnień budowlanych i tytułu | |rzeczoznawcy budowlanego, w tym § 10 ust. 2 pkt 8 Regulaminu, Sąd uznał, że protokół z egzaminu ustnego skarżącej nie zawiera | |jakiegokolwiek uzasadnienia negatywnej oceny poszczególnych odpowiedzi udzielonych przez nią, mimo przeznaczonej do tego rubryki. Sąd | |zauważył, iż w protokole tym zaznaczono punkt, z którego wynika, iż Komisja Egzaminacyjna ustaliła negatywny wynik egzaminu, a | |następnie pojawia się zapis "za powyższym wynikiem głosowało 7 członków Komisji Egzaminacyjnej przy 6 głosu sprzeciwu, 1 | |wstrzymującym". W ocenie Sądu oznacza to, iż negatywnemu wynikowi egzaminu sprzeciwiło się 6 członków Komisji Egzaminacyjnej, a więc | |jej większość, co z kolei budzi uzasadnione wątpliwości za jakim wynikiem tak naprawdę głosowała Komisja Egzaminacyjna. Sąd stwierdził,| |że powyższe okoliczności nie zostały w sposób wyczerpujący również wyjaśnione w zaskarżonej decyzji, pomimo ostatecznego zdecydowania w| |niej o pozbawieniu skarżącej prawa do wykonywania zawodu. Mając to na uwadze Sąd odwołał się do art. 107 § 3, art. 8 i art. 11 k.p.a. i| |zalecił Krajowej Komisji aby w toku ponownego rozpatrzenia sprawy zbadała wszystkie podnoszone przez skarżącą zarzuty i w uzasadnieniu | |swojego rozstrzygnięcia w sposób wyczerpujący uzasadniła swoje stanowisko dotyczące wyniku egzaminu ustnego, odnosząc się do | |poszczególnych pytań i przebiegu egzaminu. | |Krajowa Komisja ponownie rozpoznając sprawę, postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. zwróciła się do Okręgowej Komisji o uzupełnienie | |materiałów poprzez odpowiedź na pytania wskazane w treści powyższego postanowienia. | |W odpowiedzi Okręgowa Komisja nadesłała pismo zatytułowane "UZUPEŁNIENIE DO PROTOKÓŁU Z EGZAMINU NA UPRAWNIENIA BUDOWLANE z dnia | |[...].12.2010r., przeprowadzonego przez Komisję Egzaminacyjną powołaną przez Okręgową Komisję Kwalifikacyjną Mazowieckiej Okręgowej Izby | |Architektów (dot. skarżącej, znak sprawy: [...])", dalej jako "Uzupełnienie protokołu". W treści tego pisma Okręgowa Komisja uzupełnienia| |materiał dowodowy odpowiadając na pytania Krajowej Komisji zawarte w treści postanowienia z [...] maja 2012 r. | |Decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] Krajowa Komisja, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymała w mocy decyzję Okręgowej Komisji| |Kwalifikacyjnej Mazowieckiej Okręgowej Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej z [...] grudnia 2010 r. W uzasadnieniu zaskarżonej | |decyzji wskazała, iż co prawda skarżąca wykazała się znajomością procesu budowlanego i wiedzą z zakresu prawa budowlanego, lecz była to| |znajomość i wiedza niepełna - niewystarczająca dla nadania skarżącej uprawnień budowlanych do projektowania w specjalności | |architektonicznej bez ograniczeń. Krajowa Komisja odwołując się do art. 12 ust. 2 Prawo budowlane wskazała, że samodzielne funkcje | |techniczne w budownictwie mogą wykonywać wyłącznie osoby posiadające odpowiednie wykształcenie techniczne i praktykę zawodową, | |dostosowane do rodzaju, stopnia skomplikowania działalności i innych wymagań związanych z wykonywaną funkcją. | |Wyrokiem z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 2299/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M.I. na ww. | |decyzję Krajowej Komisji z dnia [...] września 2012 r. | |Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę podkreślił, że organy administracji rozpoznające ponownie sprawę były związane | |wskazaniami zawartymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2011 r. | |W myśl wytycznych WSA zawartych w uzasadnieniu tego wyroku Krajowa Komisja Kwalifikacyjna Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej | |jako organ drugiej instancji w toku ponownego rozpatrzenia sprawy zobowiązana była do zbadania i wyczerpującego ustosunkowania się w | |uzasadnieniu decyzji do wszystkich podnoszonych przez skarżącą zarzutów dotyczących przebiegu i wyniku egzaminu ustnego, odnosząc się | |do poszczególnych pytań i udzielanych na nie odpowiedzi. | |WSA przytaczając treść art. 12 § 3 Prawa budowlanego wskazał, że warunkiem uzyskania uprawnień budowlanych jest zdanie egzaminu ze | |znajomości procesu budowlanego oraz umiejętności praktycznego zastosowania wiedzy technicznej. Sąd opisał dokładnie przebieg takiego | |egzaminu wynikający z obowiązującego prawa oraz wskazał, że w ocenie Sądu instancji analiza zaskarżonej decyzji z punktu widzenia | |powołanych przepisów prawa nie wskazuje aby organy dopuściły się uchybień, mogących stanowić podstawę do wyeliminowania kwestionowanych| |decyzji z obrotu prawnego. | |Sąd nie podzielił zarzutów skarżącej, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy – tj. art.| |138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, jak również że organ oparł swoją decyzję na dokumencie nazwanym "uzupełnieniem protokołu",| |który to dokument "nie posiada żadnej mocy prawnej". | |Sąd podniósł, że z akt sprawy wynika, że ponownie rozpoznając sprawę organ drugiej instancji postanowieniem z [...] maja 2012 r. zwrócił | |się do Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej Mazowieckiej Okręgowej Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej o uzupełnienie materiału | |dowodowego. W odpowiedzi na to wystąpienie Okręgowa Komisja nadesłała wyjaśnienia nazwane "UZUPEŁNIENIE DO PROTOKÓŁU Z EGZAMINU NA | |UPRAWNIENIA BUDOWLANE z dnia [...].12.2010 r.," Wyjaśnienia te stały się podstawą do wydania przez Krajową Komisję zaskarżonej decyzji z | |dnia [...] września 2012 r., w której dokonano dodatkowych ustaleń faktycznych dotyczących przebiegu egzaminu w dniu [...] grudnia 2010 r. | |Z ustaleń tych wynika, że skarżąca nie udzieliła pełnych odpowiedzi na większość wylosowanych pytań, jak również nie odpowiedziała na | |zadawane jej przez członków komisji egzaminacyjnej pytania dodatkowe. W konsekwencji skarżąca otrzymała ocenę negatywną z | |przeprowadzonego egzaminu. Również sprawa zakwestionowanego przez Sąd we wcześniejszym postępowaniu głosowania członków Okręgowej | |Komisji została, zdaniem Sądu, wyjaśniona w sposób czytelny i jednoznaczny bowiem wskazano, iż za przyznaniem uprawnień - 0 głosów; za| |nie przyznaniem uprawnień - 6 głosów; głosy wstrzymujące -1., zaś łącznie głosowało 7 osób. | |Zdaniem WSA rozstrzygnięcia podejmowane w sprawie wyniku egzaminu ustnego na uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do | |projektowania bez ograniczeń, są rozstrzygnięciami o charakterze uznaniowym. Oznacza to, iż egzaminatorzy i komisje podejmujące | |decyzje, w ramach posiadanej profesjonalnej wiedzy ustalają wyniki zdających przy zachowaniu pewnego luzu decyzyjnego. W związku z tym | |Sąd może jedynie w sprawach, w których organy wydają decyzje o charakterze uznaniowym, badać czy nie zostały przekroczone granice | |uznania oraz czy organ nie dopuścił się istotnych uchybień w procesie oceny pracy i czy odniósł się do wszystkich okoliczności | |istotnych dla rozstrzygnięcia, a także czy nie dopuścił się uchybień natury formalnej. Należy bowiem mieć na uwadze tę okoliczność, że | |Sąd nie jest rodzajem trzeciej komisji egzaminacyjnej ani nie jest rodzajem superarbitra, gdyż nie zastępuje organów samorządowych w | |ich kompetencjach oceny odpowiedzi udzielanych przez egzaminowane osoby. | |W konsekwencji WSA doszedł do przekonania, że przebieg egzaminu ustnego, jak i oceny poszczególnych odpowiedzi udzielonych przez | |skarżącą na zadane pytania, mimo surowości, nie naruszają zasad swobodnej oceny, w którą Sąd nie może ingerować. | |M.I. zaskarżyła powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz| |zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. | |Zaskarżonemu wyrokowi zarzucając: | |1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 138 § 2| |k.p.a., art. 75 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy decyzja Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej Izby | |Architektów Rzeczypospolitej Polskiej narusza art. 75 k.p.a. i art. 80 k.p.a., które to naruszenie polega na wydaniu rozstrzygnięcia w | |oparciu o pismo Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej Mazowieckiej Okręgowej Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej - Uzupełnienie do | |protokołu z egzaminu na uprawnienia budowlane z dnia [...].12.2010 r., przeprowadzonego przez Komisję Egzaminacyjną powołaną przez | |Okręgową Komisję Kwalifikacyjną Mazowieckiej Okręgowej Izby Architektów, które nie może stanowić dowodu ani podstawy do wydania decyzji| |przez Krajową Komisję Kwalifikacyjną, zwłaszcza, że zostało sporządzone półtora roku od przeprowadzenia egzaminu; | |2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 75 | |k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez oparcie orzeczenia m. in. na dokumentach, które zostały dołączone do protokołu z egzaminu po wydaniu | |wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 7 lutego 2012 r. w sprawie VII SA/Wa 2358/11, tj.: | |- niepodpisanym piśmie z dnia [...] stycznia 2011 r. arch. S.S. do Sekretarza Krajowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Izby | |Architektów, | |- urwanej kartce będącej "oczekiwaniami" Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej dotyczącej odpowiedzi na pytanie nr 5 - z praktyki | |budowlanej, | |- kartach egzaminacyjnych członków Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej, | |- zbiorczym wyniku egzaminu ustnego, | |które to dokumenty gdyby faktycznie zostały sporządzone w trakcie egzaminu to zostałyby dołączone do akt sprawy wraz z odpowiedzią na | |skargę M.I. z dnia [...] marca 2011 r. lub na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie VII SA/Wa 2358/11. | |W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że przepisy Regulaminu postępowania kwalifikacyjnego w sprawach nadawania uprawnień budowlanych i | |tytułu rzeczoznawcy budowlanego nie przewidują sporządzania pism będących "uzupełnieniem protokołu". Poza tym pismo z dnia [...] maja | |2012 r. "Uzupełnienie protokołu do egzaminu" zostało sporządzone półtora roku od przeprowadzenia egzaminu, a zatem wskazane w nim | |kwestie są niewiarygodne. Wskazała również, że nie bez znaczenia jest kwestia sprzeczności pomiędzy protokołem z egzaminu z dnia [...] | |grudnia 2010 r., w którym wszystkie pięć odpowiedzi skarżącej uznano za niepełne, a "Uzupełnieniem do protokołu egzaminu" z dnia [...] | |maja 2012 r. w którym ocena odpowiedzi na pierwsze pytanie jest pełna, na drugie pytanie niepełna, na trzecie, czwarte i piąte | |negatywna. | |Według kasatora uznanie i oparcie wyroku przez WSA jedynie na podstawie "Uzupełnienia do protokołu egzaminu" i wytworzonych kartach | |egzaminacyjnych całkowicie podważa istnienie procedury odwoławczej od wyniku egzaminu ustnego. | |Zdaniem autora skargi kasacyjnej nie do przyjęcia jest również twierdzenie Sądu I instancji, że rozstrzygnięcia podejmowane w sprawie | |wyniku ustnego na uprawnienia budowlane są rozstrzygnięciami o charakterze uznaniowym. | |Naczelny Sąd Administracyjny po rozpatrzeniu sprawy wyrokiem z dnia 4 lipca 2014 sygn. II GSK 931/13 uchylił skarżony wyrok i przekazał| |sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. | |W ocenie NSA Sąd I instancji w sposób niewłaściwy zrozumiał zalecenia zawarte w wyroku WSA w Warszawie z dnia 7 lutego 2011r. A nadto | |: | |- za błędne należało uznać dokonywanie dodatkowych ustaleń faktycznych w formie uzupełnienia protokołu, co zaakceptował Sąd I | |instancji, jednocześnie uchylając się od oceny wykonania poprzednich zaleceń zawartych w powyższym wyroku; | |- z protokołu z dnia [...] grudnia 2010r. wynika, że został on odczytany przyjęty i podpisany przez siedmiu członków komisji, podczas gdy| |pismo zatytułowane "uzupełnienie protokołu" z dnia [...] maja 2012r. podpisali wszyscy członkowie komisji co czyni niejasnym | |uczestnictwo A.N. w prowadzonym egzaminie w dniu [...] grudnia 2010r., tym bardziej, że dokument "uzupełnienie protokołu" negowany jest| |przez skarżącą | |-Sąd I instancji nie dostrzegł również, że na skarżonej decyzji z dnia [...] września 2012r. brak jest podpisów wszystkich osób biorących| |udział w podjęciu tej decyzji, brakuje bowiem podpisu Z.K.; | |NSA wskazał również, że sposób oceniania wiedzy egzaminowanej nie daje podstaw do przyjęcia uznania administracyjnego, bowiem w sprawie| |ustalenia wyniku egzaminu na uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń organ nie działa w | |sposób charakterystyczny dla decyzji uznaniowej. A zatem decyzję w przedmiocie odmowy nadania uprawnień budowlanych należy | |zakwalifikować do grupy decyzji związanych, czyli nie pozostawiających organowi "luzu decyzyjnego". | |Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: | |Na wstępie podnieść należy, że zgodnie z treścią art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami | |administracyjnymi (jt. Dz.U. 2012r. poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania | |na skutek uwzględnienia skargi kasacyjnej, związany jest wykładnią prawa dokonana w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. | |Związanie wykładnią prawa oznacza obowiązek podporządkowania się Sądu w trakcie ponownej kontroli legalności zaskarżonego aktu | |administracyjnego sposobem rozumienia interpretowanego przepisu i nie jest możliwe nadanie odmiennego znaczenia prawnego treści tego | |przepisu. Stosownie zaś do treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu | |wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem | |zaskarżenia. Oznacza to, że zarówno organy administracyjne rozpoznające ponownie sprawę w wyniku uprzedniego uchylenia ich decyzji | |prawomocnym wyrokiem sądowym, ale także sądy administracyjne przeprowadzające kolejne kontrole w sprawie pozostają związane oceną | |prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania zawartymi w uprzednio zapadłych wyrokach. Związanie to utrzymuje się tak długo aż nie| |dojdzie do zmiany stanu prawnego, który zdezaktualizuje wyrażony uprzednio pogląd, wzruszenia orzeczenia zawierającego ocenę prawną w | |przewidzianym do tego trybie lub gdy zajdzie zmiana istotnych okoliczności faktycznych (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. | |Niezgódka - Medek. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wyd. 3, Warszawa 2009, str. 403). Związanie, o którym mowa | |powyżej miało miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, bowiem w postępowaniu poprzedzającym wydanie skarżonego wyroku zapadł wyrok | |Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2014, sygn. akt II GSK 669/13. | |Przystępując zatem do merytorycznego rozpoznania sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, będąc związany wyrokiem NSA uznał, | |że skarga M.I., jest uzasadniona. | |Wskazać bowiem należy, że: | |- rację ma skarżąca podnosząc, w skardze że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przez organ II instancji art. 153 p.p.s.a. Należy| |bowiem wskazać, że zgodnie z zaleceniem zawartym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2011r. organ| |odwoławczy w toku ponownego rozpatrzenia sprawy zobowiązany był zbadać wszystkie podnoszone przez skarżącą zarzuty i odnieść się do | |nich precyzyjnie w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia oraz w sposób wyczerpujący uzasadnić swoje stanowisko dotyczące wyniku egzaminu| |ustnego, odnosząc się do poszczególnych pytań i przebiegu egzaminu. Tymczasem organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy oparł się | |wyłącznie na tzw. "uzupełnieniu protokołu" z dnia [...] grudnia 2010 r. (pismo z dnia [...] maja 2012 r.), nie analizując i nie odnosząc | |się w sposób szczegółowy do zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu. Nadto wypada w tym miejscu wskazać, za Naczelnym Sądem | |Administracyjnym, że błędne jest dokonywanie dodatkowych ustaleń faktycznych w formie uzupełnienia protokołu szczególnie, że dokument | |ten powstał półtora roku po przeprowadzeniu egzaminu. Tymczasem zgodnie z przepisem art. 68 par. 1 k.p.a. oraz obowiązującymi w | |niniejszej sprawie przepisami par. 8 ust.2 oraz par. 10 ust.2 pkt 10 Regulaminu postępowania kwalifikacyjnego w sprawach nadawania | |uprawnień budowlanych i tytułu rzeczoznawcy budowlanego stanowiącego załącznik do uchwały O-37-III -2010 z dnia 27 października 2010 r.| |w sprawie zmiany regulaminu postępowania kwalifikacyjnego w sprawach nadawania uprawnień budowlanych i tytułu rzeczoznawcy budowlanego,| |z czynności egzaminacyjnych sporządza się protokół według wzoru stanowiącego załącznik nr 10. Protokół może być sporządzony jedynie w | |czasie dokonywania określonej czynności urzędowej, ponieważ treść protokołu potwierdza jej dokonanie. A zatem powyższe oznacza, że | |protokołu nie można sporządzić w terminie późniejszym, po dokonaniu czynności ani też go uzupełnić, co próbował dokonać organ wskazanym| |wyżej pismem. | |Sąd w tym miejscu podkreśla również, że stosownie do § 10 ust. 2 pkt 10 ww. Regulaminu, protokół z egzaminu stanowi podstawę do wydania| |przez okręgową komisję kwalifikacyjną decyzji o nadaniu lub odmowie nadania uprawnień budowlanych. Zatem istota protokołu z przebiegu | |egzaminu w sprawie nadawania uprawnień budowlanych wyraża się w tym, że dokument ten odzwierciedla i potwierdza istniejący w momencie | |jego sporządzania stan faktyczny. W konsekwencji powinien on czynić zadość wymogom określonym w art. 68 k.p.a. Jako zaś dokument | |urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., sporządzony w przepisanej formie, stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone. | |Będąc w zasadzie jedynym dokumentem stanowiącym materiał dowodowy w sprawach dotyczących przebiegu ww. egzaminu, w zakresie odnoszącym | |się do jego treści nie powinien zawierać żadnych wątpliwości co do rzeczywistych faktycznych okoliczności sprawy. | |- zgodnie ze § 10 ust. 2 pkt 8 Regulaminu podsumowanie egzaminu następuje bez udziału osoby egzaminowanej i zostaje odnotowane w | |protokole, który podpisują wszyscy członkowie zespołu egzaminującego. Odmowę lub brak podpisu którejkolwiek osoby należy omówić w | |protokole. W tym kontekście wskazać należy, co słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanym wyżej wyroku, że z treści | |protokołu z dnia [...] grudnia 2010 r. wynika, że w skład komisji egzaminacyjnej wchodziły następujące osoby: przewodniczący J.P., | |zastępca przewodniczącego A.S., sekretarz E.D. oraz członkowie: S.S., R.K., A.W.-T., A.N., J.U.. Protokół został odczytany, przyjęty i | |podpisany przez siedmiu członków komisji poza A.N.. Natomiast pismo z dnia [...] maja 2012 r., które organ uznał za "uzupełnieniem | |protokołu" z dnia [...] grudnia 2010 r. podpisali wszyscy członkowie komisji. Zatem powstaje uzasadniona wątpliwość co do osoby Pana A.N.| |w zakresie jego uczestnictwa w przeprowadzonym egzaminie, którego wynik neguje skarżąca. Jest to o tyle istotne, że A.N. podpisując się| |jako członek komisji pod pismem zatytułowanym "UZUPEŁNIENIE DO PROTOKÓŁU Z EGZAMINU NA UPRAWNIENIA BUDOWLANE z dnia [...].12.2010 r." | |poświadczył przebieg egzaminu, który się odbył w dniu [...] grudnia 2010 r., mimo, że brak jest jego podpisu w protokole z przebiegu | |tegoż egzaminu. Kwestia ta zatem winna podlegać szczegółowemu wyjaśnieniu poprzez zbadanie, czy A.N. uczestniczył w dniu [...] grudnia | |2010r. w egzaminie i nie złożył podpisu pod protokołem, czy też nie uczestniczył w tym egzaminie. Wówczas jednak winno być wyjaśnione | |dlaczego poświadczył coś w czym nie uczestniczył. | |- skarżona decyzja Krajowej Komisji z dnia [...] września 2012 r. zawiera istotną wadę, bowiem nie zawiera podpisów wszystkich członków | |składu orzekającego Krajowej Komisji. Jak wynika bowiem z jej treści pod decyzją brak jest podpisu Z.K., który był nieobecny. Stosownie| |zaś do art. 11 ust. 2 u.s.z. rozstrzygnięcia organów w sprawach indywidualnych podpisują wszyscy członkowie składu orzekającego organu.| |Znajduje to także potwierdzenie w § 1 ust. 7 Regulaminu postępowania kwalifikacyjnego w sprawach nadawania uprawnień budowlanych i | |tytułu rzeczoznawcy budowlanego. | |Podnieść również należy, że przepis art. 107 k.p.a. w tym jego § 1 obowiązuje wszystkie organy administracji publicznej w jednakowym | |stopniu. Należy więc stanowczo podkreślić, że zachowanie wymagań ustanowionych w powołanym przepisie Kodeksu postępowania | |administracyjnego obowiązuje w jednakowej mierze organy działające jednoosobowo, jak i organy działające kolegialnie orzekające w | |pełnym składzie, jak i też w węższych zespołach orzekających. Wszystkie te składy organów orzekających muszą uwidaczniać w decyzjach | |(uchwałach) osoby powołane do orzekania w sprawie oraz zawierać podpisy osób wydających decyzje (podejmujących uchwały). W tym | |względzie Kodeks nie uwzględnia wyjątków (J.Borkowski /w/ Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 7. wydanie zaktualizowane i| |rozszerzone, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2005, s. 503). Tryb wydawania decyzji administracyjnych podejmowanych na posiedzeniach | |organu kolegialnego oraz protokołowania tych posiedzeń odnosi się także do Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej Izby Architektów RP. | |Podstawowe wymagania, jakim powinna odpowiadać decyzja, określone w przepisach art. 107 k.p.a., odnoszą się również do decyzji | |wydawanych przez organy kolegialne. Zawarty w art. 107 § 1 k.p.a. wymóg podpisu z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska | |służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji, odnoszących się również do organu kolegialnego, oznacza, jeżeli przepisy szczególne | |nie stanowią inaczej (a żaden z przepisów ustawy – Prawo budowlane ani też stawy o samorządach zawodowych architektów, inżynierów | |budownictwa oraz urbanistów, nie wprowadza w tym zakresie wyjątku), że orzeczenie takiego organu, będące decyzją administracyjną, | |powinna być podpisana przez wszystkich członków organu kolegialnego, którzy brali udział w podejmowaniu tej decyzji, z podaniem ich | |imion i nazwisk oraz funkcji pełnionych w tym organie. Podpisy te powinny być złożone pod uzasadnieniem takiej decyzji. | |Ujęcie decyzji administracyjnej jako oświadczenia woli czyni istotnym złożenie podpisu, bowiem dopiero po złożeniu podpisu na | |dokumencie oświadczenie woli zostaje wyrażone w formie pisemnej (wyrok NSA z dnia 12 lutego 1991 r., SA/Lu 889/90, OSP 1992, z. 2, poz.| |27, z glosą J. Stelmasiaka i M. Zdyba, w którym przyjęto, że: "Decyzje wydawane przez organ kolegialny - kolegium odwoławcze przy | |sejmiku samorządowym stanowią wyraz woli członków składu orzekającego, którzy tworząc całość są nie tylko upoważnieni, ale i | |zobowiązani do podpisywania decyzji - zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a."). Podpis służy "przede wszystkim do identyfikowania osoby | |składającej podpis oraz do ustalenia treści złożonego przez nią oświadczenia woli" (Z. Radwański, Prawo cywilne - część ogólna, | |Warszawa 1997, s. 199). | |Jeżeli zatem przedmiotową decyzję Krajowa Komisja podejmowała w pełnym składzie, czego wymaga art. 11 ust. 2 u.s.z. a także na co | |wskazują zapisy Regulaminu, to stosowanie do przepisu art. art. 107 § 1 k.p.a. decyzja powinny być podpisane przez wszystkich członków| |wchodzących w skład składu orzekającego organu który ją podjął. Jest natomiast poza sporem, że pod zaskarżoną decyzją Komisji | |Kwalifikacyjnej brak jest podpisu jednego z członków tej Komisji (Z.K..), co w świetle przepisu art. 107 § 1 k.p.a. czyni tę decyzję | |wadliwą w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. | |- Sąd wskazuje również, że ponownie rozpoznając sprawę organ winien także wyjaśnić i ustosunkować się do podniesionych przez Skarżącą | |zastrzeżeń w piśmie z dnia [...] stycznia 2013r. (pismo kierowane do Sądu) dot. pojawienia się w aktach sprawy nowych dokumentów, których| |jak twierdzi skarżąca w aktach tych wcześniej nie było (niepodpisane pismo z dnia [...] stycznia 2011r. arch. S.S., urwana kartka będąca | |"oczekiwaniami" Komisji dotyczącej odpowiedzi na pytanie nr 5, karty egzaminacyjne członków komisji, wyniki egzaminu ustnego). Zarzut | |ten nie był podnoszony na etapie postepowania, jednak jak twierdzi skarżąca wówczas wskazywane w tym piśmie dokumenty nie znajdowały | |się w aktach i zostały dołączone dopiero do akt przesłanych Sądowi. | |Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania, że organ dopuścił się naruszeniem przepisów postępowania w tym w szczególności | |art. 153 p.p.s.a. oraz art. 7, 8, 11, 68, 77 par. 1 i 107 par. 1 i 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego też | |względu w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd orzekł o uchyleniu skarżonej decyzji. | |Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobligowany do uwzględnienia oceny prawnej i wskazać Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w | |Warszawie zawartych w wyroku z dnia7 lutego 2012r. sygn.. VII SA/Wa 2358/11, które wiążą ten organ, jak również do uwzględnienia ocen| |i wskazań zawartych w niniejszym wyroku. | |O niewykonywaniu uchylonych decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. |