II FZ 160/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Grażyna Nasierowska, , , po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 15 lutego 2017 r. sygn. akt I SA/Bk 654/14 odrzucające zażalenie w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 22 września 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku. Postanowieniem z 15 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Bk 654/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił zażalenie M. W. na postanowienie tego Sądu z 18 maja 2016 r., w przedmiocie odrzucenia zażalenia, w sprawie ze skargi skarżącego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 22 września 2014 r., w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości oraz w podatku leśnym za 2013 r. Sąd wskazał, iż postanowieniem z 18 maja 2016 r. WSA w Białymstoku odrzucił zażalenie na postanowienie z 18 marca 2015 r. w przedmiocie odrzucenia zażalenia, wskazując że skarżący nie uiścił wymaganego wpisu od zażalenia, składając jedynie kolejne wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu. Na powyższe postanowienie, skarżący złożył 14 czerwca 2016 r. zażalenie. Wraz z zażaleniem skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, który został prawomocnie rozpoznany postanowieniem WSA w Białymstoku z 14 września 2016 r. Skarżący, mimo wezwania do uiszczenia wpisu od zażalenia na postanowienie WSA w Białymstoku z 18 maja 2016 r., nie uiścił wymaganego wpisu sądowego w kwocie 100 zł. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, skarżący złożył zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I, które zostało oddalone przez NSA postanowieniem z 17 stycznia 2017 r., sygn. akt II FZ 860/16. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji powołując się na art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.) w związku z niewykonaniem prawomocnego zarządzenia z 26 października 2016 r. wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł od zażalenia na postanowienie tego Sądu z 18 maja 2016 r., zażalenie odrzucił. W zażaleniu skarżący zarzucił naruszenie art. 246 § 1 w zw. z art. 257 oraz art. 258 § 2 pkt 6; art. 58 § 1 pkt 2; art. 178 w zw. z art. 175 § 1 p.p.s.a. W uzasadnieniu skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy oraz przywołał okoliczności związane z jego sytuacja materialną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne ale z innych przyczyn, niż wskazane w uzasadnieniu zażalenia. W niniejszej sprawie zasadniczą kwestią jest ustalenie, czy po oddaleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny zażalenia na zarządzenie przewodniczącego w przedmiocie wezwania do opłacenia pisma, w szczególności uiszczenia wpisu od zażalenia, konieczne jest ponowne wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu oraz w jakim terminie strona winna uiścić opłatę od zażalenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalenie zażalenia na zarządzenie przewodniczącego w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu od zażalenia w terminie 7 dni, oznacza, iż obowiązki strony wskazane w zarządzeniu muszą być uznane za określone prawidłowo. Zarówno samo zarządzenie, jak i postanowienie sądu drugiej instancji wywołują materialne skutki prawomocności, to jest wiążą strony i sądy obu instancji (art. 170 p.p.s.a.). Dlatego też niewątpliwie ponowne wzywanie o uiszczenie opłaty od pisma w formie określonej w art. 220 § 1 p.p.s.a. jest zbędne. Natomiast istotne jest ustalenie w jakim terminie strona winna uiścić opłatę od pisma po oddaleniu zażalenia na zarządzenie wymienione w art. 220 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że termin ten wynosi 7 dni od daty doręczenia postanowienia sądu drugiej instancji. Ustawa procesowa nie przewiduje instytucji przerwania biegu terminu ustawowego, a takim jest siedmiodniowy termin wskazany w art. 220 § 1 p.p.s.a. liczony od dnia doręczenia wezwania o uiszczenie opłaty. Niemniej zaskarżenie zarządzenia powoduje ten skutek, że w związku z przeniesieniem na sąd drugiej instancji kompetencji do badania zasadności wezwania do uiszczenia opłaty zawieszeniu ulega skutek doręczenia wezwania w zakresie zapoczątkowania biegu terminu do uiszczenia opłaty (por. postanowienie NSA z 28 stycznia 2009 r., sygn. akt II GZ 12/09). Zauważyć należy, iż w praktyce w tak ukształtowanym stanie faktycznym Wojewódzkie Sądy Administracyjne wzywają do ponownego wykonania zarządzenia. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 6 p.p.s.a. sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Realizacja obowiązków sądu w tym zakresie winna polegać na pouczeniu strony występującej bez pełnomocnika profesjonalisty o obowiązku uiszczenia opłaty od pisma po oddaleniu zażalenia na zarządzenie przewodniczącego o wezwaniu do opłacenia pisma oraz skutkach zaniedbania w tym zakresie i to tym bardziej, że powstała sytuacja nie jest klarowna dla nieprofesjonalisty i może wywoływać usprawiedliwione wątpliwości. Realizacja zasady określonej w art. 6 p.p.s.a. wymaga nadto, by określić termin, w którym sąd nie będzie stosować sankcji w postaci pozostawienia pisma bez rozpoznania bądź odrzucenia skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia oraz skargi o wznowienie postępowania, o ile strona podporządkuje się obowiązkowi wskazanemu w pouczeniu. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, po oddaleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 17 stycznia 2017 r. sygn. akt II FZ 860/16, zażalenia na ww. zarządzenie z 26 października 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wezwał skarżącego do wykonania zarządzenia i zażalenie odrzucił. Zauważyć należy, iż ww. postanowienie NSA zostało przesłane skarżącemu 30 stycznia 2017 r. (k. 242) ponadto brak jest potwierdzenia odbioru jego otrzymania. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie wydał w dniu 15 lutego 2017 r. Niewątpliwie z doświadczenia życiowego oraz logiki wynika, iż zaskarżone postanowienie mogło zostać wydane w czasie, gdy skarżący nie otrzymał ww. postanowienia NSA. Zgodnie bowiem z art. 73 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 cytowanej ustawy (doręczenie właściwe i zastępcze), pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, które umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W myśl art. 73 § 3 p.p.s.a. w przypadku niepodjęcia pisma w zakreślonym terminie pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 73 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, w związku z brakiem wezwania do wykonania zarządzenia z 26 października 2016 r., o wezwaniu do uiszczenia wpisu od zażalenia, brakiem potwierdzenia odbioru postanowienia NSA z 17 stycznia 2017 r. sygn. akt II FZ 860/16, korelacje dat wysłania tego postanowienia oraz wydania postanowienia przez WSA 15 lutego 2017 r., nie można jednoznacznie określić w jakim terminie skarżący winien uiścić wpis od zażalenia. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny winien wezwać skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia z 26 października 2016 r. Ponadto Naczelny Sąd administracyjny wskazuje, że istnieje możliwość zastosowania art. 165 p.p.s.a. w przypadku składania przez stronę kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy. Ponowny wniosek złożony po uprawomocnieniu się postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów sądowych – w przypadku braku zmiany okoliczności – winien być oddalony. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.