I SA/Bd 1219/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Liwacz Sędziowie Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krenz- Winiecka po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 stycznia 2015r. sprawy ze skargi B. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów egzekucyjnych oddala skargę Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego [...] obejmującego zobowiązania podatkowe z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od niektórych przychodów za 2004r. W związku z zastosowanymi środkami egzekucyjnymi powstały koszty egzekucyjne w wysokości [...] zł, z czego pobrano kwotę [...] zł. Z uwagi na uchylenie decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych z nieujawnionych źródeł przychodów za 2004r. strona pismem z dnia [...]. wystąpiła o zwrot pobranych kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami za zwłokę. Postanowieniem z dnia [...]. organ egzekucyjny odmówił zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł. W złożonym zażaleniu strona zarzuciła naruszenie art. 64c § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej: "u.p.e.a."). Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wskazał, że w sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 64c § 3 u.p.e.a., albowiem przystępując do egzekucji organ dysponował prawidłowo wystawionym przez wierzyciela tytułem wykonawczym, który obejmował należności ustalone decyzją podatkową. W ocenie organu istotnym było, że wszczęcie egzekucji nastąpiło w dniu [...]. wraz z doręczeniem zobowiązanemu zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego. Natomiast uchylenie decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe i umorzenie postępowania nastąpiło w dniu [...]. Przy czym, jak podkreślił organ, wyeliminowanie orzeczenia z obrotu prawnego spowodowane było orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013r., sygn. akt SK 18/09, a nie błędem organów podatkowych. Odnosząc się do powołanego przez stronę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2012r. sygn. akt II FSK 1521/10 organ zauważył, że zapadł on w odmiennym stanie faktycznym, w którym niezgodność wszczęcia i prowadzenia egzekucji wynikała z ryzyka prowadzenia egzekucji na podstawie nieostatecznej decyzji. W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zarzucając mu naruszenie art. 64c § 3 u.p.e.a. W ocenie strony zasada zgodnie z którą dłużnik ponosi koszty egzekucyjne wynika z założenia, że to działania bądź zaniechania dłużnika spowodowały konieczność egzekucji. Jednakże zdaniem strony nie ma ona charakteru bezwzględnego i nie może dotyczyć sytuacji, w których przyczyną egzekucji nie jest zachowanie zobowiązanego, a błąd organów podatkowych. na poparcie stanowiska, strona przytoczyła regulacje z procedury cywilnej oraz orzeczenia sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270, dalej: "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania alb stwierdzenia nieważności decyzji. Dokonując w tym zakresie oceny zaskarżonego postanowienia należy stwierdzić, że odpowiada ono prawu. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 64c § 3 u.p.e.a. Zgodnie z powołanym przepisem, jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że niezgodne z prawem wszczęcie i (lub) prowadzenie egzekucji, o którym mowa we wskazanym przepisie to stan istniejący w chwili rozpoczęcia i (lub) w toku egzekucji a więc w okresie od dnia wymienionego w art. 26 § 5 u.p.e.a. do dnia wyegzekwowania wykonania obowiązku (art. 64c § 8) lub umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 34 § 4 i art. 59 § 1), powodujący niedopuszczalność egzekucji administracyjnej z przyczyn przewidzianych prawem (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 30 lipca 2012r. sygn. akt I SA/Gl 1089/11) W rozpatrywanej sprawie podniesiono, że prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, powołując się na okoliczność uchylenia decyzji, stanowiącej podstawę prawną wystawienia tytułów wykonawczych. Sąd nie akceptuje stanowiska prezentowanego przez stronę skarżącą. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny przystępując do egzekucji dysponował prawidłowo wystawionym przez wierzyciela tytułem wykonawczym, który obejmował należności ustalone decyzją podatkową. Podkreślić przy tym należy, że egzekucja została wszczęta w 2011r. Natomiast orzeczenie ustalające zobowiązanie podatkowe za 2004r. uchylone zostało decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]. a postępowanie w sprawie umorzono. Wyeliminowanie tych rozstrzygnięć z obrotu prawnego było konsekwencją orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego a nie błędu w działaniu organów podatkowych. W wyroku z dnia 18 lipca 2013r. sygn. akt SK 18/09 Trybunał uznał, że: "podstawową konsekwencją rozstrzygnięcia podjętego Trybunał Konstytucyjny jest pozbawienie mocy obowiązującej zakwestionowanych regulacji prawnych. Artykuł 20 ust. 3 u.p.d.o.f. w brzmieniu od dnia 01 stycznia 1998r. do 31 grudnia 2006r. przestanie obowiązywać z chwilą ogłoszenia niniejszego wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej". Ogłoszenie wyroku w dniu 27 sierpnia 2013r. (Dz.U. z 2013r. poz. 985) spowodowało, że dopiero od tej daty powyższa norma prawna pozbawiona została mocy obowiązującej. Podnieść należy, że Trybunał Konstytucyjny nie wypowiedział się o niezgodności z prawem postępowań egzekucyjnych prowadzonych w oparciu o decyzje wydane na podstawie zakwestionowanych regulacji prawnych. Reasumując, zdaniem tut. Sądu, wszczęcie i prowadzenie egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego należności wynikające z podlegającej wykonaniu decyzji następnie uchylonej nie oznacza, że organ wydający decyzję i wystawiający tytuł wykonawczy postępował niezgodnie z prawem w sytuacji, gdy od chwili wszczęcia do czasu zakończenia egzekucji poprzez jej wykonanie decyzja będąca podstawą wystawienia tytułu pozostawała w obrocie prawnym. Uchylenie decyzji podatkowej stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego skierowanego do egzekucji nie stanowi o niezgodnym z prawem wszczęciu i prowadzeniu egzekucji. Tylko decyzja stwierdzająca nieważność decyzji na podstawie, której wystawiono tytuł wykonawczy i wszczęto egzekucję może prowadzić do ustalenia zaistnienia przesłanki z art. 64c § 3 u.p.e.a. gdyż tylko w tym przypadku dochodzi do jej eliminacji ze skutkiem wstecznym (od dnia jej wydania). Taka sytuacja jednak w przedmiotowej sprawie nie miała miejsca. Nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. U. Wiśniewska T. Liwacz L. Kleczkowski