II FZ 228/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "A." sp. z o.o. w T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 1224/14 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi "A." sp. z o.o. w T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 2 września 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2008 r. postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 5 lutego 2015 r., I SA/Łd 1224/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił "A." sp. z o.o. w T. (dalej: spółka lub skarżąca) przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 2 września 2014 r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2008 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 246 § 2 pkt 2 i art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Przebieg postępowania przed Sądem pierwszej instancji: Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA w Łodzi podał, że w dniu 9 października 2014 r. spółka wniosła do tegoż Sądu skargę na ww. decyzję Dyrektora IS. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, spółka wystąpiła z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego na urzędowym formularzu PPPr oświadczenia o majątku i dochodach oraz dokumentów nadesłanych na wezwanie Referendarza sądowego WSA w Łodzi wynika, że spółka prowadzi działalność w zakresie obrotu złomem, skupu i sprzedaży metali. Wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 1.050.000 zł, zaś kapitału zapasowego 2.806.983 zł. Z nadesłanego zeznania podatkowego CIT-8 za 2013 r. wynika, że w tymże roku spółka uzyskała przychód w wysokości 23.393.206 zł, poniosła koszty w wysokości 23.641.058 zł i w efekcie odnotowała stratę w wysokości 247.852 zł. Skarżąca nie udzieliła informacji dotyczących wyniku finansowego za rok 2014 wskazując jedynie, że podobnie jak rok ubiegły zakończył się on stratą. Z rachunku zysków i strat za okres od stycznia do lipca 2014 r. wynika, że spółka sprzedała towary za kwotę 9.741.232 zł, poniosła koszty w wysokości 10.662.045 zł notując stratę w wysokości 845.088 zł. Jako źródło finansowania swojej bieżącej działalności spółka wskazała factoring oraz pożyczki od udziałowca w wysokości 500.000 zł w lipcu 2014 r. oraz 300.000 zł w sierpniu 2014 r. Wartość posiadanych przez wnioskodawczynię środków trwałych według bilansu wynosi 2.065.846 zł. Skarżąca wskazała, że decyzją Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. (dalej: Naczelnik US) z dnia 23 października 2014 r. dokonano zabezpieczenia kwoty 172.484 zł na wszystkich składnikach majątkowych podatniczki. Skarżąca pomimo wezwania nie przedstawiła deklaracji VAT- 7 za ostatnie cztery okresy rozliczeniowe. Przesłane wyciągi z rachunków bankowych spółki nie obrazują jej bieżącej sytuacji finansowej. 2.2. Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2013 r. Referendarz sądowy WSA w Łodzi odmówił spółce przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia wniesiono sprzeciw. 3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi (Sądu pierwszej instancji): Odmawiając spółce przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, WSA w Łodzi stwierdził, że spółka nie nadesłała deklaracji VAT-7 pozwalających prześledzić wielkość bieżących obrotów z prowadzonej działalności gospodarczej, z której obroty do końca lipca 2014 r. przekraczały kwotę 9.700.000 zł. Powyższe w zestawieniu z kwotą wymaganego wpisu od skargi – 500 zł przeczyło twierdzeniom spółki o trudnej sytuacji finansowej uniemożliwiającej jej jakąkolwiek partycypację w kosztach procesu. Spółka nie przedstawiła żadnych dokumentów na poparcie swoich twierdzeń o braku jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie kosztów procesu, dlatego też uznać należało je ze gołosłowne. Wskazała także, że źródłem finansowania jej bieżącej działalności jest pożyczka uzyskana od udziałowca w wysokości 800.000 zł. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, a także wysokość wpisu od skargi, która wynosi 500 zł, Sąd pierwszej instancji doszedł do przekonania, że skarżąca nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w sprawie. Przeciwnie, przedstawiona przez skarżącą sytuacja finansowa nie pozwala przyjąć, że zdobycie przez skarżącą środków finansowych na pokrycie opłat w postępowaniu sądowym, jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że wykazywana strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie może być uznana za wystarczającą przesłankę uzasadniającą przyznanie takiej pomocy, ponieważ nie przesądza jednoznacznie o utracie płynności finansowej spółki i braku możliwości regulowania ciążących na stronie zobowiązań, zwłaszcza w sytuacji kontynuowania przez nią prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto, WSA w Łodzi zwrócił uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 ze zm.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych. Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. 4. Stanowisko spółki w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym: Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na ww. postanowienie WSA w Łodzi, spółka (reprezentowany przez pełnomocnika – doradcę podatkowego) zaskarżyła go w całości i zażądała jego zmiany poprzez przyznanie spółce prawa pomocy w zakresie całkowitym. Uzasadniając zażalenie spółka ponownie podniosła, że posiada liczne zobowiązania generujące wysokie koszty oraz wydatki poniesione na pokrycie bieżących kosztów prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Spółka wskazała na szczególną okoliczność, tj. dokonanie na mocy decyzji Naczelnika US zabezpieczenia składników majątkowych spółki w kwocie 172.484 zł (fakt ten spółka należycie udokumentowała przedkładając do akt sprawy kopię decyzji Naczelnika US z dnia 23 października 2014 r., nr [...]). Odnosząc się do wskazanej przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu postanowienia możliwości pozyskania przez spółkę środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału, co stanowi formę wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, skarżąca podniosła, że znajdując się w trudnej sytuacji ekonomicznej skorzystała już z pomocy udzielonej jej przez wspólnika, zaciągając pożyczkę, a środki z niej pochodzące zagospodarowała na cele działalności gospodarczej. Obecnie spółka znajduje się w trudnej sytuacji w związku ze śmiercią jej jedynego udziałowca. Niezbędne jest zatem przeprowadzenie skomplikowanych procedur związanych z organizacją wewnętrzną spółki i przekazaniem udziałów następcom prawnym. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu, w związku z tym zażalenie podlega oddaleniu. Wbrew twierdzeniom spółki, które przedstawiła w zażaleniu, należy ocenić jako prawidłową konstatację Sądu pierwszej instancji, że nie wykazała ona, zgodnie z wymogiem art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., iż jej sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. 5.2. Stosownie do art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 5 grudnia 2013 r., II FZ 1102/13 – dotyczące tożsamej sprawy Spółki; z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 185/10; z dnia 19 maja 2010 r., II FZ 156/10; publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Oceniając zasadność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie całkowitym na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, należy odnieść sytuację majątkową wnioskodawcy do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Prawidłowo w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji zbadał zatem zasadność przyznania spółce prawa pomocy, analizując sytuację majątkową spółki, zobrazowaną jej oświadczeniami oraz przedłożonymi do akt sprawy dokumentami źródłowymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zasadnie zauważył, że skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w sprawie - na obecnym etapie kwoty 500 zł tytułem wpisu sądowego. Wbrew twierdzeniom spółki, jest ona w stanie ponieść koszt pomocy profesjonalnego pełnomocnika, jej skarga jak i rozpoznawane zażalenie zostały bowiem sporządzone przez doradcę podatkowego. 5.3. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w świetle tak znacznych przychodów, jakie uzyskuje spółka, a także wartości jej majątku trwałego, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Wykazywana przez spółkę strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie może być uznana za wystarczającą przesłankę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy, ponieważ nie przesądza jednoznacznie o utracie płynności finansowej spółki i braku możliwości regulowania ciążących na stronie zobowiązań, zwłaszcza w sytuacji kontynuowania przez nią prowadzenia działalności gospodarczej. Wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 1.050.000 zł, zaś kapitału zapasowego 2.806.983 zł. Z nadesłanego zeznania podatkowego CIT-8 za 2013 r. wynika, że w tymże roku spółka uzyskała przychód w wysokości 23.393.206 zł, poniosła koszty w wysokości 23.641.058 zł i w efekcie odnotowała stratę w wysokości 247.852 zł. Z rachunku zysków i strat za okres od stycznia do lipca 2014 r. wynika, że spółka sprzedała towary za kwotę 9.741.232 zł, poniosła koszty w wysokości 10.662.045 zł notując stratę w wysokości 845.088 zł. Jako źródło finansowania swojej bieżącej działalności spółka wskazała factoring oraz pożyczki od udziałowca w wysokości 500.000 zł w lipcu 2014 roku oraz 300.000 zł w sierpniu 2014 roku. Wartość posiadanych przez wnioskodawczynię środków trwałych według bilansu wynosi 2.065.846 zł. Spółka nie wykazała, że zmaga się z obiektywną groźbą niewypłacalności - przedłożone oświadczenia i dokumenty świadczą bowiem o prowadzeniu działalności na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody. Pomimo wezwania (k. 45 akt sądowych) spółka nie nadesłała deklaracji VAT-7 pozwalających prześledzić wielkość bieżących obrotów z prowadzonej działalność gospodarczą, czym spółka naruszyła obowiązek nałożony na nią na mocy art. 255 p.p.s.a. Okoliczność ta zestawiona z niekwestionowaną przez spółkę znaczną kwotą uzyskiwaną ze sprzedaży towarów oraz dysponowaniem środkami trwałymi, tworzącymi masę majątkową o wysokiej wartości, prowadzą do wniosku, że spółka nie spełnia warunków przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Kwota zabezpieczona przez Naczelnika US nie przekracza poziomu kwoty uzyskiwanej ze sprzedaży towarów oraz wartości środków trwałych spółki. Okoliczność śmierci głównego udziałowca spółki i jej negatywny wpływ na kondycję finansową spółki nie zostały w żaden sposób uprawdopodobnione, zatem nie mogą przemawiać za uwzględnieniem zażalenia. Podniesiona w zażaleniu okoliczność znacznych zobowiązań cywilnoprawnych spółki także nie uzasadniania uchylenia zaskarżonego postanowienia WSA w Łodzi. Preferencyjne traktowanie przez wnioskodawcę należności w obrocie cywilnoprawnym wobec należności publicznoprawnych, nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesiona przez skarżącą okoliczność nie została należycie wyjaśniona, tzn. spółka nie podała o jakie zobowiązania, względem jakich konkretnie podmiotów oraz jakiej wysokości chodzi. Nie można zatem ocenić, że skarżąca należycie wykazała w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., iż jej zobowiązania cywilnoprawne czynią jej sytuację majątkową tak trudną, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów związanych z pomocą profesjonalnego pełnomocnika (czemu przeczą okoliczności sprawy) i kosztów sądowych. 5.4. Reasumując, spółka nie wykazała w świetle art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., że nie dysponuje żadnymi środkami na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a dodatkowo częściowo uchyliła się od wykonania obowiązku nałożonego na nią na mocy art. 255 p.p.s.a. Przedłożone dokumenty źródłowe pozwalają stwierdzić znaczne przychody z działalności gospodarczej spółki oraz dysponowanie środkami trwałymi o wysokiej wartości, zatem twierdzenia zażalenie nie zasługują na uwzględnienie. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny oddalił to zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.