II OSK 1036/15

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-01-18

Skład orzekający: Marzenna Linska-Wawrzon, Małgorzata Miron, Tomasz Zbrojewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej, postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego może zostać umorzone jako bezprzedmiotowe, czy też powinno być prowadzone do merytorycznego rozstrzygnięcia?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w sytuacji stwierdzenia samowoli budowlanej, postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Sąd podkreślił, że przystąpienie do użytkowania obiektu jest możliwe tylko wtedy, gdy został on zrealizowany legalnie, a samowola budowlana uniemożliwia wydanie pozwolenia na użytkowanie. Dopiero po przeprowadzeniu postępowania legalizacyjnego inwestor może ubiegać się o pozwolenie na użytkowanie.
Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o udzielenie pozwolenia na użytkowanie rozbudowanej części budynku hotelowego. Wcześniej organy nadzoru budowlanego stwierdziły samowolę budowlaną polegającą na wykonaniu robót przed uzyskaniem pozwolenia na budowę. Po uchyleniu przez WSA decyzji o odmowie pozwolenia na użytkowanie, organy administracji umorzyły postępowanie jako bezprzedmiotowe. WSA oddalił skargę spółki, a NSA oddalił skargę kasacyjną, podtrzymując stanowisko o bezprzedmiotowości postępowania w sytuacji stwierdzonej samowoli budowlanej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 18 stycznia 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Miron sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski /spr./ po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. w likwidacji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Wr 625/14 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w likwidacji na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie części obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną. II OSK1036/15 U Z A S A D N I E N I E Wyrokiem z dnia 13 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę [...] sp. z o.o. w likwidacji na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] lipca 2014 r. w sprawie umorzenia postępowania w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie części obiektu budowlanego w zakresie rozbudowy budynku hotelowego "[...]" położonego w Świeradowie-Zdroju przy ul. N. 5, na działkach o nr 36 i 30. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujący stan faktyczny i prawny: Decyzją z dnia [...] września 2009 r., nr [...], Starosta Lubański zatwierdził projekt budowlany i udzielił [...] sp. z o.o. pozwolenia na roboty budowlane polegające na rozbudowie budynku hotelu "[...]", położonego w Świeradowie Zdroju przy ul. N. 5, na działkach nr 36 i 30. W decyzji tej zobowiązano inwestora do uzyskania przed przystąpieniem do użytkowania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Inwestor rozpoczął budowę przed uzyskaniem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę oraz przystąpił do samowolnego użytkowania nowo zrealizowanej części budynku, w wyniku czego postanowieniem z dnia 4 lipca 2011 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lubaniu wymierzył spółce karę z tytułu nielegalnego użytkowania nowo zrealizowanej części obiektu budowlanego. Powyższą karę utrzymał w mocy Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr 1051/2011. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 9 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Wr 801/11, uchylił powyższe postanowienia, stwierdzając brak podstaw do nałożenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania części obiektu w sytuacji gdy ustalono, że rozbudowa została zrealizowana w warunkach samowoli budowlanej. Skarga kasacyjna od powyższego wyroku została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 stycznia 2014 r., II OSK 1920/12. Wnioskiem z dnia 21 grudnia 2011 r. spółka wystąpiła o udzielenie pozwolenia na użytkowanie rozbudowanej części budynku hotelowego. Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] PINB odmówił udzielenia pozwolenia na użytkowanie z uwagi na przedłożenie niepełnej dokumentacji do wniosku o pozwolenie na użytkowanie. Po rozpoznania odwołania spółki od tej decyzji, DWINB decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. WSA we Wrocławiu wyrokiem z dnia 18 grudnia 2013 r., II SA/Wr 449/13 uchylił decyzję organów obu instancji. Sąd stwierdził brak możliwości dokonania oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji podyktowany koniecznością poczynienia istotnych dla sprawy ustaleń faktycznych, uznając, że zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 i art. 107 k.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę, PINB decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr 48/2014, umorzył postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie części obiektu budowlanego w zakresie rozbudowy budynku hotelowego. Organ stwierdził, że brak jest podstaw do wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, w sytuacji stwierdzenia samowolnego wzniesienia obiektu budowlanego. PINB uznał za bezprzedmiotowe prowadzenie postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie. Po rozpatrzeniu odwołania DWINB we Wrocławiu w dniu [...] lipca 2014 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że brak jest podstaw prawnych zarówno do wydania decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie, jak i odmawiającej udzielenia takiego pozwolenia. W związku powyższym należało umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. ze względu na jego bezprzedmiotowość. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu [...] sp. z o.o. w likwidacji podniosła zarzut naruszenia m.in. art. 55 pkt 1 w zw. z art. 57 ust. 1-4 ustawy Prawo budowlane poprzez uznanie, że brak jest podstaw do wydania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu, podczas gdy w oparciu o stan faktyczny sprawy oraz zebrany materiał dowodowy, oraz mając na uwadze fakt, iż wszystkie niezbędne dokumenty wymagane przez prawo budowlane, w tym te wymienione w art. 57 zostały przedłożone właściwemu organowi administracji publicznej, stronie winna być wydana ostateczna decyzja o pozwoleniu na użytkowanie. W odpowiedzi na skargę DWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w pierwszej kolejności wyjaśnił, że [...] sp. z o.o. w likwidacji jest inwestorem zamierzenia budowlanego, do użytkowania którego można przystąpić po uzyskaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Poza sporem pozostaje fakt, że jeszcze przed formalnym wszczęciem postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie części obiektu hotelowego, przed organami nadzoru budowalnego prowadzone było postępowanie związane z rozpoczęciem przedmiotowej budowy przed uzyskaniem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę oraz z samowolnym użytkowaniem nowozrealizowanej części budynku. NSA w wyroku z dnia 21 stycznia 2014 r., II OSK 1920/11 potraktował jako niebudzącą wątpliwości okoliczność, że w sprawie zaistniała samowola budowlana polegająca na wykonaniu robót budowlanych przed uzyskaniem pozwolenia na budowę. W ocenie NSA wynika to z ustaleń organów administracyjnych oraz wyroku Sądu Rejonowego w Lwówku Śląskim z dnia 12 maja 2011 r., II K 4/11. W takiej sytuacji, w przypadku zaistnienia samowoli budowlanej w pierwszej kolejności powinno się toczyć postępowanie w przedmiocie jej legalizacji na podstawie art. 48 i 49 ustawy Prawo budowlane. Według NSA, ustalenia poczynione w tym postępowaniu pozwolą na przejście do następnego etapu jakim jest orzekanie w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie. Sąd I instancji wyjaśnił również, że inwestor realizujący przedsięwzięcie samowolnie albo z istotnymi odstępstwami od projektu może uzyskać pozwolenia na użytkowanie dopiero po legalizacji samowolnie wykonanych robót budowlanych. Jednocześnie Sąd I instancji stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka bezprzedmiotowości postępowania skutkująca możliwością umorzenia postępowania w trybie art. 105 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że postępowanie zainicjowane wnioskiem o udzielenie pozwolenia na użytkowanie nie może się zakończyć decyzją, o której mowa w art. 59 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, ponieważ istotą prowadzenia postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest ustalenie, czy wybudowany obiekt może być użytkowany w sposób, który został określony w decyzji o pozwoleniu na budowę. Skoro przesądzone zostało, że wobec inwestora brak jest podstaw do wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu hotelowego, ponieważ został on zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej, to pozostawałoby w sprzeczności z celem regulacji zawartej w Prawie budowlanym udzielenie w takim przypadku pozwolenia na użytkowanie. Należy wobec tego uznać, że wiedza co do zrealizowania inwestycji w sposób naruszający przepisy Prawa budowalnego, obligowała organ nadzoru budowlanego do wdrożenia i przeprowadzenia z urzędu procedury legalizacyjnej w celu doprowadzenia budowy do stanu zgodnego z prawem, czemu również na przeszkodzie nie stoi fakt pozostawiania w obrocie prawnym ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, gdyż w związku z postępowaniem legalizacyjnym rozstrzygnięty zostanie byt tej decyzji, na co również zwrócił uwagę NSA w sprawie II OSK 1920/12. Dopiero więc przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego pozwoli spółce ubiegać się o pozwolenie na użytkowanie spornego obiektu. W skardze kasacyjnej skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego spółka reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata podniosła zarzuty naruszenia: 1) przepisów postępowania, tj.: • art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, w której zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a.; wskazane uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie wskazanego błędu w ww. decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu skutkowałoby uwzględnieniem skargi Spółki; • art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 § 1 k.p.a., art. 107 § 1 k.p.a., polegające na błędnych ustaleniach stanu faktycznego, dokonanych przez organy administracji publicznej orzekających w sprawie, które dokonały oceny materiału dowodowego w sposób wybiórczy i nieobiektywny, objawiający się m.in. powoływaniem się przez organ administracji na zatarte skazanie, które zgodnie z art. 107 § 5 k.k. nastąpiło z mocy prawa, a organ winien tę okoliczność uwzględniać z urzędu. • art. 145 § 1 pkt 1 pkt c) w zw. z art. 7 k.p.a. , art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 § 1 k.p.a., art. 107 § 1 k.p.a., poprzez uznanie, iż postępowanie w sprawie winno być umorzone ze względu na jego bezprzedmiotowość, podczas gdy należy stwierdzić, że postępowanie powinno być w dalszym ciągu prowadzone ze względu na możliwość załatwienia sprawy, przez rozstrzygnięcie jej co do istoty, co przewiduje art. 55 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, • art. 133 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz wydanie przedmiotowego orzeczenia nie na podstawie akt sprawy i zgromadzonego materiału w sprawie, a poprzez fragmentaryczne odniesienie się do zgromadzonego materiału, oraz dokonanie błędnej oceny dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, co w konsekwencji prowadziło do oddalenia przedmiotowej skargi, podczas gdy dokonując prawidłowej analizy zgromadzonego materiału w sprawę rozstrzygnięcie winno być odmienne, 2) prawa materialnego, tj.: • art. 59 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. przez błędną jego wykładnię, polegające na wydaniu decyzji o umorzeniu postępowania przez organ I instancji, z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania i brak podstaw do wydania przedmiotowej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, podczas gdy w przedmiotowym przypadku brak było podstaw do wydania decyzji umarzającej postępowanie, a sprawa winna być załatwiona poprzez wydanie decyzji rozstrzygającej w sprawie, • art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane poprzez jego błędną wykładnię, tj. przyjęcie, iż przedmiotowa rozbudowa obiektu hotelowego dokonana została bez wymaganego pozwolenia na budowę, podczas gdy spółka dysponuje ostateczną i prawomocną decyzją o pozwoleniu na budowę z dnia [...] września 2009 r., a w stosunku do spółki nie toczą się obecnie postępowania w sprawie stwierdzenia samowoli budowlanej ww. obiektu, oraz nie stwierdzona została samowola budowlana. Ponadto, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. spółka wniosła o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z następujących dokumentów: 1) dziennika budowy nr 325/2009 r. (wydanego w dniu 3 grudnia 2009 r.), dotyczącego inwestycji: Rozbudowa budynku hotelowego "[...]", adres budowy: ul. [...] 5, 59-850 Świeradów Zdrój; pozwolenie na budowę nr [...] z dnia [...] września 2009 r., na okoliczność wykazania zakresu wykonanych przez Inwestora prac i robót, w kontekście dat i okoliczności, kiedy dane prace zostały podjęte i wykonane, co w sposób bezpośredni wskazuje, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do twierdzenia, iż przedmiotowa rozbudowa obiektu dokonana została w ramach samowoli budowlanej, 2) zaświadczenia o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego - Rejestr Karny na okoliczność potwierdzającą fakt, że A. H. - obecny likwidator spółki i R. H. (do dnia 7 maja 2013 r. prezes spółki) są osobami niekaranymi, dlatego też powoływanie się na zatarte w świetle prawa wyroki karne oraz powoływanie się na nie jako na podstawy prawne do toczących się postępowań administracyjnych, stanowi naruszenie fundamentalnych zasad Konstytucji oraz postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podał, że stwierdzenie rzekomego dopuszczenia się samowoli budowlanej pojawia się wielokrotnie w przedmiotowym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, ale także i w rozstrzygnięciach organów administracji publicznej orzekających w sprawie, tj. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lubaniu i Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Budowlanego we Wrocławiu. Twierdzenia takie są nie tylko bezpodstawne, bezprawne i niezgodne ze stanem faktycznym, ale także krzywdzące i w sposób bezpośredni rzutujące na sytuację prawną spółki i prowadzoną przez nią działalność gospodarczą. Decyzja Starosty Lubańskiego Nr [...] z dnia [...] września 2009 r. udzielająca pozwolenia na rozbudowę budynku hotelowego "[...]" położonego w Świeradowie Zdroju jest decyzją ostateczną i prawomocną. Wojewoda Dolnośląski nie stwierdził nieważności decyzji Starosty Lubańskiego Nr [...] z dnia [...] września 2009r., przez co decyzja ta w dalszym ciągu jest decyzją ostateczną i prawomocną, a w sprawie wznowienia postępowania Wojewoda Dolnośląski postanowieniem z dnia 26 listopada 2014 r. podjął zawieszone z urzędu postępowanie odwoławcze od decyzji Starosty Lubańskiego z dnia 24 listopada 2011 r., którą uchylono ostateczną decyzję Starosty Lubańskiego z dnia [...] września 2009 r., zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą spółce pozwolenia na rozbudowę budynku hotelowego "[...]". Postępowanie to obecnie toczy się przed ww. organem, jednak strona złożyła wniosek o umorzenie przedmiotowego postępowania, w związku z faktem odpadnięcia przesłanki stanowiącej podstawę prawną jego prowadzenia – zatarcia wyroku sądowego. Autor skargi kasacyjnej wskazał, iż powoływanie się przez organy (czy też inne instytucje) od ponad 2 lat na zatarte skazanie i przedstawianie go w jakikolwiek sposób w różnych postępowaniach (w tym jako okoliczność obciążającą) stanowiła i stanowi w dalszym ciągu naruszenie prawa, a w szczególności dóbr osobistych, czego konsekwencją może być zastosowanie wszelkich możliwych i przewidzianych przez prawo w takich sytuacjach instrumentów prawnych w stosunku do wszystkich osób i organów dopuszczających się takich naruszeń ww. okresie. Przy piśmie z dnia 25 maja 2015 r. pełnomocnik spółki skarżącej przesłał do Naczelnego Sądu Administracyjnego kopię decyzji Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], którą to decyzją organ uchylił w całości decyzję Starosty Lubańskiego z dnia 24 listopada 2011 r. uchylającą ostateczną decyzję Starosty Lubańskiego z dnia [...] września 2009 r. nr [...] udzielająca spółce pozwolenia na rozbudowę budynku hotelowego i stwierdzając, że decyzja z dnia [...] września 2009 r. została wydana z naruszeniem prawa odmówił jej uchylenia w związku z upływem 5-letniego terminu, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a. Obecny na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 18 stycznia 2017 r. pełnomocnik spółki oświadczył, że na podstawie art. 48 ustawy Prawo budowlane została wydana decyzja o nakazie rozbiórki, która jest nieprawomocna. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie wystąpiła, stąd też kontrola instancyjna ograniczona została do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, a poza kontrolą pozostała zgodność orzeczenia z innymi przepisami prawa. Rozpoznawana skarga kasacyjna oparta została na zarzutach naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania, z których żaden nie może wywołać zamierzonego rezultatu w postaci uchylenia zaskarżonego wyroku. Poza sporem pozostaje fakt, że w świetle art. 55 ustawy Prawo budowlane, inwestor był zobowiązany do uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Organy administracji, a w ślad za nimi i Sąd I instancji stwierdziły, że brak jest podstaw do wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, w sytuacji stwierdzenia samowolnego wzniesienia obiektu budowlanego, a postępowanie toczące się z wniosku o udzielenie takiego pozwolenia jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 p.p.s.a. Z takim poglądem należy się zgodzić, wobec czego za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. Istota skargi kasacyjnej sprowadza się do podważenia ustaleń dotyczących rozpoczęcia wykonywania robót budowlanych obejmujących rozbudowę obiektu hotelowego przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę i zatwierdzeniu projektu budowlanego. Z wywodów skargi kasacyjnej wynika, że jej autor stara się również przeforsować tezę, że zatarcie skazania współwłaścicieli spółki za prowadzenie robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, co niewątpliwie wyczerpuje znamiona samowoli budowlanej, wywołuje ten skutek, że fakt popełnienia takiej samowoli budowlanej należy uznać za "niebyły". Spółka twierdzi również, że brak było podstaw do umorzenia postępowania w sprawie uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Odniesienie się do zarzutów i argumentów sformułowanych w skardze kasacyjnej wymaga w pierwszej kolejności wskazania, że zostały one zgłoszone bez uwzględnienia zapadających w licznych postępowaniach sądowych prowadzonych ze skarg spółki orzeczeń zarówno wojewódzkich sądów administracyjnych, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Uważna analiza oceny prawnej zawartej w zapadłych wyrokach w kontekście art. 170 p.p.s.a. powinna bowiem doprowadzić skarżącą spółkę do wniosku, że oparcie skargi kasacyjnej na tak skonstruowanych podstawach kasacyjnych nie może przynieść rezultatu. Przede wszystkim na uwadze należy mieć wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2014 r., II OSK 1920/12, w którym wyraźnie wskazano, iż: "nie powinno ulegać wątpliwości, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z samowolą budowlaną polegającą na wykonaniu robót budowlanych przed uzyskaniem pozwolenia na budowę", a "przystąpienie do użytkowania może nastąpić wtedy, gdy obiekt został zrealizowany legalnie, tj. na podstawie pozwolenia na budowę i zgodnie z jego warunkami (...). W sytuacji zatem samowolnego wzniesienia obiektu budowlanego nie jest dopuszczalne wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie". Co więcej już w tym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że: "nie można uznać za prawidłowe stanowisko skarżącego kasacyjnie, że fakt pozostawania w obrocie prawnym ostatecznego pozwolenia na budowę z dnia [...] września 2009 r. (...) uprawniał inwestora do wystąpienia o pozwolenie na użytkowanie rozbudowanego obiektu z uwagi właśnie na stwierdzenie samowoli budowlanej". Sąd zwrócił uwagę, że samowola ma charakter "o tyle specyficzny, że jak wynika z protokołu kontroli z dnia 8 grudnia 2009 r. roboty budowlane zostały zakończone zgodnie z projektem budowlanym". Jednocześnie Sąd wskazał, że "jeżeli w toku prawidłowo prowadzonego postępowania w sprawie legalizacji inwestycji znajdzie to potwierdzenie, to wtedy faktycznie po zakończeniu takiego postępowania na podstawie art. 49 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego i nałożeniu obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie (art. 49 ust. 5) postępowanie legalizacyjne zostanie zakończone". Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że nie jest skuteczne i zasadne zgłaszanie przez reprezentującego spółkę profesjonalnego pełnomocnika zarzutów naruszenia art. 48 i art. 59 ustawy Prawo budowlane oraz art. 145 § 1 pkt 1 pkt c) w zw. z art. 7 k.p.a. , art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 § 1 k.p.a., art. 107 § 1 k.p.a., poprzez uznanie, iż postępowanie w sprawie winno być umorzone ze względu na jego bezprzedmiotowość, podczas gdy należy stwierdzić, że postępowanie powinno być w dalszym ciągu prowadzone ze względu na możliwość załatwienia sprawy, przez rozstrzygnięcie jej co do istoty, co przewiduje art. 55 pkt 1 ustawy Prawo budowlane i formułowanie argumentów, które pozostają w opozycji do wyraźnych wskazań i ocen prawnych wyrażonych w wyroku NSA i oczekiwanie ich uwzględnienia wbrew art. 170 p.p.s.a. Odnosząc się do kwestii zatarcia skazania warto przywołać stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w wyroku z dnia 29 października 2015 r., I CSK 893/14, że zatarcie skazania niewątpliwie wywołuje skutki w sferze prawnej - tworzy fikcję niekaralności osoby skazanej, nie może jednak usunąć obiektywnie istniejących faktów - a więc nie niweczy ani popełnionego przestępstwa, ani wydanego wyroku. Podkreślenia wymaga przy tym, że zatarcie skazania nie wpływa również na skutki, jakie wywołuje ono na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego w świetle art. 11 p.p.s.a. Nie jest zatem trafne powoływanie się na zatarcie skazania, skoro fakt przedwczesnego rozpoczęcia robót budowlanych wynika bezsprzecznie z materiału dowodowego zgromadzonego m.in. przez organy nadzoru budowlanego - już w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 8 grudnia 2009 r. ustalono, że rozbudowa obiektu budowlanego została zrealizowana przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę. Na fakt ten wskazuje zresztą zakres wykonanych robót według stanu na dzień kontroli i na dzień 3 grudnia 2009 r., kiedy to dokonano pierwszych wpisów w dzienniku budowy. Wbrew przekonaniu skarżącej spółki również sam fakt, że decyzja o pozwoleniu na budowę nie została wyeliminowana z obrotu w trybach nadzwyczajnych nie przesądza o tym, że inwestycja została zrealizowana w sposób legalny na podstawie decyzji. Z decyzji Wojewody Dolnośląskiego z dnia 12 marca 2015 r. nr O-171/15, którą to decyzją organ uchylił w całości decyzję Starosty Lubańskiego z dnia 24 listopada 2011 r. uchylającą ostateczną decyzję Starosty Lubańskiego z dnia [...] września 2009 r. nr 319/2009 udzielająca spółce pozwolenia na rozbudowę budynku hotelowego wynika, że decyzja z dnia [...] września 2009 r. została wydana z naruszeniem prawa, a odmowa jej uchylenia jest jedynie następstwem brzmienia art. 146 § 1 k.p.a. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 133 p.p.s.a. poprzez wybiórcze i fragmentaryczne odniesienie się do materiału dowodowego. Ze sposobu formułowania zarzutu wynika, że autor skargi kasacyjnej zarzuca naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. Wyjaśnić jednak trzeba, że przepis ten nakłada na sąd obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy i oznacza jedynie zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w tych aktach. Przepis ten nie może służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny przyjętego przez sąd wojewódzki w sprawie stanu faktycznego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło