IV SA/Gl 282/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Rogowska-Bil po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w C. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C.; 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3) zasądza od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. stwierdził u K.K. chorobę zawodową wymienioną w poz. 1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 ze zm.), tj. zatrucie ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne pod postacią przewlekłego, podsychającego stanu zapalnego błony śluzowej gardła i krtani w następstwie ekspozycji na gazy i dymy drażniące. W uzasadnieniu organ wskazał, że K.K. został skierowany do Poradni Chorób Zawodowych WOMP w S. przez lekarza chorób wewnętrznych w dniu 5 kwietnia 2012 r., z powodu podejrzenia, że stan jego zdrowia ma związek z pożarem pianki poliuretanowej na linii produkcyjnej w A Sp. z o.o. w dniu 28 listopada 2011 r. Z uzasadnienia orzeczenia lekarskiego wynika, że w dniu 7 grudnia 2011 r. K.K. zgłosił się do lekarza, a następnie został skierowany do Izby Przyjęć Zespołu Szpitali Miejskich w C., gdzie nie potwierdzono objawów ostrego zatrucia. W dniach od 31 stycznia 2012 r. do 3 lutego 2012 r. wyżej wymieniony był hospitalizowany w Szpitalu Specjalistycznym w C., gdzie rozpoznano przewlekłe zapalenie oskrzeli. W dniach od 29 maja 2012 r. do 5 czerwca 2012 r., podczas kolejnej hospitalizacji rozpoznano; przewlekły kaszel, stan po oparzeniu dróg oddechowych, wynik badania spirometrycznego był prawidłowy. Z uwagi na konieczność przeprowadzenia poszerzonej diagnostyki w warunkach szpitalnych, K.K. otrzymał skierowanie z Poradni Chorób Zawodowych WOMP w S. na badania konsultacyjne do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. i był tam hospitalizowany w okresie od 8 do 12 października 2012 r. Następnie WOMP w S. wydał orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. nr [...], w którym - uwzględniając całokształt obserwacji klinicznej, brak potwierdzenia w dokumentacji medycznej obturacji oskrzeli rozwijającej się w czasie pierwszych 24 godzin po ekspozycji na gazy i dymy drażniące, brak cech zespołu obturacyjnego w kolejnych badaniach spirometrycznych, brak potwierdzenia istnienia nadreaktywności oskrzelowej w bezpośrednim związku czasowym ze zdarzeniem oraz prawidłowe wyniki przeprowadzonych obecnie badań czynnościowych układu oddechowego – stwierdził brak podstaw do rozpoznania zespołu reaktywnej dysfunkcji dróg oddechowych. Wskazał, że brak jest zatem podstaw do rozpoznania zatrucia ostrego albo przewlekłego lub jego następstw wywołanych przez substancje chemiczne. W wyniku ponownych badań, IMPiZŚ w S. wydał orzeczenie z dnia [...] r., w którym uwzględniając całokształt obserwacji klinicznej przeprowadzonej w tej jednostce orzeczniczej, a przede wszystkim wyniki przedmiotowego badania laryngologicznego, dane z dokumentacji medycznej, wyniki przeprowadzonej diagnostyki różnicowej kaszlu, a także fakt utrzymywania się u pacjenta przewlekłego suchego kaszlu od czasu przebytej w dniu 28 listopada 2011 r. ekspozycji w miejscu pracy na gazy i dymy pożarowe - stwierdził, że istnieją podstawy do przyjęcia związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy patologią stwierdzaną w obrębie błon śluzowych górnych dróg oddechowych a przebytą ekspozycją zawodową na czynniki drażniące, a wobec tego – do rozpoznania z przeważającym prawdopodobieństwem u badanego choroby zawodowej wymienionej w pkt 1 wykazu chorób zawodowych; przewlekłego podsychającego stanu zapalnego błony śluzowej gardła i krtani w następstwie ekspozycji na gazy i dymy drażniące, przebytej w dniu 28 listopada 2011 r. w miejscu pracy. Organ wskazał, że K.K. w dniu 28 listopada 2011 r., nadzorował odcinek linii produkcyjnej w rejonie natrysku pianki poliuretanowej i w związku z mającą miejsce awarią, narastająca warstwa pianki uległa zapaleniu od gorącej lampy halogenowej. Wyżej wymieniony brał udział w gaszeniu płonącej pianki, nie był wyposażony w ochronę dróg oddechowych. Podczas pożaru był narażony na działanie produktów spalania, z których część to substancje o działaniu drażniącym drogi oddechowe. Zdarzenie to, według protokołu powypadkowego, trwało ok. 4 minuty, a czas przebywania K. K. w miejscu pożaru – 2 minuty. Po ugaszeniu pożaru i przewietrzeniu hali, tj. po ok. 2 godzinach, podjęto normalną pracę. Wobec tego organ stwierdził, że można uznać z przeważającym prawdopodobieństwem, że mająca miejsce, w związku z wykonywaną pracą, ekspozycja na działanie substancji drażniących mogła spowodować następstwo w postaci rozpoznanego u wyżej wymienionego, przewlekłego podsychającego stanu zapalnego błony śluzowej gardła i krtani. W odwołaniu od powyższej decyzji, A Sp. z o.o. podniosła zarzut, że decyzja została wydana pomimo niewyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto zarzuciła naruszenie art. 107 § 3 K.p.a., poprzez niewskazanie okoliczności, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej innym dowodom. Następnie wskazała, że organ nie uwzględnił, złożonych przez nią wniosków dowodowych, w tym wniosku o wystąpienie do Sądu Rejonowego w C. o udostępnienie dla celów postępowania administracyjnego, akt postępowania o sygn. akt [...] pomimo, że istotą żądania K. K. w tym postępowaniu jest ustalenie, że zdarzenie, które miało miejsce w dniu 28 listopada 2011 r., było wypadkiem przy pracy i spór dotyczy kwestii powstania u K. K. urazu w następstwie ekspozycji na dymy drażniące w dniu 28 listopada 2011 r. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., decyzją z dnia [...] r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 235¹ Kodeksu pracy oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., w wyniku rozpatrzenia odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu przedstawił sprawozdanie z dotychczasowego postępowania i przytoczył wnioski orzeczeń lekarskich. W ramach odniesienia się do zarzutów i wniosków odwołania, organ wskazał, że nie uwzględnił wniosku dotyczącego wystąpienia do Sądu Rejonowego w C. o udostępnienie akt postępowania sądowego o sygn. [...] "bowiem uznał zgromadzony materiał dowodowy za uzasadniony w stopniu pozwalającym na jego przyjęcie za podstawę rozstrzygnięcia". Odnosząc się do wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych na okoliczność przyczyn schorzenia K.K., organ wskazał, że "nie ma obowiązku przeprowadzenia dowodu, jeśli w jego ocenie wniosek dowodowy strony dotyczy okoliczności wyjaśnionych w postępowaniu ". W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, A Sp. z o.o. – reprezentowana przez pełnomocnika – podniosła zarzut naruszenia przy wydaniu powyższej decyzji – art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., poprzez brak dokładnego ustalenia stanu faktycznego, zaniechanie zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w tym brak oceny takich dowodów, jak orzeczenia lekarskie. Ponadto podniosła, że rozpoznanie choroby zawodowej z pkt 1 wykazu chorób zawodowych budzi wątpliwości, które wynikają z tego, że K.K., bezpośrednio po zdarzeniu z dnia 28 listopada 2011 r. zgłosił się do pracy i normalnie pracował, a do pracy udał się dopiero po 10 dniach od zdarzenia. Skarżąca podkreśliła, że rozpoznania medyczne dokonywane w okresie najbliższym wobec zdarzenia z 28 listopada 2011 r., nie potwierdziły występowania schorzeń będących skutkami zdarzenia. Wobec tego zarzuciła naruszenie przez organ przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Wskazała, że w załączniku do rozporządzenia, w kolumnie 2, w odniesieniu do choroby zawodowej z pkt 1, został ustalony okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym – w przypadku zatruć ostrych – 3 dni, w przypadku zatruć przewlekłych – w zależności od rodzaju substancji. Podkreśliła, że w przedmiotowej sprawie czas ekspozycji na dymy wynosił ok. 21 sekund, a do lekarza K.K. zgłosił się dopiero po 10 dniach, ponadto pierwsza wizyta u lekarza w ogóle nie dokumentuje objawów chorobowych mogących mieć związek ze zdarzeniem w dniu 28 listopada 2011 r. Dodała, że charakter i przebieg zdarzenia z dnia 28 listopada 2011 r., wyklucza przesłankę zatrucia przewlekłego – ponieważ był to jednorazowy incydent trwający kilkadziesiąt sekund. Wobec tego zarzuciła, że wydanie zaskarżonej decyzji budzi uzasadnione wątpliwości także w aspekcie jej zgodności z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. W związku z powyższymi zarzutami wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej wniósł o uwzględnienie skargi. Pełnomocnik uczestnika – K.K. wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należało, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. ), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. utrzymujące w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. z dnia [...] r. stwierdzającą u K.K. chorobę zawodową - zatrucie ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne pod postacią przewlekłego, podsychającego stanu zapalnego błony śluzowej gardła i krtani w następstwie ekspozycji na gazy i dymy drażniące - wymienioną w poz. 1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 ze zm.). Ocena zgodności z prawem, wydanych w sprawie rozstrzygnięć, została zatem przeprowadzona przy uwzględnieniu przepisów wymienionego rozporządzenia, które w załączniku zawiera wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym i w kolumnie 2 załącznika, w odniesieniu do choroby zawodowej z pozycji 1, został ustalony okres – w przypadku zatruć ostrych – 3 dni, w przypadku zatruć przewlekłych – w zależności od rodzaju substancji. Natomiast zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i w decyzji organu pierwszej instancji, całkowicie pominięto wskazanie jakichkolwiek ustaleń w zakresie tego, czy wyżej wymieniony warunek został spełniony w przedmiotowej sprawie. Zarzuty skargi podniesione w tej kwestii, zasługiwały zatem w pełni na uwzględnienie. Co więcej – żaden z organów nie określił nawet tego, czy stwierdzenie choroby zawodowej dotyczy – wymienionego w pozycji 1 wykazu chorób zawodowych; zatrucia ostrego, czy też zatrucia przewlekłego. Nawet w osnowie decyzji organu pierwszej instancji -wskazano łącznie obydwie te jednostki chorobowe – pomimo, że w wykazie chorób zawodowych zostały wymienione przy zastosowaniu alternatywy rozłącznej – jako zatrucie ostre albo przewlekłe. To pominięcie organu ma tym bardziej istotne znaczenie, że dla każdej z tych jednostek chorobowych, rozporządzenie wskazuje inny okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Ponadto organ odwoławczy – podobnie jak i organ pierwszej instancji - przyjmując jako podstawę ustaleń cytowane w decyzji orzeczenia lekarskie, całkowicie pominął, wskazanie oceny powyższych dowodów. Niewątpliwie w zakresie okoliczności wymagających wiedzy specjalnej, w tym przypadku wiedzy medycznej, organ dokonuje ustaleń na podstawie orzeczeń lekarskich. Jednakże orzeczenia te podlegają ocenie – podobnie jak pozostałe dowody – przeprowadzonej zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego, a więc z zachowaniem reguł tej oceny. W tej kwestii podkreślić należało, że przytoczenie w uzasadnieniach obydwu decyzji, fragmentów orzeczeń lekarskich - nie czyni zadość obowiązkom organu w zakresie wskazania oceny tych dowodów. Jest to tym bardziej rażące pominięcie, że wnioski orzeczenia Poradni Chorób Zawodowych WOMP w S. oraz orzeczenia IMPiZŚ w S., są diametralnie różne. Według bowiem orzeczenia lekarskiego WOMP z dnia [...] r. nr [...], w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do rozpoznania zatrucia ostrego albo przewlekłego lub jego następstw wywołanych przez substancje chemiczne (czyli choroby wymienionej w poz. 1 wykazu chorób zawodowych). Natomiast zgodnie z orzeczeniem IMPiZŚ z dnia [...] r., istnieją podstawy do rozpoznania z przeważającym prawdopodobieństwem u badanego choroby zawodowej wymienionej w pkt 1 wykazu chorób zawodowych. Podkreślenia przy tym wymaga, że – jak wynika z akt postępowania i z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji – orzeczenie WOMP zostało wydane na podstawie badań konsultacyjnych przeprowadzonych w IMPiZŚ w S., w którym K.K. był hospitalizowany. Tym bardziej konieczne jest precyzyjne ustalenie przyczyn – występujących w tej sprawie - daleko idących rozbieżności pomiędzy orzeczeniami jednostek medycznych – z których pierwsze (tj. orzeczenie WOMP) zostało sporządzone w wyniku badań przeprowadzonych w jednostce orzeczniczej II stopnia (IMPiZŚ), a pomimo to drugie orzeczenie – opracowane przez IMPiZŚ – zawiera wnioski przeciwne wobec pierwszego. W wyniku przeprowadzenia kontroli zgodności z prawem decyzji organów obydwu instancji, stwierdzić zatem należało, że przy ich wydaniu doszło do naruszenia art. 7 K.p.a., regulującego jedną z podstawowych zasad postępowania, zgodnie z którą organy administracji przy rozpatrywaniu spraw zobowiązane są do dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych, a także art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., które nakładają na organ administracji obowiązek zgromadzenia w sposób wyczerpujący i przeprowadzenia oceny materiału dowodowego. W konsekwencji tego, uzasadnienia obydwu decyzji nie spełniają warunków określonych w art. 107 § 3 K.p.a. Ponadto uzasadnienie decyzji organu odwoławczego nie czyni zadość obowiązkom organu w zakresie rozpatrzenia zarzutów odwołania. Skarżąca podniosła bowiem w odwołaniu, że organ pierwszej instancji nie uwzględnił jej wniosku o wystąpienie do Sądu Rejonowego w C. o udostępnienie akt postępowania o sygn. [...] pomimo, że – jak podkreśliła - istotą żądania K.K. w tym postępowaniu jest ustalenie, iż zdarzenie, które miało miejsce w dniu 28 listopada 2011 r., było wypadkiem przy pracy i spór dotyczy kwestii powstania u niego urazu w następstwie ekspozycji na dymy drażniące w dniu 28 listopada 2011 r. W ramach odniesienia się do zarzutów odwołania, organ wskazał, że nie uwzględnił powyższego wniosku "bowiem uznał zgromadzony materiał dowodowy za uzasadniony w stopniu pozwalającym na jego przyjęcie za podstawę rozstrzygnięcia". Z przytoczenia tego wynika, że organ w istocie pominął ustosunkowanie się do zarzutu odwołania, nie zawarł bowiem wskazania żadnych argumentów, które stanowiłyby odniesienie do jego treści. Nie ulega wątpliwości, że naruszenie w powyższy sposób przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Pominięte przez organ odwoławczy oraz organ pierwszej instancji, stwierdzenia i oceny, dotyczyły przecież podstaw rozstrzygnięcia w przedmiocie choroby zawodowej. Wobec tego skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługiwała na uwzględnienie. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zatem zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ administracji uzupełni materiał dowodowy poprzez uzyskanie kompletnego i szczegółowo uzasadnionego orzeczenia lekarskiego, zawierającego stwierdzenia we wskazanych wyżej kwestiach i rozważy podjęcie innych czynności niezbędnych do uzupełnienia materiału dowodowego (jak stanowi § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). Następnie organ wyda rozstrzygnięcie wskazując w jego motywach – zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. - na jakiej podstawie uznał konkretne okoliczności za ustalone i z jakich przyczyn ocenił dowody jako wiarygodne, ewentualnie z jakich powodów odmówił wiary poszczególnym dowodom. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie wykonalności stanowił art. 152 P.p.s.a. Zgodnie z art. 200 P.p.s.a., Sąd orzekł o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, na które składa się uiszczony przez nią wpis od skargi oraz koszty zastępstwa prawnego, ustalone według stawki opłat określonej w § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 490).