II SA/Wa 1212/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Adam Lipiński Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA – Eugeniusz Wasilewski Protokolant – starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2015 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie obniżenia nagrody rocznej – oddala skargę – Skarżący [...] M. P. orzeczeniem Komendanta Miejskiego Policji w P. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...], utrzymanym w mocy orzeczeniem [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...], został uznany winnym naruszenia dyscypliny służbowej w ten sposób, że w dniu [...] lutego 2013 r. ok. godz. 15.00 w KMP w P., będąc zobowiązany do prowadzenia postępowań przygotowawczych, odmówił przyjęcia do dalszego prowadzania materiałów trzech postępowań przydzielonych mu przez Specjalistę – Koordynatora Zespołu Dochodzeniowo – Śledczego WPPM KMP P., tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji i za powyższe wymierzył mu karę dyscyplinarną w postaci nagany. Następnie Komendant Miejski Policji w P. rozkazem personalnym z dnia [...] marca 2014 r. nr [...], działając na podstawie art. 110 ustawy o Policji, przyznał skarżącemu M. P. nagrodę roczną za rok 2013 w wysokości 80% jednomiesięcznego wynagrodzenia i w uzasadnieniu – powołując się na opisane powyżej orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Miejskiego Policji w P. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] – podał, że zgodnie z art. 110 ust. 5 pkt 2 ustawy o Policji, na wniosek Komisariatu Policji w P. obniżono policjantowi nagrodę roczną o 20%. W odwołaniu z dnia [...] marca 2014 r. do [...] Wojewódzkiego Komendanta Policji, skarżący nie zgodził się z zaskarżonym rozkazem personalnym i stwierdził, że wymierzona mu kara dyscyplinarna nagany uległa zatarciu, w związku z czym nie było podstaw do obniżania mu nagrody rocznej za rok 2013. Dodał ponadto, iż Komendant Miejski Policji w P. w zaskarżonym rozkazie personalnym powołał się na nieprawomocne orzeczenie nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w P. [...] Komendant Wojewódzki Policji decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 110 ustawy o Policji, utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że stosownie do treści art. 110 ust. 1 ustawy o Policji, policjantowi za służbę pełnioną w danym roku kalendarzowym przysługuje nagroda roczna w wysokości jednomiesięcznego uposażenia. Natomiast zgodnie z art. 110 ust. 5 pkt 2 art. ustawy, nagrodę roczną obniża się policjantowi, z zastrzeżeniem ust. 7 w przypadku naruszenia dyscypliny służbowej stwierdzonego w prawomocnie zakończonym postępowaniu dyscyplinarnym. Obniżenie, o którym mowa w ust. 5 może nastąpić, zgodnie z ust. 6 art. 110 tegoż przepisu, w granicach od 20% do 50 %. Zatem z przytoczonej regulacji wynika, że organ ma obowiązek obniżyć policjantowi nagrodę roczną w przypadku naruszenia przez policjanta dyscypliny służbowej, i gdy naruszenie to zostanie stwierdzone w prawomocnie zakończonym postępowaniu dyscyplinarnym. W myśl art. 135o ust. 1 pkt 1 orzeczenie lub postanowienie staje się prawomocne w dniu wydania orzeczenia lub postanowienia przez organ odwoławczy. Stąd też Komendant Miejski Policji w P. jako przełożony właściwy w sprawach osobowych, zobowiązany był do wydania rozkazu personalnego o obniżeniu wyżej wymienionemu nagrody rocznej w granicach od 20% do 50%. Natomiast co do zarzutów związanych z zatarciem kary wskazano, że z treści omówionych przepisów wynika, iż uprawnienie do otrzymywania przez policjantów nagrody rocznej, tj. dodatkowego miesięcznego wynagrodzenia, jest jedynym z przejawów szczególnego statusu tych funkcjonariuszy. Stanowi ono rekompensatę za trudy i niebezpieczeństwo związane z ich codzienną służbą. Powiązane jest ono jednak z faktycznym wykonywaniem służby w ciągu roku, a nie tylko istnieniem w tym czasie stosunku służbowego. Prawo do nagrody rocznej jest ponadto uwarunkowane należytym wykonywaniem przez policjanta nałożonych na niego obowiązków, w tym dyscypliny służbowej. Naruszenie przez policjanta dyscypliny służbowej, jeżeli w zakończonym prawomocnie postępowaniu dyscyplinarnym został on uznany winnym zarzucanych mu czynów, zawsze obliguje przełożonego do skorzystania z uprawnień przewidzianych w art. 110 ustawy o Policji. Chodzi zatem o fakt naruszenia dyscypliny służbowej, który musi być wprawdzie wykazany w prawomocnie zakończonym postępowaniu dyscyplinarnym, a nie samo wymierzenie kary dyscyplinarnej. Zgodnie z art. l35q ust. 2 ustawy, kary dyscyplinarne po upływie okresów wskazanych w punktach 1 – 3 podlegają zatarciu z mocy prawa i według art. 135q ust. 1 taką karę dyscyplinarną uznaje się za niebyłą. Powoduje to usunięcie z akt osobowych policjanta orzeczenia o ukaraniu. Zatarcie kary dyscyplinarnej niweczy skutki związane z tym ukaraniem w tym sensie, że nie jest możliwe powoływanie się na fakt ukarania policjanta. Uznanie kary dyscyplinarnej za niebyłą nie wyklucza jednak możliwości powoływania się na okoliczności stanowiące podstawę wymierzonej kary i okoliczności, które stanowiły podstawę wymierzonej kary dyscyplinarnej, która następnie została uznana za niebyłą. Mogą zatem i muszą być wzięte pod uwagę przy ocenie przestrzegania przez policjanta dyscypliny służbowej. Samo zatarcie kary dyscyplinarnej nie rodzi zatem po stronie policjanta roszczenia o przyznanie mu nagrody rocznej w pełnej wysokości. W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że wymierzona skarżącemu kara dyscyplinarna uległa zatarciu. Nie ulega jednak także wątpliwości, że fakt naruszenia przez skarżącego dyscypliny służbowej został wykazany w prawomocnie zakończonym postępowaniu dyscyplinarnym i w tej sytuacji istniały podstawy do obniżenia skarżącemu nagrody rocznej za rok 2013. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący M. P. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie jego interesu prawnego poprzez: 1) naruszenie art. 135q ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji; powołanie się na zatarte orzeczenie o ukaraniu, 2) naruszenie art. 110 ust. 5 pkt 2 powyższej ustawy; powołanie się na zatarte orzeczenie o ukaraniu, 3) naruszenie art. 135o ustawy; powołanie się na prawomocność orzeczenia w czasie, gdy było ono już zatarte. Tym samym zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy o Policji. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że zgodnie z art. 135q ust. 1 i 2, kara uległa zatarciu w dniu [...] grudnia 2013 r. i z chwilą zatarcia skazania następuje jego uznanie za niebyłe. Skazanie zatarte nie może więc rodzić żadnych konsekwencji prawnych i nikt też nie może ograniczać praw osoby, której skazanie uległo zatarciu, bowiem osoba taka w świetle prawa jest niekarana, a wszystkie dane o jej karalności powinny być usunięte z dokumentów, w których je umieszczono. Tym samym organ wydając powyższą decyzję błędnie założył, że czas na jej wydanie jest tożsamy z czasem naliczenia wysokości kwoty nagrody rocznej. Wysokość nagrody rocznej ustalana jest nie kwotowo, lecz procentowo i nic nie stało na przeszkodzie, aby decyzję o jej obniżeniu o ustaloną stawkę procentową wydać zgodnie z art. 135o ustawy, po uprawomocnieniu się orzeczenia o ukaraniu i w czasie obowiązywania kary, zaś organ pierwszej instancji przeoczył ten fakt. Dodatkowo w rozkazie personalnym organ powołał się na zatarte orzeczenie o ukaraniu, z czego można wnioskować, że wydając rozkaz oparł się na swojej pamięci, a nie dokumentach. To dowodzi, że naruszony został art. 135q o zatarciu ukarania i art. 110 o stwierdzeniu naruszenia dyscypliny służbowej w prawomocnie zakończonym postępowaniu dyscyplinarnym. Gdyby było inaczej, to w przypadku przeniesienia go do innego garnizonu, jego Komendant nie znalazłby w dokumentach wzmianki o naganie. Nie można uznawać zatarcia ukarania i jednocześnie się na to ukaranie powoływać, jak miało to miejsce w zaskarżonym rozkazie personalnym. Reasumując, w związku z tym, że w dacie wydania decyzji [...] przez Komendanta Miejskiego Policji w P. byt on niekarany i wszystkie dokumenty o tym świadczące powinny być usunięte z jego akt, skargę należy uznać za zasadną. W odpowiedzi na skargę [...] Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne dodał, że uznanie kary za niebyłą nie wyklucza możliwości powoływania się na okoliczności stanowiące podstawę wymierzonej kary. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Stosownie do treści art. 110 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. z 2011 r. Dz. U. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), policjantowi za służbę pełnioną w danym roku kalendarzowym przysługuje nagroda roczna w wysokości 1/12 uposażenia otrzymanego w roku kalendarzowym, za który nagroda przysługuje. Jednakże w myśl ust. 5 pkt 2) tegoż przepisu, nagrodę roczną obniża się policjantowi, z zastrzeżeniem ust. 7, w przypadku naruszenia dyscypliny służbowej, stwierdzonego w prawomocnie zakończonym postępowaniu dyscyplinarnym i obniżenie powyższe może nastąpić w granicach od 20% do 50% (ust. 6 tegoż przepisu). Ponadto – według ust. 8 – obniżenie następuje za rok kalendarzowy, w którym policjant popełnił czyn, o którym mowa cytowanym już wyżej ust. 5 pkt 2, natomiast na mocy ust. 8a, okoliczności uzasadniające ograniczenie prawa do nagrody rocznej ustala się m.in. na podstawie orzeczeń właściwych w sprawach dyscyplinarnych, a także na podstawie dokumentacji prowadzonej w sprawach osobowych policjantów. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że na podstawie art. 132 ust. 1 ustawy, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej, a naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (ust. 2), zaś naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności odmowa wykonania albo niewykonanie rozkazu lub polecenia przełożonego, względnie organu uprawnionego na podstawie ustawy do wydawania poleceń policjantom, z wyłączeniem rozkazów i poleceń, o których mowa w art. 58 ust. 2 (ust. 3 pkt 1). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżący [...] M. P. orzeczeniem Komendanta Miejskiego Policji w P. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...], utrzymanym w mocy orzeczeniem [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...], został uznany winnym naruszenia dyscypliny służbowej w ten sposób, że w dniu [...] lutego 2013 r. ok. godz. 15.00 w KMP w P., będąc zobowiązany do prowadzenia postępowań przygotowawczych, odmówił przyjęcia do dalszego prowadzania materiałów trzech postępowań przydzielonych mu przez Specjalistę – Koordynatora Zespołu Dochodzeniowo – Śledczego WPPM KMP P., tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji i za powyższe wymierzono mu karę dyscyplinarną nagany. Skoro zatem przedmiotem prawomocnie zakończonego postępowania dyscyplinarnego był czyn naruszający dyscyplinę służbową i został on popełniony w roku 2013, to organ był zobligowany mocą cytowanych powyżej przepisów do wydania decyzji obniżającej nagrodę roczną właśnie za rok 2013. Reasumując, zaskarżona decyzja i utrzymany nią w mocy rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji w P. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] przyznający skarżącemu nagrodę roczną za rok 2013 w wysokości 80% jednomiesięcznego wynagrodzenia, odpowiada prawu. Z drugiej strony rację należy przyznać skarżącemu, że w myśl art. 135q ust. 1 ustawy, zatarcie kary dyscyplinarnej oznacza uznanie kary za niebyłą, a kara nagany – według ust. 2 pkt 1 tegoż przepisu – podlega zatarciu po upływie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia i wobec powyższego wymierzona mu kara uległa zatarciu w dniu [...] grudnia 2013 r. Jednakże istota obniżenia kary rocznej sprowadza się – po pierwsze – do faktu naruszenia dyscypliny służbowej wykazanym w prawomocnie zakończonym postępowaniu dyscyplinarnym, a nie w samym wymierzeniu kary dyscyplinarnej. Po drugie natomiast, zatarcie karalności jest pewnego rodzaju fikcją prawną, pozwalająca traktować karalność jako niebyłą w świetle prawa i konsekwencją tego jest uznanie, że zdarzenie takie w ogóle nie istniało. Innymi słowy, ukaranie z przeszłości, jeśli uległo zatarciu, nie może być nigdy ujawnione i uniemożliwia to ocenę nowych zdarzeń związanych z byłym sprawcą czynu poprzez kwestię jego karalności, przy czym okoliczność owa nie oznacza, iż mamy do czynienia z niewzruszalnie prawnym domniemaniem niewinności w stosunku do danego czynu (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 2011 r. SDI 32/10 publ. OSNKW 2011/2/12). Zatem zatarcie karalności nie jest równoznaczne z anulowaniem treści orzeczenia dyscyplinarnego poprzez wyeliminowanie go z mocą wsteczną z porządku prawnego jako w ogóle niewydanego i nie niweluje całkowicie wszystkich skutków uznania obwinionego za winnego. Stąd też zatarcie kary wymierzonej z powodu naruszenia dyscypliny służbowej w roku, za który ma być przyznana nagroda roczna, nie stanowi przeszkody do jej obniżenia, bowiem orzeczenie dyscyplinarne potwierdzające popełnienie czynu pozostaje w obrocie prawnym. Zatem także naruszenie dyscypliny służbowej, stwierdzone w tym orzeczeniu, nie zostaje poprzez zatarcie wymierzonej kary wyeliminowane w sposób absolutny, bowiem zatarcie karalności nie przekreśla faktu, że w roku kalendarzowym, za który przyznaje się nagrodę, naruszenie dyscypliny służbowej zaistniało w rzeczywistości. Zatarcie karalności powoduje natomiast, że z tą chwilą nie jest już możliwe dokonywanie oceny nowych zdarzeń z udziałem funkcjonariusza w pryzmacie jego uprzedniej karalności, traktowanej już jako niebyłą (vide: w pkt I uchwały połączonych Izb Karnej i Wojskowej Sądu Najwyższego z dnia 22 grudnia 1978 r. – VI KZP 23/77, OSNKW 1979, z. 1 – 2). Reasumując, zatarcie wymierzonej za czyn dyscyplinarny kary nie ma wpływu na ocenę zachowania się funkcjonariusza Policji w roku kalendarzowym, w którym czyn został popełniony i nie może mieć wpływu na wysokość przyznawanej mu za ten rok nagrody rocznej. Takie stanowisko jest tożsame z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2007 r. sygn. akt I OSK 1628/06, w którym m.in. stwierdzono, że "Uznanie kary dyscyplinarnej za niebyłą nie wyklucza jednak możliwości powoływania się na okoliczności stanowiące podstawę wymierzonej kary. Okoliczności, które stanowiły podstawę wymierzonej kary dyscyplinarnej, która następnie została uznana za niebyłą, mogą i muszą być wzięte pod uwagę przy ocenie przestrzegania przez policjanta dyscypliny służbowej. Samo zatarcie kary dyscyplinarnej nie rodzi zatem po stronie policjanta roszczenia o przyznanie mu nagrody rocznej w pełnej wysokości". Na koniec zaś dodać należy, że w myśl art. 110 ust. 8b ustawy, przy obniżaniu nagrody rocznej uwzględnia się całokształt okoliczności sprawy, w szczególności charakter popełnionego przestępstwa, przestępstwa skarbowego lub przewinienia, jego skutki, rodzaj i wymiar orzeczonej kary oraz dotychczasowe wyniki policjanta w służbie. Tymczasem wydając zaskarżoną decyzję, organ w jej uzasadnieniu nie podjął się oceny tych przesłanek. Jednakże – w ocenie Sądu – nie ma to istotnego wpływu na wynik sprawy, bowiem i tak obniżenie nagrody rocznej nastąpiło w najniższej granicy 20%. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), należało orzec jak w sentencji wyroku.