III SA/Kr 1857/14

WyrokWSA w Krakowie2015-02-03

Skład orzekający: Hanna Knysiak - Molczyk, Wojciech Jakimowicz, Maria Zawadzka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie, której prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wygasło z mocy prawa na podstawie przepisów uznanych następnie za niezgodne z Konstytucją, przysługuje zasiłek dla opiekuna, mimo że nie spełnia ona warunków określonych w przepisach obowiązujących po zmianie, jeśli stan faktyczny i prawny nie uległ zmianie?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa. Zasiłek dla opiekuna ma charakter rekompensacyjny za świadczenie pielęgnacyjne, które zostało odebrane na podstawie przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją. Jeśli osoba otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne do dnia 30 czerwca 2013 r. i nie nadużywała go, a stan faktyczny nie uległ zmianie, organ nie może odmówić przyznania zasiłku dla opiekuna, kwestionując te same przesłanki, które wcześniej zostały uwzględnione.
Stan faktyczny
Skarżąca J. H. wniosła o przyznanie zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad ojcem. Organy administracji odmówiły przyznania zasiłku, wskazując, że ojciec skarżącej pozostaje w związku małżeńskim, a jego żona (matka skarżącej) nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co zgodnie z obowiązującymi przepisami (w brzmieniu po zmianach) uniemożliwia przyznanie świadczenia. Skarżąca podniosła, że wcześniej otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne na ojca, które wygasło z mocy prawa na podstawie przepisów uznanych później za niezgodne z Konstytucją, a jej sytuacja faktyczna nie uległa zmianie.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak - Molczyk Sędziowie WSA Wojciech Jakimowicz WSA Maria Zawadzka (spr.) Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2015 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla opiekuna uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Decyzją z dnia 8 września 2014 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 1, art. 2, art. 4, art. 5, art. 6, art. 10 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567) w zw. z art. 3, art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a, art. 20 ust. 3, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267, dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania J. H. (dalej: skarżąca) od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2014 r., nr [...] odmawiającej przyznania prawa do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad ojcem, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Powyższą decyzje wydano w następującym stanie prawnym i faktycznym: Decyzją z dnia [...] 2014 r., Burmistrza Miasta i Gminy odmówił skarżącej przyznania prawa do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad ojcem – M. H. W uzasadnieniu decyzji organ powołał art. 2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów oraz wskazał, że na podstawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2011 r. nr [...] skarżąca miała przyznane świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad ojcem od dnia 1 października 2010 r. do dnia 28 lutego 2015 r. i utraciła to prawo z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W dniu 12 czerwca 2014 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna. Na podstawie posiadanej dokumentacji organ uznał, że sytuacja rodzinna skarżącej nie pozwala na ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna bowiem współmałżonek ojca skarżącej, nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W odwołaniu J. H. wskazała, że decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego miała przyznane świadczenie pielęgnacyjne z związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem do dnia 28.02.2015 r. Prawo to wygasło z dniem 1 lipca 2013 r. Skarżąca podkreśliła, iż opiekuje się ojcem, gdyż ojciec wymaga stałej opieki, a matka pracuje w systemie zmianowym i nie jest w stanie zapewnić mu należytej opieki. Decyzją z dnia 8 września 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium wskazało, że organ I instancji prawidłowo odmówił skarżącej przyznania prawa do przedmiotowego zasiłku, z uwagi na fakt, że ojciec skarżącej pozostaje w związku małżeńskim, a jego żona nie legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kolegium podkreśliło, że ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów nie wprowadziła nowego uregulowania kwestii możliwości uzyskania zasiłku dla opiekuna przez dzieci osób wymagających opieki, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, odsyłając w tym zakresie do uregulowania zawartego w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym na dzień 31 grudnia 2012 r., ustawy, świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jak ustalił organ I instancji w przedmiotowej sprawie M. H. pozostaje w związku małżeńskim z K. H. K. H. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie jest więc spełniona w niniejszym przypadku ustawowa przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na osobę pozostającą w związku małżeńskim. Organ odwoławczy wskazał także, że zgodnie z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w przypadku, gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki. Przyjąć należy zatem, iż świadczenie pielęgnacyjne czy zasiłek dla opiekuna nie jest skierowane do kogokolwiek z rodziny, krewnych osoby potrzebującej opieki, w zależności od tego, kto tej opieki się podejmie. Jest to świadczenie przeznaczone wyłącznie dla określonej wyżej kategorii osób. W świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, podejmowanie zatrudnienia przez osobę w pierwszej kolejności zobowiązaną do obowiązku alimentacyjnego, nie jest przesłanką uniemożliwiającą sprawowanie opieki oraz nadmierną trudnością w jej sprawowaniu. Okoliczność ta jest bowiem wynikiem dokonanego w sposób świadomy wyboru przez określoną osobę i nie zwalnia przy tym tej osoby z obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego. W takim przypadku obowiązek ten nie przybierze wprawdzie świadczenia pomocy w formie starań osobistych, a może polegać na np. opłaceniu osoby trzeciej, która tę opiekę zapewni. Organ podkreślił, że rozumie trudną sytuację skarżącej, jednak przyznanie wnioskowanego świadczenia byłoby niezgodne z obowiązującą wykładnią przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sam fakt, iż matka skarżącej pracuje w pełnym wymiarze godzin nie daje podstaw do przyjęcia, że nie będzie w stanie sprawować opieki nad niepełnosprawnym mężem. Okoliczność ta jest bowiem wynikiem dokonanego w sposób świadomy wyboru przez określoną osobę i nie zwalnia je to z obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego. W takim przypadku obowiązek ten nie przybierze wprawdzie świadczenia pomocy w formie starań osobistych, a może polegać na np. opłaceniu osoby trzeciej, która tę opiekę zapewni. Odnosząc się natomiast do odwołania skarżącej Kolegium wskazało, że fakt, że uprzednio przyznano i wypłacono skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem, nie mogła mieć wpływu na podejmowane obecnie rozstrzygnięcie. Decyzja nr [...] z dnia [...] 2011 r. podjęta została na gruncie innego brzmienia cytowanego powyżej przepisu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który został zmieniony z dniem 14 października 2011 r. czyli po dniu wydania decyzji Kolegium przyznającej świadczenie pielęgnacyjne. Powołany przepis do dnia 14.11.2011 r. nie zawierał zastrzeżenia dotyczącego posiadania przez małżonka osoby wymagającej opieki orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jedynie na marginesie należy wskazać, że wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r. o sygn. akt K 27/13 (Dz. U. z 2013 r., poz. 1557) Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548) z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednak przedmiotem badania Trybunału, zgodnie z żądaniem wnioskodawcy, były tylko przepisy intertemporalne. Trybunał nie odnosił się więc do poprawności nowych, bardziej restrykcyjnych w porównaniu ze stanem dotychczasowym kryteriów uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego. Jedynie stanął na stanowisku, że doszło do naruszenia praw słusznie nabytych oraz zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa w odniesieniu do tej grupy osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, które jednocześnie nie spełniły przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Podkreślił, że deklarowana przez ustawodawcę konieczność racjonalizowania systemu świadczeń opiekuńczych w celu wyeliminowania nadużyć, sama w sobie nie uzasadnia znoszenia praw słusznie nabytych. Przedsięwzięcie racjonalizujące nie może bowiem abstrahować od zastanych stosunków prawnych, zwłaszcza gdy mają charakter chronionych konstytucyjnie praw podmiotowych. Zrealizowanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego wymagało natomiast zmiany prawa. Taka zmiana najistotniejsza wobec osób, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. - została zawarta w treści ustawy z dnia 30 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów będąca przedmiotem analizy poczynionej powyżej. W skardze do WSA J. H. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie jej zasiłku od 1 lipca 2013 roku i powtórzyła zarzuty uprzednio podnoszone w odwołaniu. Dodatkowo podniosła, że uzasadnienie decyzji Kolegium jest niezrozumiałe i chyba celowo jest zalana masą różnych przepisów, których nie rozumie w jakim celu są powołane. Uważa, że zarówno ona, jak i jej ojciec zostali skrzywdzeni, gdyż jej mama pracuje mimo że ma orzeczoną niepełnosprawność (nie może dźwigać, bo ma chory kręgosłup i inne choroby, które utrudniają jej życie) ale ona jest chce i może opiekować się ojcem. Uważam też, że zasiłek jej przysługuje, bo przepisy się nie zmieniły, a odmowa jego przyznania nie wynika z przepisów lecz jest manipulacją. |Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: | |Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy | |administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej. Sądy te kontrolują, czy organy| |administracyjne wydające zaskarżone akty (w tym decyzje, postanowienia) nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub | |procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania albo | |naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź | |stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami | |administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są | |związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. | |Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria wykazała, że skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona | |decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów prawa, które uzasadniają ich | |wyeliminowanie z obrotu prawnego. | |Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 września 2014 r. | |utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2014 r., o odmowie przyznania skarżącej prawa do zasiłku dla opiekuna w| |związku z opieką na ojcem. | |Z bezspornych ustaleń organów administracji wynika, że skarżąca zwrócił się do organu I instancji o przyznanie zasiłku dla opiekuna w | |związku ze sprawowaną opieką nad ojcem M. H. Do wniosku skarżąca załączyła miedzy innymi oświadczenie, że jej rodzice pozostają w | |związku małżeńskim, ojciec ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności, natomiast matka pracuje na pełny etat, nie może zajmować | |się ojcem i nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Bezsprzecznym jest również, że decyzją Samorządowego Kolegium | |Odwoławczego z dnia [...] 2011 r. nr [...] skarżąca miała przyznane świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad ojcem od dnia 1 | |października 2010 r. do dnia 28 lutego 2015 r. i utraciła to prawo z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa | |decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. | |Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla | |opiekunów (Dz.U. z 2014 r. poz. 567). Art. 1 tej ustawy określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla | |opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa | |decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ww. ustawy zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, | |jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 | |grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) z | |dniem 1 lipca 2013 r. Z kolei w art. 2 ust. 2 ustawy wskazano, że zasiłek dla opiekuna przysługuje: | |1) za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do | |otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr | |139, poz. 992, ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.; | |2) od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28| |listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. | |Z powyżej powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że uzyskanie prawa do zasiłku dla opiekuna, uzależnione jest, od spełniała przez | |skarżącą warunków do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określonych w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu | |obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Organ I instancji, a za nim również Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznały, że skoro ojciec | |skarżącej pozostaje w związku małżeńskim, to świadczenie pielęgnacyjne, zgodnie z treścią art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o | |świadczeniach rodzinnych, mogłaby pobierać jedynie jego żona pod warunkiem, że legitymowałaby się orzeczeniem o niepełnosprawności. W | |konsekwencji skarżąca nie spełniła przesłanek do uzyskania prawa do zasiłku dla opiekuna. | |Podkreślić należy, że uchwalenie ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów było konsekwencją wyroku Trybunału | |Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. (sygn. akt K 27/13), stwierdzające że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o | |zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP, co wyraźnie wynika z | |uzasadnienia projektu tej ustawy (Sejm RP VII kadencji, nr druku 2252, dostępny pod adresem www.sejm.gov.pl). W uzasadnieniu orzeczenia| |Trybunał wskazał, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy zmieniającej z 2012 r. narusza prawa słusznie nabyte oraz zasadę zaufania obywatela do | |państwa i stanowionego przez nie prawa w odniesieniu do tej grupy osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy o| |świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej z 2012 r., a jednocześnie nie spełniły | |przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w | |brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 2012 r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zaskarżone przepisy nie zabezpieczyły w należyty | |sposób interesów osób, które w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną otrzymywały już świadczenie pielęgnacyjne. Naruszyły tym | |samym bezpieczeństwo prawne uprawnionych, a w sposób pośredni również bezpieczeństwo prawne osób niepełnosprawnych, przez odebranie | |wsparcia osobom opiekującym się nimi. | |Podkreślić należy, że przyjęcie ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów było konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego| |z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. akt K 27/13. Trybunał Konstytucyjny uznał bowiem art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o | |zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, na podstawie którego wygasły wszystkie dotychczasowe decyzji o | |przyznaniu świadczeń pielęgnacyjnych, za niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu tego orzeczenia | |Trybunał wyjaśnił, że art. 11 ust. 1 i 3 ww. ustawy zmieniającej, narusza prawa słusznie nabyte oraz zasadę zaufania obywatela do | |państwa i stanowionego przez nie prawa w odniesieniu do tej grupy osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy o| |świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej z 2012 r., a jednocześnie nie spełniły | |przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w | |brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 2012 r. W ocenie Trybunału przywrócenie stanu zgodnego z Konstytucją, wymagało bezzwłocznej | |interwencji ustawodawcy, który powinien wprowadzić stosowne korekty w systemie prawnym. | |Jak już powyżej podniesiono, w rozpatrywanej sprawie organy odmówiły skarżącej prawa do zasiłku dla opiekuna, w związku z | |niespełnieniem przez nią przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podkreślić jednak należy, że | |Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] 2011 r. nr [...] przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad | |ojcem od dnia 1 października 2010 r. do dnia 28 lutego 2015 r. Mimo, że świadczenie pielęgnacyjne przyznane zostało do dnia 28 lutego | |2015 r., to jednak wygasło ono z dniem 30 czerwca 2013 r. na mocy uznanego następnie za niezgodny z Konstytucją art. 11 ust. 3 ww. | |ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. | |Trybunał w uzasadnieniu wyroku K 27/13 uznał rozwiązania przyjęte w nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych za nieadekwatne do | |celu, jakim było wyeliminowanie nadużyć związanych z pobieraniem świadczeń pielęgnacyjnych przez osoby w rzeczywistości nie świadczące | |opieki. Trybunał z jednej strony wskazał, że "w imię wartości doniosłych konstytucyjnie ustawodawca może wyjątkowo odstąpić od zasady | |stabilności decyzji administracyjnych, modyfikując je na niekorzyść jednostki, a nawet wygasić wynikające z nich prawa podmiotowe", | |jednak zaraz dodał, że "warunkiem koniecznym takiego zabiegu jest jednak działanie w celu urzeczywistnienia jakiejś normy | |konstytucyjnej, w sposób niearbitralny, oraz zagwarantowanie mechanizmów ochronnych podmiotom, których sytuacja uległa pogorszeniu. W | |związku z tym Trybunał Konstytucyjny uznał, że nie przekonuje teza, że dopiero wygaszenie wszystkich decyzji administracyjnych i | |poddanie wymogom nowej regulacji podmiotów posiadających dotychczas uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego pozwoliło na | |ograniczenie kręgu osób, które nie sprawują faktycznej opieki nad osobą niepełnosprawną, a zarazem korzystają ze świadczeń, przez co | |nadużywają środków publicznych" (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Po1118/14 - dostępny na | |http://orzeczenia.nsa.gov.pl) | |Przyjmując zatem za punkt wyjścia opisane przez Trybunał zasady konstytucyjne takie jak zasada ochrony praw nabytych oraz zasada | |zaufania obywatela do Państwa, uznać należy za niedopuszczalne ograniczanie dostępu do świadczeń opiekuńczych (obecnie w postaci | |zasiłku dla opiekunów) osobom, którym te świadczenia (w postaci świadczeń pielęgnacyjnych) przysługiwały do końca czerwca 2013 r. na | |podstawie ostatecznych decyzji administracyjnych i wobec których nie można wykazać, że świadczeń tych nadużywały. Zatem, jeżeli | |beneficjent do dnia 30 czerwca 2013 r. otrzymywał świadczenie pielęgnacyjne przyznane decyzją ostateczną, ze względu na rzeczywistą | |opiekę beneficjenta świadczenia nad niepełnosprawnym, to przyznając obecnie zasiłek dla opiekunów w niezmienionym stanie faktycznym, | |organ nie może kwestionować przyjętej wcześniej w takim samym stanie faktycznym wykładni. Zasiłek dla opiekunów należy bowiem przede | |wszystkim postrzegać jako świadczenie rekompensujące słusznie nabyte, ale niekonstytucyjnie odebrane, świadczenie pielęgnacyjne; a | |dopiero wtórnie jako świadczenie nowe. Zasiłek dla opiekunów służy przede wszystkim restytucji dotychczasowego uprawnienia | |opiekuńczego. Odmowa więc przyznania prawa do zasiłku dla opiekunów osobie, która świadczeń opiekuńczych nie nadużywała, niweczy w | |rezultacie wskazania wyroku K 27/13. W istocie bowiem prowadziłaby do braku pełnego zrekompensowania szeroko rozumianych świadczeń | |opiekuńczych tym osobom, które świadczeń tych nie nadużywały i które zdaniem Trybunału nie powinny być ich pozbawione ze względu na | |konstytucyjnie chronioną zasadę ochrony praw nabytych i zaufania do organów państwa (wyrok WSA w Poznaniu z 21 listopada 2014 r. sygn. | |akt II SA/Po1118/14 publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). | |Przenoszą powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] 2011| |r. nr [...] przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad ojcem od dnia 1 października 2010 r. do dnia 28 lutego 2015| |r. Prawo do przyznanego jej świadczenia pielęgnacyjnego wygasło z dniem z dniem 30 czerwca 2013 r. na mocy niezgodnego z Konstytucją | |art. 11 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw. | |Mimo, iż SKO decyzją z dnia [...] 2011 r. przyznało skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, to rozpoznając obecnie wniosek | |skarżącej o przyznanie zasiłku dla opiekuna uznało, przy niezmienionym stanie prawnym o faktycznym, że skarżąca tych przesłanek nie | |spełnia. | |Rozpatrując wniosek skarżącej organy powinny mieć na uwadze rekompensacyjny charakter zasiłku dla opiekuna oraz fakt, że prawo do | |świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca utraciła, nie z powodu wadliwości decyzji, którą przyznano jej świadczenie pielęgnacyjne, a tylko | |i wyłączanie na podstawie niekonstytucyjnych przepisów, które wygasiły wszystkie przyznane świadczenia pielęgnacyjne. Pamiętać bowiem | |należy, że zasiłek dla opiekuna miał zrekompensować słusznie nabyte prawo do świadczeń rodzinnych, utracone na podstawie przepisu | |uznanego następnie za niezgodny z ustawą zasadniczą. W konsekwencji, skoro zostało już wcześniej ocenione, że w okresie o którym mowa w| |art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów skarżąca spełniła warunki do przyznania świadczenia | |pielęgnacyjnego, to nieuprawnionym była odmienna ocena tych samych przesłanek w niniejszej sprawie. | |Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ powinien uwzględnić przedstawione powyżej stanowisko Sądu, działając jednocześnie w | |poszanowaniu zasady postępowania administracyjnego określonych w k.p.a. | |W tym stanie rzeczy, Sad na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Przy ponownym rozpatrywaniu | |sprawy organ weźmie pod uwagę wykładnię przepisów przedstawioną powyżej w uzasadnieniu wyroku. |

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło