II OSK 989/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-01-13
Skład orzekający: Andrzej Gliniecki, Paweł Miładowski, Czesława Nowak-Kolczyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o warunkach zabudowy dla inwestycji w zabudowie zagrodowej, której powierzchnia gospodarstwa rolnego przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa w gminie, może zostać wydana bez dokładnej analizy urbanistycznej i danych potwierdzających średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w gminie?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzje organów obu instancji. Sąd podkreślił, że brak dokładnych ustaleń co do średniej powierzchni gospodarstwa rolnego w gminie oraz wadliwa analiza urbanistyczna uniemożliwiają kontrolę spełnienia przesłanek z art. 61 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Choć inwestycja mogła być uznana za zabudowę zagrodową, brak danych o średniej powierzchni gospodarstwa w gminie uniemożliwił zastosowanie przepisu zwalniającego z obowiązku badania warunku dobrego sąsiedztwa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Poznaniu, który uchylił decyzje organów obu instancji dotyczące warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie silosu, obory i rozbudowie płyty obornikowej. Skarżący D.P. i F.P. kwestionowali ustalenia organów dotyczące charakteru zabudowy zagrodowej i wielkości gospodarstwa rolnego inwestorów (M.B.). WSA uznał, że analiza urbanistyczna była wadliwa, a organy nie ustaliły rzetelnie stanu faktycznego, w szczególności średniej powierzchni gospodarstwa rolnego w gminie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od M. B. na rzecz D. P. kwotę 120 zł oraz na rzecz F. P. kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędziowie sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. WSA Czesława Nowak-Kolczyńska /spr./ Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 lutego 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 1053/14 w sprawie ze skargi D. P. i F. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od M. B. na rzecz D. P. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych oraz na rzecz F. P. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 4 lutego 2015 r. po rozpoznaniu sprawy ze skargi D. P. i F. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z [...] lipca 2014 r. w przedmiocie warunków zabudowy, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy P. z [...] kwietnia 2014 r. oraz określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Ponadto Sąd zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie na rzecz skarżących 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z [...] września 2013 r. G. i M. B. zwrócili się do Wójta Gminy P. o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie silosu na kiszonki wraz ze zbiornikiem na soki kiszonkowe, budowę obory na 280 krów, rozbiórkę wiaty na słomę, rozbudowę płyty obornikowej ze zbiornikiem na gnojówkę, na terenie gospodarstwa rolnego w S. (dz. nr [...]). Do wniosku załączono decyzję Wójta Gminy P. z [...] lipca 2013 r. o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań dla wnioskowanej inwestycji.
Wójt Gminy P. decyzją z [...] listopada 2013 r. ustalił warunki zabudowy.
Po rozpoznaniu odwołania złożonego przez D. P. i F. P. - właścicieli nieruchomości oznaczonej nr ew. [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie decyzją z [...] grudnia 2013 r. uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. W ocenie Kolegium analiza urbanistyczna jest zbyt ogólnikowa i nie wynika z niej, że na analizowanym terenie znajduje się zabudowa zagrodowa w siedliskach gospodarstw rolnych. Organ winien więc ustalić wielkość powierzchni gospodarstwa rolnego inwestorów, wykazać że planowana inwestycja będzie stanowiła element już istniejącej zabudowy zagrodowej oraz ustalić czy powierzchnia gospodarstwa rolnego związanego z tą zabudową przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w gminie P. Nadto organ winien rozważyć zasadność dokonania odpowiednich uzgodnień.
Wójt Gminy P. decyzją z [...] kwietnia 2014 r. ustalił warunki zabudowy dla wnioskowanej inwestycji wskazując, że zamierzenie to dotyczy zabudowy zagrodowej i rozwoju istniejącego gospodarstwa poprzez realizację kolejnych obiektów budowlanych oraz respektując obowiązujące przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Odwołanie od tej decyzji wnieśli D. P. i F. P.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie decyzją z [...] lipca 2014 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że z analizy funkcji wynika, iż w otoczeniu działki nr [...] występuje zabudowa zagrodowa. Planowana inwestycja stanowić będzie rozbudowę istniejącej zabudowy zagrodowej, usytuowana będzie w części północnej działki, a więc w części najdalej odsuniętej od nieruchomości odwołujących. Średnia powierzchnia gospodarstw w gminie P. wynosi 12,5 ha, a powierzchnia gospodarstwa rolnego inwestorów znacznie przekracza tę powierzchnię. Decyzja została uzgodniona ze Starostą G. w zakresie ochrony gruntów rolnych. Poprzedzona została również decyzją Wójta o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia. Przedsięwzięcie zostało pozytywnie zaopiniowane przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. opinią sanitarną z [...] maja 2013 r. i Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Poznaniu postanowieniem z [...] lipca 2013 r.
Skargę na powyższą decyzję wnieśli D. P. i F. P. domagając się jej uchylenia w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał skargę za uzasadnioną.
W pierwszej kolejności Sąd podkreślił, że warunki dla wydania decyzji o warunkach zabudowy określa art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2012 r., poz. 647, dalej: u.p.z.p.), przy czym - w świetle art. 61 ust. 4 tej ustawy - jeżeli w sprawie mamy do czynienia z zabudową zagrodową, a powierzchnia gospodarstwa rolnego związanego z tą zabudową przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie, zasada dobrego sąsiedztwa ujęta w ust. 1 pkt 1 nie znajduje zastosowania. Sąd wyjaśnił, że w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym brak jest definicji pojęcia: "zabudowa zagrodowa". Niedopuszczalne jest zaś w postępowaniu dotyczącym zabudowy i zagospodarowania terenu uznanie za definicję legalną określenia zabudowy zagrodowej zawartego w § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.). Z samego brzmienia § 3 rozporządzenia wynika zaś, że definicje w nim zawarte mają zastosowanie jedynie w ramach przepisów tego rozporządzenia. Dokonując zatem wykładni pojęcia "zabudowa zagrodowa" należałoby, zdaniem Sądu, przyjąć, że jest nią zespół budynków obejmujących wiejski dom mieszkalny i zabudowania gospodarskie, położony w obrębie jednego podwórza. Co istotne, ustawodawca w art. 61 ust. 4 u.p.z.p. odnosi się do średniej wielkości gospodarstwa w danej gminie, co oznacza, iż można brać pod uwagę tylko obszar gospodarstw znajdujący się w granicach administracyjnych jednej gminy. Przyjmując cywilistyczne rozumienie gospodarstwa jako pewnej całości produkcyjnej (art. 533 k.c.), związanie gospodarstwa rolnego z zabudową należy rozumieć funkcjonalnie. Oznacza to, iż sama zabudowa nie musi znajdować się na tym samym gruncie co reszta gospodarstwa, jednakże z uwzględnieniem ustawowego warunku, jakim jest wymóg przekroczenia średniej powierzchni gospodarstwa rolnego w danej gminie.
Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że organ odwoławczy uchylając już wcześniej decyzję organu I instancji z dnia [...] listopada 2013 r. ustalającą warunki zabudowy wskazał m.in., iż z ogólnikowej analizy urbanistycznej nie wynika czy na obszarze analizowanym występuje zabudowa zagrodowa i czy w związku z tym będzie miał zastosowanie art. 61 ust. 4 u.p.z.p. Ponadto wskazano na brak uzgodnień w trybie art. 53 ust. 4 u.p.z.p. Organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę nie zastosował się do powyższych wskazań SKO. Załącznik do decyzji stanowi analiza z dnia [...] października 2013 r., a więc sprzed wydania uchylającej decyzji SKO. Z analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu nie wynika na jakiej podstawie ustalono, iż planowana inwestycja powstanie w ramach zabudowy zagrodowej. Wymienione są jedynie budynki usytuowane na tej działce – brak natomiast jakiegokolwiek opisu czy charakterystyki zabudowy zlokalizowanej na działce nr [...]. Organ winien był zbadać, czy zabudowa na należącej do inwestorów działce ma charakter zabudowy zagrodowej, a jeśli tak to, czy prowadzone przez nich gospodarstwo rolne w całości znajduje się na terenie gminy P. i czy jego powierzchnia odpowiada – jak podali inwestorzy – powierzchni 101,8 ha. W przypadku pozytywnych ustaleń organ winien był sprawdzić jaka jest średnia powierzchnia gospodarstwa rolnego w gminie P. i czy gospodarstwo prowadzone przez inwestorów przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w gminie. W przypadku ustalenia, że zabudowa na działce objętej przedmiotową inwestycją ma charakter zabudowy zagrodowej, a należące do inwestorów gospodarstwo rolne jest większe niż średnie gospodarstwo rolne w gminie P., zastosowanie znalazłby w sprawie przepis art. 61 ust. 4 u.p.z.p. wyłączający stosowanie w sprawie art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. Co prawda, jak zauważył Sąd, organ wskazał, iż średnia powierzchnia gospodarstwa rolnego w gminie wynosi 12,5 ha, jednak nie wiadomo z czego to wynika. Nie można zatem w ocenie Sądu podzielić zdania organu odwoławczego, że decyzja organu I instancji nie wykazuje żadnych wad oraz, że ze sporządzonej analizy urbanistycznej jednoznacznie wynika, iż planowana inwestycja występuje w zabudowie zagrodowej.
Dalej Sąd wskazał, że szczegółowe warunki określania cech nowej zabudowy reguluje rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1588). Zgodnie z § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia w celu ustalenia wymagań dla nowej zabudowy i zagospodarowania terenu właściwy organ wyznacza wokół działki budowlanej, której dotyczy wniosek o ustalenie warunków zabudowy, obszar analizowany i przeprowadza na nim analizę funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie warunków, o których mowa w art. 61 ust. 1-5 u.p.z.p. Granice obszaru analizowanego wyznacza się na kopii mapy, o której mowa w art. 52 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, w odległości nie mniejszej niż trzykrotna szerokość frontu działki objętej wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy, nie mniejszej jednak niż 50 metrów (§ 3 ust. 2). Załącznik graficzny zaś stanowiący niezbędny element analizy, a dołączony do decyzji jest nieczytelny. Jest to kserokopia mapy zasadniczej, nie potwierdzona za zgodność z oryginałem. Brak informacji kto ją sporządził. Zarówno analiza, jak i załącznik graficzny są wadliwe. Kompletna decyzja o warunkach zabudowy powinna obejmować dwie mapy: jedną stanowiącą wymaganą część graficzną decyzji oraz drugą stanowiącą część graficzną obligatoryjnie załączanych do inwestycji wyników analizy. W niniejszej sprawie tego zabrakło. Brak również projektu nowej decyzji, jak również brak w aktach zaświadczenia architekta o przynależności do konkretnej Izby Architektów.
Na marginesie Sąd zaznaczył, że inwestycja będąca przedmiotem niniejszego postępowania winna zostać zaliczona do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko – chów lub hodowla zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 210 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza - w § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. A zatem, zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (t.jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 1235 ze zm.), winna zostać przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, decyzja zaś o środowiskowych uwarunkowaniach z [...] lipca 2013 r. błędnie nie nałożyła takiego obowiązku. Organ I instancji zobligowany był też do uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla planowanej inwestycji z właściwym regionalnym dyrektorem ochrony środowiska (brak w aktach takiego postanowienia). Organ nie uzyskał również pozostałych uzgodnień z art. 53 ust. 4, czym naruszył art. 60 ust. 1 w zw. z art. 53 ust. 4 u.p.z.p. Organ II instancji natomiast nie wskazując, iż przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W decyzji swojej wskazał, że planowane przedsięwzięcie zostało pozytywnie uzgodnione przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. i Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Poznaniu, jednak w aktach brak takich postanowień. Nadto we wcześniejszej decyzji uchylającej z [...] grudnia 2013 r. SKO wskazywało na brak takich uzgodnień. Jak podkreślił Sąd, zgodnie z art. 136 k.p.a. istnieje możliwość przeprowadzenia przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania dowodowego lub zlecenie jego przeprowadzenia organowi I instancji. To postępowanie może mieć jedynie charakter uzupełniający, co oznacza, że niedopuszczalne jest prowadzenie tego postępowania w całości lub znacznej części, gdyż naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności. Organ II instancji winien był uchylić zaskarżoną decyzję i orzec wówczas merytorycznie, po przeprowadzeniu nowej analizy urbanistycznej, czego nie uczynił. Jedynie pismem z [...] czerwca 2014 r. po sporządzeniu projektu decyzji utrzymującej zaskarżoną decyzję w mocy, zwrócił się do Starosty G. o uzgodnienie w zakresie ochrony gruntów rolnych. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. Starosta uzgodnił pozytywnie projekt decyzji SKO. Organ II instancji, obok odmiennej oceny ustaleń faktycznych, dla potrzeb swego rozstrzygnięcia czynił własne ustalenia w celu dokonania aktu subsumcji i to bez udziału strony, uchybiając przy tym obowiązkowi informacyjnemu (art. 9 i 10 k.p.a.). W aktach co prawda znajduje się postanowienie SKO z dnia [...] lipca 2014 r. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, jednak nie wiadomo czy dotarło do skarżących, bowiem brak potwierdzenia odbioru tego postanowienia.
Reasumując Sąd stwierdził, że organy obu instancji nie ustaliły rzetelnie stanu faktycznego sprawy, co pozwoliłoby odpowiedzieć na pytanie, czy w sprawie winien znaleźć zastosowanie przepis art. 61 ust. 4 u.p.z.p. Wobec powyższej wadliwości Sąd uchylił obie wydane w sprawie decyzje powołując się na art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie t.jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718, dalej: p.p.s.a.).
Udzielając organowi wytycznych dla prowadzenia postępowania Sąd wskazał, że organ I instancji powinien uwzględnić, że dopiero po stwierdzeniu, iż zastosowanie w sprawie znajduje przepis art. 61 ust. 4 u.p.z.p. nie będzie zasadne badanie, czy inwestycja spełnia przesłanki określone w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. Inwestycja obejmująca zabudowę zagrodową zwolniona jest bowiem z obowiązku sporządzenia analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu, o której mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. Jeżeli jednak organ I instancji ustali, że przepis art. 61 ust. 4 u.p.z.p. nie ma zastosowania ze względu na charakter zabudowy na działce nr 127/1 lub wielkość gospodarstwa inwestorów w stosunku do średniego gospodarstwa w gminie, koniecznym będzie zbadanie, czy inwestycja odpowiada wymogom przepisu art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. Nadto organ winien przeprowadzić nową analizę urbanistyczną w oparciu o aktualną mapę zasadniczą i zebrać potrzebne uzgodnienia o których mówi art. 53 ust.4 u.p.z.p.
W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku M. B., podniósł następujące zarzuty:
I. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. w powiązaniu z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, że organy administracji dokonując oceny stanu faktycznego w sposób niedostateczny i nie dość wnikliwy dokonały analizy, czy w przedmiotowej sprawie wnioskowana inwestycja winna być zakwalifikowana jako dokonywana w ramach zabudowy zagrodowej, co w konsekwencji doprowadziło Sąd I instancji do błędnej oceny stanu faktycznego sprawy w sposób bezpośredni wpływając na rozstrzygnięcie wydane w wyroku;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. w powiązaniu z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, że organy administracji dokonując oceny stanu faktycznego w sposób niedostateczny i nie dość wnikliwy dokonały analizy, czy w przedmiotowej sprawie inwestor (skarżący kasacyjnie) posiada gospodarstwo rolne o areale przekraczającym średnią wielkość gospodarstwa w gminie P., co w konsekwencji doprowadziło Sąd I instancji do błędnej oceny stanu faktycznego sprawy w sposób bezpośredni wpływając na rozstrzygnięcie wydane w wyroku;
3. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazania, w jaki sposób organy administracji powinny przeprowadzić analizę wykazującą jednoznacznie możliwość zakwalifikowania wnioskowanej inwestycji jako możliwej do oceny z zastosowaniem art. 61 ust. 4 u.p.z.p. (wielkość gospodarstwa i zabudowa w ramach zabudowy zagrodowej);
II. naruszenie prawa materialnego, poprzez:
1. niewłaściwe zastosowanie art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. w zw. z art. 61 ust. 4 u.p.z.p. poprzez uznanie, że art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. znajduje zastosowanie w ramach ustalonego stanu faktycznego, które to naruszenie było bezpośrednią konsekwencją przyjęcia błędnego stanu faktycznego wskutek uznania, iż w sposób niewystarczający organ administracji ustalił zagrodowy charakter zabudowy wnioskowany w ramach gospodarstwa o areale przekraczającym średnią wielkość gospodarstwa rolnego w gminie P.;
2. bezpodstawne niezastosowanie art. 61 ust. 4 u.p.z.p. będącego wynikiem błędnego ustalenia stanu faktycznego, co w wyniku prawidłowego ustalenia stanu faktycznego przez Sąd (stanu ustalonego w sposób właściwy przez organy administracji) winno doprowadzić do zastosowania naruszonego przepisu prawa materialnego przez Sąd I instancji;
3. błędną wykładnię przepisów art. 82 w zw. z art. 59 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 74 ust. 1 pkt 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, poprzez uznanie, że przepisy te zawierają obligatoryjnie konieczność nałożenia w sentencji decyzji obowiązek wykonania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w sytuacji, gdy prawidłowa wykładnia wskazanych przepisów winna doprowadzić do wniosku, że obowiązek nakładania wskazanego obowiązku w decyzji środowiskowej nie jest wymagany, natomiast raport oddziaływania na środowisko winien być dołączony już na etapie wniosku o wydanie decyzji, a jego analiza jest w znacznej mierze przedmiotem postępowania zmierzającego do wydania decyzji.
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedziach na skargę kasacyjną pełnomocnicy D. P. i F. P. wnieśli o oddalenie tej skargi i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Odmawiając słuszności postawionym w skardze kasacyjnej zarzutom naruszenia przepisów prawa materialnego należy wskazać, że art. 61 u.p.z.p. określa warunki, których łączne spełnienie umożliwia ustalenie warunków i zasad zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jednym z ustawowych wymogów ujętym w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. jest warunek dobrego sąsiedztwa. Wynika z niego, że dla ustalenia warunków zabudowy konieczne jest istnienie co najmniej jednej działki sąsiedniej, dostępnej z tej samej drogi publicznej, zabudowanej w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu. Ustawa zwalnia jednak z dopełnienia tego wymogu sytuacje, w których decyzja ma być wydana dla zabudowy zagrodowej, gdy powierzchnia gospodarstwa rolnego związanego z tą zabudową przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie (art. 61 ust. 4 u.p.z.p.).
W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji stanął na stanowisku, że analiza urbanistyczna znajdująca się w aktach sprawy nie dostarcza wyczerpujących informacji co do warunków istniejących w przyjętym do analizy obszarze. Z kolei zaś skarga kasacyjna podnosi, że w uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie poświęciło znaczną uwagę na analizę prawidłowości dokonanych w tej mierze przez organ I instancji ustaleń kwalifikujących wnioskowaną inwestycję jako kontynuację zabudowy zagrodowej z jednoczesnym uwzględnieniem wielkości gospodarstwa rolnego wnioskodawców w odniesieniu do średniej wielkości gospodarstw w gminie P. Naczelny Sąd Administracyjny w tym zakresie popiera argumentację i wnioski zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Należy podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęty został pogląd, iż rzeczą osoby uprawnionej, sporządzającej analizę, jest w pierwszej kolejności dokonanie dokładnych ustaleń co do cech zabudowy i zagospodarowania terenu w obszarze analizowanym, tak by możliwe było przeprowadzenie rzetelnych wyliczeń matematycznych, niezbędnych do określenia parametrów planowanej inwestycji. W analizie powinny być również zawarte takie dane, które mogą uzasadniać ewentualne odstąpienie od uśrednionych wielkości charakteryzujących cechy zabudowy i zagospodarowania badanego terenu (por. wyrok NSA z 15 maja 2012 r., II OSK 332/11, CBOSA). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy zgodzić się z Sądem I instancji, że w aktach brak jest dokumentu potwierdzającego przyjęte przez organ ustalenia co do średniej powierzchni gospodarstwa rolnego w Gminie, pozwalające na odniesienie do tej wielkości powierzchni wnioskowanej zabudowy. Powyższe braki uniemożliwiają przeprowadzenie kontroli ustaleń wynikających z decyzji w zakresie, w jakim przyjęto, iż spełniony został warunek określony przepisem art. 61 ust. 4 u.p.z.p.
Z tego względu brak jest możliwości uznania za uzasadnione odstąpienie od badania wymogów określonych w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p.
Natomiast w odniesieniu do spełnienia warunku określającego, że inwestycja dotyczy zabudowy zagrodowej, należy zgodzić się ze skargą kasacyjną, iż w warunkach rozpoznawanej sprawy brak pogłębionych rozważań co do cech zabudowy zagrodowej, nie mógł prowadzić do skutecznego zakwestionowania ustalenia, iż wnioskowana inwestycja mieści się w pojęciu zabudowy zagrodowej. Wynikające z akt sprawy okoliczności, w tym dwukrotnie przeprowadzona analiza funkcji, cech zabudowy i zagospodarowania terenu oraz mapy zasadnicze do celów projektowych wykazują, że inwestycja objęta wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy odpowiada cechom zabudowy zagrodowej. Tym niemniej, zasadność argumentacji skargi kasacyjnej w tym zakresie, nie może prowadzić do przyjęcia, że wyrok Sądu I instancji w zakresie oceny dokonanej w kontekście spełnienia warunków określonych w art. 61 ust. 4 u.p.z.p., należało ocenić jako wadliwy.
Przechodząc następnie do podnoszonego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 82 w zw. z art. 59 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 74 ust. 1 pkt 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, przede wszystkim podkreślić należy, że w tym zakresie argumentacja Sądu I instancji została przedstawiona jedynie na marginesie rozważań uzasadniających uznanie za wadliwe decyzje wydane w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Ten zabieg należy ocenić jako niepotrzebny, zbędny. Za uzasadnione w tym zakresie należy uznać argumenty skargi kasacyjnej, że powyżej powołane przepisy nie nakładają bezwzględnego obowiązku zawarcia w sentencji decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zobowiązania do ponownego wykonania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, zasadą jest przeprowadzanie postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Konieczność przeprowadzenia ponownej analizy w tym zakresie została pozostawiona w szczególności uznaniu organu prowadzącego postępowanie w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 61 ust. 1), bądź przewidziana została w przypadkach określonych w art. 61 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. W związku z tym pozostawioną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na marginesie uwagę o wadliwości w powyższym zakresie decyzji Wójta Gminy P. z [...] lipca 2013 r. o środowiskowych uwarunkowaniach, należało ocenić jako nieprawidłową. Wadliwość ta jednak pozostaje bez wpływu na trafność spostrzeżeń usprawiedliwiających uchylenie przez Sąd wydanych w sprawie decyzji.
Powyższe uzasadnia przyjęcie, że brak jest usprawiedliwienia dla podnoszonych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Brak dokonania przez organ ustaleń faktycznych i ich analizy w odniesieniu do wielkości gospodarstw rolnych na terenie Gminy czyni usprawiedliwionym stwierdzenie, że w tym zakresie organy nie przeprowadziły postępowania prawidłowo. Podniesione zatem zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i 80 k.p.a. należało uznać za nieusprawiedliwione. Nie sposób również zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada bowiem w pełni warunkom określonym tym przepisem. Stwierdzić również należy, że Sąd wskazując na wadliwość przeprowadzonego postępowania w zakresie w jakim nie dokonano analizy wielkości gospodarstw na terenie Gminy, wyjaśnił wyczerpująco rodzaj uchybienia wskazując na sposób jego uniknięcia w postępowaniu prowadzonym przez organ ponownie.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 204 pkt 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło