II SA/Gd 763/14
WyrokWSA w Gdańsku2015-02-04
Skład orzekający: Jolanta Górska, Janina Guść, Dorota Jadwiszczok
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może zgłosić sprzeciw w sprawie zawiadomienia o zakończeniu budowy, jeśli zakwalifikuje obiekt budowlany do innej kategorii niż ta określona w ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego nie jest uprawniony do samodzielnego ustalania kategorii obiektu budowlanego w postępowaniu dotyczącym zgłoszenia zakończenia budowy, jeśli kategoria ta została już określona w ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Określenie kategorii obiektu w pozwoleniu na budowę jest elementem merytorycznym tej decyzji i jest wiążące zarówno dla inwestora, jak i dla organów nadzoru budowlanego. Zgłoszenie sprzeciwu w oparciu o odmienną kwalifikację obiektu narusza zasady praworządności, zaufania obywateli do organów państwa oraz trwałości ostatecznych orzeczeń administracyjnych.Stan faktyczny
Inwestor M. D. uzyskał pozwolenie na rozbudowę i przebudowę lokalu mieszkalnego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) zakwestionował kategorię obiektu, sugerując konieczność uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Po zakończeniu budowy PINB zgłosił sprzeciw wobec zawiadomienia o zakończeniu budowy, uznając obiekt za wymagający pozwolenia na użytkowanie. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) utrzymał sprzeciw w mocy. Inwestor zaskarżył decyzję WINB, argumentując, że kategoria obiektu została ustalona w pozwoleniu na budowę i nie może być zmieniana przez organy nadzoru budowlanego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Małgorzata Kuba po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 4 lutego 2015 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zakończenia budowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu z dnia 12 września 2014 r. nr [...], 2. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego M. D. kwotę 997 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z 20 października 2014 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 12 września 2014 r., zgłaszającą sprzeciw w sprawie zawiadomienia o zakończeniu rozbudowy i przebudowy lokalu mieszkalnego nr 1, należącego do inwestora M. D., zlokalizowanego przy ul. B. w S., (obiekt kategorii XIII).
Przedstawiając stan faktyczny organ odwoławczy wskazał, że Prezydent Miasta decyzją z 23 sierpnia 2013 r. udzielił M. D. pozwolenia na wykonanie robót budowlanych polegających na rozbudowie i przebudowie lokalu mieszkalnego w S., przy ul. B. (dz.[...],km 23).
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego pismem z 18 września 2013 r. zwrócił się do organu architektoniczno-budowlanego o rozważenie zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę w zakresie nadania kategorii przedmiotowemu obiektowi ze względu na przyrost kubatury rozbudowanego obiektu i, w związku z tym, nałożenie na inwestora obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie. W odpowiedzi organ architektoniczno-budowlany wskazał, że nie ma takiej możliwości, gdyż decyzja o pozwoleniu na budowę stała się ostateczna 13 września 2013 r..
Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego pismem z 18 października 2013 r. zawiadomił inwestora o konieczności uzyskania pozwolenia na użytkowania przedmiotowej inwestycji informując, że do czasu uzyskania takiego pozwolenia nadbudowana cześć budynku nie może być użytkowana.
Inwestor w dniu 8 września 2014 r. złożył w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego zawiadomienie o zakończeniu budowy. Organ ten decyzją z 12 września 2014 r. zgłosił sprzeciw w sprawie zawiadomienia o zakończeniu rozbudowy i przebudowy lokalu mieszkalnego nr 1 zlokalizowanego przy ul. B. w S. wskazując, że obiekt ten należy zakwalifikować do kategorii XII, która wymaga pozwolenia na użytkowanie.
W odwołaniu inwestor podniósł, że skala i rozmiar prac budowlanych nie kwalifikuje obiektu do uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, a przypisanie mu kategorii dokonanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego spowoduje dla inwestora szereg uciążliwości, w tym konieczność złożenia nowego oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpoznając odwołanie wskazał, że przepisy prawa budowlanego mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie pozostawiają organowi administracji uznaniowego podejścia do każdego przypadku (wyrok WSA w Białymstoku z 21 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Bk 241/11). Zatem, jeśli z przepisów Prawa budowlanego wynika obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie, to nawet jeśli w decyzji o pozwoleniu na budowę znajduje się informacja o zawiadomieniu o zakończeniu budowy inwestor ma obowiązek złożyć stosowny wniosek. Przypisanie budynkowi kategorii obiektu w pozwoleniu na budowę nie ma bowiem charakter konstytutywnego, a wyłącznie informacyjny co oznacza, że organ nadzoru budowlanego nie jest związany przypisaną kategorią i skutkami z tego wynikającymi. Obowiązki inwestora związane z przystąpieniem do użytkowania należy wywodzić wprost z przepisów art. 54 i art. 55 w związku z art. 3 pkt. 6 ustawy Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1409). Kwestie przystąpienia do użytkowania stanowią bowiem osobne postępowaniem administracyjne, prowadzone przez organ nadzoru budowlanego.
W przekonaniu WINB przedmiotowa inwestycja, w rozumieniu przepisu art. 3 pkt.6 Prawa budowlanego jest budową na wykonanie której wymagane jest pozwolenie na budowę. Na podstawie załącznika do obowiązującego Prawa budowlanego powinna zostać kwalifikowana jako kategoria XIII (pozostałe budynki mieszkalne) wymagająca, przed przystąpieniem do użytkowania, ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie na podstawie art.55 pkt 1 tej ustawy.
Organ wskazał także, że inwestor był od października 2013 r. informowany przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, że przypisanie przedmiotowemu obiektowi kategorii XIII niesie za sobą konieczność uzyskania pozwolenia na użytkowanie w trybie art. 55 ustawy Prawo budowlane. Zatem złożenie przez M. D. w dniu 8 września 2014 r. zawiadomienia o zakończeniu budowy musiało skutkować wniesieniem sprzeciwu przez organ pierwszej instancji.
Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska M. D., że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów art. 8 k.p.a. mówiącego, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Przeciwnie organ I instancji, działając zgodnie z art.7 k.p.a., stojąc na straży praworządności, podjął wszelkie czynności niezbędne do załatwienia sprawy, mając na względzie słuszny interes strony. Kończąc zamierzenie inwestycyjne określone w pozwoleniu na budowę inwestor winien natomiast złożyć wraz z wnioskiem o pozwolenie na użytkowanie dokumenty określone w art. 57 ustawy Prawo budowlane.
Skargę na powyższą decyzję wniósł M. D. zarzucając:
naruszenie prawa materialnego, tj. art. 32 ust. 6 ustawy Prawo budowlane poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że określenie kategorii obiektu budowlanego nie stanowi elementu rozstrzygnięcia w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę, a co za tym idzie, że ustalenie kategorii obiektu przez organy administracji architektoniczno-budowlanej nie jest w żaden sposób wiążące dla organów nadzoru budowlanego;
naruszenie zasady zaufania obywateli do organów państwa, wyrażonej w art. 8 k.p.a., poprzez nałożenie na skarżącego obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie już po zakończeniu czynności objętych pozwoleniem na budowę pomimo tego, że w ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę obiekt nie został zaliczony do kategorii objętej obowiązkiem uzyskania takiego pozwolenia;
naruszenie zasady trwałości ostatecznych orzeczeń administracyjnych, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a., poprzez przyjęcie, że organy nadzoru budowlanego mogą dokonywać zmiany ostatecznej decyzji w zakresie ustalenia kategorii obiektów budowlanych objętych pozwoleniem na budowę, jak również naruszenie wyłącznej kompetencji Prezydenta Miasta do orzekania w tym zakresie.
Skarżący wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie rozstrzygnięć i zasądzenie kosztów postępowania wedle norm przepisanych. Podniósł, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, skoro decyzja udzielająca pozwolenia na budowę jest prawomocna, to jej konsekwencją jest określona w jej treści kwalifikacja obiektu do danej kategorii, w konsekwencji bez uprzedniego wzruszenia decyzji o pozwoleniu na budowę nie mogą odnieść skutku zarzuty dotyczące wadliwej kwalifikacji obiektu budowlanego (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2012 r. II OSK 632/11, z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. II OSK 2205/2012, z dnia 3 lipca 2012 r. II OSK 632/11).
Pogląd taki zaprezentowany został także w komentarzu do art. 55 ustawy Prawo budowlane (Prawo budowlane. Komentarz pod red. A. Glinieckiego, publ. LexisNexis 2012): "Określenie kategorii obiektu budowlanego, o której mowa w art. 55 pkt 1, następuje w pozwoleniu na budowę. Wynika to ze wzoru decyzji o pozwoleniu na budowę, ustalonego rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 23 czerwca 2003 r. w sprawie wzorów: wniosku o pozwolenie na budowę, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i decyzji o pozwoleniu na budowę (Dz.U. Nr 120, poz. 1127 ze zm.). Wyklucza to dowolność przy określeniu obowiązków inwestora związanych ze sposobem zakończenia procesu budowlanego. Inwestor już od początku realizacji inwestycji wie, w jaki sposób będzie obowiązany ją zakończyć."
W świetle przywołanego stanowiska orzecznictwa i doktryny skarżący zarzucił, że wydana w niniejszej sprawie decyzja Prezydenta Miasta z 23 sierpnia 2013 r. o pozwoleniu na budowę nie obejmuje przedmiotowego obiektu budowlanego kategoryzacją kwalifikującą go do uzyskania pozwolenia na użytkowanie, a zatem inwestor po zakończeniu budowy powinien dokonać jedynie zawiadomienia właściwego organu nadzoru budowlanego.
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. podkreślił skarżący, że w państwie prawa respektującym zasadę praworządności istnieje konieczność zabezpieczenia stabilności i pewności procesu inwestycyjnego. Oznacza to, że interpretacja norm regulujących proces inwestycyjno-budowlany powinna uwzględniać konieczność zapewnienia jego koherencji i niesprzeczności. Nie do pogodzenia z zasadą praworządności jest zatem nakładanie dolegliwej sankcji administracyjnej w sytuacji, gdy inwestor nie miał możności przewidzenia zaistnienia takiej konsekwencji na podstawie aktu administracyjnego konkretyzującego uprawnienia i obowiązki. Inwestor, dysponując ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę, której element stanowi określenie kategorii obiektu i informacja o obowiązkach i warunkach, wynikających z art. 54 lub art. 55 ustawy Prawo budowlane, musi mieć możność przewidzenia skutków naruszenia tych regulacji prawnych. Legitymując się decyzją o pozwoleniu na budowę, co do zasady mającą charakter konstytutywny, której element merytoryczny i obligatoryjny stanowi określenie kategorii obiektu, inwestor ma możliwość przewidzenia konsekwencji naruszenia normy sankcjonowanej, a zatem ma możliwość podjęcia decyzji adekwatnej w świetle norm Prawa budowlanego (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 16 grudnia 2010 r., II SA/Wr 556/10 oraz ponownie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. II OSK 2205/12).
W przekonaniu skarżącego treść decyzji o pozwoleniu na budowę wyklucza dowolność przy określeniu obowiązków inwestora związanych ze sposobem zakończenia procesu budowlanego. W związku z tym zarówno decyzja zgłaszająca sprzeciw, jak i utrzymująca ją decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zostały wydane z naruszeniem prawa.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012r., poz. 270 - oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a.
W przedmiotowej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie wobec skuteczności podniesionych w niej zarzutów.
Kontroli Sądu poddana została decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydana w oparciu o art. 104 k.p.a., art. 54, art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 81 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego zgłaszająca sprzeciw na zawiadomienie M. D. o zakończeniu rozbudowy i przebudowy lokalu mieszkalnego nr 1 zlokalizowanego w przy ul. B. w S. oraz utrzymująca sprzeciw w mocy decyzja organu odwoławczego.
Zgodnie z art. 54 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2013r., poz. 1409 ze zm.), do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie wymagane jest pozwolenie na budowę, można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i 57, po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 21 dni do doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Na podstawie art. 55 przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego należy uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, jeżeli:
1) na wzniesienie obiektu budowlanego jest wymagane pozwolenie na budowę i jest on zaliczony do kategorii V, IX-XVIII, XX, XXII, XXIV, XXVII-XXX, o których mowa w załączniku do ustawy;
2) zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 49 ust. 5 albo art. 51 ust. 4;
3) przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego ma nastąpić przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych.
Okolicznością bezsporną w sprawie jest, że w pozwoleniu na budowę z dnia 28 sierpnia 2013 r. obiekt, w którym wykonane zostały wskazane w decyzji roboty budowlane, nie został zaliczony do żadnej z wyżej wskazanych kategorii. Z treści decyzji wynika natomiast, że inwestor ma obowiązek zawiadomić organ nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy co najmniej 21 dni przed przystąpieniem do użytkowania.
Natomiast w ocenie organów nadzoru budowlanego przedmiotowy obiekt winien zostać zaliczony do kategorii XIII – pozostałe budynki mieszkalne, i w związku z tym inwestor zobowiązany jest do uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Brak zaliczenia obiektu do określonej kategorii przez organ wydający pozwolenie na budowę nie prowadzi bowiem do sytuacji, że taki stan rzeczy musi zostać zaakceptowany przez organy nadzoru, do których inwestor zgłosił przystąpienie do użytkowania, bowiem organy te mogą zakwalifikować obiekt odmiennie, zaliczając go do kategorii, dla której jest wymagana decyzja o pozwoleniu na użytkowanie.
Wskazać należy, że w przepisie art. 54 Prawa budowlanego ustawodawca nie wskazał wprost przesłanek wydania przez organ administracji decyzji sprzeciwiającej się przystąpieniu do użytkowania obiektu budowlanego. Podstawą wniesienia sprzeciwu może być stwierdzenie przez właściwy organ administracji, że inwestor w sposób istotny odstąpił od projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę lub mimo wezwania nie uzupełnił zawiadomienia o zakończeniu budowy lub też zamierza przystąpić do użytkowania obiektu budowlanego przed wykonaniem wszystkich prac budowlanych (Prawo budowlane. Komentarz pod red. A. Glinieckiego, publ. LexisNexis Warszawa 2014). W przedmiotowej sprawie nie występuje natomiast żadna ze wskazanych wyżej sytuacji, uzasadniających zgłoszenie sprzeciwu.
Uzasadnieniem decyzji jest natomiast odmienna ocena kategorii objętego pozwoleniem na budowę obiektu.
Kwestią zasadniczą dla rozstrzygnięcia sprawy jest zatem odpowiedz na pytanie, czy odmienny pogląd organu nadzoru budowlanego co do kategorii obiektu, inny niż wyrażony w ostatecznym pozwoleniu na budowę będącym podstawą wykonanych prac może stanowić podstawę do wyrażenia sprzeciwu co do zamiaru przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego.
W tym zakresie Sąd przychyla się do stanowiska zaprezentowanego w skardze i podziela pogląd prezentowany w przytoczonym orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że organ nadzoru budowlanego oceniając zgłoszenie o przystąpieniu do użytkowania związany jest treścią prawomocnej decyzji o pozwoleniu na budowę w zakresie określonej w niej kategorii obiektu wynikającej z jej przeznaczenia, co też oznacza, że nie jest on uprawniony do kreowania własnych ocen w tym zakresie. Określenie bowiem kategorii obiektu budowlanego stanowi element merytoryczny decyzji o pozwoleniu na budowę. Podkreślenia wymaga, że obowiązek zamieszczania przez organy administracji budowlanej kategorii obiektu w decyzji o pozwoleniu na budowę wynika z treści rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2003 r. w sprawie wzorów: wniosku o pozwolenie na budowę, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i decyzji o pozwoleniu na budowę (Dz. U. Nr 120 poz. 1127), które wydane zostało na podstawie art. 32 ust. 5 ustawy Prawo budowlane. W załączniku nr 3 do ww. aktu wykonawczego określony został wzór decyzji o pozwoleniu na budowę ze wskazaniem na poszczególne wymagane prawem elementy takiej decyzji. Wśród tychże elementów ustawodawca wskazał także określenie kategorii obiektu, którego dotyczy pozwolenie na budowę. (por. wyrok NSA z 13 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2205/12, wyrok NSA z 3 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 632/11, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 3 września 2009 r., sygn. akt IISA/Bd 478/09; wyrok WSA w Łodzi z dnia 22 stycznia 2008 r., sygn. akt IISA/Łd 868/07; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt IISA/Go 648/10).
Słusznie wywodzi skarżący, że ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę, stanowiąca akt legitymujący inwestora do rozpoczęcia robót budowlanych, ma wpływ na późniejsze jego prawa i obowiązki w procesie inwestycyjnym. Do kreowania praw i obowiązków inwestora należy odnosić także zasady konstytucyjne, w szczególności zasadę praworządności wyrażoną w art. 7 Konstytucji (por. W.Wróbel, A. Zoll; Polskie Prawo karne. Część ogólna. Kraków 2010 r., s. 29-30). Naruszeniem wskazanej zasady byłoby takie postępowanie - kończące się określeniem następstw zastosowanej normy prawnej - które wprowadzałoby stan niepewności co do jej mocy wiążącej. Bezsprzecznym jest, że normy prawa budowlanego, ze względu na wielość postępowań jakie regulują, winny być tak interpretowane aby system tegoż prawa był spójny i co ważniejsze, pozbawiony sprzeczności. Jest to o tyle istotne, że niejednokrotnie przepisy te, ze względu na normowaną problematykę, są względem siebie niejako zależne. Ustalenie zatem w decyzji o pozwoleniu na budowę kategorii obiektu winno wiązać także w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie. Nie do pogodzenia z zasadą praworządności byłoby nakładanie dodatkowego obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie w sytuacji, gdy inwestor nie miałby możności przewidzenia tej konsekwencji. Legitymując się natomiast decyzją o pozwoleniu na budowę, której element merytoryczny i obligatoryjny w świetle wskazanego wzoru stanowi określenie kategorii obiektu inwestor ma możność przewidzenia konsekwencji naruszenia normy sankcjonowanej, a zatem ma możliwość podjęcia decyzji odnośnie zastosowania odpowiednich norm prawnobudowlanych.
Zaskarżone decyzje, w których Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego i Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przyjęły, że w toku prowadzonego postępowania organy nie są związane decyzją o pozwoleniu na budowę wydane zostały nie tylko z naruszeniem zasady praworządności wyrażonej tak w art. 7 Konstytucji jak i w art. 6 k.p.a., ale również z uchybieniem art. 8 k.p.a. obligującym organ do prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli oraz uchybieniem art. 9 k.p.a. stanowiącym, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Wyjaśnić przy tym należy, że określenie w decyzji o pozwoleniu na budowę kategorii obiektu oraz obowiązku zawiadomienia organu o zakończeniu budowy stanowiło wypełnienie przez organ ciążącego na nim obowiązku poinformowania inwestora co do tych okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków. Określenie w tymże akcie wskazanych elementów było i jest wiążące tak dla stron jak i organu, co też oznacza, że determinuje dalsze prowadzenie procesu inwestycyjnego. Brak jest zatem podstaw dla przyjęcia poglądu o możności arbitralnej zmiany kategorii obiektu dla celów oceny sposobu zakończenia procesu budowlanego, czy wystarczy samo zgłoszenie przystąpienia do użytkowania czy konieczna jest decyzja w tym zakresie.
Z analizy orzecznictwa wynika jednak, że w jednostkowych przypadkach za prawidłowe zostało uznane odmienne niż w decyzji o pozwoleniu na budowę zakwalifikowanie obiektu budowlanego do określonej kategorii (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 725/12). Jednakże pogląd ten, którego co do zasady nie podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, usprawiedliwiony był we wskazanym rozstrzygnięciu okolicznościami sprawy, w której rodzaj obiektu i jego parametry w sposób oczywisty nie przystawały do przypisanej mu w pozwoleniu na budowę kategorii. Natomiast w przedmiotowej sprawie pozwolenie na budowę dotyczyło robót o niewielkim zakresie, w wyniku których nieznacznemu powiększeniu uległ łącznik pełniący funkcję korytarza, zatem za prawidłowe należało uznać zakończenie tych robót poprzez zgłoszenie zamiaru użytkowania.
Wobec powyższego uznać należy, że wskazana w decyzji o sprzeciwie kategoria obiektu budowlanego została określona bez podstawy prawnej, co oznacza, że niniejsze rozstrzygnięcie zostało podjęte z naruszeniem prawa materialnego, a zatem zasadnym było jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Konkludując, uznać należy, iż w niniejszej sprawie doszło tak do naruszenia przepisów postępowania, a zwłaszcza art. 6, 7, 8 i 9 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i przepisów prawa materialnego, a dokładniej art. 54 i art. 55 Prawa budowlanego, co uprawnia Sąd do wyeliminowania kwestionowanego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Mając więc na uwadze powyższe okoliczności i kierując się dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w pkt. I sentencji. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt. II uzasadnione jest postanowieniami art. 200 i art. 205 powyższej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło