I FSK 1334/15

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-08-25

Skład orzekający: Ryszard Pęk, Krystyna Chustecka, Maja Chodacka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy gminny zakład budżetowy posiada odrębną podmiotowość podatkową na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług, a w konsekwencji, czy gmina może odliczyć podatek naliczony od wydatków inwestycyjnych związanych z infrastrukturą przekazaną nieodpłatnie zakładowi?
Ratio decidendi
Gminny zakład budżetowy nie posiada odrębnej podmiotowości podatkowej na gruncie ustawy o VAT i nie jest odrębnym podatnikiem od gminy, która go utworzyła. W związku z tym gmina nie może odliczyć podatku naliczonego od wydatków inwestycyjnych związanych z infrastrukturą, która jest wykorzystywana przez zakład do świadczenia opodatkowanych usług, ponieważ prawo do odliczenia przysługuje wyłącznie podatnikowi w związku z wykonywaniem czynności opodatkowanych.
Stan faktyczny
Gmina W. zwróciła się o interpretację indywidualną w sprawie podatku VAT, pytając o prawo do odliczenia VAT naliczonego od wydatków inwestycyjnych na infrastrukturę wodociągową, która została nieodpłatnie udostępniona jej zakładowi budżetowemu. Zakład ten świadczy odpłatne usługi dostarczania wody i jest zarejestrowany jako czynny podatnik VAT. Minister Finansów odmówił gminie prawa do odliczenia VAT naliczonego, uznając, że zakład budżetowy jest odrębnym podatnikiem VAT, a gmina nie ponosi ryzyka gospodarczego związanego z działalnością zakładu. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę gminy, uznając się za związany przedstawionym przez gminę stanem faktycznym, w tym jej stanowiskiem o odrębności podatkowej zakładu.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w całości oraz uchylono zaskarżoną interpretację indywidualną Ministra Finansów. Zasądzono od Szefa Krajowej Administracji Skarbowej na rzecz Gminy W. kwotę 820 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania za obie instancje.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk (sprawozdawca), Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędzia WSA (del.) Maja Chodacka, Protokolant Marek Kleszczyński, po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Gminy W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 72/15 w sprawie ze skargi Gminy W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów (obecnie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej) z dnia 30 września 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 30 września 2014 r., nr [...], 3) zasądza od Szefa Krajowej Administracji Skarbowej na rzecz Gminy W. kwotę 820 (słownie: osiemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania za obie instancje. 1. Wyrok sądu I instancji. 1.1. Wyrokiem z 25 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 72/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę Gminy W. (dalej zwana "Gminą") na interpretację indywidualną Ministra Finansów z 30 września 2014 r., nr [...] w przedmiocie zastosowania przepisów prawa podatkowego. 2. Wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego. 2.1. We wniosku o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług Gmina, opisując stan faktyczny wskazała, że jest podatnikiem podatku od towarów i usług zarejestrowanym, jako podatnik VAT czynny i w związku z tym składa do właściwego urzędu skarbowego miesięczne deklaracje VAT. Ponadto wyposażona jest w osobowość prawną i zadania własne wykonuje samodzielnie lub poprzez powołane gminne jednostki organizacyjne. Gmina podała, że w jej strukturze funkcjonuje, nieposiadający osobowości prawnej zakład budżetowy – Zakład Gospodarki Komunalnej (dalej zwany "Zakład"), poprzez który wykonuje zadania własne o charakterze użyteczności publicznej polegające na zaspokajaniu zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Zakład, jak wyjaśniła, pokrywa koszty swojej działalności z przychodów własnych, uzyskiwanych z tytułu realizacji tych zadań, w tym w szczególności z pobieranych opłat za dostarczoną wodę i odprowadzone ścieki. Podkreśliła, że Zakład posiada odrębny rachunek bankowy oraz ma obowiązek prowadzenia własnej księgowości. Podstawą gospodarki finansowej Zakładu jest roczny plan finansowy, obejmujący przychody i wydatki stanowiące koszty działalności oraz stan środków obrotowych i rozliczeń z budżetem Gminy. Plan ten podlega zatwierdzeniu przez Gminę, która sprawuje nadzór nad działalnością dyrektora Zakładu i kontroluje prawidłowość podejmowanych przez Zakład decyzji w zakresie mającym wpływ na zlecone Zakładowi do realizacji zadania. Gmina zaznaczyła też, że Zakład jest podmiotem zarejestrowanym na potrzeby podatku od towarów i usług i wystawia faktury VAT, na których widnieje, jako sprzedawca, a transakcje ujmuje w ewidencji sprzedaży i wykazuje w składanych deklaracjach VAT. W dalszej części wniosku Gmina wskazała, że w latach 2010-2011 realizowała w ramach zadań własnych inwestycję polegającą na budowie obiektów infrastruktury wodociągowej, w ramach projektu pn. [...]. Powstała w efekcie inwestycji infrastruktura wodociągowa na podstawie protokołów przekazania, w styczniu 2012 r. nieodpłatnie została udostępniona do korzystania Zakładowi na potrzeby realizacji zadań w zakresie świadczenia odpłatnych usług zbiorowego dostarczania wody. Infrastruktura, jak zaznaczyła Gmina, jest w całości wykorzystywana przez Zakład do świadczenia odpłatnych usług w zakresie zbiorowego dostarczania wody (tj. czynności opodatkowanych VAT). 2.4. W związku z przedstawionym wyżej zdarzeniem przyszłym Gmina zadała trzy pytania: 1. Czy z tytułu wykonywanych w ramach realizacji zadań własnych Gminy przez Zakład odpłatnych czynności w zakresie zbiorowego dostarczania wody, Gmina zobowiązana była/jest dokonywać rozliczeń VAT należnego w swoich deklaracjach VAT, 2. Czy Gminie przysługuje prawo do odliczenia VAT naliczonego od poniesionych przez nią wydatków inwestycyjnych związanych z budową infrastruktury wodociągowej wykorzystywanej przez Zakład do wykonywania w ramach realizacji zadań własnych Gminy czynności w zakresie zbiorowego dostarczania wody na terenie Gminy, 3. Czy odliczenia powyższych kwot podatku naliczonego Gmina powinna dokonać w oparciu o zasady przewidziane w art. 86 ust. 10 i 13 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 ze zm., dalej zwana: "ustawa o VAT"), tj. zasadniczo w rozliczeniu za okres (miesiąc), w którym Gmina otrzymała faktury od wykonawcy robót (dostawcy towarów lub usług), co w zakresie wydatków przeszłych będzie prowadziło do korekty stosownych deklaracji VAT złożonych przez Gminę? 2.5. W stanowisku własnym, Gmina przyjęła odpowiednio: 1. Gmina, nie była i nie jest zobowiązana dokonywać rozliczeń należnego podatku od towarów i usług w swoich deklaracjach VAT z tytułu wykonywanych w ramach realizacji jej zadań własnych przez Zakład odpłatnych czynności w zakresie zbiorowego dostarczania wody. 2. Gminie przysługuje prawo do odliczenia VAT naliczonego od poniesionych przez nią wydatków inwestycyjnych związanych z budową infrastruktury wodociągowej wykorzystywanej przez Zakład do wykonywania w ramach realizacji jej zadań własnych tj. w zakresie zbiorowego dostarczania wody na terenie gminy. 3. Odliczenia kwot podatku naliczonego Gmina powinna dokonać w oparciu o zasady przewidziane w art. 86 ust. 10 i 13 ustawy o VAT, tj. zasadniczo w rozliczeniu za okres (miesiąc), w którym otrzymała faktury od wykonawcy robót (dostawcy towarów lub usług), co będzie prowadziło do korekty złożonych przez nią stosownych deklaracji VAT. 3. Interpretacja indywidualna Ministra Finansów. 3.1. W interpretacji indywidualnej z 30 września 2014 r. Minister Finansów przyjął, że prawidłowe było stanowisko Gminy w zakresie braku obowiązku rozliczania przez Gminę podatku należnego z tytułu wykonywanych przez Zakład odpłatnych czynności w zakresie zbiorowego dostarczania wody. Natomiast nie podzielił stanowiska Gminy w zakresie prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących wydatki inwestycyjne związane z budową infrastruktury wodociągowej, wykorzystywanej nieodpłatnie przez Zakład. Przyjęcie, że nie było prawidłowe stanowisko Gminy w zakresie pytania nr 2 skutkowało, jak podkreślił Minister Finansów, bezprzedmiotowością oceny stanowiska dotyczącego sposobu dokonania odliczenia podatku naliczonego (pytanie nr 3). W uzasadnieniu interpretacji Minister Finansów przyjął, że analiza przedstawionego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego oraz treści przywołanych regulacji prawnych prowadziła do wniosku, że z tytułu wykonywanych w ramach realizacji zadań własnych Gminy przez Zakład odpłatnych czynności w zakresie zbiorowego dostarczania wody, Gmina nie była i nie jest zobowiązana do rozliczeń podatku należnego w swoich deklaracjach VAT. Podatnikiem z tytułu czynności wykonywanych przez Zakład jest i będzie zakład budżetowy, który powinien rozliczać swoją działalność podlegającą opodatkowaniu w składanych przez siebie deklaracjach VAT. Jednocześnie Minister Finansów wskazał, że nieodpłatne udostępnienie przez Gminę do korzystania infrastruktury wodociągowej Zakładu, nie stanowi czynności podlegającej opodatkowaniu, gdyż świadczenie to odbywa się w związku z wykonywaniem przez Gminę zadań publicznych. Wobec tego podatek naliczony z faktur VAT dokumentujących zakupy inwestycyjne związane z budową tej infrastruktury pozostaje bez związku z czynnościami implikującymi po stronie Gminy podatek należny. Minister Finansów podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie przekazaną nieodpłatnie przez Gminę infrastrukturę Zakład wykorzystuje do świadczenia odpłatnych usług w zakresie zbiorowego dostarczania wody. Zakład wystawia bowiem faktury, na których widnieje jako sprzedawca, ujmuje je w ewidencji sprzedaży oraz wykazuje w składanych deklaracjach VAT. Powyższe wskazuje, w ocenie Ministra Finansów, że sprzedaży opodatkowanej podatkiem od towarów i usług z tytułu dostarczania wody dokonuje samorządowy zakład budżetowy, będący odrębnym od Gminy podatnikiem. 4. Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. 4.1. Na powyższą interpretację Gmina, po uprzednim bezskutecznym wezwaniu Ministra Finansów do usunięcia naruszenia prawa, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Gmina, wnosząc o uchylenie interpretacji indywidualnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania, zarzuciła naruszenie: - art. 86 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1, 8 ust. 1, 15 ust. 1, 2 i 6 ustawy o VAT oraz art. 2, art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1 pkt 3 i art. 9 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym przez ich niewłaściwą interpretację i uznanie, że w przedmiotowej sprawie Gminie nie przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego od poniesionych przez nią wydatków inwestycyjnych związanych z budową infrastruktury wodociągowej wykorzystywanej przez Zakład do wykonywania, w ramach realizacji zadań własnych Gminy, czynności w zakresie zbiorowego dostarczania wody; – art. 1 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE przez jego błędną interpretację prowadzącą do naruszenia zasady neutralności podatku i obciążenie ciężarem VAT podmiotu, który wykorzystuje nabywane towary i usługi do wykonywania czynności opodatkowanych. – art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., zwana dalej "Ordynacją podatkową"), przez nie odniesienie się w pełni do przedstawionej przez Gminę wykładni art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, prezentowanej przez sądy administracyjne oraz przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, przedstawionej przez Gminę w uzasadnieniu własnego stanowiska w przedmiotowej sprawie; – art. 121 Ordynacji podatkowej, przez działania naruszające zasadę pogłębiania zaufania do organów, ze względu na brak merytorycznej poprawności i staranności działania Dyrektora Izby Skarbowej. 4.2. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. 5. Wyrok i uzasadnienie sądu I instancji. 5.1. W uzasadnieniu wyroku sąd I instancji wskazał, że spór w niniejszej sprawie sprowadzał się do oceny, czy Zakład, który jest jednostką budżetową Gminy, może zostać uznany za odrębny podmiot na gruncie przepisów ustawy o VAT. W związku z powyższym zwrócił uwagę na to, że kwestią tą zajmował się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z 24 czerwca 2013 r., sygn. akt I FPS 1/13. Sąd I instancji, odwołując się do treści art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej, podkreślił, że rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie mogło być oparte na stanie faktycznym przedstawionym we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej. Kluczowe było uznanie odrębności podatkowej w podatku od towarów i usług Zakładu od Gminy i to ustalenie – jak zaznaczył sąd I instancji – było elementem stanu faktycznego, które wiązało zarówno Ministra Finansów wydającego zaskarżoną interpretację, jak i sąd oceniający zgodność z prawem tej interpretacji. Z tego powodu, jak przyjął sąd I instancji, należało odstąpić od rozpoznania sprawy w oparciu o powołaną wyżej składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 czerwca 2013 r. W związku z tym nie były, w ocenie sądu I instancji, uzasadnione zarzuty Gminy w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 86 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1, 8 ust. 1, 15 ust. 1, 2 i 6 ustawy o VAT oraz art. 2, art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1 pkt 3 i art. 9 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, jak i przepisów postępowania tj. art. 121 i art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej. 6. Skarga kasacyjna. 6.1. W skardze kasacyjnej wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik Gminy zaskarżył w całości powyższy wyrok, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. 6.2. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwana dalej: "ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi"), zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.: 6.2.1. art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o inny stan faktyczny/zdarzenie przyszłe niż przedstawiony przez Gminę we wniosku o wydanie Interpretacji; 6.2.2. art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na braku w uzasadnieniu wyroku wszechstronnego i pełnego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz brak oceny wszystkich zarzutów Gminy; 6.2.3. art. 146 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niezastosowanie w okolicznościach wskazujących na konieczność jego zastosowania, a w konsekwencji nieuchylenie interpretacji, podczas gdy została ona wydana z naruszeniem art. 86 ust. 1 oraz ust. 10-13 ustawy o VAT poprzez ich niewłaściwą interpretację; 6.2.4. art. 146 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niezastosowanie w okolicznościach wskazujących na konieczność jego zastosowania, a w konsekwencji nieuchylenie interpretacji, podczas gdy została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, szczególności: - art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez nie odniesieniem się w pełni do przedstawionej przez Gminę w uzasadnieniu własnego stanowiska w przedmiotowej sprawie wykładni art. 86 ust. 1 ustawy o VAT prezentowanej przez sądy administracyjne oraz Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE lub Trybunał) a także - art. 121 Ordynacji podatkowej, poprzez działania naruszające zasadę pogłębiania zaufania do organów, ze względu na brak merytorycznej poprawności i staranności działania Dyrektora Izby Skarbowej; 6.2.5. art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego zastosowanie i oddalenie skargi Gminy w okolicznościach, w których uzasadnionym było uwzględnienie skargi i uchylenie interpretacji, z uwagi na naruszenie przez Dyrektora Izby Skarbowej wskazanych powyżej przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania. 6.3. Ponadto w skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, przez błędną ich wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.: 6.3.1. niewłaściwe zastosowanie (niezastosowanie) art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, a w konsekwencji stwierdzenie, iż Gminie nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących wydatki poniesione na budowę infrastruktury wodociągowej wykorzystywanej przez Zakład do wykonywania, w ramach realizacji zadań własnych Gminy, czynności w zakresie zbiorowego dostarczania wody; 6.3.2. niewłaściwe zastosowanie (niezastosowanie) art. 86 ust. 10-13 ustawy o VAT (w stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2013 r.); 6.3.3. niewłaściwe zastosowanie (niezastosowanie) art. 1 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (dalej: Dyrektywa 112), a w konsekwencji naruszenie zasady neutralności podatku i obciążenie ciężarem VAT podmiotu, który wykorzystuje nabywane towary i usługi do wykonywania czynności opodatkowanych. 6.4. Minister Finansów nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną. 7. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 7.1. Skarga kasacyjna jest zasadna. 7.2. Podstawowe zagadnienie w niniejszej sprawie dotyczyło podmiotowości prawnopodatkowej na gruncie podatku od towarów i usług takich podmiotów jak zakłady budżetowe. Minister Finansów a w ślad za nim sąd I instancji przyjęli, że byli związani stanowiskiem skarżącej Gminy podanym we wniosku wydanie interpretacji, że zakład budżetowy jest odrębnym od Gminy podatnikiem podatku VAT. Stanowisko sądu I instancji we wskazanym wyżej zakresie było błędne. Podkreślić bowiem należy, że przyjęcie przez sąd I instancji, że "zakład budżetowy jest odrębnym od Gminy podatnikiem podatku VAT" stanowiło prawnopodatkową ocenę podanego stanu faktycznego i wobec tego nie było wiążącym elementem tego stanu w rozumieniu art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej interpretacji). Przepis ten stanowił, że składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. O ile przy wydawaniu interpretacji Minister Finansów był związany przedstawionym we wniosku zaistniałym stanem faktycznym albo zdarzeniem przyszłym, to nie wiązało go przedstawione przez Gminę własne stanowisko w sprawie oceny prawnej. Taką, niewiążącą w sprawie oceną prawną (a nie elementem stanu faktycznego), było – jak to już zostało powiedziane – przyjęcie, że "zakład budżetowy jest odrębnym od Gminy podatnikiem podatku VAT". 7.3. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa w tym miejscu, że kwestia podmiotowości prawnopodatkowej na gruncie podatku od towarów i usług gminnego zakładu budżetowego była przedmiotem rozważań zarówno przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie poszerzonym, jak i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Należy tu przede wszystkim wskazać na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 29 września 2015 r., w sprawie C-276/14, Gmina Wrocław przeciwko Ministrowi Finansów a także na uchwałę składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2015 r., I FPS 4/15 (dostępna na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych – CBOiSA). Utrwalonym jest pogląd, że na gruncie ustawy o VAT gminny zakład budżetowy nie ma własnej podmiotowości podatkowej i nie jest odrębnym od jednostki samorządu terytorialnego, która go utworzyła, podatnikiem podatku od towarów i usług. Sprzeczne z tym orzecznictwem stanowiska Ministra Finansów oraz sądu I instancji w omawianym względzie były błędne. W przywołanym wyżej wyroku z 29 września 2015 r. w sprawie Gmina Wrocław, C-276/14, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej podkreślił, że ze względu na to, że jednostki budżetowe wykonują działalność gospodarczą powierzoną im w imieniu i na rachunek gminy oraz nie odpowiadają za szkody spowodowane tą działalnością, gdyż odpowiedzialność tę ponosi wyłącznie gmina, to owe jednostki nie ponoszą ryzyka gospodarczego związanego z tą działalnością, ponieważ nie dysponują własnym majątkiem, nie osiągają własnych dochodów i nie ponoszą kosztów dotyczących takiej działalności. Uzyskane dochody są wpłacane do budżetu gminy, a wydatki są pokrywane bezpośrednio z jego budżetu. W takiej sytuacji nie mogą być one uznane za podatników VAT, gdyż nie spełniają określonego w art. 9 ust. 1 dyrektywy VAT kryterium samodzielności. Gminę i jej jednostki budżetowe należy więc uznać za jednego i tego samego podatnika podatku VAT. 7.4. Jeżeli natomiast chodzi o status podatkowy gminnych zakładów budżetowych na gruncie ustawy o VAT, to wątpliwości dotyczące jego podmiotowości usunęła uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2015 r., I FPS 4/15. W uzasadnieniu tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się do przesłanek samodzielności prowadzenia działalności gospodarczej, wskazanych w wyroku Trybunału Sprawiedliwości w sprawie Gmina Wrocław, C-276/14, wyczerpująco wyjaśnił, że samorządowy zakład budżetowy nie ma osobowości prawnej i działa w imieniu jednostki samorządu terytorialnego, która go utworzyła, realizując zadania własne tej jednostki. Gminny zakład budżetowy nie dysponuje własnym majątkiem, jest to bowiem majątek jednostki samorządu terytorialnego. Nie ponosi także ryzyka z tytułu prowadzonej działalności. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie poszerzonym stwierdził w podsumowaniu, że brak jest podstaw do przyjęcia, że samodzielny zakład budżetowy ma podmiotowość podatkową odrębną od jednostki samorządu terytorialnego, która go utworzyła. 7.5. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą skargę kasacyjną w pełni podziela stanowisko zaprezentowane we wskazanej wyżej uchwale z 26 października 2015 r., I FPS 4/15. Sąd orzekający w sprawie, w której pojawia się zagadnienie prawne rozstrzygnięte już w uchwale, bez zgłoszenia wniosku o podjęcie tak zwanej "uchwały przełamującej", nie może wyrazić innego poglądu niż ten sformułowany w uchwale przez Naczelny Sąd Administracyjny (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2016 r., I OSK 2817/14). Zgodnie bowiem z art. 269 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Stąd też przyjmuje się, że na mocy przepisu art. 269 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowisko zajęte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. 7.6. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że skoro, w świetle powołanego orzecznictwa, przesądzono, że gminne zakłady budżetowe nie są odrębnymi od gminy podatnikami VAT, nietrafność stanowiska wyrażonego w omawianym zakresie w zaskarżonej interpretacji oraz w wyroku sądu I instancji, przesądzała o naruszeniu art. 86 ust. 1 oraz art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o VAT, gdyż przepisy te nie mogą bowiem znaleźć zastosowania w odniesieniu do podmiotów, którym nie można przypisać statusu podatnika VAT. Jeszcze raz należy podkreślić, że gminny zakład budżetowy nie może samodzielnie wykonywać działalności opodatkowanej i właśnie z tego tytułu – a nie odrębności podatkowej – nie może dokonywać odliczenia podatku naliczonego. Zgodnie zaś z art. 15 ust. 1 ustawy o VAT prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje tylko podatnikowi i to w związku z wykonywaniem czynności opodatkowanych. 7.7. Błędne stanowisko wyrażone w zaskarżonej interpretacji oraz w uzasadnieniu wyroku sądu I instancji oddalającego skargę, przesądzało o konieczności uchylenia zaskarżonego wyroku w całości. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, w oparciu o art. 188 oraz art. 146 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, uwzględniając skargę Gminy i uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną. Nie powielając przedstawionych już wyżej rozważań należy podkreślić, że zaprezentowane w tej interpretacji stanowisko nie mogło się ostać, gdyż oparto je na błędnym założeniu, że gminnemu zakładowi budżetowemu można przypisać działanie w charakterze podatnika VAT. 7.8. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Minister Finansów będzie zobowiązany uwzględnić przedstawioną wyżej ocenę prawną, w tym zwłaszcza stanowisko zajęte w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie I FPS 4/15 i w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie Gmina Wrocław, C-276/14. 7.9. O kosztach orzeczono – w odniesieniu do postępowania kasacyjnego – na podstawie art. 203 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w odniesieniu do postępowania przed sądem I instancji, na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na zasądzoną od Szefa Krajowej Administracji Skarbowej na rzecz Gminy kwotę 820 zł za obie instancje składają się: 200 zł uiszczone tytułem wpisu od skargi, 240 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika za udział w postępowaniu przed sądem I instancji, 100 zł tytułem uiszczonej opłaty kancelaryjnej za doręczenie wyroku sądu I instancji wraz z uzasadnieniem, 100 zł uiszczone tytułem wpisu od skargi kasacyjnej oraz 180 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika za udział w postępowaniu kasacyjnym.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło