V SA/Wa 2149/14

WyrokWSA w Warszawie2015-02-09

Skład orzekający: Irena Jakubiec-Kudiura, Izabella Janson, Joanna Zabłocka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zwrocie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych może zostać wydana na podstawie ustaleń kontroli przeprowadzonej z naruszeniem przepisów rozporządzenia w sprawie trybu i sposobu przeprowadzania kontroli?
Ratio decidendi
Ustalenia faktyczne poczynione w toku kontroli przeprowadzonej z naruszeniem przepisów rozporządzenia w sprawie trybu i sposobu przeprowadzania kontroli nie mogą stanowić dowodu w postępowaniu mającym na celu żądanie zwrotu środków. Protokół kontroli nie jest wystarczającym dowodem, jeśli nie jest poparty odpowiednim materiałem dowodowym. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, skutkuje koniecznością uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej uchylającej decyzję Prezesa Zarządu PFRON nakazującą zwrot dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Kontrola wykazała szereg nieprawidłowości, m.in. brak orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, deklarowanie niezgodnego ze stanem faktycznym wymiaru czasu pracy i wynagrodzenia. Organ odwoławczy uznał, że kontrola została przeprowadzona z naruszeniem przepisów rozporządzenia, a ustalenia nie były poparte materiałem dowodowym, co skutkowało uchyleniem decyzji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia. WSA oddalił skargę, uznając rozstrzygnięcie organu odwoławczego za zgodne z prawem.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant st. specjalista - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2015r. sprawy ze skargi K.P. – I. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2014r., nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych; oddala skargę Przedmiotem skargi K.O. – Z [...] I. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] uchylająca decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] grudnia 2013 r.nr [...] w całości i przekazująca sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniach od [...] do [...] października 2010 r., na podstawie art. 26 a ust. 10 i art. 25d ust. 1 ustawy o rehabilitacji Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, zwany dalej: "PFRON" lub "Fundusz",, przeprowadził kontrolę w P.I. K.O. z siedzibą w U. (obecnie K.O. wykonujący działalność gospodarczą pod nazwą O.K.I. , [...] , N. T. ), zwany dalej: stroną w zakresie spełniania przez beneficjenta warunków do otrzymywania miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy od stycznia 2004 r. do sierpnia 2010 r. oraz refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za okresy od stycznia 2008 r. do grudnia 2008 r. Kontrola zakończona została protokołem kontroli doraźnej z dnia [...] grudnia 2010 r. W trakcie kontroli stwierdzono szereg nieprawidłowości w odniesieniu do dokumentacji dotyczącej poszczególnych pracowników, na których strona pobierała z PFRON dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oraz refundację składek na ubezpieczenia społeczne. W toku kontroli stwierdzono: 1) brak orzeczeń o stopniu niepełnosprawności zatrudnionych pracowników, na których pobierano dofinansowanie do wynagrodzeń oraz refundację składek na ubezpieczenia społeczne ze środków PFRON; 2) deklarowanie wymiaru czasu pracy niezgodnego ze stanem faktycznym; 3) deklarowanie kwot wynagrodzenia osiągniętego niezgodnych ze stanem faktycznym; 4) ubieganie się o wypłatę dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, który osiągnął wiek emerytalny przed 2008 r.; 5) ubieganie się o wypłatę dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, który w 2008 r. posiadał ustalone prawo do emerytury. Pismami z dnia 13 lipca 2011 r., 17 sierpnia 2011 r., 14 września 2011 r., 19 października 2011 r., strona zwracała się do Funduszu o umorzenie zobowiązań. W odpowiedzi na pisma organ informował, iż brak jest podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego. Pismem z dnia 10 lutego 2012 r. stronie, w oparciu o przepis art. 10, art. 73 § 1 oraz art. 81 k.p.a. został wyznaczony siedmiodniowy termin na zapoznanie się oraz wypowiedzenie w przedmiocie zebranego materiału dowodowego w związku z toczącym się postępowaniem w sprawie o zwrot środków PFRON wypłaconych stronie tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy od stycznia 2004 r. do sierpnia 2010 r. oraz refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za okresy od stycznia 2008 r. do grudnia 2008 r. W odpowiedzi pismem z dnia 16 lutego 2012 r. strona ponownie zwróciła się z prośbą o umorzenie postępowania.  Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. Prezes Zarządu PFRON nakazał stronie zwrot w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji, środków PFRON nienależnie pobranych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oraz refundacji składek na ubezpieczenia społeczne wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia otrzymania dofinansowania do dnia wpłaty. Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zarządu PFRON w całości i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu, iż organ I instancji nakazał zwrot środków nienależnie pobranych przez stronę tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych przy czym za okres od stycznia 2004 r. do grudnia 2007 r. wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi odpowiednio od 2004-2007 r. do dnia wpłaty. Organ drugiej instancji zaznaczył, że za podstawę do żądania odsetek za kwoty przekazane tytułem dofinansowania za okres od 1 stycznia 2004 r. do 31 grudnia 2007 r. wskazano § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia grudnia 2003 r. w sprawie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Dz. U. 2003, Nr 232, poz. 2330, ze zm.). Organ II instancji uznał, że z powyższego przepisu wynika, iż pracodawca dokonuje zwrotu nienależnie pobranego dofinansowania od dnia ujawnienia nieprawidłowości. Wyjaśnił, iż według jego oceny w okresie od stycznia 2004 r. do grudnia 2007 r. nie było regulacji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty od dnia jej otrzymania, bowiem tak stanowiący, obowiązujący aktualnie art. 49e ustawy o rehabilitacji, wszedł w życie dopiero z dniem 1 stycznia 2009r. Organ odwoławczy stwierdził również, że wprawdzie nie ma daty zapoznania się z protokołem kontroli przez kontrolowanego, to należy zauważyć, że protokół kontroli został sporządzony w dniu [...] grudnia 2010 r. Ponadto organ II instancji podzielił stanowisko beneficjenta, iż o charakterze kontroli nie decyduje subiektywne przekonanie kontrolujących lub nazwa wskazana w protokole, ale spełnianie przesłanek i warunków wskazanych w definicjach poszczególnych rodzajów kontroli, które określa § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie trybu i sposobu przeprowadzania kontroli przez organy upoważnione do kontroli na podstawie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r., Nr 53, poz. 323 ze zm.). Organ II instancji uznał, iż kontroli przeprowadzonej u beneficjenta, nie można określić jako doraźnej lub sprawdzającej, w związku z powyższym ma do niej zastosowanie § 7 wspomnianego rozporządzenia, który mówi, że na co najmniej 7 dni przed rozpoczęciem kontroli okresowej, kompleksowej lub problemowej, organ upoważniony do kontroli zawiadamia na piśmie kierownika podmiotu kontrolowanego o miejscu, zakresie i terminie kontroli. Organ odwoławczy odnosząc się do argumentu strony o naliczaniu odsetek, pomimo iż nie prowadziła spraw kadrowych osobiście, wyjaśnił, że nie można uznać w/w okoliczności jako niezależnych od beneficjenta. Organ drugiej instancji wskazał, iż zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, niezależnie od tego, kto w imieniu zobowiązanego prowadził dokumentację pracowniczo-kadrową i składał wnioski o dofinansowanie i refundację, winę za nieprawidłowe prowadzenie spraw przez osobę trzecią ponosi pracodawca. Organ II instancji zasugerował również przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w sprawie ewentualnego przedawnienia roszczeń Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, zalecając powołanie podstawy prawnej liczenia okresu przedawnienia. Organ I instancji pismem z dnia 17 stycznia 2013 r., wezwał stronę do przedstawienia materiału dowodowego w sprawie postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu środków wypłaconych stronie tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze od marca 2004 r. do kwietnia 2009 r. oraz refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za okresy sprawozdawcze od lipca 2008 r. do grudnia 2008 r. Pismem z dnia 29 marca 2013 r. stronie wyznaczony został termin na zapoznanie się oraz wypowiedzenie w przedmiocie zebranego materiału dowodowego. Pismem z dnia 8 października 2013 r., Fundusz wezwał stronę do przesłania w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma wyciągów bankowych lub innych dokumentów potwierdzających datę wpływu na rachunek bankowy strony kwoty dofinansowania za okresy sprawozdawcze od stycznia 2009 r. do kwietnia 2009 r. W odpowiedzi na wezwanie Funduszu, pismem z dnia 15 października 2013 r. strona przesłała żądane dokumenty. Pismem z dnia 12 listopada 2013 r., wyznaczono stronie siedmiodniowy termin na zapoznanie się oraz wypowiedzenie w przedmiocie zebranego materiału dowodowego w związku z toczącym się postępowaniem. Strona skorzystała z przysługującego jej uprawnienia polegającego na możliwości wypowiedzenia w przedmiocie zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji i w piśmie z dnia 20 listopada 2013 r. wyraziła opinię, że ustalenia stanu sprawy nie odpowiadają stanowi faktycznemu. Ponadto, strona stwierdziła, iż niewłaściwie ustalono kwoty faktycznych wynagrodzeń. Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. znak: [...] Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych nakazał K.O. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą Z [...] I. w B. zwrot środków Funduszu przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za poszczególne miesiące wraz z odsetkami. Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej uchylił powyższą decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy w uzasadnieniu wskazał, iż na podstawie art. 34 ust. 9. ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92) Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określa, w drodze rozporządzenia, tryb i sposób przeprowadzania kontroli przez organy upoważnione do kontroli na podstawie art. 6cust. 2 pkt 1 i 2, art. 25d ust. 1, art. 26a ust. 10, art. 30 ust. 3b i art. 34 ust. 5, uwzględniając potrzebę zapewnienia jednolitej procedury kontroli oraz prawidłowego przebiegu kontroli. Tryb i sposób przeprowadzania kontroli przez organy upoważnione do kontroli na podstawie art. 6 c ust. 2 pkt 1 i 2, art. 25d ust. 1, art. 26a ust. 10, art. 30 ust. 3b i art. 34 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, określa Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie trybu i sposobu przeprowadzania kontroli przez organy upoważnione do kontroli na podstawie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z dnia 28 marca 2008 r.). Zgodnie z §7 w/w rozporządzenia, na co najmniej 7 dni przed rozpoczęciem kontroli, o której mowa w § 2 pkt 1, 2 i 5, organ upoważniony do kontroli zawiadamia na piśmie kierownika podmiotu kontrolowanego o miejscu, zakresie i terminie kontroli. Kontroli przeprowadzonej w przedmiocie ustalenia stanu faktycznego i prawnego w zakresie spełniania przez Przedsiębiorstwo warunków do otrzymania miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń osób pracowników niepełnosprawnych oraz refundacji składek na ubezpieczenia społeczne nie można uznać za kontrolę sprawdzającą czy też doraźną, do których § 7 rozporządzenia nie ma zastosowania, chyba że potrzeba przeprowadzenia kontroli doraźnej wynika z zaistnienia przesłanek określonych w § 2 pkt 4 rozporządzenia. Zgodnie z definicją zawartą w w/w rozporządzeniu celem kontroli doraźnej jest w szczególności zbadanie określonego zagadnienia wynikającego ze skargi, wniosku, informacji pochodzących ze środków komunikacji społecznej. Organ pierwszej instancji zaś nie wykazał, by wystąpiła którakolwiek z powyższych przesłanek, zwłaszcza, że w aktach sprawy brak jest pisma Oddziału, które według organu pierwszej instancji miałoby inicjować przeprowadzenie kontroli. W przedmiotowej sprawie jak podniósł kontrola została przeprowadzona z naruszeniem trybu określonego w sposób szczegółowy w rozporządzeniu w sprawie trybu i sposobu przeprowadzania kontroli. W konsekwencji ustalenia poczynione w toku kontroli przeprowadzonej z naruszeniem prawa nie mogły stanowić dowodu w postępowaniu mającym na celu żądanie zwrotu środków. Jednocześnie zwrócił uwagę, iż protokół kontroli nie jest wystarczającym dowodem w sprawie, natomiast organ pierwszej instancji nie dołączył do akt sprawy kompletu wymienionych w protokole załączników stanowiących integralną część protokołu oraz dowodów, które potwierdzałyby ustalenia tej kontroli. Wskazał, iż zaskarżona decyzja będąca przedmiotem niniejszego postępowania odwoławczego została wydana wyłącznie na podstawie ustaleń zawartych w protokole kontroli, która została przeprowadzona z naruszeniem przepisów w/w rozporządzenia. Ostatecznie ustalenia dokonane przez organ pierwszej instancji, które stanowiły podstawę do żądania zwrotu środków Funduszu nie zostały poparte zgromadzonym materiałem dowodowym. Wobec powyższego, dokonanie ustaleń faktycznych wyłącznie na podstawie informacji zawartych w protokole kontroli uznał za naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Podkreślił, iż organ I instancji ponownie rozpatrując sprawę powinien zastosować się do § 7 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie trybu i sposobu przeprowadzania kontroli przez organy upoważnione do kontroli na podstawie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, a ustalenia kontroli powinny być poparte odpowiednim materiałem dowodowym. K.O. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 66 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w zw. z art. 118 kodeksu cywilnego. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż skarżona decyzja zasługuje na pełną aprobatę jeśli chodzi o jej uzasadnienie. Podniósł, iż organ słusznie zauważył, iż o charakterze kontroli nie decyduje subiektywne przekonanie kontrolujących, czy nazwa wskazana w protokole, ale spełnianie przesłanek i warunków wskazanych w definicjach poszczególnych rodzajów kontroli, zawartych w § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie trybu i sposobu przeprowadzania kontroli przez organy upoważnione do kontroli na podstawie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Wskazał też, iż sprawa dotyczy świadczeń okresowych - miesięcznych dofinansowań do pensji i miesięcznych refundacji. Zgodnie zatem z art. 118 kc termin przedawnienia dla tych roszczeń wynosi trzy lata, licząc od końca każdego miesiąca. W przedmiotowej sprawie termin ten już upłynął. A zatem postępowanie to zdaniem skarżącego winno być przez organ, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, umorzone w całości. Zgodnie bowiem z art. 105 § 1 kpa postępowanie, które stało się bezprzedmiotowe należy umorzyć. W niniejszej sprawie bezprzedmiotowość polega na przedawnieniu zobowiązania. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja organu odwoławczego, uchylająca - na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. - decyzję organu I instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji z uwagi na kontrolę przeprowadzoną z naruszeniem trybu określonego w sposób szczegółowy w rozporządzeniu w sprawie trybu i sposobu przeprowadzania kontroli. W konsekwencji, ustalenia poczynione w toku kontroli przeprowadzonej z naruszeniem prawa nie mogły stanowić dowodu w postępowaniu mającym na celu żądanie zwrotu środków. Zaskarżona decyzja PFRON została wydana wyłącznie na podstawie ustaleń zawartych w protokole kontroli. Ponadto ustalenia dokonane przez organ pierwszej instancji, które stanowiły podstawę do żądania zwrotu środków Funduszu nie zostały poparte zgromadzonym materiałem dowodowym. Wobec powyższego, dokonanie ustaleń faktycznych wyłącznie na podstawie informacji zawartych w protokole kontroli uznać należało za naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Jak wynika z treści art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Jak zgodnie wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, użyte w art. 138 § 2 k.p.a. określenie konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie jest określeniem wymagającym każdorazowo interpretacji na tle okoliczności faktycznych sprawy. W szczególności można stwierdzić, że nawiązuje ono do pojęcia nieprzeprowadzenia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co - zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego - uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy. Zakwestionowana w sprawie niniejszej decyzja jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygania spraw w postępowaniu odwoławczym. Z tego też względu, jak zgodnie przyjmuje się w orzecznictwie, niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca cyt. przepisu. Użycie trybu określonego w art. 138 § 2 k.p.a. jest dopuszczalne wyłącznie w sytuacji, gdy organ odwoławczy przekonująco i w sposób wyczerpujący uzasadni istnienie przesłanek określonych w tym przepisie. Wymaga podkreślenia, że u podstaw powstania regulacji art. 138 § 2 k.p.a. legła obawa, że organ odwoławczy, który z istoty rzeczy nie przeprowadza własnego, odrębnego postępowania dowodowego, za to może wyciągać z zebranego przez organ I instancji materiału, zupełnie inne wnioski niż organ I instancji - zastępowałby w praktyce ten organ, pozbawiając stronę prawa podważania tych ustaleń w drodze zwyczajnego środka prawnego (tak W. Chróścielewski "Zmiany w zakresie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które weszły w życie w 2011 r.", opubl. ZNSA rok VII nr 4 (37)/2011, str. 19). W uzasadnieniu projektu nowelizacji przepisu art. 138 § 2 k.p.a. wskazano m.in., że zmierza on do większego skrępowania organu odwoławczego w podejmowaniu decyzji kasacyjnej, zawężając możliwość podjęcia decyzji kasacyjnej w stopniu maksymalnym. Orzekając na podstawie pow. przepisu organ odwoławczy nie rozstrzyga o meritum sprawy, ani nie przeprowadza też merytorycznej kontroli decyzji wydanej przez organ I instancji. Wydając decyzję kasacyjną organ wskazuje właśnie na konieczność przeprowadzenia w określonym zakresie lub w całości postępowania wyjaśniającego, celem poczynienia ustaleń niezbędnych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. W tej sytuacji organ odwoławczy nie może wypowiadać się także o ewentualnym naruszeniu prawa materialnego lub interesu prawnego strony skarżącej. Oznacza to, że decyzja kasacyjna ma charakter procesowy, gdyż podstawą jej podjęcia jest wyłącznie naruszenie przepisów postępowania. W niniejszej sprawie Minister Pracy i Polityki Społecznej prawidłowo uznał, iż tryb i sposób przeprowadzenia kontroli przez organy upoważnione do kontroli na podstawie art. 6c ust. 2 pkt 1 i 2, art. 25d ust. 1, art. 26a ust. 10, art. 30 ust. 3b i art. 34 ust. 5, ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, określa rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie trybu i sposobu przeprowadzania kontroli przez organy upoważnione do kontroli na podstawie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych Zgodnie z § 7 w/w rozporządzenia, na co najmniej 7 dni przed rozpoczęciem kontroli, o której mowa w § 2 pkt 1, 2 i 5, organ upoważniony do kontroli zawiadamia na piśmie kierownika podmiotu kontrolowanego o miejscu, zakresie i terminie kontroli. W piśmie z dnia 28 stycznia 2014 r. przekazującym odwołanie strony PFRON wskazał, że kierownik podmiotu kontrolowanego nie został zawiadomiony o miejscu, zakresie i terminie kontroli, ponieważ upoważnienie dotyczy przeprowadzenia kontroli doraźnej. Organ odwoławczy wskazał, iż kontroli przeprowadzonej w przedmiocie ustalenia stanu faktycznego i prawnego w zakresie spełniania przez Przedsiębiorstwo warunków do otrzymania miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń osób pracowników niepełnosprawnych oraz refundacji składek na ubezpieczenia społeczne nie można uznać za kontrolę sprawdzającą czy też doraźną, do których § 7 rozporządzenia nie ma zastosowania, chyba że potrzeba przeprowadzenia kontroli doraźnej wynika z zaistnienia przesłanek określonych w § 2 pkt 4 rozporządzenia. Zgodnie z definicją zawartą w w/w rozporządzeniu celem kontroli doraźnej jest w szczególności zbadanie określonego zagadnienia wynikającego ze skargi, wniosku, informacji pochodzących ze środków komunikacji społecznej. Zasadnie organ odwoławczy wskazał, iż organ pierwszej instancji nie wykazał, by wystąpiła którakolwiek z powyższych przesłanek. W aktach sprawy brak jest też pisma Oddziału, które według organu pierwszej instancji miałoby inicjować przeprowadzenie kontroli. Kontrola zatem została przeprowadzona z naruszeniem trybu określonego w sposób szczegółowy w rozporządzeniu w sprawie trybu i sposobu przeprowadzania kontroli. W konsekwencji jak zasadnie wskazał to organ II instancji ustalenia poczynione w toku kontroli przeprowadzonej z naruszeniem prawa nie mogły stanowić dowodu w postępowaniu mającym na celu żądanie zwrotu środków. Protokół kontroli nie jest też wystarczającym dowodem w sprawie, brak jest też kompletu wymienionych w protokole załączników stanowiących integralną część protokołu oraz dowodów, które potwierdzałyby ustalenia tej kontroli. Skoro zaskarżona decyzja została wydana wyłącznie na podstawie ustaleń zawartych w protokole kontroli, która została przeprowadzona z naruszeniem przepisów w/w rozporządzenia, a ostatecznie ustalenia dokonane przez organ pierwszej instancji, które stanowiły podstawę do żądania zwrotu środków Funduszu nie zostały poparte zgromadzonym materiałem dowodowym, to dokonanie ustaleń faktycznych wyłącznie na podstawie informacji zawartych w protokole kontroli uznać należy za naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy uznał, iż organ I instancji ponownie rozpatrując sprawę powinien zastosować się do treści § 7 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie trybu i sposobu przeprowadzania kontroli przez organy upoważnione do kontroli na podstawie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, a ustalenia kontroli powinny być poparte odpowiednim materiałem dowodowym. W konsekwencji powyższych okoliczności w ocenie Sądu organ odwoławczy zasadnie uznał, iż koniecznym jest uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi. Tym samym podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło