I SA/Bd 1283/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Urszula Wiśniewska sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Protokolant: po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 lutego 2015 r. sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów egzekucyjnych. oddala skargę Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. prowadził do majątku skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] r. nr [...] oraz z dnia [...] r. nr [...] i [...] obejmujących zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 1998-2000. Jako podstawę obowiązków objętych powyższymi tytułami wykonawczymi wskazano odpowiednio: decyzję z dnia [...] r. oraz decyzję z dnia [...] r. Celem realizacji przedmiotowych należności organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia w ZUS w T. Pismem z dnia 28 lipca 2014 r. skarżąca wystąpiła się do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. o podanie, w jaki sposób rozliczone zostały wpłaty i zajęcia egzekucyjne dokonywane na podstawie powyżej wskazanych decyzji, które na skutek wznowienia postępowania zostały uchylone. Jednocześnie strona wniosła o zwrot ewentualnie pobranych kosztów egzekucyjnych. Rozpoznając powyższe podanie w części dotyczącej kosztów egzekucyjnych, postanowieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny odmówił zwrotu kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł wskazując na brak przesłanek do dokonania ich zwrotu. W złożonym zażaleniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 64c § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") poprzez przyjęcie, że nie doszło do niezgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wskazał, że w toku skierowanej do majątku skarżącej egzekucji naliczono następujące koszty egzekucyjne: do tytułu wykonawczego [...]: opłata manipulacyjna w kwocie [...] zł stanowiąca 1% egzekwowanych należności oraz opłata za zajęcie świadczenia w ZUS w kwocie [...] zł stanowiąca 4% kwoty egzekwowanej należności; do tytułu wykonawczego [...]: opłata manipulacyjna w kwocie [...] zł stanowiąca 1% egzekwowanych należności oraz opłata za zajęcie świadczenia w ZUS w kwocie [...] zł stanowiąca 4 % kwoty egzekwowanej należności; do tytułu wykonawczego [...]: opłata manipulacyjna w kwocie [...] zł stanowiąca 1% egzekwowanych należności oraz opłata za zajęcie świadczenia w ZUS w kwocie [...] zł stanowiąca 4 % kwoty egzekwowanej należności. Koszty te obliczono stosownie do uregulowań zawartych w art. 64 § 6 i art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Jednocześnie organ wyjaśnił, że od Komornika Sądowego, na poczet przedmiotowych należności uzyskano tytułem kosztów egzekucyjnych łącznie kwotę [...] zł. Wobec tego z naliczonych kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie [...] zł nie została zaspokojona kwota [...] zł. Zdaniem organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z sytuacją określoną art. 64c § 3 u.p.e.a., obligującą organ egzekucyjny do zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych. Przystępując do egzekucji administracyjnej organ egzekucyjny dysponował prawidłowo wystawionymi przez wierzyciela tytułami wykonawczymi, które obejmowały należności ustalone ostatecznymi decyzjami podatkowymi. W ocenie organu, istotną przy tym okolicznością jest fakt, że postępowanie egzekucyjne wszczęto w 2004 i 2008 r. Natomiast orzeczenia ustalające zobowiązania podatkowe za lata 1998-2000 uchylone zostały dopiero decyzjami Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r., a postępowania w sprawie umorzono. Ponadto, wyeliminowanie z obrotu prawnego rozstrzygnięć stanowiących podstawę tytułów wykonawczych spowodowane było orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, a nie błędnym działaniem organów podatkowych. W przedmiotowej sprawie zatem wszczęcie i prowadzenie egzekucji zgodne było z obowiązującymi przepisami prawa. Niezgodność z prawem tego postępowania nie została również stwierdzona stosownym wyrokiem Sądu czy orzeczeniem organu administracji publicznej. Przystępując do egzekucji organ egzekucyjny dysponował prawidłowo wystawionymi tytułami wykonawczymi obejmującymi obowiązki podlegające egzekucji administracyjnej, dlatego też, zdaniem organu, nie można wywodzić, że wydanie decyzji na podstawie normy prawnej, która następnie uznana została za niezgodną z ustawą zasadniczą jest tożsame z wadliwością tytułów wykonawczych. W złożonej skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości zarzucając mu naruszenie art. 64c § 3 u.p.e.a poprzez przyjęcie, że nie doszło do niezgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organów, iż podmiot, wobec którego wydano nieprawidłowe decyzje podatkowe, a który nie dał żadnych powodów do ich wydania i egzekucji, zobowiązany jest jednak ponieść koszty egzekucyjne, pomimo faktu, że decyzje te zostały następnie wyeliminowane z obrotu prawnego, przesądzone zostało, iż nie był on faktycznie zobowiązany do uiszczenia wyegzekwowanych kwot, a co więcej, kwoty te zostały mu następnie zwrócone. W ocenie strony, nie można za zgodne z prawem i należne uznawać kosztów egzekucji, w wyniku której dokonano zajęcia środków podlegających następnie zwrotowi wraz z odsetkami. Odniesiono się przy tym do art. 49 ust. 2 i 2a ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, wskazując, że analogicznie w przypadku egzekucji administracyjnej niemożliwym jest obciążanie kosztami egzekucji w przypadku skarżącej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Należy wskazać, że sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Stan faktyczny w sprawie nie był sporny i w istotnych dla rozstrzygnięcia elementach sprowadzał się do ustalenia, że zaskarżonym postanowieniem zostało utrzymane w mocy postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające zwrotu kosztów egzekucyjnych, które powstały w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 1998-2000. W ramach postępowania egzekucyjnego zastosowano środki egzekucyjne, z podjęciem których wiązało się powstanie kosztów egzekucyjnych - zasady obliczania i wysokość tych kosztów nie była w sprawie kwestionowana przez skarżącą. W następstwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r., w sprawie SK 18/09, Dyrektor Izby Skarbowej w B., po wznowieniu postępowania, uchylił decyzje, które stanowiły podstawę prawną tytułów wykonawczych w sprawie. W efekcie powyższego, organ egzekucyjny umorzył prowadzone postępowanie egzekucyjne. W ocenie skarżącej, zaistniały, opisany wyżej stan faktyczny uzasadnia zwrot pobranych kosztów postępowania egzekucyjnego. Podstawy prawnej dla takiego rozstrzygnięcia strona upatruje w art. 64c § 3 u.p.e.a., który w jej ocenie został przez organy niewłaściwie zinterpretowany i błędnie zastosowany w sprawie. Wskazany przepis stanowi, że jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu. Ustawodawca w art. 64c u.p.e.a. w sposób całościowy uregulował zagadnienie rozliczania kosztów egzekucyjnych. Przyjął generalną zasadę odpowiedzialności zobowiązanego za koszty egzekucji (§ 1), co stanowi efekt tego, że wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest skutkiem uchylania się zobowiązanych od wykonania ciążących na nich obowiązków. Zasada ta doznaje ograniczeń (w tym także w przypadkach odpowiedzialności za nie wierzyciela) w regulacjach zawartych w § 2 - § 4b art. 64c u.p.e.a. Zdaniem skarżącej, w stanie faktycznym sprawy zrealizował się stan, w którym egzekucja, której efektem były kwestionowane koszty egzekucyjne, była niezgodna z prawem. W ocenie Sądu orzekającego w sprawie, z twierdzeniem co do bezprawności egzekucji nie można się zgodzić. Nie ma sporu pomiędzy stronami, że w momencie wszczynania postępowania egzekucyjnego było ono zgodne z prawem. Skarżąca nie kwestionuje bowiem, że dobrowolnie nie wykonała obowiązku wynikającego z decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w T., także po otrzymaniu upomnienia, ani nie stawiała organowi egzekucyjnemu zarzutów naruszenia art. 29 u.p.e.a., który ustanawia obowiązek każdorazowego badania dopuszczalności egzekucji przez organ egzekucyjny. Oceny legalności wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wbrew stanowisku skarżącej, nie zmienia późniejsze uchylenie decyzji stanowiących podstawę prawną tytułów wykonawczych będące następstwem postępowania wznowieniowego po zakwestionowaniu przez Trybunał Konstytucyjny konstytucyjności przepisów będących podstawą wymiaru zobowiązania podatkowego. Podkreślić należy, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania prawidłowości obowiązku określonego w decyzji stanowiącego przedmiot egzekucji. Kontrola decyzji wymiarowej realizowana może być we właściwym postępowaniu jurysdykcyjnym, a nie w postępowaniu egzekucyjnym. Organ nie może w takim przypadku ponosić kosztów egzekucyjnych powstałych w wyniku tak przeprowadzonej egzekucji, co miałoby miejsce gdyby zaniechał obciążenia tymi kosztami zobowiązanego. Zadaniem organu orzekającego w przedmiocie kosztów egzekucyjnych jest ustalenie, czy w toku postępowania egzekucyjnego zostało wydane orzeczenie, które skutkuje wyłączeniem odpowiedzialności zobowiązanego za koszty egzekucyjne, wskazujące że wszczęcie lub prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FSK 2025/12). Uchylenie przez Dyrektora Izby Skarbowej w dniu [...] r. decyzji stanowiących podstawę wystawienia tytułów wykonawczych nie determinuje ustalenia, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Zgodność z prawem wymiarowej decyzji podatkowej, na podstawie której wierzyciel wystawił i doręczył zobowiązanym tytuły wykonawcze, nie stanowi kryterium oceny zgodności z prawem wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego w rozumieniu art. 64c § 3 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., sygn. akt II FSK 3020/12). Są to bowiem odrębne postępowania, dla których ustawodawca przewidział odmienne przesłanki kwestionowania ich legalności. Odnosząc się do zarzutu opartego o art. 49 ust. 2 i 2a ustawy o komornikach i egzekucji, należy wskazać, że, jak wcześniej wyjaśniono, w ocenie Sądu ustawodawca nie tylko nie objął stanu faktycznego sprawy treścią art. 64c § 3 u.p.e.a., ale ostatecznie go wyłączył spod tej regulacji, tym samym nie można tu odwoływać się ani do analogii, ani do wykładni funkcjonalnej, gdyż oznaczałoby to niedopuszczalne wyjście poza leksykalny sens przepisu. Sąd uznał za prawidłowe przedstawione w zaskarżonym postanowieniu i postanowieniu je poprzedzającym wyliczenie wysokości ustalonych i pobranych od zobowiązanych kosztów egzekucyjnych, dokonane w oparciu o zasady określone w Rozdziale 6 "Koszty egzekucyjne" u.p.e.a. Mając na uwadze przedstawioną wyżej argumentację o braku zasadności zarzutów skargi, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. U. Wiśniewska M. Łent H. Adamczewska-Wasilewicz