II OZ 796/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 3 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej "[...]" w Warszawie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 3026/14 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej "[...]" w Warszawie T. J., M. J., K. S., H. W., A. W., J. W., K. W., M. W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 7 maja 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 3026/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek skarżącej Wspólnoty o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej "[...]" w Warszawie, T. J., M. J., K. S., H. W., A. W., J. W., K. W., M. W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca złożyła wniosek argumentując, że nie prowadzi działalności gospodarczej i nie uzyskuje dochodów, środki pochodzące od właścicieli są przeznaczane na pokrycie koszów funkcjonowania nieruchomości oraz utrzymanie jej w niepogorszonym stanie. Większość środków zgromadzona jest na funduszu remontowym i jest zarezerwowana na poczet zawartych już umów. Z formularza wynika, że skarżąca posiada na dwóch kontach kwoty 35586,51 i 45429,91 zł. Bilans za zeszły rok wskazał zysk 2348,59 zł. Wskazana wysokość kapitału zakładowego to 177936,06 zł. Postanowieniem z dnia 13 lutego 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odmówił przyznania prawa pomocy. Sprzeciw od powyższego postanowienia wniosła skarżąca Wspólnota podnosząc, iż zgromadzone kwoty znajdujące się na jej rachunkach bankowych nie mogą być przeznaczone na finansowanie postępowania, a wnioskowanie o prawo pomocy nie stanowi próby przerzucania ciężaru funkcjonowania skarżącej na społeczeństwo. Wojewódzki Sąd Administracyjny analizując złożony wniosek uznał, że skarżąca Wspólnota nie wykazała, iż nie posiada środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych. Może podjąć uchwałę o przeznaczeniu z funduszy w wysokości 80.000 zł, które posiada na dwóch kontach bankowych, kwoty właściwej na cele kosztów sądowych. A zatem, nie wykazała by spełniała ustawową przesłankę warunkującą przyznanie prawa pomocy. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca i wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie wniosku, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). W uzasadnieniu wskazano, że wbrew stanowisku WSA ustawa o własności lokali nie przewiduje zmiany przeznaczenia zgromadzonych przez wspólnotę mieszkaniową funduszy, np. z remontowego na koszty sądowe, w drodze powzięcia uchwały. Skarżąca nie posiada środków, w tej sytuacji uzależnienie od ich uiszczenia skuteczności wniesionej skargi sprowadza się wyłącznie do zamknięcia skarżącej drogi sądowej w celu ochrony jej słusznych praw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątek od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania stanowi art. 246 § 2 pkt 2 zgodnie z którym osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadajacej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W odniesieniu do zarzutów zażalenia podkreślenia jednocześnie wymaga, że obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów sądowych nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Oznacza to, że na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania braku możliwości poniesienia kosztów sądowych. Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie posiada ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 620). Prawidłowo zatem Sąd I instancji odmówił skarżącej Wspólnocie przyznania prawa pomocy, wskazując iż nie wykazała nie tylko niemożliwości zadysponowania kwotami zgromadzonymi na rachunkach bankowych ale także faktu podjęcia wszelkich niezbędnych działań na zdobycie równowartości wymaganych kosztów sądowych. Skoro Wspólnota nie wykazała braku możliwości poniesienia kosztów sądowych odmówić należało jej żądaniu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.