IV SA/Gl 645/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Sędzia NSA Szczepan Prax Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Rogowska-Bil po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2015 r. sprawy ze skargi K.P. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji oddala skargę. Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] r. Komendant Miejski Policji w T., działając na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji - zwolnił sierż. szt. K.P. ze służby w Policji z dniem 31 marca 2014r. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podkreślił, iż stosownie do art. 41 ust. 1 pkt. 4 ustawy o Policji, zwalnia się ze służby w przypadku skazania prawomocny wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego. Wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r. (sygn. akt [...]) K.P. uznany został winnym tego, że w dniu [...] r. w K., pełniąc funkcje publiczną, jako funkcjonariusz Komendy Miejskiej Policji w K., w związku z jej pełnieniem przyjął obietnicę korzyści majątkowej w postaci produktów reklamowych firmy [...] od M.O., która kierując samochodem marki [...] popełniła wykroczenie drogowe polegające na używaniu telefonu komórkowego podczas jazdy, a następnie w dniu [...] r. w C. przyjął od niej korzyść majątkową w postaci produktów reklamowych firmy [...] w postaci [...] o łącznej wartości nie większej niż 22 zł oraz próbek innych nieustalonych towarów reklamowych, przy czym czyn ten stanowił wypadek mniejszej wagi, tj. winnym popełnienia czynu z art. 228 § 1 w zw. z art. 228 § 2 kodeksu karnego. Sąd, na mocy art. 228 § 2 k.k. w zw. z art. 60 § 2 kk w zw. z art. 60 § 7 k.k. odstąpił od wymierzenia kary, orzekając jednocześnie środek karny w postaci świadczenia pieniężnego w kwocie 2000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w K. utrzymał powyższy wyrok w mocy, uznając wniesione apelacje za oczywiście bezzasadne. Wobec zatem wyczerpania toku instancyjnego oraz wobec faktu, że przeprowadzona przez sąd odwoławczy kontrola prawidłowości zaskarżonego orzeczenia nie stwierdziła uchybień wymagających jego uchylenia, z dniem ogłoszenia wyroku Sądu Okręgowego w K., uprawomocnił się wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r., mocą którego K.P. uznany został winnym popełnienia przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego, takim jest bowiem określone w art. 228 § 1 kk przestępstwo sprzedajności. Organ I instancji nie podzielił poglądu pełnomocnika strony o braku podstaw do wydalenia funkcjonariusza ze służby ze względu na odstąpienie przez Sąd od wymierzenia kary. W uzasadnieniu wskazano także na przepis art. 25 ust. 1 ustawy o policji, zgodnie z którym służbę w Policji może pełnić obywatel polski o nieposzlakowanej opinii, który nie był skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, korzystający z pełni praw publicznych, posiadający co najmniej średnie wykształcenie oraz zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych, podległych szczególnej dyscyplinie służbowej, której gotów jest się podporządkować, a także dający rękojmię zachowania tajemnicy stosownie do wymogów określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych. W związku ze skazaniem strony prawomocnym wyrokiem nie spełnia ona określonych tam wymogów. Ten argument także przesądził o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Od powyższej decyzji pełnomocnik strony wniósł odwołanie do [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji, za pośrednictwa Komendanta Miejskiego Policji w T., żądając jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił, generalnie rzecz ujmując, naruszenie prawa materialne poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji. Wskazał, że K.P. został wprawdzie uznany za winnego popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego, jednakże z uwagi na zastosowaną przez sąd instytucji odstąpienia od wymierzenia kary jest on osobą niekaraną, na co organ I instancji nie zwrócił należytej uwagi. W ocenie pełnomocnika orzeczenie przesądzające o winie nie jest równoznaczne z orzeczeniem skazującym, czego przykładem jest umorzenie postępowania. Podobnie rzecz się ma z wyrokiem, w którym Sąd odstąpił od wymierzenia kary. Na uzasadnienie tego stanowiska przywołał uchwałę Sądu Najwyższego — Izba Pracy i Ubezpiecz Społecznych z dnia 6 listopada 2001 r. IH ZP 17/01. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w K. utrzymał w całości w mocy zaskarżony rozkaz personalny. W uzasadnieniu przedstawiono przebieg dotychczasowego postępowania, poczynione jego wyniku ustalenia oraz wskazano na zarzuty podnoszone w odwołaniu. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska pełnomocnika strony, zgodnie z którym z uwagi na odstąpienie od wymierzenia kary, K.P. jest osobą niekaraną, a zatem nie może zostać zwolniony ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji. Odnosząc się do argumentu wywodzonego z uchwały Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych - z dnia 6 listopada 2001r. zauważy, ze sprawa stanowiąca przedmiot postępowania oraz sprawa, którą w 2001 r. rozpoznawał Sąd Najwyższy są jedynie podobne, a nie analogiczne. Uchwała Sądu Najwyższego dotyczy interpretacji regulacji zawartych w ustawie z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela, a konkretnie art. 26 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, przewidującego wygaśnięcie stosunku pracy nauczyciela w razie prawomocnego skazania za przestępstwo popełnione umyślnie. Przypadek dotyczył nauczyciela mianowanego uznanego w postępowaniu karnym winnym popełnienia przestępstwa o charakterze umyślnym, ściganego z oskarżenia prywatnego, przy jednoczesnym odstąpieniu od wymierzenia kary na podstawie art. 59 kodeksu karnego, a — co niezwykle istotne - problem polegał po pierwsze na tym, że - na gruncie obowiązujących wówczas przepisów - rejestracji w Centralnym Rejestrze Skazanych nie podlegały wyroki w sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego, w których orzeczono karę pozbawienia wolności poniżej 6 miesięcy lub karę łagodniejszego rodzaju, a zatem osoba, co do której zapadło takie orzeczenie miała prawo legitymować się "czystą" kartą karną po drugie zaś na tym, że z całokształtu regulacji ustawy Karta Nauczyciela, w szczególności zaś z zestawienia zawartego w niej zapisu art. 10 ust 5 pkt. 4, zgodnie z którym nauczycielem mianowanym może być osoba niekarana za przestępstwo umyślne, z postanowieniem dotyczącym wygaśnięcia stosunku pracy na podstawie art. 26 ustawy można wywieść, że w analizowanym przepisie chodzi o takie skazanie, które byłoby uznane za karalność uniemożliwiającą mianowanie. Sąd Najwyższy, dokonując wykładni pojęcia "skazanie", z jednej strony wskazał na doktrynę prawa karnego, która - jak podkreślił - traktuje odstąpienie od wymierzenia kary jako swoistą postać skazania, w którym kara została zredukowana do zera, ale także, mając na względzie, że chodzi o analizę określenia użytego w prawie pracy odwołał się do orzecznictwa dotyczącego art. 11 kodeksu postępowania cywilnego i ostatecznie skłonił sie ku temu, że w analizowanym przepisie chodzi o takie skazanie, które polega na wymierzeniu kary ( ukaraniu). Zdaniem organu odwoławczego, brak jest podstaw do poszukiwania definicji użytego w przepisie ustawy o Policji terminu "skazanie' w obszarze prawa cywilnego. Na gruncie prawa karnego, co wyraźnie wynika z ustaleń doktryny, odstąpienie od wymierzenia kary ma charakter wyroku skazującego. Potwierdzają to obowiązujące przepisów, w tym art. 343 § 2 pkt. 3 k.p.k, gdzie jest mowa o ograniczeniu skazania do orzeczenia środka karnego oraz przepisu art. 107 § 5 k.k., który stanowi, że w razie odstąpienia od wymierzenia kary, zatarcie skazania następuje z upływem roku od wydania prawomocnego wyroku. Ponadto, zgodnie z art. 41 ust 1 ust. 4 ustawy o Policji, policjanta zwalnia się ze służby w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego. Przepis ten jest skorelowany z zapisem art. 25 ust. 1 cyt. ustawy, w myśl którego służbę w Policji może pełnić obywatel polski o nieposzlakowanej opinii, który nie był skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. Ustawa o Policji posługuje się zatem — inaczej niż omówiona wyżej Karta Nauczyciela - tym samym pojęciem zarówno regulując przesłanki warunkujące możliwość pełnienia służby w Policji, jak i wskazując przyczyny uniemożliwiające jej dalsze pełnienie (przyczyny obligatoryjnego zwolnienia ze służby w Policji). Jest to zabieg celowy, do dnia bowiem 14 października 2011 r. art. 25 ust. 1 stanowił, że służbę w Policji może pełnić obywatel polski o nieposzlakowanej opinii, niekarany. korzystający z pełni praw publicznych. Inaczej zatem niż w sprawie, na kanwie której Sąd Najwyższy podjął przytoczoną przez skarżącego uchwałę, poprzez skazanie, o którym mowa w art. 41 ust. 1 pkt 4 należy rozumieć właśnie skazanie ( a nie wymierzenie kary), a zatem każdy wyrok skazujący, również taki, w którym zastosowano instytucję odstąpienia od wymierzania kary (art. 59 k.k.), zastosowaną w sprawie nauczyciela mianowanego rozpoznawanej przez Sąd Najwyższy w 2001 r. albo instytucję nadzwyczajnego złagodzenia kary (art. 60 kk), która została zastosowana przez Sąd Rejonowy w B. w sprawie K.P. Brak jest podstaw do zawężania użytego w omawianym przepisie pojęcia wyłącznie do wyroków skazujących, w których sąd wymierzył karę. Zakładając racjonalność ustawodawcy przyjąć należy, że gdyby jego intencją było łączenie obowiązku zwolnienia policjanta ze służby wyłącznie z faktem wymierzenia mu kary, to wolę taką wyraziłby wprost nadając zapisowi art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji odpowiednie brzmienie. Skoro jednak ustawodawca wiąże obowiązek rozwiązania stosunku służbowego z policjantem z faktem jego skazania prawomocnym wyrokiem, a odstąpienie od wymierzenia kary ma charakter wyroku skazującego i jest odnotowywane w Krajowym Rejestrze Karnym, stwierdzić należy, że stan faktyczny sprawy wyczerpuje hipotezę normy prawnej zawartej w art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji. W skardze z dnia 11 czerwca 2014 r. pełnomocnik K.P. podnosi zarzut naruszenia i art. 41 ust. 1 pkt. 4 ustawy o Policji przez jego niewłaściwą interpretację polegającą na przyjęciu, że sytuacja faktyczna i prawna funkcjonariusza, jest tego rodzaju, iż zachodzi przesłanka obligatoryjnego zwolnienia ze służby w Policji. W uzasadnieniu skargi zwrócono uwagę na to, że sąd karny generalnie dostosowuje orzeczona karę do stopnia winy sprawcy, jednakowoż bywają sytuacje szczególne, w których po zbadaniu całokształtu okoliczności sprawy, ujawniły się fakty, wskazujące na zasadność oddziaływania na sprawcę w sposób inny niż przez wymierzenie mu kary przewidzianej za przestępstwo, którego się dopuścił. Wówczas to na mocy art., 60 k.k. sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a w szczególnie uzasadnionych wypadkach, gdy czyn zabroniony jest maksymalnie karą pozbawienia wolności ma możliwość odstąpienia od wymierzenia kary i poprzestać na orzeczeniu środka karnego. Taka sytuacja zaistniała w przypadku K.P. Sąd Rejonowy w B. uznał jego zachowanie za naganne i nieakceptowane u osoby, która jest funkcjonariuszem publicznym. Stopień winy oskarżonego ocenił jako mały, co spowodowało odstąpienie od wymierzenia kary. Sąd uznał bowiem, że jej orzeczenie względem oskarżonego byłoby niewspółmiernie surowe, a w szczególności pociągałoby dla K.P. nad wyraz dolegliwe konsekwencje w płaszczyźnie zawodowej, eliminując go z policyjnej służby. Pełnomocnik podnosi także, iż kwestią czy skazanie prawomocnym wyrokiem Sądu z jednoczesnym odstąpieniem od wymierzenia kary, skutkuje uznaniem osoby skazanej za osobę, która nie może pełnić funkcji wymagającej niekarania, zajmował się Sąd Najwyższy. W nauce i judykaturze prawa karnego utrwalony jest pogląd, że warunkowe umorzenie postępowania jest orzeczeniem stwierdzającym winę, natomiast nie jest orzeczeniem skazującym. Wątpliwości budzi natomiast wyrok, w którym odstąpiono od wymierzenia kary. W potocznym rozumieniu "skazanie" łączy się raczej z ukaraniem niż z uznaniem (ustaleniem) winy. Na kanwie podobnej sprawy, którą rozpoznawał Sąd Najwyższy w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (III ZP 17/01), skład rozpoznający uznał, iż "karalność" z odstąpieniem od wymierzenia kary nie stanowi skazania, które przemawia za utratą prawa wykonywania zawodu. Podobnie Sąd Najwyższy podkreślił, że w sprawie prawidłowego stosowania przepisów dotyczących przestępstw popełnionych w warunkach recydywy (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 grudnia 1978 r" VII KZP 23/77, OSNKW z 1979 r. z 1-2, poz. 1.) stwierdzono wyraźnie, że odstąpienie od wymierzenia kary nie jest orzeczeniem skazującym. W odpowiedzi na skargę [...] Komendant Wojewódzki Policji w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Po myśli art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy. Przedmiotem skargi jest decyzja [...] Komendanta Wojewódzki Policji w K. z dnia [...] r. Nr [...] utrzymująca w mocy rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji w T. z dnia [...]r. Nr [...] w sprawie zwolnienia sierżanta sztabowego K.P. ze służby w Policji z dniem 31 marca 2014 r. Podstawą materialno-prawną wskazanego wyżej rozkazu personalnego był przepis art. 41 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 6 września 1990r. o Policji (t.j. Dz. U. 2011 r. nr 287 poz. 1687), zgodnie z którym zwalnia się ze służby policjanta w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego. Przyjdzie zauważyć w tym miejscu, iż w art. 41 ustawy zostały określone przesłanki zwalniania policjanta ze służby, przy czym jedne z nich stanowią przyczynę zwolnienia obligatoryjnego (art. 41 ust. 1 pkt. 1-7), natomiast pozostałe otwierają jednie drogę do uznaniowego rozstrzygania w takiej sprawie (art. 41 ust. 2 pkt. 1-9, gdzie ustawodawca używa formuły: "Policjanta można zwolnić ze służby w przypadkach"). Przesłanka stanowiąca podstawę do zwolnienia K.P. należy do pierwszej grupy, co oznacza, iż w przypadku jej zaistnienia właściwy organ jest zobowiązany do podjęcia rozkazu personalnego o zwolnieniu w drodze aktu administracyjnego związanego. Spornym w sprawie pozostaje to, czy rzeczywiście zaistniała przesłanka zwolnienia z art. 41 ust. 1 pkt. 4 ustawy o Policji w sytuacji kiedy w sprawie dotyczącej skarżącego zapadł prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r. uznający K.P. za winnego popełnienia przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego, określonego w art. 228 § 1 w zw. z art. 228 § 2 k.k., w którym to wyroku Sąd zastosował instytucję nadzwyczajnego złagodzenia kary polegającą na odstąpieniu od jej wymierzenia. Przepis art. 228 § 1 k.k. reguluje przestępstwo łapownictwa. Karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8 podlega każdy, kto, w związku z pełnieniem funkcji publicznej, przyjmuje korzyść majątkową lub osobistą albo jej obietnicę, Stosownie do § 2 art. 228 k.k. w wypadku mniejszej wagi, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. We wskazanym wyroku Sąd, korzystając z możliwości określonych w art. 60 § 2 w zw. z § 7 k.k. zastosował nadzwyczajne złagodzenie kary. W myśl art. 60 § 7 k.k. jeżeli czyn zagrożony jest alternatywnie karami wymienionymi w art. 32 pkt 1-3, nadzwyczajne złagodzenie kary polega na odstąpieniu od wymierzenia kary i orzeczeniu środka karnego wymienionego w art. 39 pkt 2-8; przepisu art. 61 § 2 nie stosuje się. Zdaniem organów orzekających w sprawie, tego rodzaju wyrok spełnia wymogi wyroku skazującego, o jakim mowa w art. 41 ust. 1 pkt. ustawy o Policji, natomiast w ocenie skarżącego nie jest to wyrok "skazujący" w rozumieniu tego przepisu. W ocenie składu orzekającego stanowisko przyjęte tak przez organ I instancji, a w ślad za nim przez organ odwoławczy o wyczerpaniu w stanie faktycznym sprawy hipotezy normy zawartej w art. 41 ust. 1 pkt. 4 ustawy o Policji nie budzi większych wątpliwości. Przyjdzie zauważyć, iż w art. 60 k.k. zostały uregulowane zasady nadzwyczajnego złagodzenia, które polega na wymierzeniu kary poniżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia albo kary łagodniejszej rodzajowo od przewidzianej za przypisane przestępstwo (art. 60 § 6) bądź orzeczenie środka karnego, wymienionego w art. 39 pkt 2-8, zamiast kary (art. 60 § 7). Zatem, co wyraźnie wynika z wykładni systemowej postanowień art. 60 k.k., nadzwyczajne złagodzenie kary o jakim mowa w art. 60 § 7 k.k. polega na odstąpienia od wymierzenia kary i orzeczeniu w zamian za to, w ramach nadzwyczajnego złagodzenia kary, środka karnego. A więc inaczej, niż sugeruje to pełnomocnik skarżącego, wyrok podejmowany na tej podstawie prawnej nie oznacza jedynie uznania winy sprawcy, ale także ukaranie go. Instytucja odstąpienia od wymierzenia kary, analogiczna jak w art. 60 § 7 k.k., znajduje się także w art. 59 k.k. "Instytucja ta wyraża przekonanie ustawodawcy, iż w pewnych wypadkach cele wymiaru kary mogą być osiągnięte poprzez wyrok uznający sprawcę winnym popełnienia przestępstwa oraz zastosowanie wobec niego wyłącznie środków karnych. Należy przy tym podkreślić, iż odstąpienie od wymiaru kary ma charakter wyroku skazującego i jest odnotowywane w Krajowym Rejestrze Karnym." (W.Wróbel, Komentarz do art. 59, Lex). W świetle powyższych ustaleń zarzuty podnoszone w skardze, a dotyczące generalnie braku podstaw do zastosowania art. 41 ust. 1 pkt. 4 ustawy o Policji ze względu na brak wyroku skazującego za przestępstwo umyślne, nie znajdują uzasadnienia. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.