I SA/Wa 2157/14
WyrokWSA w Warszawie2015-02-17
Skład orzekający: Anita Wielopolska-Fonfara, Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Dariusz Pirogowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi był organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 30 lipca 1980 r. wydanej przez Naczelnika Miasta i Gminy, a jeśli nie, to czy decyzja Ministra z dnia 29 października 2009 r. odmawiająca stwierdzenia nieważności była wadliwa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi był organem właściwym do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 1980 r. Właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności należy oceniać według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu weryfikowanej decyzji. W przypadku zmian w strukturze administracji, należy ustalić organ, na który przeszła właściwość. W niniejszej sprawie, mimo zmian legislacyjnych, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, sprawujący nadzór nad Agencją Nieruchomości Rolnych, był organem wyższego stopnia właściwym do prowadzenia postępowań nieważnościowych. Ponadto, sąd stwierdził, że nie zaszły przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy z 1980 r., gdyż skarżąca nie była rolnikiem w rozumieniu przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, a przejmowana nieruchomość nie musiała spełniać minimalnych wymogów powierzchniowych dla gospodarstwa rolnego w kontekście odpłatnego przejęcia.Stan faktyczny
Skarżąca M. K. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 października 2009 r., która utrzymała w mocy decyzję z dnia 27 listopada 2013 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy z dnia 30 lipca 1980 r. o przejęciu na własność Państwa nieruchomości skarżącej. Głównym zarzutem skarżącej było naruszenie przepisów o właściwości, wskazując, że organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji z 1980 r. był wojewoda, a nie minister. Skarżąca podniosła również, że decyzja z 1980 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż nie spełniała ona warunków określonych w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę M. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 maja 2014 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant specjalista Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2015 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
I SA/Wa 2157/14
UZASADNIENIE
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku M. K., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2009 r., nr [...], odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lipca 1980 r., nr [...], mocą której przejęta została na własność Państwa, za spłaty pieniężne, nieruchomość oznaczoną jako działka ewid. nr [...], o pow. [...] ha, położona w [...], stanowiąca byłą własność Pani M. K..
Minister w uzasadnieniu decyzji wskazał, że skarżącą we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 2009 r. podniosła okoliczność, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206 z późn. zm.) organem właściwym rzeczowo do orzekania w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lipca 1980 r. był wojewoda nie zaś Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Odnosząc się do powyższego organ wskazał, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając decyzję z dnia [...] października 2009 r. swoją właściwość opierał na ugruntowanym zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie stanowisku w myśl którego właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności należy oceniać według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu weryfikowanej decyzji. Jeżeli nastąpiły zmiany w strukturze administracji publicznej, wówczas należy najpierw ustalić organ, na który przeszła w danych sprawach właściwość, a następnie określić organ wyższego stopnia.
Mając powyższe na uwadze organ wskazał, że w omawianej sprawie zasadność zastosowania powyższej metody dla określenia organu właściwego do przeprowadzenia postępowania nieważnościowego w odniesieniu do decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lipca 1980 r., wynikała z dwóch względów. Po pierwsze - nie obowiązuje już akt prawny, na podstawie którego wydane zostało rozstrzygnięcie Naczelnika Miasta i Gminy [...]. Po drugie - brak jest w obecnej strukturze administracji organu o takim charakterze, jaki spełniał w dniu [...] lipca 1980 r. Naczelnik Miasta i Gminy [...].
Organ odnosząc się do pierwszej kwestii wskazał, że decyzja Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lipca 1980 r. wydana została na podstawie art. 53 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140). Ustawa z dnia 27 października 1977 r. została uchylona z dniem 1 stycznia 1983 r. ustawą z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268). Art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1982r. stanowił, iż przekazywanie gospodarstw rolnych Państwu następowało w drodze decyzji terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. utraciła moc z dniem 1 stycznia 1991 r. tj. z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24), która obowiązuje do dziś. Minister wskazał, że w swym brzmieniu pierwotnym ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. przewidywała, iż przejęcie nieruchomości wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa i ustalenie z tego tytułu odpłatności następowało w drodze decyzji organu właściwego do sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi (art. 58 ust. 2). Powyższy przepis został znowelizowany ustawą z dnia 20 czerwca 1992 r.
o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 58, poz. 280), która weszła w życie w dniu 21 sierpnia 1992 r. Aktualne jego brzmienie, ustalone ostatnią z wymienionych ustaw, przewiduje w omawianym zakresie właściwość Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa (od 16 lipca 2003r. - Agencji Nieruchomości Rolnych). Organ wskazał, że uregulowana na gruncie ustawy z dnia 27 października 1977 r. materia dotycząca przekazywania nieruchomości rolnych na własność Państwa znajduje obecnie kontynuację w art. 58 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. W myśl tego przepisu organem właściwym do wydawania decyzji w przedmiocie przejęcia nieruchomości i ustalenia z tego tytułu odpłatności jest Agencja Nieruchomości Rolnych. Jako że nadzór nad Agencją (zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa) sprawuje minister właściwy do spraw rozwoju wsi (tj. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi), jest on również - zgodnie z art. 17 pkt 3 KPA - organem wyższego stopnia wobec niej, a co za tym idzie - również podmiotem uprawnionym do prowadzenia postępowań nieważnościowych w stosunku do decyzji wydawanych przez Agencję w oparciu o art. 58 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (art. 157 § 1 k.p.a.).
Odnosząc się do drugiej okoliczności, Minister wskazał, że określenia właściwości Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w omawianej sprawie, sprowadza się do braku w obecnej strukturze administracji organu o takim charakterze, jaki spełniał w dniu [...] lipca 1980 r. Naczelnik Miasta i Gminy [...].
Reasumując organ wskazał, że nie można zgodzić się z argumentacją zawartą we wniosku skarżącej, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2009 r., została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości w związku z wejściem w życie ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie. Art. 3 ust. 1 pkt. 5 ww. ustawy stanowi bowiem, iż wojewoda jest organem administracji rządowej w województwie, do którego właściwości należą wszystkie sprawy z zakresu administracji rządowej w województwie niezastrzeżone w odrębnych ustawach do właściwości innych organów tej administracji. W związku z powyższym w ocenie Ministra badana w niniejszej sprawie decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2009 r., nie została wydana z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., w związku z czym brak jest podstaw do stwierdzenia jej nieważności.
Ponadto Minister wskazał, że dokumentacja zgromadzona w toku niniejszego postępowania nie wskazuje na zaistnienie zarówno przesłanki stwierdzenia nieważności określonej w 156 § 1 pkt 1 k.p.a. jak i pozostałych przesłanek przewidzianych w art. 156 § 1 k.p.a.
Na skutek złożonego wniosku M. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] maja 2014 r., nr [...], utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] listopada 2013 r.
W uzasadnieniu swojej decyzji Minister wskazał, że niniejszej sprawie, pomimo wykorzystania wszelkich możliwych środków dowodowych oraz zebrania dostępnego materiału dowodowego, brak jest podstaw do jednoznacznego uznania, że zaistniała którakolwiek z przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. organ wskazał, że ustawa z dnia 27 października 1977 r. (na podstawie której została wydana decyzja Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lipca 1980 r.) utraciła moc z dniem 1 stycznia 1983 r. - z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268 ze zm.). W myśl art. 59 ust. 3 nowej ustawy przekazywanie gospodarstwa rolnego Państwu następowało na podstawie decyzji terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Organy te jednak przestały istnieć z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), zaś ich kompetencje przejęły organy gmin i organy administracji rządowej. Stosownie do postanowień art. 5 pkt 19 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198 ze zm.), która to ustawa weszła w życie z dniem 27 maja 1990 r., sprawy dotyczące wydawania decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego przez Państwo z art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, przeszły do właściwości administracji rządowej. Następnie art. 5 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy, a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw, został uchylony przez art. 12 ustawy z dnia 29 grudnia 1998 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa (Dz. U. Nr 162, poz. 1126). Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin straciła moc na podstawie art. 122 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 1, poz. 24 ze zm.). Stosownie do treści art. 58 ust. 2 ustawy z 20 grudnia 1990 r. - w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 20 czerwca 1992 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 58, poz. 280) - przejęcie nieruchomości na rzecz Państwa i ustalenie odpłatności następuje w drodze decyzji Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa (obecnie Agencji Nieruchomości Rolnych w myśl art. 12 ustawy z dnia 11 kwietnia 2002 r. o kształtowaniu ustroju rolnego - Dz. U. z 2003 r. Nr 64, poz. 592). Ustawodawca dokonując w 1998 r. reformy administracji w ustawie z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 668 ze zm.) nie wskazał organu właściwego w sprawach dotyczących przejęcia nieruchomości w oparciu o ww. ustawę z dnia 14 grudnia 1982 r. W myśl art. 3 ust. 1 pkt 5 z dnia 23 stycznia 2009 r. do właściwości wojewody jako organu administracji rządowej w województwie należą wszystkie sprawy z zakresu administracji rządowej w województwie niezastrzeżone w odrębnych ustawach na rzecz innych organów tej administracji. Przepis ten można odczytywać jedynie jako domniemanie kompetencji wojewody do załatwiania (nie należących do innego organu administracji) spraw z zakresu administracji rządowej, a więc spraw w znaczeniu materialnym.
Wobec powyższego, w ocenie Ministra, nie została spełniona przesłanka stwierdzenia nieważności określona w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., a tym samym bezzasadne jest twierdzenie skarżącej zawarte zarówno we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2009 r., jak i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] jest Wojewoda [...], a nie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Ponadto Minister wskazał, że w powyższej sprawie stwierdzono, że skarżąca złożyła wniosek o przejęcie na własność Państwa nieruchomości oznaczonej numerem działki [...] o pow. [...] ha (z zachowanych szczątkowych akt sprawy pośrednio wynika, że wniosek o przejęcie gospodarstwa skierowany do Urzędu Miasta i Gminy w [...] został złożony 16 maja 1980 r.). Z aktu własności ziemi z dnia [...] stycznia 1974 r., nr [...] wynika, że M. K. była właścicielką m.in. nieruchomości oznaczonej numerem [...] o pow. [...] ha. Starostwo Powiatowe w [...] w piśmie z dnia [...] lutego 2014 r., znak: [...] wskazało, że zmiana numeracji działki (z [...] na [...]) oraz jej powierzchni nastąpiła po modernizacji operatu ewidencji gruntów w 1978 r. Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że M. K. pod względem wieku nie spełniała ustawowych warunków do uzyskania renty, o których mowa w art. 2 ust. 1 ww. ustawy z dnia 27 października 1977 r. - na dzień przejęcia nieruchomości, tj. na [...] lipca 1980 r. miała ukończone 29 lat. Ponieważ przesłanki uzyskania renty powinny być spełniane łącznie, w niniejszej sprawie nie było konieczności badania, czy była właścicielka spełniała pozostałe przesłanki zawarte w art. 2 ust. 1 ww. ustawy z dnia 27 października 1977 r. Ponadto z akt sprawy nie wynika, aby była właścicielka została zaliczona do I lub II grupy inwalidzkiej. Wobec powyższego w ocenie Ministra, brak jest podstaw do stwierdzenia, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2009 r., znak: [...] rażąco naruszała prawo.
Minister wskazał również, że w jego ocenie nie zaistniała żadna z pozostałych przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. tj. w pkt 3,4,5,6,7.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła M. K. reprezentowana przez radcę prawnego M. B..
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 §1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.) tj.:
a) art. 107 §1 w zw. art. 140 i art. 127 § 3 k.p.a. polegające na niepowołaniu podstawy prawnej wydanej decyzji; ograniczenie się do wskazania jako podstawy prawnej art. 138 § 1 pkt 1, art. 156 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., czyli do wskazania przepisów, które uzasadniają jedynie właściwość instancyjną Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz określają rodzaje rozstrzygnięć podejmowanych w postępowaniu odwoławczym, nie stanowi o wywiązaniu się z obowiązku powołania podstawy prawnej, nałożonego na organ mocą art. 107 §1 k.p.a.;
b) art. 138 § 1 pkt 1 i art. 107 § 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2013 r., która wbrew art. 107 § 1 k.p.a. - poza przepisem art. 156 § 1 pkt 1 w zw. z art. 158 §1 k.p.a.- nie powołuje przepisu prawnego, uzasadniającego właściwość rzeczową i miejscową Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2009 r.;
c) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. i w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206, z późn. zm.) poprzez utrzymanie w mocy decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2013 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2009 r., , pomimo że w dacie wydania decyzji z dnia [...] października 2009 r. właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lipca 1980 r., był Wojewoda [...], nie zaś Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi;
d) art. 138 §1 pkt 1 w zw. art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. i w zw. z art. 75 pkt 1, art. 1 i art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz o innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140), poprzez utrzymanie w mocy decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2013 r., odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2009 r, pomimo że decyzją Ministra i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2009 r. odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lipca 1980 r., czym dopuszczono się rażącego naruszenia prawa, polegającego na pozostawieniu w obrocie prawnym, wydanej bez podstawy prawnej, decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lipca 1980 r., na mocy której orzeczono o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego położonego w [...] i stanowiącej w dacie przejęcia własność skarżącej, w sytuacji, gdy w dacie wydania decyzji z dnia [...] lipca 1980 r. ani skarżąca nie spełniała przesłanek rolnika określonych w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym, ani też działka, stanowiąca własność skarżącej, która została przejęta na rzecz Skarbu Państwa, nie spełniała przesłanek gospodarstwa rolnego, określonych w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym.
Wobec powyższego wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania oraz argumenty mające uzasadniać uwzględnienie skargi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zdaniem Sądu nie zasługuje na uwzględnienie.
W jej uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jak również poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] listopada 2013 r., są wadliwe, gdyż nie wskazują podstawy prawnej uzasadniającej właściwość Ministra do rozpoznania zgłoszonego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 2009 r., oraz zostały wydane przez organ niewłaściwy w sprawie.
Uznała bowiem, że w myśl art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 3, poz. 206), który stanowi, iż wojewoda jest organem administracji rządowej w województwie, do którego właściwości należą wszystkie sprawy z zakresu administracji rządowej w województwie niezastrzeżone w odrębnych ustawach do właściwości innych organów tej administracji – to wojewoda jest organem właściwym, gdy chodzi o przeprowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lipca 1980 r.
Skarżąca wskazała ponadto, że kontrolowana decyzja pozostawiła w obrocie prawnym wadliwą decyzję Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lipca 1980 r. pomimo, że w dacie jej wydania M. K. nie była rolnikiem w rozumieniu przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, a ziemia będąca przedmiotem decyzji nie spełniała definicji gospodarstwa rolnego.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej w pełni podziela wyjaśnienia i wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak również poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego przytoczone w cytowanych orzeczeniach na ich poparcie, że kontrolowana decyzja zapadła z poszanowaniem przepisów o właściwości. Wobec tego ich powielenie kolejny raz nie jest uzasadnione.
Zarzucana przez Skarżącą nieprecyzyjność wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia, jakkolwiek naganna, nie wpływa jednak na prawidłowość treści decyzji.
Wbrew zarzutom M. K. brak było podstaw do zakwestionowania prawidłowości rozstrzygnięcia zawartego w kontrolowanej decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lipca 1980 r. gdyż w dacie jej wydania skarżąca nie była rolnikiem w rozumieniu przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, a ziemia będąca przedmiotem decyzji nie spełniała definicji gospodarstwa rolnego.
Stosownie do treści cytowanego art. 53 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin, jeśli właściciel gospodarstwa nie spełniał warunków do uzyskania emerytury albo renty inwalidzkiej mogło być ono przejęte odpłatnie na jego wniosek w całości lub w części.
W sprawie niniejszej , z treści akt archiwalnych jednoznacznie wynika, że skarżąca w dniu 16 maja 1980 r złożyła wniosek o przejęcie na własność Skarbu Państwa nieruchomości oznaczonej numerem d [...] o pow. [...] ha. Jej uprawnienie właścicielskie potwierdzał akt własności ziemi z dnia [...] stycznia 1974 r., nr [...]. Pismo Starostwa Powiatowego w [...] z dnia [...] lutego 2014 r. dokumentowało, że zmiana numeracji działki (z [...] na [...]) oraz jej powierzchni nastąpiła po modernizacji operatu ewidencji gruntów w 1978 r. Z akt sprawy wynikało także, że M. K. nie spełniała ustawowych warunków do uzyskania renty, o których mowa w art. 2 ust. 1 ww. ustawy z dnia 27 października 1977 r. ponieważ w dacie przejęcia nieruchomości - [...] lipca 1980 r. - miała ukończone 29 lat. Ponieważ przesłanki uzyskania renty powinny być spełniane łącznie, w niniejszej sprawie nie było konieczności badania, czy była właścicielka spełniała pozostałe przesłanki zawarte w art. 2 ust. 1 ww. ustawy z dnia 27 października 1977 r. W dokumentacji archiwalnej brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających zaliczenie skarżącej do I lub II grupy inwalidzkiej.
Tym samym, brak jest podstaw do stwierdzenia, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2009 r., rażąco naruszała prawo.
Wbrew stanowisku skarżącej, wobec specyfiki postępowania nadzorczego prowadzonego w trybie art.156 k.p.a. niedopuszczalne było prowadzenie postępowania zmierzającego do przeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadków, jak i rozszerzenie materiału dowodowego , o co wnioskowała M. K..
Odnosząc się do zarzutu skarżącej, że zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy rolnikiem był właściciel lub posiadacz gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 0,5 ha gruntów rolnych i leśnych, który nie był objęty ubezpieczeniem społecznym na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin, natomiast w badanej sprawie przejęta przez Państwo została nieruchomość o powierzchni mniejszej niż wskazane 0,5 ha, należy stwierdzić , że nie jest on trafny. Norma obszarowa wymieniona w treści art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy odnosiła się bowiem do osoby rolnika występującego o przekazanie gospodarstwa za świadczenia emerytalno-rentowe. Natomiast w przepisach omawianej ustawy nie określono minimalnej powierzchni gospodarstwa (nieruchomości) przekazywanego Państwu przez właściciela za gotówkę lub jeśli dochodziło do jego sprzedaży jednostkom gospodarki uspołecznionej.
Trafnie wskazał Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że nie zaistniały w sprawie pozostałe przesłanki określone w art. 156 § 1 k.p.a. tj.:
- art. 156 § 1 pkt 3 - ponieważ Minister przed rozpoznaniem wniosku skarżącej nie rozstrzygał ponownie co do istoty w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] października 2009 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lipca 1980 r., nr. [...];
- art. 156 § 1 pkt 4 – ponieważ z treści decyzji z dnia [...] października 2009 r. wynika bezspornie, że prawidłowo została ona skierowana do strony tego postępowania, tj. do skarżącej;
- art. 156 § 1 pkt 5 – ponieważ nie zaistniała również przesłanka trwałej niewykonalności decyzji w dniu jej wydania. Sąd podziela pogląd organu, że decyzja trwale niewykonalna to taka, której adresat jest trwale pozbawiony możliwości czynienia użytku z ustanowionych w niej praw lub trwale pozbawiony możliwości wykonania obowiązków. Niewykonalność decyzji ma charakter faktyczny, kiedy już w momencie wydania decyzji istnieje przeszkoda o charakterze faktycznym, obiektywnie wykluczająca określone działanie, przy czym nie są to względy finansowe, trudności techniczne czy negatywne nastawienie adresatów do wykonania decyzji. Niewykonalność prawna ma miejsce, gdy istnieją prawne zakazy lub nakazy, które stanowią nieusuwalną przeszkodę w wykonaniu praw lub obowiązków ustanowionych w decyzji. Zasadnie podniósł organ, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2009 r., była decyzją odmawiającą stwierdzenia nieważności, a decyzje takie nie mają przymiotu wykonalności
- art. 156 § 1 pkt 6 – ponieważ brak jest podstaw do przyjęcia, że wykonanie decyzji z dnia [...] października 2009 r. prowadzi do wywołania czynu zagrożonego karą.;
- art. 156 § 1 pkt 7 – ponieważ w ocenie Sądu decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2009 r., nie zawiera wady powodującej jej nieważność z mocy szczególnego przepisu, przewidującego w sposób wyraźny sankcję nieważności.
Zdaniem Sądu, w sprawie niniejszej nie doszło także do naruszenia zasady dwuinstancyjności wyrażonej w treści art. 15 k.p.a. Organy administracji orzekające w obu instancjach rozpoznają bowiem sprawę w jej całokształcie analizując wszystkie jej okoliczności. Organ odwoławczy nie rozpoznaje zatem jedynie odwołania strony, lecz działa jako pełnoprawny organ merytoryczny.
Powyższe zaś determinuje ocenę, że skarga podlega oddaleniu na podstawie art.151 P.p.s.a..
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło