VII SA/Wa 1711/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska – Śpiewak, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska (spr.), Protokolant specjalista Monika Pietruszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2015 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. z/s w [...] na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] czerwca 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków skargę oddala Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., znak: [...], Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b i c., art. 7 pkt 1. art. 13 ust. 1. 2, 5. i 6 oraz art. 89 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568, ze zm.) oraz art. 18 pkt 1, art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013, poz. 267, ze zm.), dalej kpa, utrzymał w mocy decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] maja 2013 r., znak: [...], odmawiającą skreślenia z rejestru zabytków budynku bramnego oraz budynku oficyny dworskiej tworzących zespół podworski w [...], wpisany do rejestru zabytków pod numerem [...] decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z sierpnia 1973 r., sygn. [...]. Z wnioskiem o skreślenie z rejestru budynków oficyny podworskiej i bramnego w zespole podworskim w [...] zwróciła się [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...], wskazując na bardzo zły stan techniczny obiektów, których historyczna substancja uległa całkowitemu zużyciu, stanowiąc przy tym zagrożenie dla innych zabudowań zabytkowych w ich sąsiedztwie. Do ww. podania załączono ekspertyzy stanu technicznego budynku bramnego i oficyny wykonane przez mgr. inż. P P i mgr. inż. M P dnia [...] lipca 2012 r. Decyzją z dnia [...] maja 2013 r. organ, po przeanalizowaniu m. in. powyższego materiału dowodowego oraz specjalistycznej opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa, sporządzonej w przedmiotowej sprawie na podstawie oględzin ww. obiektów, odmówił skreślenia z rejestru zabytków omawianych nieruchomości. W uzasadnieniu wskazał, że dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy kluczowe znacznie miała okoliczność wyjątkowości zachowanego do czasu współczesnych historycznego układu przestrzennego całego założenia pałacowo-folwarcznego w [...]. Zwrócono uwagę, iż oba budynki objęte wnioskiem stanowią rzadki już przykład XVIII-wiecznej zabudowy ryglowej, która pomimo wieloletnich zaniedbań ze strony kolejnych użytkowników i właścicieli, przetrwała w swoich pierwotnych rzutach i bryle, zachowując dawny układ wnętrz, a w dużej części oryginalną konstrukcję szkieletową ścian oraz niemal kompletną XVIII-wieczną konstrukcję więźb dachowych. Powołano się jednocześnie na zawarty w opinii specjalistycznej Narodowego Instytutu Dziedzictwa postulat konieczności podjęcia natychmiastowych prac zabezpieczających oraz remontowo-konserwatorskich, w oparciu o szczegółowe wytyczne konserwatorskie, z zachowaniem możliwie jak największej części oryginalnej struktury budowlanej. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skreślenia z rejestru zabytków ww. budynku bramnego oraz oficyny powtórzyła argumentację zawartą we wcześniejszym wniosku. Ustosunkowano się jednocześnie negatywnie do postulatu przeprowadzenia prac zabezpieczających i remontowo-konserwatorskich, jaki został wyrażony w ww. opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa. Organ w ramach postępowania wyjaśniającego zlecił wykonanie opinii specjalistycznej dr. inż. Si Ni, posiadającemu uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, rzeczoznawcy budowlanego w ww. specjalności, rzeczoznawcy Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w dziedzinie architektury i budownictwa. Powyższy materiał dowodowy został sporządzony m. in. na podstawie oględzin powyższych nieruchomości przeprowadzonych w dniu [...] marca 2013 r. [...] z o.o. z siedzibą w [...]została skutecznie poinformowana o terminie przeprowadzenia ww. wizji lokalnej, a także o możliwości zapoznania się z opinią oraz wypowiedzenia się odnośnie do wniosków w niej zawartych. Z opracowania dr. inż. S N wynika, iż od lipca 2012 r. stan techniczny przedmiotowych obiektów się pogorszył, niemniej jednak w dalszym ciągu możliwe jest przeprowadzenie prac zabezpieczających i remontowo-konserwatorskich powyższych nieruchomości, celem przerwania procesu ich degradacji, odtworzenia pełnej wartości technicznej elementów i ustroi budowlanych oraz usunięcia zagrożenia dla bezpieczeństwa publicznego, przy zachowaniu jak największej części oryginalnej struktury budowlanej. Zawarto w niej konkretne zalecenia dotyczące niezbędnych prac naprawczych ww. nieruchomości, poświadczające możliwość zachowania znaczącej części ich materii. Dr inż. S N wskazał, iż w przypadku budynku bramy należałoby: podstemplować ściany obwodowe, wewnętrzne w przejeździe, stropy i konstrukcję dachową, usunąć poluzowane wypełnienia międzyszkieletowe oraz fragmenty pokrycia będące w stanie awarii, a także zalegający gruz. uszczelnić pokrycie dachowe, wykarczować drzewa i krzewy rosnące na stropach i zalegającym gruzie oraz w bezpośrednim sąsiedztwie obiektu. Odnośnie oficyny dworskiej zalecono: podstemplowanie ścian obwodowych w konstrukcji słupowo-ryglowej, ścian wewnętrznych, stropów, konstrukcji dachowej, usunięcie poluzowanych wypełnień międzyszkieletowych, będących w stanie awarii pozostałości konstrukcji drewnianej i fragmentów pokrycia, zalegającego gruzu, uszczelnienie pokrycia dachowego, wycinkę drzew i krzewów porastających stropy, zalegający gruz oraz bezpośrednie sąsiedztwo oficyny. W następstwie ww. działań winno się przeprowadzić prace remontowo- konserwatorskie. Wobec powyższego stanu faktycznego sprawy organ stwierdził, iż zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, skreślenie z rejestru zabytków jest możliwe, gdy obiekt uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych. Stosownie do art. 13 ust. 2 ww. ustawy, powyższy przepis stosuje się do skreślenia z rejestru części zabytku. Zgodnie z art. 13 ust. 5 ww. ustawy skreślenie z rejestru następuje na podstawie decyzji ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego. Organ ocenił, iż budynki objęte wnioskiem zachowały swój historyczny rzut, znaczącą część pierwotnej bryły i formy architektonicznej oraz substancji budowlanej. W dalszym ciągu są integralnymi elementami kompleksu dworsko-folwarcznego w Golenicach, wpływającymi w sposób istotny na jego kompozycję, z racji usytuowania w bezpośrednim sąsiedztwie pałacu, stanowiącego centrum przedmiotowego założenia. Organ zwrócił uwagę, iż barokowy układ przedmiotowego zespołu z charakterystycznym, poprzedzającym fasadę dworu dziedzińcem otoczonym zabudową gospodarczą wzniesioną w systemie ryglowym, niegdyś charakterystyczny dla terenów Nowej [...] i [...] , stanowi dziś przykład unikatowy na tym obszarze. Skreślenie z rejestru zabytków ww. budynku bramnego i oficyny, a co za tym idzie ich prawdopodobna likwidacja, doprowadziłoby do bardzo istotnej utraty wartości zabytkowych przez całe założenie majątku w [...] objęte ochroną konserwatorską. Omawiane obiekty stanowią, rzadko obecnie spotykaną na [...] , egzemplifikację budownictwa ryglowego pochodzącego z XVIII w., a co za tym idzie bardzo cenne źródło do badania historycznych technik budowlanych. Zdaniem organu na podkreślenie zasługuje zachowanie w obrębie więźb dachowych ww. zabytków historycznych ciesielskich znaków montażowych, będących ważnym dokumentem obrazującym zasady powstawania dawnych budowli. O ponadprzeciętnych wartościach historycznych i naukowych świadczy także skala ww. obiektów, przewyższająca większość pozostałych zabytków tradycyjnego budownictwa ryglowego zachowanych w regionie zachodniopomorskim, wśród których znajdują się przeważnie: wiejskie kościoły, niewielkie chłopskie zagrody i budynki gospodarcze oraz domy małomiasteczkowe. Organ wziął również pod uwagę, iż stan techniczny przedmiotowych budynków jest wysoce niezadawalający. Podkreślił jednakże, iż analizie na etapie prowadzonego postępowania podlega, zgodnie z treścią art. 13 ust. 1 ww. ustawy, stopień zniszczenia obiektu powodujący utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej, a nie sam stan techniczny budynku. Zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami podlegają dzieła architektury i budownictwa bez względu na stan zachowania. Przytoczył treść uzasadnienia do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 05 maja 2011 r.. sygn. akt I SA/Wa 2347/10, zgodnie z którym przesłanką, która musi być spełniona, by nastąpiło wykreślenie z rejestru zabytków, jest nie sam fakt zniszczenia zabytku, lecz zniszczenie w takim stopniu, który powoduje utratę wartości historycznej, artystycznej lub naukowej. Stosownie zaś do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 234/07, kwestia konieczności wykonania prac remontowych przy obiekcie zabytkowym jest bez znaczenia w postępowaniu dotyczącym skreślenia z rejestru zabytków. Podkreślić należy także, iż zgodnie z ww. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przy ocenie, czy zachodzą przestanki określone w art. 13 ust. 1 ww. ustawy pozwalające na skreślenie zabytku z rejestru nie bierze się pod uwagę czynnika ekonomicznego (np. kosztów prac zabezpieczających czy remontowych). Zdaniem organu, według dokumentacji przedłożonej przez stronę skarżącą, oba obiekty znajdują się w stanie katastrofalnym. Część ich substancji budowlanej uległa całkowitej destrukcji. Zawaleniem grożą konstrukcje dachu oraz ściany zewnętrzne, pozostałości stropów oraz kominy. Drewno wykazuje skażenie biologiczne przez grzyby i owady, zaś cegła stanowiąca wypełnienie ścian ryglowych oraz budulec trzech ścian zewnętrznych oficyny jest w dużym stopniu zawilgocona i zasolona, przez co utraciła swoje właściwości techniczne. Organ jednakże podkreślił, iż pomimo widocznych ubytków, procent zachowania oryginalnej substancji budowlanej ww. obiektów jest nadal duży. Ponadto, autorzy opracowania nie przeprowadzili analizy możliwości zabezpieczenia i wzmocnienia konstrukcji budynków. Możność przeprowadzenia powyższych działań, a co za tym idzie zachowania istotnej części substancji budowlanej powyższych nieruchomości, została natomiast wykazana przez dr. inż. S N. Organ podniósł również, że ocalenie przed likwidacją obiektów objętych postępowaniem jest niezbędne dla zachowania integralności i podstawowych zasad kompozycji całego historycznego założenia w [...]. A zatem, nawet znacząca wymiana substancji budowlanej omawianej oficyny i budynku bramnego nie doprowadziłaby do utraty ich wartości jako istotnych komponentów przestrzeni przedmiotowego zespołu. Organ zauważył także, iż zgodnie z przepisem art. 5 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie zabytków o opiece nad zabytkami, na właścicielu lub posiadaczu zabytku spoczywa obowiązek opieki nad tym zabytkiem bez względu na jego stan zachowania, który polega w szczególności, na zapewnieniu warunków: zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie; korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości. Z akt sprawy wynika, iż właściciel ww. obiektów od momentu ich zakupu nie przeprowadził żadnych działań zabezpieczających bądź remontowych przedmiotowych budynków. Pozostawienie zabytku bez opieki jest niedopuszczalne w świetle powyższych przepisów. Organ prowadzący postępowanie, działając zgodnie z obowiązującym prawem, nie może sankcjonować bezprawnego działania wnioskodawcy. Skargę na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] czerwca 2014 r., znak: [...] złożyła [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] , reprezentowana przez radcę prawnego B D. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego: a) art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 84 § 1 w zw. z art. 7 kpa poprzez ich niezastosowanie w sprawie polegające na gromadzeniu materiału dowodowego bez przestrzegania nałożonych przez nie rygorów, b) art. 7, art. 8 kpa poprzez załatwienie sprawy bez podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy w sposób nie budzący zaufania skarżącej do organów Państwa. Tym samym skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji, bądź też alternatywnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, iż złożone wnioski o wykreślenie opisanych wyżej budynków zespołu podworskiego w [...] podyktowane są bardzo złym stanem technicznym obiektu, co potwierdza dołączona do wniosku specjalistyczna opinia. Natomiast opinia przeprowadzona na zlecenie organu miała za przedmiot, zdaniem skarżącej, określenie stanu zachowania przedmiotowych obiektów oraz możliwość przeprowadzenia ich remontu konserwatorskiego. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji jasno wynika zdaniem skarżącej, iż organ nie zebrał całego materiału dowodowego, opinia na okoliczność istnienia przesłanek wpisu do rejestru zabytków nie została bowiem w ogóle sporządzona. W rezultacie przeprowadzono opinię stanowiącą dowód na okoliczność rozmiaru i charakteru prac, które należy wykonać, by przedmiotowe budynki nie popadły w dalszą ruinę. Nie było to jednak w opinii skarżącej przedmiotem postępowania i jako takie nie powinno być również przedmiotem dowodu. Organ winien był w to miejsce ustalić czy rozmiar zniszczeń, jakie odnotowano w konstrukcji budynku uzasadnia orzeczenie utraty przez zabytek jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej, co zaś za tym idzie - istnienie przesłanek jego wykreślenia z rejestru zabytków. Wbrew twierdzeniom organu analiza stanu technicznego budynków w opinii skarżącej skłania do refleksji, iż ingerencja konserwatorska w ich substancję mogłaby doprowadzić do zmiany charakteru obu obiektów. Dowód na tą okoliczność stanowić powinna opinia biegłego z zakresu historii sztuki, organ nie pokusił się jednak o przeprowadzenie takiego dowodu. Stanowi to, zdaniem skarżącej, znaczący merytoryczny błąd organu, w przedstawionym stanie faktycznym brakuje bowiem ustaleń dotyczących zabytkowego charakteru budynków po dokonaniu wnioskowanych prac remontowo - naprawczych. Zgodnie z definicją legalną zabytku zawartą w art. 3 pkt 1 ustawy zabytkiem jest bowiem nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Posługując się przytoczoną definicją należałoby rozważyć, czy konieczność użycia specjalistycznych materiałów i technik odbudowy omawianych obiektów pozwoli im zachować przydatność do badań naukowych mających za cel poznanie i weryfikację historii, czy objęte wnioskiem budynki nadal będą przedstawiać wartość zabytkową dokumentując przeszłość jako świadectwo minionej epoki. Zdaniem skarżącej jest to wysoce wątpliwe wobec faktu, iż postępujący rozpad budynku pociąga za sobą konieczność wymiany niemal wszystkich oryginalnych jego elementów, zarówno drewnianych, które zostały doszczętnie zniszczone przez grzyb i owady, jak też pochodzących z XVIII w. cegieł, które - jak potwierdza sama zaskarżona decyzja - straciły swe właściwości techniczne, co dotyczy całej substancji budowlanej obiektów. Brak rozstrzygnięcia w tej kwestii stanowi zdaniem skarżącej naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej wyrażonej w art. 8 kpa. Zdaniem skarżącej sposób załatwienia sprawy przez organ nie spełnia przesłanek podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Co zaś za tym idzie, nie koresponduje z wyrażoną w przepisie art. 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej, zgodnie z którą w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Sposób dokonywania ustaleń w postępowaniu - do czego skarżąca wyczerpująco odniosła się wyżej - pozwala wyraźnie dostrzec, iż organ wydał orzeczenie niezgodne z omawiana zasadą, wobec czego doszło do naruszenia art. 7 kpa. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując sprawę w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy zachodzą określone w art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami przesłanki do skreślenia z rejestru zabytków w przypadku, gdy zabytek wpisany do rejestru, uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych. Dokonując oceny, czy zachodzą wymienione w powyższym przepisie przesłanki, należy mieć na uwadze, że dobra kultury wpisane do rejestru zabytków podlegają szczególnej ochronie prawnej przewidzianej w powołanej ustawie. W rozpoznawanej sprawie Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego zasadnie, zdaniem Sądu, odmówił skreślenia z rejestru budynku bramnego oraz budynku oficyny dworskiej tworzących zespół podworski w [...] , gdyż w stosunku do zabytkowego obiektu objętego zaskarżoną decyzją żadna ze wskazanych w powołanym przepisie przesłanek wykreślenia obiektu z rejestru nie zaistniała. Wymieniony przepis nie wiąże wykreślenia z rejestru wpisanego zabytku od możliwości jego naprawy i usunięcia powstałych zniszczeń. Bez znaczenia, w postępowaniu opartym o wymieniony przepis, jest kwestia czy obiekt wymaga wykonania prac budowlanych polegających na remoncie, czy też wymaga wykonania robót rekonstrukcyjnych. Wskazane w tej mierze w skardze okoliczności mogłyby być przedmiotem oceny w postępowaniu przewidzianym w art. 36 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, nie mają natomiast znaczenia w postępowaniu dotyczącym skreślenia z rejestru zabytku zespołu podworskiego w [...]. Organ mając na uwadze sporządzoną na jego zlecenie ekspertyzę Rzeczoznawcy Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2014 r. nie stwierdził, aby zespół podworski przy określonym złym stanie technicznym utracił wartości historyczne, artystyczne i naukowe. Potwierdził, iż przedmiotowy zespół podworski posiada unikalne wartości historyczne i naukowe dla omawianego regionu. Sąd nie znajduje podstaw do zakwestionowania opinii organu. Powyższe wskazuje jednoznacznie, że zespół podworski pomimo złego stanu technicznego i konieczności pilnego podjęcia robót budowlanych i prac konserwatorskich nie utracił swojej wartości naukowej i historycznej. Prawidłowo zatem w ocenie Sądu organ przyjął, iż stopień zniszczenia budynku nie spowodował utraty jego wartości, o których mowa w art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Przesłanką, która musi być spełniona, by nastąpiło wykreślenie z rejestru zabytków jest nie tyle sam fakt zniszczenia zabytku, lecz zniszczenie w takim stopniu, który powoduje utratę wartości historycznej, naukowej lub artystycznej. Jako zabytek architektury i budownictwa, stanowiący część układu urbanistycznego podlega ochronie i opiece bez względu na stan zachowania, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b i lit. c ww. ustawy. Natomiast zgodnie z art. 5 pkt 2 i 3 ww. ustawy opieka nad zabytkami sprawowana przez właściciela polega w szczególności na zapewnieniu prowadzenia prac konserwatorskich i robót budowlanych przy zabytku oraz zabezpieczeniu i utrzymaniu zabytku w jak najlepszym stanie, na co zwrócił uwagę organ w zaskarżonej decyzji. Właściciel zabytku nie może uchylać się od powyższego obowiązku poprzez dążenie do jego wykreślenia z rejestru. Skarżący kupując przedmiotowy obiekt, zdawał sobie sprawę, że jest on wpisany do rejestru zabytków i wymagać będzie znacznych nakładów na jego renowację. Ponadto wskazać należy, iż przy ocenie, czy zachodzą przesłanki określone w art. 13 ust. 1 powyższej ustawy pozwalające na skreślenie zabytku z rejestru nie bierze się pod uwagę czynnika ekonomicznego (np. kosztów prac konserwatorskich i budowlanych), na co również powołał się organ w uzasadnieniu do zaskarżonej decyzji. Organ swoje stanowisko oparł na orzecznictwie sądów administracyjnych, na które powołał się w uzasadnieniu do zaskarżonej decyzji. Sąd uznał za niezasadny zarzut skarżącego, iż organ nie zebrał całego materiału dowodowego a opinia na okoliczność istnienia przesłanek wpisu do rejestru zabytków nie została w ogóle sporządzona. Nie wskazał żadnych dokumentów, które nie zostałyby rozpatrzone przez organ przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Ekspertyza Rzeczoznawcy Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego dr. inż. S N jest opinią sporządzoną w celu rozpatrzenia zasadności skreślenia zespołu podworskiego w [...] z rejestru zabytków a nie tylko w celu określenia stanu technicznego ww. nieruchomości i możliwości przeprowadzenia remontu konserwatorskiego, jak podnosi skarżąca. Z analizy materiału dowodowego, w tym z ww. ekspertyzy wynika, iż analizie poddana została bardzo obszerna dokumentacja w sprawie, enumeratywnie wymieniona w ww. ekspertyzie, jak – w szczególności - opracowania przedstawione przez skarżącą, tj. autorstwa mgr. inż. P P i mgr. inż. M P, w tym również były brane pod uwagę pisma kierowane przez skarżącą. Wskazać także należy, iż skarżąca dopiero w skardze podniosła kwestię zasadnego jej zdaniem powołania w sprawie biegłego z zakresu historii sztuki, który powinien wypowiedzieć się, czy rozmiar zniszczeń, jakie odnotowano w konstrukcji budynku uzasadnia orzeczenie utraty przez zabytek jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej. Zarzut skarżącej dotyczący braku powołania biegłego z zakresu historii sztuki jest nietrafny. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie ma obowiązku powoływania biegłych celem ustalenia, czy zabytek utracił posiadane wartości i uzasadnione jest jego skreślenie z rejestru, gdyż dysponuje własnymi wyspecjalizowanymi ekspertami, których opinii zasięga. W niniejszej sprawie organ zlecił opracowanie opinii specjalistycznej na temat skreślenia z rejestru zabytków przedmiotowego budynku bramnego oraz oficyny. Jak wynika z opracowanej opinii, przedstawionej przez Kierownika Oddziału Terenowego Narodowego Instytutu Dziedzictwa w [...], stanowiącej załącznik do pisma z dnia [...] lutego 2013 r., cyt. : "wobec zachowania w dużym stopniu autentycznej substancji zabytkowej przedmiotowych budynków i ich znaczenia w historycznej kompozycji zespołu architektoniczno-urbanistycznego, na który składają się kościół, dwór i budynki folwarczne – wartości historyczne, artystyczne i naukowe nie zostały utracone, tym samym nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 13 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, decydujące o skreśleniu obiektu z rejestru zabytków". Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 7 pkt 1, art. 13 ust. 1, 5 i 6 oraz art. 89 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, przez ich niewłaściwe zastosowanie i bezpodstawną odmowę wykreślenia budynku z rejestru zabytków. Uzasadnienie naruszenia wskazanych przepisów stanowi polemikę z ustaleniami i prawidłową oceną dokonaną przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W świetle powyższych wywodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, a zatem stosownie do art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.