II GSK 1418/15

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-03-07

Skład orzekający: Gabriela Jyż, Mirosław Trzecki, Pamela Kuraś-Dębecka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo pomniejszył wysokość przyznanej płatności rolnośrodowiskowej z tytułu wariantu 'Rolnictwo ekologiczne' z powodu stwierdzonego zachwaszczenia plantacji, a Sąd I instancji prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy i zastosował przepisy prawa?
Ratio decidendi
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarzuty naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania przez Sąd I instancji okazały się chybione. Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji, w tym raport z kontroli i materiał fotograficzny, uzasadniał pomniejszenie płatności z powodu nieprzestrzegania wymogów dla pakietu 'Rolnictwo ekologiczne', w szczególności stwierdzonego zachwaszczenia plantacji. Sąd prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, które modyfikują zasady postępowania dowodowego, przenosząc ciężar dowodu na stronę wnioskującą o płatność.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach pakietu 'Rolnictwo ekologiczne'. W wyniku kontroli stwierdzono nieprawidłowości w postaci zachwaszczenia plantacji na niektórych działkach, co skutkowało pomniejszeniem przyznanej płatności. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając prawidłowość ustaleń organów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 07 marca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. Dz. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 17 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Op 630/14 w sprawie ze skargi P. Dz. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. wyrokiem z dnia 17 lutego 2015 r. oddalił skargę P. Dz. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2014 r., w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: wnioskiem z dnia 13 maja 2013 r. skarżący wystąpił o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok, w tym w ramach pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.9 - uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) wskazał łączną powierzchnię 5,78 ha na 6 działkach ewidencyjnych, oznaczonych literami A, B, D, E, F, I, natomiast w ramach wariantu 2.11 - pozostałe uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) powierzchnię 24,44 ha na 4 działkach oznaczonych C, G, H, J. W wyniku przeprowadzonej w dniach 2 - 9 sierpnia 2013 r. kontroli na miejscu stwierdzono, że w odniesieniu do działek rolnych A, B oraz I produkcja rolna nie była prowadzona zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin (kod błędu E6), natomiast dla działki rolnej I – brak było utrzymania minimalnej obsady drzew i krzewów (kod błędu E7). W dniu 28 listopada 2013 r. skarżący złożył korektę wniosku, pomniejszając areał dla wariantu 2.9 do 4,11 ha oraz dodając wariant 2.10 - uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) realizowany na działce rolnej F o powierzchni 1,67 ha, w związku z czym sporządzono skorygowany raport czynności kontrolnych. Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości 19.822,60 zł, w tym z tytułu wariantu 2.9 kwotę 1.524,60 zł za powierzchnię 4,10 ha, z tytułu wariantu 2.10 - 2.412,00 zł za powierzchnię 1,56 ha oraz z tytułu wariantu 2.11 kwotę 15.886,00 zł za powierzchnię 24,44 ha. Organ wyjaśnił, że kwotę przyznaną w ramach wariantu 2.9 ustalono przy zastosowaniu zmniejszenia z uwagi na wykluczenie z płatności działek rolnych A, B, oraz I z powodu nieprzestrzegania wymogów dla pakietu Rolnictwo ekologiczne. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] marca 2014 r. uchylił powyższą decyzję z powodu niewyjaśnienia, na czym polegało zachwaszczenie działek oraz jakie były ustalenia kontrolne poczynione przez inne instytucje – Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej i Artykułów Rolno – Spożywczych oraz Jednostki Certyfikującej. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. Kierownik BP ARiMR w O. przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości 20.432,00 zł, w tym z tytułu wariantu 2.9 kwotę 1.540,00 zł za powierzchnię 1,00 ha, z tytułu wariantu 2.10 - kwotę 3.006,00 zł za powierzchnię 1,67 ha oraz z tytułu wariantu 2.11 - kwotę 15.886,00 zł za powierzchnię 24,44 ha. Organ wyjaśnił, że kwotę przyznaną w ramach wariantu 2.9 ustalono przy zastosowaniu zmniejszenia w kwocie z uwagi na wykluczenie z płatności działek rolnych A, B oraz I z powodu nieprzestrzegania wymogów dla pakietu Rolnictwo ekologiczne. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że dla wariantów 2.10 i 2.11 płatność została przyznana do powierzchni deklarowanej we wniosku, natomiast w zakresie wariantu 2.9 płatność przyznano do areału 1,00 ha z powodu wykluczenia z płatności powierzchni 3,11 ha działek rolnych A, B oraz I, dla których w trakcie kontroli na miejscu stwierdzono nieprzestrzeganie wymogów dla pakietu Rolnictwo Ekologiczne. Wskazał, że zachwaszczenie stwierdzone na tych działkach stanowiło przejaw naruszenia zasad gospodarki ekologicznej. Skala zachwaszczenia była, w ocenie organu, zbyt wysoka dla uznania, że jego utrzymywanie miało na celu ochronę plantacji. Silne zachwaszczenie mogło prowadzić do osłabienia rozwoju i plonowania krzewów. Taki stan mógł sprzyjać rozwojowi chorób roślin uprawnych oraz szkodników. Organ, w tym zakresie uznał kontrolę przeprowadzoną przez J. B. (Jednostkę certyfikującą) za niewiążącą, gdyż w dniu kontroli nie dysponowała ona właściwym upoważnieniem. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w O., objętą skargą decyzją z dnia [...] października 2014 r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, iż nie stwierdził nieprawidłowości co do części rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji dotyczącej wariantów 2.10 i 2.11, w odniesieniu do których płatność została przyznana w wysokości żądanej przez wnioskodawcę. W odniesieniu do wariantu 2.9 i zastosowania kodów E6 i E7, organ wskazał, że w przypadku kodu E6 powodem zastosowania tego błędu było stwierdzenie w trakcie kontroli terenowej zachwaszczenia uprawy porzeczki. Wskazał przy tym, że z materiału fotograficznego sporządzonego w dniu 12 lipca 2013 r. jednoznacznie wynikało, iż zachwaszczenie na działkach rolnych A, B oraz I było bardzo duże i miało charakter wieloletni. Nie potwierdzał on również stanowiska skarżącego, że ilość roślinności obcej na plantacjach porzeczki była poniżej progu szkodliwości. Odnosząc się do wyników kontroli prowadzonych przez J. A. B. T. oraz WIJHARS w O., organ stwierdził, że nie kłóciły się one z ustaleniami kontroli Agencji z uwagi na odmienny przedmiot każdej z tych kontroli. Sąd I instancji oddalając skargę na tą decyzję, wskazując na przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013, poz. 173), rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262, ze zm.), stwierdził, że wobec postawionych w skardze zarzutów zasadniczym było ustalenie, czy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie pozwalał organom na poczynienie ustaleń stanowiących podstawę wydanych w sprawie decyzji. Sąd zwrócił uwagę, że art. 21 ust. 3 ustawy wprowadza istotne modyfikacje zasad postępowania, które mają pierwszeństwo w stosunku do reguł przewidzianych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. W postępowaniu w sprawie przyznania pomocy to nie organ administracji publicznej, a posiadacz gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Natomiast w art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy, obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Stwierdził w tym zakresie, że podniesiony przez stronę zarzut naruszenia art. 7, art. 77 i 80 k.p.a. był niezasadny. Wskazał również, że skarżący ograniczał się wyłącznie do gołosłownego kwestionowania ustaleń organu poczynionych w toku kontroli. Na prawidłowość rozstrzygnięcia, nie miała wpływu, zdaniem Sądu, okoliczność niekwestionowana - sposób prowadzenia przez skarżącego uprawy, w toku kontroli dokonywanej przez jednostki certyfikujące oraz Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w O.. Wskazał, że podstawą kontroli prowadzonej przez jednostkę certyfikującą były przepisy ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. Nr 116, poz. 975, ze zm.), zaś sam fakt stwierdzenia przez jednostkę certyfikującą, że dany producent rolny spełnił wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym, nie mógł oznaczać, iż w sposób automatyczny zostały spełnione wymagania niezbędne do przyznania płatności rolnośrodowiskowej. W odniesieniu do przeprowadzonej u skarżącego kontroli Sąd I instancji wskazał, że przeprowadzona ona została po uzgodnieniu jej terminu ze skarżącym i sprowadzała się do oceny zgodności danych podanych we wniosku o przyznanie płatności, w tym powierzchni deklarowanych działek, ze stanem faktycznym w gospodarstwie oraz przestrzegania zasad dobrej kultury rolnej. Skarżący nie wykazał, aby w trakcie kontroli doszło do naruszeń przepisów, które podważałyby wiarygodność ustaleń poczynionych przez organ. Z dokonanych czynności został sporządzony raport, który zawierała wszystkie wymagane elementy. Sąd stwierdził, że podnosząc zarzut wadliwości protokołu skarżący nie sprecyzował na czym polegała jego niekompletność oraz nie przedstawił dowodów na potwierdzenie zamieszczenia w raporcie nieprawdziwych danych. W szczególności nie wykazał, że stan faktyczny na gruncie w dniu kontroli przedstawiał się odmienne niż na sporządzonym materiale fotograficznym. W ocenie Sądu zasadnym było stanowisko organu, że materiał fotograficzny pozwala na stwierdzenie, iż zakwestionowane powierzchnie nie kwalifikowały się do przyznania płatności. Na zdjęciach przedstawiających działki A, B oraz I, widoczny był bowiem obszar porośnięty wysoką, bujną roślinnością, wśród której tylko w nielicznych miejscach można było dostrzec pojedyncze pędy rośliny stanowiącej właściwą uprawę - porzeczki czarnej. Uprawa ta nie wskazywała śladów przeprowadzania zabiegów agrotechnicznych wokół roślin stanowiących uprawę podstawową. Sąd uznał, że organy wykazały, iż charakter, skład rodzajowy oraz stan wegetacji "roślinności obcej" na wymienionych działkach wpływał w sposób istotny na stan uprawy podstawowej, co dawało podstawy do oceny, że standardy gospodarowania na tym obszarze nie zostały zachowane, a uprawy nie można zakwalifikować jako prowadzonej z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby. Tym samym nie zostały spełnione wymogi wynikające z § 4 ust. 3 rozporządzenia z 2009 r. oraz załącznika nr 3 do tego rozporządzenia w odniesieniu do pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne. Sąd stwierdził, że organy nie pominęły wyjaśnień strony w toku postępowania, ale odniosły się do nich dokonując ich oceny. Skarżący natomiast kwestionując prawidłowość tych poglądów nie przedstawił jakichkolwiek dowodów, natomiast subiektywne przekonanie o nieprawidłowej ocenie przez organy materiału dowodowego nie może być podstawą uznania, że stanowisko organów jest dowolne i naruszające prawo. Reasumując, zdaniem Sądu I instancji, organy właściwie zakwalifikowały stwierdzone nieprawidłowości jako kod E6 i dokonały niewadliwej subsumpcji ustalonego w sprawie stanu faktycznego pod normę prawną § 27 rozporządzenia z 2009 r. Zasadnie wobec tego dokonano wykluczenia działek nr A, B oraz I, przyznając płatność w wariancie 2.9 do powierzchni 1,00 ha dla działek C, D, E. W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji podał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Skargą kasacyjną P. Dz. zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie: I. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie: 1. § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. z 2010 r., Nr 9, poz. 211 ze zm.) poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w przedmiocie stwierdzenia, iż uprawa została utrzymana w stanie zachwaszczonym, w świetle okoliczności braku legalnej definicji zachwaszczenia, jak również braku wskazania, kiedy i w jakich warunkach zostaje przekroczony próg szkodliwości innej roślinności wspomagającej produkcję roślinną, oraz w jakich terminie w trakcie roku należy dokonywać corocznych zabiegów pielęgnacyjnych; 2. art. 21 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich, poprzez przeprowadzenie postępowania wbrew zasadzie praworządności i bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego zebranego w toku postępowania; II. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik postępowania: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., albowiem Sąd sprawując kontrolę legalności powinien był stwierdzić naruszenie przepisów prawa materialnego przywołanych w pkt I 1 i 2 skargi kasacyjnej, zastosować środek określony w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i uchylić zaskarżoną decyzję w całości; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. przejawiające się w tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności organu administracji publicznej nie zastosował środka przewidzianego w ustawie, mimo że dopuszczony jako dowód w sprawie przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący poważne wątpliwości, który przy uwzględnieniu całego znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego mógł przechylić szalę na korzyść skarżącego. Sąd przyjął uzasadnienie organu administracji oparte wyłącznie o materiał dowodowy świadczący na niekorzyść skarżącego. Sąd nie dostrzegł, że jako dowody w sprawie o istotnym znaczeniu należało dopuścić rejestr zabiegów agrotechnicznych z 2012 i 2013 r. wykonywanych przez skarżącego, pismo Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej i Artykułów Rolno-Spożywczych w O. z 25 marca 2014 r. skierowane do organu, pisma – opinie C. P. i P. w Rolnictwie E. A. B. w W. z 14 kwietnia 2014 r., które to dowody znajdują się w aktach sprawy, lecz nie zostały dopuszczone jako dowody w sprawie zarówno przez organ jak i Sąd I instancji, 3. art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez pominięcie w uzasadnieniu wyroku podniesionego przez skarżącego zarzutu szacunkowego określenia przez organ administracji ilości sadzonek na dwuletniej w dacie kontroli, plantacji porzeczek prowadzonej przez skarżącego; 4. art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywatela do władzy publicznej, jako gwarancji prawnej ochrony praw jednostki wobec władczego działania organów administracji. Podnosząc te zarzutu skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w O. oraz o zasądzenie kosztów postępowania oraz kosztów działającego pełnomocnika skarżącego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to związanie NSA zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku Sądu I instancji, a nie postępowania administracyjnego i wydanych w nim rozstrzygnięć. Natomiast stosownie do treści art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Przepis art. 174 p.p.s.a stanowi z kolei, iż skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: a) naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) lub b) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W świetle cytowanych przepisów do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja - w stosunku do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji – w odniesieniu do przepisów postępowania. A zatem Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować. W niniejszej sprawie strona wnosząca skargę kasacyjną wskazała w petitum skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. oraz art. 8 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji gdy skarżący wskazał, że postępowanie organów było dotknięte wadami, które uniemożliwiały prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie, z uwagi na pominięcie istniejących w aktach sprawy dowodów. Zarzuty te w konsekwencji sprowadzają się do kwestionowania oceny dokonanej przez Sąd I instancji co do prawidłowości przeprowadzonego przez organy administracji postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie. Chybiony jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w rozpoznawanej sprawie brak podstaw aby uznać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów określonych przepisem art. 141 § 4 p.p.s.a. Przypomnieć należy, że ustawodawca w art. 141 § 4 p.p.s.a. określił niezbędne elementy uzasadnienia, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39), po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. W rozpoznawanej sprawie nie występuje żaden z wymienionych przypadków. Uzasadnienie zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie. W uzasadnieniu Sąd I instancji przedstawił bowiem opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed organami administracji publicznej oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn skarga nie zasługuje na uwzględnienie, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej ustaleń Sądu I instancji w kwestionowanym zakresie. To natomiast, że autor skargi kasacyjnej nie podziela stanowiska Sądu, czy też jego ocena, iż uzasadnienie wyroku jest dla niego nieprzekonywujące, nie stanowi skutecznej przesłanki uwzględnienia tego zarzutu (por. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 470/14). Nie jest prawdą, iż podniesiony przez skarżącego zarzut szacunkowego określenia przez organ administracji ilości sadzonek na dwuletniej w dacie kontroli, plantacji porzeczek prowadzonej przez skarżącego został przez Sąd I instancji pominięty. Sąd wyraźnie na s. 19-20 uzasadnienia zaskarżonego wyroku stwierdził: "Podzielić należy przy tym stanowisko organu odwoławczego, że ustalenie ilości sadzonek na działce I nie ma istotnego znaczenia dla sposobu rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy w sytuacji, gdy w odniesieniu do tej działki stwierdzono jednocześnie nieprzestrzeganie zasad dobrej kultury rolnej. Już bowiem tylko ta okoliczność uzasadniała w świetle powołanego wyżej przepisu § 27 ust. 1 rozporządzenia z 2009 r. zastosowanie zmniejszenia płatności przy uwzględnieniu współczynnika procentowego określonego w załączniku nr 7 do tego rozporządzenia." Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił także zarzutów zamieszczonych w skardze kasacyjnej naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. "przejawiające się w tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności organu administracji publicznej nie zastosował środka przewidzianego w ustawie, mimo że dopuszczony jako dowód w sprawie przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący poważne wątpliwości, który przy uwzględnieniu całego znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego mógł przechylić szalę na korzyść skarżącego. Sąd przyjął uzasadnienie organu administracji oparte wyłącznie o materiał dowodowy świadczący na niekorzyść skarżącego. Sąd nie dostrzegł, że jako dowody w sprawie o istotnym znaczeniu należało dopuścić rejestr zabiegów agrotechnicznych z 2012 i 2013 r. wykonywanych przez skarżącego, pismo Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej i Artykułów Rolno-Spożywczych w O. z 25 marca 2014 r. skierowane do organu, pisma – opinie C. P. i P. w R. E. A. B. w W. z 14 kwietnia 2014 r., które to dowody znajdują się w aktach sprawy, lecz nie zostały dopuszczone jako dowody w sprawie zarówno przez organ jak i Sąd i instancji." W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie przyjął z organami administracji, iż: "Na treść rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy nie mogły też mieć wpływu twierdzenia skarżącego, że sposób prowadzenia uprawy nie był kwestionowany w toku kontroli dokonywanej przez jednostki certyfikujące oraz Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w O.. Zauważyć przyjdzie, że podstawą kontroli prowadzonej przez jednostkę certyfikującą są przepisy ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. nr 116, poz. 975, z późn. zm.), określającej zadania organów oraz ich właściwość w tym zakresie, z których wynika, że rolą tych jednostek jest kwalifikowanie produktów na rynek rolnictwa ekologicznego i sprawowanie kontroli w zakresie dotyczącym spełnienia wymagań objętych certyfikatami. Wobec tego, sam fakt stwierdzenia przez jednostkę certyfikującą, że dany producent rolny spełnił wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym, nie może oznaczać, iż w sposób niejako automatyczny zostały spełnione wymagania niezbędne do przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Zwrócić należy uwagę, że stosowanie metod ekologicznych uprawy i uzyskanie certyfikatu zgodności jest tylko jednym z warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne. Wymagania w zakresie produkcji ekologicznej nie są bowiem tożsame ze spełnieniem wymagań do uzyskania dopłat." (s. 14 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA). Nie znajdują także uzasadnienia pozostałe zarzuty naruszenia przepisów procesowych przez Sąd I instancji pomieszczone w skardze kasacyjnej – w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie Sąd I instancji stwierdził, iż w tej sprawie nie doszło do naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywatela do władzy publicznej, jako gwarancji prawnej ochrony praw jednostki wobec władczego działania organów administracji (art. 8 k.p.a.). W rozpatrywanej sprawie zebrany został przez organy wiarygodny materiał dowodowy. Jako dowód dopuszczono wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, w tym dokumenty urzędowe i zdjęcia. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego, który został poddany analizie i który także został wskazany w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku WSA, organy dokonały wnikliwej oceny okoliczności faktycznych i zweryfikowały powierzchnię działek zadeklarowanych we wniosku. Rację ma Sad I instancji, iż zaskarżona decyzja organu odwoławczego spełnia też wynikające z art. 107 § 3 K.p.a. wymogi dotyczące uzasadnienia faktycznego i prawnego. Sąd zasadnie podkreślił, że organy wyjaśniły wysokość przyznanych płatności i powody ich pomniejszenia. Przedstawiły przepisy i sposób wyliczenia płatności. Skarżący nie przedstawił natomiast żadnego dowodu przeciwnego, który podważałby ustalenia organu, stąd zarzuty skargi nie mogły zostać uwzględnione. Za niezasadne należy uznać także sformułowane w petitum skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. W ocenie kasatora Sąd I instancji sprawując kontrolę legalności powinien był stwierdzić naruszenie przepisów prawa materialnego przywołanych w pkt I 1 i 2 skargi kasacyjnej, zastosować środek określony w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i uchylić zaskarżoną decyzję w całości. Analizując zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie: § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. z 2010 r., Nr 9, poz. 211 ze zm.), poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w przedmiocie stwierdzenia, iż uprawa została utrzymana w stanie zachwaszczonym, w świetle okoliczności braku legalnej definicji zachwaszczenia, jak również braku wskazania, kiedy i w jakich warunkach zostaje przekroczony próg szkodliwości innej roślinności wspomagającej produkcję roślinną, oraz w jakich terminie w trakcie roku należy dokonywać corocznych zabiegów pielęgnacyjnych oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich, poprzez przeprowadzenie postępowania wbrew zasadzie praworządności i bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego zebranego w toku postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ich nie podzielił. Zasadnie Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 21 ust. 2 ustawy organ, przed którym toczy się postępowanie:1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Natomiast art. 21 ust. 3 ustawy stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Analiza treści cytowanego wyżej przepisu prowadzi do wniosku, że statuuje on istotne modyfikacje zasad postępowania administracyjnego w tych sprawach, które mają pierwszeństwo w stosunku do reguł przewidzianych w ogólnym postępowaniu administracyjnym określonym w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Sąd I instancji zasadnie wskazał, iż stanowiąc w art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 K.p.a. "W postępowaniu w sprawie przyznania pomocy to nie organ administracji publicznej, a posiadacz gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne." (s. 13 zaskarżonego wyroku WSA). "Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z wyrażonej w art. 77 K.p.a. zasady postępowania dowodowego, statuującej obowiązek organu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy obowiązek ten został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Na ARiMR nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania pomocy. W świetle powyższego za niezasadny uznać należało zarzut naruszenia art. 7 i art. 77, 80 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, skoro kwestia zebrania materiału dowodowego została na gruncie ustawy ujęta odmiennie niż we wskazywanych przez skarżącego przepisach K.p.a." (tamże). Rację ma Sąd I instancji stwierdzając, iż udział skarżącego ograniczał się w tej sprawie w istocie wyłącznie do gołosłownego kwestionowania ustaleń organu poczynionych w toku kontroli. Wobec treści art. 21 ustawy, skarżący w toku postępowania nie przedstawił własnych dowodów, a jedynie zastrzeżenia co do treści protokołu, których nie poparł stosownym materiałem dowodowym. Na gruncie ustawy takie działanie należy uznać za niewystarczające do podważenia dowodów przedstawionych przez organ. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji zasadnie przyjął za organami, iż w odniesieniu do plantacji prowadzonej przez skarżącego ma zastosowanie przepis § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 39, poz. 211, z późn. zm.), zgodnie z którym wieloletnie plantacje trwałe uznaje się za utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli są utrzymywane w stanie niezachwaszczonym. Wyniki kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego, a znajdujących swoje odzwierciedlenie w raporcie z kontroli, który ma walor dokumentu urzędowego, a więc tzw. dowodu zupełnego w sprawie (por. wyroki NSA: z dnia 7 sierpnia 2013 r., II GSK 527/12, 4 kwietnia 2008 r., II GSK 492/07, z 5 listopada 2010 r., II GSK 1004/09, 7 marca 2012 r., II GSK 88/11), nie zostały skutecznie podważone przez skarżącego, co czyni jego zarzut naruszenia § 6 ust. 2 rozporządzenia niezasadnym. Z powyższych względów skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło