I OSK 3269/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędzia del. WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Protokolant asystent sędziego Inesa Wyrębkowska po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 240/15 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 240/15, oddalił skargę A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 17 grudnia 2014 r., nr [...] oraz przyznał pełnomocnikowi skarżącej koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wyrok ten wydany został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu 9 października 2014 r. A. B. zwróciła się do Prezydenta Miasta P. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na córkę M. B. Do wniosku załączyła m.in. decyzję z dnia [...] stycznia 1999 r. o przyznaniu jej prawa do emerytury od dnia 1 grudnia 1998 r. do nabycia uprawnień. Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] października 2014 r., nr [...], odmówił przyznania A. B. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1456 z późn. zm.), powołując się na dyspozycję art. 17 ust. 5 tej ustawy i wskazując, że A. B. ma ustalone prawo do emerytury. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...], utrzymało w mocy powyższą decyzję. A. B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się uchylenia decyzji SKO i podnosząc, że wydana została ona z: - mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych polegającym na błędnym zastosowaniu wykładni językowej powołanego przepisu, podczas gdy organ administracji publicznej powinien był zastosować wykładnię systematyczną i celowościową, a zastosowana wykładnia jest sprzeczna z art. 32 i 71 Konstytucji RP; - mającym istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącej, to jest sprawowania opieki na osobą niepełnosprawną M. B., co również wymaga dodatkowego nakładu pracy z jej strony oraz poprzez nieuwzględnienie faktu, że osobom z prawami emerytalnymi umożliwia się podejmowanie dodatkowego zatrudnienia; - mającym istotny wpływ na wynika sprawy naruszeniem art. 8 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania obywateli do władzy publicznej, przez mechaniczne stosowanie prawa, nie bacząc przy tym na zasady współżycia społecznego i dobro jednostki, a w szczególności osób niepełnosprawnych i ich opiekunów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, w pełni podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę A. B. wskazał, że w świetle przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.), prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powinno być przyznane w sytuacji, gdy spełnione są wszystkie przesłanki pozytywne, o których mowa w art. 17 ust. 1 i 1a i brak jest przesłanek negatywnych wymienionych w art. 17 ust. 5. W przekonaniu Sądu I instancji bezsporne jest, że w sprawie spełnione zostały przesłanki pozytywne, od których przepisy uzależniają uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednakże decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych została skarżącej przyznana wcześniejsza emerytura, a okoliczność ta wyczerpuje przesłankę negatywną, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy. Zgodnie z tym przepisem świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno – rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Przepis ten jest przy tym jednoznaczny i kategoryczny. Mając powyższe na uwadze Sąd Wojewódzki ocenił, że orzekające w sprawie organy prawidłowo odmówiły przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, wyczerpująco wyjaśniając motywy, jakimi kierowały się wydając kontrolowane decyzje. Jednocześnie Sąd ten za bezzasadne uznał zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia przez organ art. 7 i art. 8 k.p.a. a także art. 32 i art. 71 Konstytucji RP. Podzielił przy tym pogląd skarżącej, że opieka nad osobą niepełnosprawną nie ustaje z chwilą osiągnięcia wieku emerytalnego. Jednakże wnioskowane przez nią świadczenie przeznaczone jest dla osób, które w związku ze sprawowaną opieką rezygnują z dochodów związanych z aktywnością zawodową. Uzyskanie świadczenia emerytalnego w związku z osiągnięciem stosownego wieku wypełnia przesłankę dysponowania przez skarżącą źródłem utrzymania, aczkolwiek zapewne w wysokości, która nie spełnia jej oczekiwań związanych z ponoszonymi kosztami. Powyższe nie zależy jednak od woli organu rozpoznającego wniosek. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2015 r. skargę kasacyjną wniosła A. B., domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmiany zaskarżonego wyroku poprzez przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego i uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia 2014 r. jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W ocenie skarżącej kasacyjnie zaskarżony wyrok wydany został z naruszeniem prawa materialnego poprzez: - błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1. lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, poprzez zastosowanie przez Sąd I instancji wykładni językowej tego przepisu zamiast wykładni celowościowej i systematycznej, pomimo tego, że w ustalonym stanie faktycznym sprawy godzi to w zasadę równości określoną w art. 32 ust. 2 i art. 71 ust. 1 w zw. z art. 67 ust. 1 ust. 2 oraz art. 69 Konstytucji RP, zgodnie z którą organy stosujące prawo powinny dokonywać wykładni przepisów prawa poprzez zastosowanie tych reguł wykładni, które pozwalają na najpełniejsze urzeczywistnienie norm, zasad i wartości konstytucyjnych takich jak równość i dostęp do pomocy państwa, a ponadto zapewniają wykonanie celu ustawy, podczas gdy nieprzyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, chociażby w kwocie stanowiącej nadwyżkę świadczenia pielęgnacyjnego ponad pobierane świadczenie emerytalne, w oparciu o językową wykładnię art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit a stanowi odmowę realizacji celu ustawy o świadczeniach rodzinnych tzn. realizacji polityki społecznej i gospodarczej uwzględniającej dobro rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej; - nieuzasadnione niezastosowanie art. 28 pkt 1 i pkt. 2 c Konwencji ONZ o Prawach Osób Niepełnosprawnych z dnia 13 grudnia 2006 r. (Dz.U. z dnia 25 października 2012 r., poz. 1169.), zgodnie z którą państwa – strony konwencji powinny uznawać prawo osób niepełnosprawnych do ochrony socjalnej i do korzystania z tego prawa bez dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność oraz podejmować odpowiednie kroki w celu zagwarantowania i popierania realizacji tego prawa, włączając środki w celu zapewnienia osobom niepełnosprawnym i ich rodzinom, żyjącym w ubóstwie, dostępu do pomocy państwa w pokrywaniu wydatków związanych z niepełnosprawnością, w tym wydatków na odpowiednie szkolenia, poradnictwo, pomoc finansową i tymczasową opiekę dającą wytchnienie stałym opiekunom. Uzasadniając podniesione zarzuty pełnomocnik skarżącej wskazała, że na mocy decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. z dnia [...] stycznia 1999 r. przyznano skarżącej wcześniejszą emeryturę z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym. Możliwość uzyskania emerytury bez względu na wiek dla pracowników, którzy nie mogli kontynuować zatrudnienia z powodu stanu zdrowia dziecka wymagającego stałej opieki była przewidziana w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz.U. z 1989 r., Nr 28, poz. 149 ze zm.). Rozporządzenie to utraciło moc z dniem 1 stycznia 1999 r., jednakże na mocy przepisów przejściowych zawartych w ustawie o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych z dnia 17 grudnia 19998 r. (Dz.U. Nr 162, poz. 118 ze zm.) możliwość nabycia uprawnień do omawianej emerytury zachowały osoby, które do dnia 31 grudnia 1998 r. spełniły wszystkie warunki wymagane w przepisach rozporządzenia z dnia 15 maja 1989 r. W miejsce przepisu rozporządzenia z dnia 15 maja 1989 r. wprowadzony został zasiłek stały wraz ze składką emerytalno – rentową wypłacany przez pomoc społeczną. Od 1 maja 2004 r. zasiłek ten został zastąpiony świadczeniem pielęgnacyjnym na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wcześniejsza emerytura na podstawie rozporządzenia z dnia 15 maja 1989 r. jest zatem świadczeniem zanikającym. W ocenie pełnomocnika skarżącej art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mówi o wcześniejszej emeryturze z tytułu opieki nad dziećmi wymagającymi stałej opieki. W art. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie jest wymieniona wcześniejsza emerytura dla pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki, a co za tym idzie nie sposób uznać aby to świadczenie to stanowiło obecnie świadczenie emerytalne w rozumieniu tego artykułu. Pełnomocnik wskazał jednocześnie, na zasadzie analogii, na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07, mocą którego stwierdzono niekonstytucyjność art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, a który, w jego ocenie, wskazuje na możliwość stosowania wykładni celowościowej i systematycznej art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Pełnomocnik zauważył przy tym, że brak odniesienia się do faktycznej sytuacji finansowej skarżącej stanowi faktyczną negację celu ustawy o świadczeniach rodzinnych i odmowę wsparcia finansowego dla osoby niepełnosprawnej, stanowiące naruszenie konstytucyjnej zasady równości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a.. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten – inaczej niż wojewódzkie sądy administracyjne - zobligowany jest jedynie do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 P.p.s.a.. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postaci naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne jej rozumienie, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. W przypadku drugiej podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. ustawa wymaga ponadto, aby skarżący wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Przedstawione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczą wyłącznie naruszenia prawa materialnego. W pierwszej kolejności autorka skargi kasacyjnej wskazała na błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.). Zauważyć na wstępie należy, że organy administracji publicznej, zgodnie z zasadą wynikającą z art. 6 k.p.a., zobowiązane są przy rozstrzyganiu indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej do ich rozpoznawania wyłącznie w oparciu o przepisy powszechnie obowiązującego prawa, a wojewódzkie sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, w zakresie swej właściwości, sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Tym samym, ani organy administracji publicznej, ani kontrolujące ich działalność sądy administracyjne, nie mogą rozstrzygać o uprawnieniach stron postępowania administracyjnego w oparciu o zasady słuszności, czy względy wynikające z zasad współżycia społecznego. Kontrola pod względem zgodności z prawem sprawowana jest wyłącznie z punktu widzenia interesu publicznego polegającego na zapewnieniu legalnego działania organów administracyjnych i przebiega w trzech płaszczyznach, tj. oceny zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym, dochowania wymaganej prawem procedury oraz respektowania reguł kompetencji (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 stycznia 2006 r., sygn. akt I GSK 1421/2005, LexisNexis nr 3848110). Mający w sprawie zastosowanie przepis art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w ust. 1 – 5 ustala generalną zasadę przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W jego poszczególnych jednostkach redakcyjnych ustawodawca szczegółowo wskazał tryb i określił zasady zobowiązujące organy do ich stosowania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 1941/15, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a tej ustawy wyraźnie wskazuje, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno – rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Zasadnie Sąd I instancji wskazał, że z unormowania zawartego w art. 17 jednoznacznie wynika, że dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przewidzianego w tym przepisie, poza wypełnieniem przesłanek podmiotowych, muszą zaistnieć łącznie dwie przesłanki natury przedmiotowej. Pierwsza z nich ma charakter pozytywny i polega, co do zasady, albo na niepodejmowaniu, albo na rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą uprawnioną (art. 17 ust. 1 ustawy). Druga zaś ma charakter negatywny, a mianowicie świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a lub b. Przepis art. 17 powołanej ustawy stanowi zatem zamkniętą regulację normującą możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Z tego względu nie można prawa do niego wywodzić z innych niż wskazanych w treści tego przepisu zdarzeń i sytuacji, a tym bardziej z innych ustaw, aniżeli ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przyjęcie odmiennego poglądu w rozpatrywanej sprawie oznaczałoby zanegowanie zasady praworządności wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP, wymagającej przestrzegania prawa zarówno przez obywateli, jak i organy administracji. Gdyby bowiem ustawodawca, mając na względzie rozwiązanie systemowe pomocy publicznej, przewidywał możliwość wyboru pomiędzy świadczeniem, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1a, b, a świadczeniem pielęgnacyjnym, dałby temu niewątpliwie wyraz w zapisie ustawowym. Należy przy tym zauważyć, że zgodnie z przepisem art. 17 ust. 5 pkt. 3 przedmiotowej ustawy brak jest możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nawet w przypadku, gdy inna niż ubiegająca się o to świadczenie osoba ma ustalone na osobę wymagającą opieki prawo do wcześniejszej emerytury. Z uwagi na powyższe uznać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał prawidłowej wykładni przepisu prawa materialnego, stanowiącego podstawę wydania kontrolowanych przez niego decyzji, stwierdzając, że posiadanie przez skarżącą prawa do wcześniejszej emerytury wykluczało możliwość przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką. Zauważyć przy tym należy, że posiadanie przez skarżącą prawa do wcześniejszej emerytury przyznanego na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz.U. Nr 28, poz. 149) spełnia tę samą funkcję i ma taki sam cel jak obecnie ustanowione w ustawie o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. przyznawało bowiem prawo do wcześniejszej emerytury matce, która nie mogła lub nie może kontynuować zatrudnienia z powodu stanu zdrowia swojego dziecka - jeżeli spełniała warunki wymienione w tym akcie prawnym (§ 1 ust. 1 rozporządzenia). Wymienione rozporządzenie utraciło moc z dniem 1 stycznia 1999 r. w następstwie wejścia w życie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 grudnia 1998 r. (t.j. Dz. U. z 2004 r., nr 39, poz. 353). Z tą chwilą osoba zdolna do pracy, lecz nie pozostająca w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji mogła ubiegać się o przyznanie zasiłku stałego na mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414). Ustawa o pomocy społecznej z 1990 r. obowiązywała do dnia 30 kwietnia 2004 r., natomiast regulacja dotycząca rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem znalazła swoje odzwierciedlenie w obecnie obowiązującym art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który przyznaje z tego tytułu świadczenie pielęgnacyjne. Celem świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. W okolicznościach przedmiotowej sprawy celu tego nie niweczą wyłączenia określone w art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stanowią one bowiem m.in. o odmowie przyznania określonego prawa ze względu na pobieranie innego świadczenia, które w swojej istocie wynika z tego samego tytułu, a zostało nabyte wcześniej. Uznanie żądania wypłacenie dwóch świadczeń w oparciu o identyczną podstawę faktyczną stanowiłoby zaś istotne naruszenie przepisów prawa. Z uwagi również na powyższe nie zasługuje na uwzględnienie zarzut niezastosowania art. 28 pkt 1 i pkt 2 c Konwencji ONZ o Prawach Osób Niepełnosprawnych z dnia 13 grudnia 2006 r. Przywołany zapis Konwencji wskazuje, że: Państwa Strony uznają prawo osób niepełnosprawnych do odpowiednich warunków życia ich samych i ich rodzin, włączając w to odpowiednie wyżywienie, odzież i mieszkanie oraz prawo do stałego polepszania warunków życia, i podejmą odpowiednie kroki w celu zagwarantowania i popierania realizacji tych praw bez dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność (ust. 1). Państwa Strony uznają prawo osób niepełnosprawnych do ochrony socjalnej i do korzystania z tego prawa bez dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność oraz podejmą odpowiednie kroki w celu zagwarantowania i popierania realizacji tego prawa, włączając środki w celu zapewniania osobom niepełnosprawnym i ich rodzinom, żyjącym w ubóstwie, dostępu do pomocy państwa w pokrywaniu wydatków związanych z niepełnosprawnością, w tym wydatków na odpowiednie szkolenia, poradnictwo, pomoc finansową i tymczasową opiekę dającą wytchnienie stałym opiekunom (ust. 2c). Przepis art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, regulujący przyznawanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej stanowi bowiem, w świetle tego co zostało już wyżej przedstawione, realizację przywołanych założeń Konwencji. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniesiona skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącej o przyznanie wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej na zasadzie prawa pomocy, wyjaśnić należy, że wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego (art. 254 § 1 P.p.s.a.), który przyznaje je w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 P.p.s.a.