III SA/Łd 1114/14

Dnia 19 lutego 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), , Protokolant Sekretarz sądowy – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2015 roku sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki komandytowej z siedzibą w Ł. na zalecenia pokontrolne [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku zmiany oznakowania produktu oddala skargę. W wyniku kontroli przeprowadzonej przez Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w Ł. w przedsiębiorstwie A. Sp. z ograniczoną odpowiedzialnością, Spółka komandytowa w Ł., organ stwierdził nieprawidłowości w zakresie zgodności znakowania drożdży winiarskich z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego. Podstawę przeprowadzenia kontroli stanowiły przepisy art. 17 ust. 1, pkt. 8 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r. nr 187, poz. 1577 ze zm.), art. 8 ust. 2 pkt 6 oraz ust. 3, 5 i 6 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. Nr 116, poz. 975), art. 27 ust. 9 lit. a), b) i c) rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz. Urz. WE L 189, 20.07.2007 ze zm.) oraz art. 3 ust. 2 rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 882/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. Urz. UE L 165 z 30.4.2004, str. 1-1414; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 45, str. 200-251, ze zm.), a także w związku z art. 79a ust. 2 i 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r., nr 220, poz. 1447, ze zm.). W protokole kontroli nr [...] z dnia 1 kwietnia 2014 r. i stwierdzono, że "A." Sp. z o.o. Sp. komandytowa stosując w oznakowaniu drożdży winiarskich termin "bio", w oznaczeniu nazwy przedsiębiorcy, w adresie witryny internetowej i w adresie poczty elektronicznej, naruszył art. 23 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007. Przedmiotowy termin może sugerować nabywcy, że drożdże zostały wyprodukowane zgodnie z przepisami określonymi w rozporządzeniu Rady (WE) nr 834/2007, co nie jest zgodne z rzeczywistością. Ustalono bowiem, że do dnia rozpoczęcia kontroli Spółka nie podejmowała działalności w zakresie rolnictwa ekologicznego, o którym mowa w art. 28 ust. 1 rozporządzenia 834/2007 i nie znajduje się pod kontrolą jednostki certyfikującej, o której mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o rolnictwie ekologicznym. Organ wskazał, że zgodnie z art. 1 ust. 2 lit. a) Rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 ma ono zastosowanie do produktów pochodzenia rolnego, (...), wprowadzonych na rynek lub takich, które mają być wprowadzone na rynek, w tym między innymi do żywych lub przetworzonych produktów rolnych. Tymczasem w art. 27 ust. 2 lit. c) Rozporządzenia Komisji (WE) nr 889/2008 określono, że z dniem 31 grudnia 2013 r. drożdże i produkty drożdżowe zaliczane są do składników pochodzenia rolniczego. W ocenie organu stosowanie w oznakowaniu drożdży terminów sugerujących nabywcy, że produkt ten został uzyskany zgodnie z przepisami określonymi w przywołanym na wstępie Rozporządzeniu Rady (WE) nr 834/2007, zwłaszcza terminów wymienionych w załączniku do rozporządzenia, ich pochodnych lub wersji skróconych, jak np. "bio" i "eko", używanych samodzielnie lub łącznie, może się odbywać na terenie Wspólnoty w oznakowaniu i reklamie produktu, który spełnia wymogi określone na mocy tego rozporządzenia lub zgodnie z nim, stanowi naruszenie art. 23 ust. 1 tego rozporządzenia. Ponadto z art. 23 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 wynika wprost, że terminy, o których mowa w ust. 1, nie mogą być stosowane na terenie Wspólnoty i w żadnym z języków Wspólnoty w znakowaniu, reklamie i dokumentach handlowych produktu, który nie spełnia wymogów wymienionych w przedmiotowym rozporządzeniu, chyba że nie są używane w odniesieniu do produktów rolnych w żywności lub paszy lub wyraźnie w żaden sposób nie łączą się z produkcją ekologiczną. W dniu 15 kwietnia 2014 r. organ przekazał skarżącej Spółce zalecenia pokontrolne, w których wezwał on Spółkę do usunięcia w terminie 180 dni od dnia otrzymania zaleceń nieprawidłowości w działalności kontrolowanego poprzez wykonanie następującego zalecenia: "nie stosować w znakowaniu produktów żadnych terminów, w tym terminów stosowanych w znakach towarowych, ani praktyk używanych w znakowaniu lub reklamie mogących wprowadzić w błąd konsumenta lub użytkownika poprzez sugerowanie, że produkt lub składniki spełniają wymogi wymienione w art. 23 Rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007" oraz przekazania informacji o sposobie wykonania powyższego zalecenia Inspektorowi nie później niż w terminie 7 dni od daty upływu terminu wskazanego do usunięcia nieprawidłowości. Zalecenia pokontrolne zostały wydane zgodnie z art. 28 ust. 2a ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U z 2005 r. nr 187 poz. 1577 ze zm.), w związku z art. 8 ust. 5 lit. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. Nr 116, poz. 975). Pismem z dnia 29 kwietnia 2014 r. Spółka wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa poprzez uchylenie zaleceń, wskazując na ich bezpodstawność. W piśmie z dnia 13 maja 2014 r. organ ustosunkował się negatywnie do żądań skarżącego podkreślając, że kontrola w A. Sp. z o.o. Sp. k w Ł. została przeprowadzona zgodnie z art. 8 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego spółka A. zarzuciła naruszenie: 1) przepisów postępowania: a. art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. - poprzez bezzasadne i aprioryczne uznanie, bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego, że skarżący ze względu na przedmiot produkcji podlega normom Rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 roku w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91, w sytuacji gdy skarżący przedstawił argumentację i dowody przeciwne, co miało wpływ na błędne ustalenie przez organ stanu faktycznego; b. art. 8 w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez nieustosunkowanie się przez organ w zaleceniach do stanowiska Skarżącego wyrażonego w uwagach do protokołu kontroli oraz faktyczny brak jakiekolwiek uzasadnienia prawnego wydanych zaleceń; c. art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 100 § 1 k.p.a. poprzez niezawieszenie postępowania kontrolnego w sytuacji, kiedy zachodziły ku temu przesłanki; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego: a. art. 1 ust. 2 zd. 3 Rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 - poprzez jego błędną wykładnię, sprowadzającą się do przyjęcia, że rozporządzenie to stosuje się do drożdży winiarskich produkowanych przez skarżącego; b. art. 27 ust. 2 lit. c) Rozporządzenia Komisji (WE) nr 889/2008 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych w odniesieniu do produkcji ekologicznej, znakowania i kontroli - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż przepis ten stanowi, iż od dnia 31 grudnia 2013 r. drożdże i produkty drożdżowe zaliczane są składników pochodzenia rolniczego w rozumieniu całego Rozporządzenia nr 834, a nie tylko do celów obliczeń, o których mowa w art. 23 ust. 4 lit. a) ppkt (ii) tegoż rozporządzenia. Spółka wniosła o uchylenie zaleceń na podstawie przepisu art. 146 § 1 p.p.s.a. oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Spółka wskazała, że nie podlega reżimowi prawnemu Rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91( dalej rozporządzenie nr 834). W ocenie Spółki konstrukcja art. 1 rozporządzenia nr 834 wskazuje, że prawodawca w sposób jednoznaczny wymienia produkty, które są przez niego uznawane za produkty pochodzenia rolnego - produkty te wymienione zostały w katalogu ujętym w lit. a) - d). Poza tym katalogiem znajdują się produkty myślistwa i rybołówstwa, co wprost wynika ze zdania 2 przedmiotowego artykułu. Zdanie 3 powoduje zaś rozciągnięcie przedmiotowe obowiązywania norm Rozporządzenia nr 834 na dwa rodzaje drożdży: - przeznaczonych do spożycia, - używanych jako pasze. Przyjęcie przez prawodawcę europejskiego powyższej konstrukcji przepisu art. 1 ust. 2 Rozporządzenia nr 834 przesądza zatem o dwóch kwestiach istotnych dla stanu faktycznego, będącego przedmiotem kontroli: — Prawodawca europejski nie uznaje drożdży jako produktów pochodzenia rolnego (gdyby bowiem tak było zostałyby one dołączone do katalogu ujętego w pierwszym akapicie pod osobną literą); — Prawodawca europejski, mimo nieuznawania drożdży za produkty pochodzenia rolnego, stwierdza, iż stosuje się do nich Rozporządzenie nr 834, jednakże jednocześnie ogranicza stosowanie tego rozporządzenia do dwóch wskazanych wyżej rodzajów drożdży (przeznaczonych do spożycia oraz używanych jako pasze). Spółka podniosła, że kontroli zostały poddane drożdże winiarskie. Cechą wspólną każdego z produktów skarżącego jest to, iż należą one do kategorii drożdży winiarskich. Drożdże winiarskie wytwarzane przez Spółkę nie są produktem przeznaczonym do spożycia i nie mogą być klasyfikowane jako żywność. Skarżący powołał się na definicję żywności (środka spożywczego), zawartą w przepisie art. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 178/2002 ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności, zgodnie z którą "środkiem spożywczym są jakiekolwiek substancje lub produkty, przetworzone, częściowo przetworzone lub nieprzetworzone, przeznaczone do spożycia przez ludzi lub, których spożycia przez ludzi można się spodziewać". Zdaniem Spółki drożdże winiarskie nie są przeznaczone do bezpośredniego spożycia, a mają jedynie zostać użyte w procesie technologicznym produkcji wina, co powoduje, że swoją charakterystyką realizują przesłanki pojęcia substancji pomocniczej w przetwórstwie, które zostały zdefiniowane w przepisie art. 3 ust. 2 lit. b Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1333/2008 w sprawie dodatków do żywności. Spółka zauważyła, że pojęcie substancji pomocniczej w przetwórstwie zostało zdefiniowane także w Rozporządzeniu nr 834, gdzie wskazano, iż: "substancja pomocnicza w przetwórstwie" oznacza jakąkolwiek substancję niespożywaną jako składnik pokarmowy sam w sobie, celowo użytą w przetwórstwie surowców, żywności lub ich składników do pewnego celu technologicznego w procesie obróbki lub przetwarzania, na skutek czego w sposób niezamierzony, ale technicznie nieunikniony, w produkcie końcowym może występować jako pozostałość substancji lub jej pochodne, pod warunkiem że pozostałości te nie stanowią ryzyka dla zdrowia ani nie mają żadnego wpływu technologicznego na produkt końcowy (art. 2 lit. y). Spółka podkreśliła, że powyższa definicja jest w swej istocie zbieżna z definicją zawartą w Rozporządzeniu nr 1333/2008. Mając zaś na uwadze powyższe, stwierdzić ponadto należy, iż prawodawca europejski także na potrzeby stosowania Rozporządzenia nr 834 dokonuje rozróżnienia między żywnością (na mocy przepisu art. 2 lit. j stosuje się cytowaną wyżej definicję z Rozporządzenia nr 178) a substancją pomocniczą w przetwórstwie, która, zgodnie ze wszystkimi przywołanymi wyżej definicjami, za żywność uznana być nie może. Zdaniem Spółki regulacja Rozporządzenia nr 834 w żadnym wypadku nie obejmuje swym zasięgiem drożdży winiarskich produkowanych przez Skarżącego, wskazanych w Protokole i Zaleceniach. Wynika to, jak wskazano wyżej, z właściwości drożdży winiarskich, które nie mogą być uznane za spełniające przesłanki do zakwalifikowania ich jako drożdże przeznaczone do spożycia lub używane jako pasze w rozumieniu art. 1 ust. 2 zd. 3 Rozporządzenia nr 834/2007. Ponadto Spółka wskazała, że z treści przepisu art. 27 ust. 2 lit. c) Rozporządzenia Komisji (WE) nr 889/2008 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych w odniesieniu do produkcji ekologicznej, znakowania i kontroli ( dalej rozporządzenia nr 889) nie wynika rozszerzenie zakresu przedmiotowego obowiązywania Rozporządzenia nr 834 i objęcie z dniem 31 grudnia 2013 r. normami Rozporządzenia nr 834 drożdży produkowanych przez skarżącego, w związku z czym konstatacja zawarta w tej materii w Protokole przez organ (str. 5 akapit 5 Protokołu), a w dalszej kolejności konkludentnie przyjęta przez organ w zaleceniach, nie jest zasadna. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że zgodnie z definicją zawartą w art. 2 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 "żywność" (lub "środek spożywczy") oznacza jakiekolwiek substancje lub produkty, przetworzone, częściowo przetworzone lub nieprzetworzone, przeznaczone do spożycia przez ludzi lub, których spożycia przez ludzi można się spodziewać. "Środek spożywczy" obejmuje napoje, gumę do żucia, wszelkie substancje, łącznie z wodą, świadomie dodane do żywności podczas jej wytwarzania, przygotowania lub obróbki. Wynika z tego, że skarżący nierzetelnie przywołuje w skardze definicję " żywności" zawartą w art. 2 rozporządzenia (WE) nr 178/2002. Zgodnie z art. 1 pkt. 3 lit. b rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1254/2008 z dnia 15 grudnia 2008 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 889/2008 ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych w odniesieniu do produkcji ekologicznej, znakowania i kontroli, z dniem 31 grudnia 2013 r. drożdże i produkty drożdżowe zaliczane są do składników pochodzenia rolniczego. Organ zauważył, że w art. 20 rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 określone są ogólne zasady produkcji drożdży ekologicznych. Z zapisów art. 20 ww. rozporządzenia wynika, że do produkcji drożdży ekologicznych wykorzystywane są wyłącznie podłoża wytworzone ekologiczne. Drożdże ekologiczne nie występują w ekologicznej żywności ani paszy wraz z drożdżami nie ekologicznymi. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 1 przywołanego w skardze Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1333/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie dodatków do żywności (Dz. U. L 354 z dnia 31.12.2008 r. ) przedmiotem rozporządzenia są zasady dotyczące dodatków do żywności stosowanych w środkach spożywczych w celu zapewnienia efektywnego funkcjonowania rynku wewnętrznego oraz wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzi oraz wysokiego poziomu ochrony konsumentów, w tym ochrony interesów konsumentów i sprawiedliwych praktyk w handlu żywnością, z uwzględnieniem - - w odpowiednich przypadkach — ochrony środowiska. Do tych celów w mniejszym rozporządzeniu zostały ustanowione wykazy dozwolonych dodatków do żywności zawarte w załącznikach II i III. Załącznik nr II zawiera Unijny wykaz dodatków do żywności dopuszczonych do stosowania w żywności. W części D załącznika nr II " Kategorie żywności" pod numerem 12.8 zostały wymienione Drożdże i produkty z drożdży. W części E załącznika nr II " Dopuszczone dodatki do żywności oraz warunki stosowania w kategorii żywności" pod numerem 12.8 zostały wymienione dodatki do żywności, które mogą być użyte w produkcji - Drożdże i produkty z drożdży. Z powyższego wynika, w ocenie organu, że skarżący nierzetelnie zinterpretował przepisy Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1333/2008. W art. 19 rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 zostały ustanowione ogólne zasady produkcji żywności przetworzonej. Zgodnie z art. 19 ust. 2 lit. a ww. rozporządzenia za ekologiczną żywność przetworzoną można uznać produkt wytwarzany głównie ze składników pochodzenia rolniczego. W celu stwierdzenia, czy produkt został wyprodukowany głównie ze składników pochodzenia rolniczego, pod uwagę nie bierze się dodatków w postaci wody i soli kuchennej. Natomiast zgodnie z art. 29 c rozporządzenia Komisji (WE) nr 889/2008 do wytwarzania produktów z sektora wina stosuje się drożdże uzyskane z surowców ekologicznych. W związku z powyższym wprowadzanie do obrotu drożdży konwencjonalnych oznakowanych w sposób sugerujący ekologiczną metodę produkcji stanowi naruszenie przepisów dotyczących rolnictwa ekologicznego i podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 25 ust. 1 pkt. 5 lit. b ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym. Postanowieniem z dnia 29 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., odrzucił skargę spółki A. uznając, że zalecenia pokontrolne nie są aktem lub czynnością wskazaną w treści art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej strony skarżącej Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 4 listopada 2014 r. uchylił powyższe postanowienie (sygn. II GSK 2522/14). W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że zaskarżone zalecenia zawierają cechy właściwe dla czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., gdyż mają charakter publicznoprawny oraz dotyczą obowiązków skarżącej Spółki wynikających z przepisów prawa. Obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości wynika wprost z art. 28 ust. 2a ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. W piśmie z dnia 29 stycznia 2015 r. oraz na rozprawie w dniu 5 lutego 2015 r. pełnomocnik strony skarżącej popierał skargę podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j. ze zm.)[dalej p.p.s.a.] , sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie . W myśl art. 3 § 2 pkt 4 tej ustawy kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Jak stanowi art. 146 p.p.s.a . Sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności. W sprawach tych Sąd może w wyroku uznać uprawnienie bądź obowiązek wynikające z przepisów prawa. O tym, że zalecenia pokontrolne [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, dotyczące usunięcia w terminie 180 dni nieprawidłowości w zakresie znakowania i oznaczania produktu "drożdże winiarskie", stanowią czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a więc o dopuszczalności skargi w przedmiotowej sprawie, przesądziło postanowienie NSA z 4 listopada 2014 r. sygn.. II GSK 2522/14. W rozpoznawanej sprawie istota sporu ( zasadność wydania zaleceń pokontrolnych ) sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy do drożdży winiarskich produkowanych przez skarżącą spółkę mają zastosowanie wymagania dotyczące rolnictwa ekologicznego określone w ustawie z dnia 25 czerwca 2009 r. ( Dz. U. z 2009 r. Nr 116, poz. 975 ) i czy skarżąca spółka podlega obowiązkom wynikającym z Rozporządzenia Rady (WE) 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 ( Dz. Urz. UE L 189 z 20.07. 2007, str. 1, z późn. zm.)[ dalej rozporządzenie Rady (WE) 834/2007). Stan faktyczny sprawy w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia, wbrew zarzutom skargi jest niesporny i nie budzi wątpliwości. Rozbieżności w tym zakresie powstają dopiero na etapie ich oceny. Skarżąca jest producentem i dystrybutorem drożdży winiarskich ( drożdże suszone i drożdże w płynie) . Jak wynika z protokołu kontroli, przeprowadzonej przez pracowników [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, wyroby spółki – drożdże winiarskie, przeznaczone do win domowych pakowane są w pudla kartonowe, zawierające opakowania jednostkowe 30-50 szt. Zarówno opakowania kartonowe jak i opakowania jednostkowe były wyposażone w oznakowanie zawierające informacje, między innymi nazwę i adres spółki z tym, że nazwa na pudełkach kartonowych posiadała brzmienie "BIO[...]" natomiast na opakowaniach jednostkowych niekiedy - "BIO[...] E.K." . Niezależnie od tego zarówno na opakowaniu handlowym jak i na opakowaniach jednostkowych, umieszczony jest znak firmowy ( napis "[...]" wpisany w owal ) oraz adres witryny internetowej: [...], zaś na opakowaniach jednostkowych dodatkowo zamieszczono adres poczty elektronicznej: [...] W oznakowaniu drożdży nie stwierdzono innych napisów zawierających termin "bio", ani żadnych informacji sugerujących możliwość użycia drożdży w rolnictwie ekologicznym. Drożdże są sprzedawane do sieci handlowych np. Castorama, Leroy Merlin i w sklepach tych sieci mogą je zakupić klienci indywidualni do domowej produkcji wina na własny użytek ( wyjaśnienia k-118). Skarżąca podkreśla, że drożdże winiarskie nie są przeznaczone do wzbogacania produktów spożywczych . W procesie biosyntezy pełnią jedynie rolę narzędzia biotechnologicznego i po spełnieniu swoich funkcji są bezwzględnie oddzielane od produktu, dlatego nie mogą być kwalifikowane jako "drożdże przeznaczone do spożycia", o których mowa w art. 1 ust. 2 zd. 3 rozporządzenia Rady (WE) 834/2007. Drożdże winiarskie pełnią jedynie rolę "środka pomocniczego", ich zadaniem jest przekształcenie cukrów zawartych w moszczu w etanol i szereg substancji dodatkowych, odpowiedzialnych za bukiet wina. Po zakończeniu procesu winifikacji komórki drożdżowe są bezwzględnie usuwane z produktu ( znajdująca się w aktach administracyjnych opinia dr inż. Ewy Kwapisz , która, według oświadczenia pełnomocnika, jest matką członków zarządu skarżącej spółki). Skarżąca spółka nie twierdzi, że produkowane przez nią drożdże spełniają kryteria wymagane dla uznania ich za produkt ekologiczny. Nie kwestionuje , że nie podejmowała działalności w zakresie rolnictwa ekologicznego, o którym mowa w art. 28 ust. 1 rozporządzenia 834/2007 i, że nie znajduje się pod kontrolą jednostki certyfikującej, o której mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o rolnictwie ekologicznym. Zadania oraz właściwość organów administracji publicznej i jednostek organizacyjnych w rolnictwie ekologicznym w zakresie wykonania przepisów Rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 ( Dz. U. UE.L.2007.189 str.1, ze zm. ) oraz przepisów Unii Europejskiej wydanych w trybie przepisów tego rozporządzenia określa ustawa z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym ( Dz. U. Nr 116, poz. 975). Definiując pojęcia "certyfikat", "producent ekologiczny", "produkcja ekologiczna", " produkty", "przepisy dotyczące rolnictwa ekologicznego"’, "produkty rolnictwa ekologicznego", "środki do produkcji ekologicznej", ustawa w art. 2 odwołuje się do przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007. Art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych /../ określa, że rozporządzenie to stosuje się do następujących produktów pochodzenia rolnego, w tym pochodzących z akwakultury, wprowadzonych na rynek lub takich, które mają być wprowadzone na rynek: a/ żywe lub nieprzetworzone produkty rolne; b/przetworzone produkty rolne przeznaczone do spożycia; c/pasze; d/wegetatywny materiał rozmnożeniowy i nasiona do celów uprawy. Jednocześnie przepis ten stanowi, że produkty myślistwa i rybołówstwa pochodzące od dzikich zwierząt nie są uznawane za produkcję ekologiczną ( zd. 2), a rozporządzenie stosuje się także do drożdży przeznaczonych do spożycia lub używanych jako pasze ( zd. 3). Art. 2 lit "j" tego rozporządzenia, gdy chodzi o definicję " żywności", odsyła do rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywości oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności ( Dz. U. UE. L. 2002.31.1. ze zm. ). Definicję "żywości" zawiera art. 2 rozporządzenia (WE) nr 178/2002. Zgodnie z tym przepisem "żywość" (lub "środek spożywczy") oznacza jakiekolwiek substancje lub produkty, przetworzone, częściowo przetworzone lub nieprzetworzone, przeznaczone do spożycia przez ludzi lub, których spożycia przez ludzi można się spodziewać. "Środek spożywczy" obejmuje napoje, gumę do żucia i wszelkie substancje, łącznie z wodą, świadomie dodane do żywności podczas jej wytwarzania, przygotowania lub obróbki. Definicja ta obejmuje wodę zgodną z normami określonymi zgodnie z art. 6 dyrektywy 98/83/WE i bez uszczerbku dla wymogów dyrektyw 80/778/EWG i 98/83/WE. Celem rozporządzenia nr 834/2007, jak przewidują jego motywy 3, 5 i 22 jest ochrona zaufania konsumentów w stosunku do produktów oznaczonych jako ekologiczne. Ponadto stanowi ono w art. 6 lit. c), że należy wykluczyć substancje i metody przetwarzania mogące wprowadzać w błąd co do prawdziwego charakteru danego produktu. Zauważyć też należy, że art. 20 rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 określa ogólne zasady produkcji drożdży ekologicznych wskazując w ust. 1 , że mogą być do tej produkcji wykorzystywane wyłącznie podłoża ekologiczne. Inne produkty i substancje mogą być używane wyłącznie wtedy, gdy zostały dopuszczone do stosowania w produkcji ekologicznej zgodnie z art. 21. Drożdże ekologiczne nie występują w ekologicznej żywności ani paszy wraz z drożdżami nieekologicznymi. Powyższe unormowania pozwalają, w ocenie sądu na uznanie drożdży winiarskich, wbrew stanowisku skarżącej, za "żywność" w rozumieniu art. 2 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady, gdyż są one produktem, który nawet jeżeli nie jest przeznaczony bezpośrednio do spożycia przez ludzi, jest dodawany do moszczu, z którego powstaje wino domowe. W związku z tym, nawet jeżeli nie jest to technologicznie pożądane, można się ze spożyciem takich drożdży w winie tzw. "własnej roboty" liczyć, jeżeli proces usuwania komórek drożdżowych (klarowanie, wirowanie , filtrowanie) nie zostanie przeprowadzony dokładnie. Inaczej mówiąc, spożycia przez ludzi drożdży winiarskich w końcowym produkcie, jakim jest wino domowe można się spodziewać, nawet jeżeli nie jest pożądane. Wino domowe stanowi środek spożywczy (żywność), a drożdże winiarskie są substancją świadomie dodawaną podczas jego wytwarzania. Do drożdży winiarskich, jako drożdży przeznaczonych do spożycia ma zatem zastosowanie rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007, co wynika z treści cytowanego wyżej art. 1 ust. 2 zdanie 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007, choć drożdże przeznaczone do spożycia lub używane jako pasze nie są typowym produktem pochodzenia rolnego. Wyszczególnienie drożdży przeznaczonych do spożycia lub używanych jako pasze i odrębne zaznaczenie w przepisie, że stosuje się do nich przepisy rozporządzenia, nastąpiło z tego względu, że drożdże nie zostały wymienione jako produkt rolny w rozumieniu art. 32 ust. 3 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską ( Dz. U. z 2004 r nr 90, poz. 864/2). Jeżeli więc drożdże winiarskie, jako drożdże przeznaczone do spożycia objęte są regulacjami wskazanego rozporządzenia, aby mogły być oznaczane terminem wskazującym na ekologiczny sposób ich produkcji, muszą spełniać określone warunki. Art. 23 rozporządzenia nr 834/2007 reguluje stosowanie terminów związanych z produkcją ekologiczną i stanowi, że produkt opatrzony jest terminem odnoszącym się do ekologicznej metody produkcji, jeżeli przy znakowaniu, w materiałach reklamowych lub dokumentach handlowych taki produkt, jego składniki lub materiały paszowe opisywane są za pomocą terminów sugerujących nabywcy, że produkt ten, jego składniki lub materiały paszowe zostały uzyskane zgodnie z przepisami określonymi w niniejszym rozporządzeniu. Zwłaszcza terminy wymienione w załączniku, ich pochodne lub wersje skrócone, jak np. "bio" i ‘eko" używane samodzielnie lub łącznie , mogą być stosowane na terenie Wspólnoty i we wszystkich językach Wspólnoty w znakowaniu i reklamie produktu, który spełnia wymogi określone na mocy niniejszego rozporządzenia lub zgodnie z niniejszym rozporządzeniem. Przy znakowaniu i w reklamie żywych lub nieprzetworzonych produktów rolnych można stosować terminy odnoszące się do ekologicznej metody produkcji wyłącznie wtedy , gdy wszystkie składniki tego produktu również zostały wyprodukowane zgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu. Art. 23 ust. 2 zakazuje w stosowania terminów odnoszących się do ekologicznego sposobu produkcji przy znakowaniu produktu, który nie odpowiada wymogom ustanowionym w tym rozporządzeniu Należy w związku z tym uznać, że jeżeli rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007 wśród zasad produkcji ekologicznej odnoszącej się do produktów pochodzenia rolnego określa również zasady produkcji drożdży ekologicznych, to wprowadzanie do obrotu drożdży produkowanych bez zachowania tych wymagań, a oznakowanych w sposób sugerujący ekologiczny sposób produkcji jest naruszeniem przepisów dotyczących rolnictwa ekologicznego. Narusza również zasady uczciwej konkurencji i wprowadza w błąd konsumentów. Potwierdzeniem, że do drożdży, w tym drożdży winiarskich, stosuje się przepisy o rolnictwie ekologicznym są także przepisy Rozporządzenia Komisji (WE) nr 889/2008 z dnia 5 września 2008 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych w odniesieniu do produkcji ekologicznej, znakowania i kontroli. ( Dz. U. UE.L.2008.250. 1). Rozporządzenie to w art. 27 ust. 2 lit. c stanowi, że z dniem 31 grudnia 2013 r. drożdże i produkty drożdżowe zaliczane są do składników pochodzenia rolniczego. Zmiany w art. 27 m.in. polegające na dodaniu w ust. 2 lit. c) wprowadzone zostały rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 1254/2008 ( Dz. U. UE.L.2008.337.80) zmieniającym rozporządzenie (WE) nr 889/2008 z dniem 1 stycznia 2009 r. W motywach do tego aktu wyjaśniono: "(1) Rozporządzenie (WE) nr 834/2007 w szczególności jego art. 20 ustanawia ogólne wymogi produkcji ekologicznych drożdży. Szczegółowe zasady wrażania tych wymogów powinny być ustanowione w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 889/2008; ( 2) ze względu na to, że należy wprowadzić przepisy dotyczące produkcji ekologicznych drożdży, zakres rozporządzenia (WE) nr 889/2008 powinien odtąd obejmować również drożdże przeznaczone do spożycia lub stosowane jako pasza; (5) ze względu na to, że drożdże nie są uważane za produkt rolny w rozumieniu art. 32 ust. 3 Traktatu i w celu umożliwienia znakowania ekologicznych drożdży jako produktu ekologicznego, należy zmienić przepis w sprawie obliczania zawartości procentowej składników. Jednakże zaliczanie drożdży i produktów drożdżowych do składników pochodzenia rolniczego będzie obowiązkowe z dniem 31 grudnia 2013 r. Wspomniany okres jest niezbędny w celu umożliwienia sektorowi dostosowania się do zmian". Rozporządzenie zmieniające, jak stanowi jego art. 2, stosuje się od dnia 1 stycznia 2009 r., wiąże ono w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich. Wynika to także z art. 249 Traktatu ustanawiającego Unię Europejską, który przewiduje, że Parlament Europejski, działając wspólnie z Radą oraz Rada i Komisja przyjmują rozporządzenia i dyrektywy, podejmują decyzje, a także wydają zalecenia i opinie. Rozporządzenie (także rozporządzenie Komisji) ma ogólny zasięg zastosowania. Wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich. Treść przytoczonego art. 27 ust. 2 lit. c rozporządzenia Komisji, w kontekście celów wyjaśnionych w motywach rozporządzenia zmieniającego, które nawiązują do ogólnych wymogów produkcji ekologicznych drożdży wskazuje, że z dniem 31 grudnia 2013 r. drożdże i produkty drożdżowe ( a więc wszystkie drożdże i produkty drożdżowe) zalicza się wprost do składników pochodzenia rolniczego. Obowiązująca od 1 stycznia 2014 r. zmiana ma charakter ogólny i nie ma racjonalnych podstaw aby odnosić ją jedynie sposobu wyliczania masy składników w produkcie końcowym i obliczania tylko proporcji tych składników, jak chce tego skarżąca spółka. Nie byłoby spójne i racjonalne aby tylko dla celów obliczeń o których mowa w art. 23 ust. 4 lit a) ppkt (ii), które pozwalają określić, czy 95% masy składników pochodzenia rolniczego stanowią składniki ekologiczne, drożdże zaliczane były do składników pochodzenia rolniczego. W ocenie Sądu, z dniem 31 grudnia 2013 r., drożdże i produkty drożdżowe, z mocy rozporządzenia Komisji nr 889/2008 są składnikami pochodzenia rolniczego i mają do nich zastosowanie, jak do innych produktów rolnych, wszystkie wymagania określone w rozporządzeniu Rady (WE) nr 834/2007. Zatem tylko wtedy, gdy drożdże spełniają wymogi rozporządzenia 834/2007 do uznania je za produkt ekologiczny, będą mogły być zaliczane do masy ekologicznych składników pochodzenia rolniczego i być oznaczane terminem "bio". Drożdże i produkty drożdżowe, w tym także drożdże winiarskie mogą być produktami ekologicznymi albo nie spełniać wymogów niezbędnych do uznawania je za taki produkt. Z wyżej wskazanych przyczyn sąd nie podziela stanowiska skarżącej spółki, która stoi na stanowisku, że w zakresie opisanym w Protokole nie podlega reżimowi prawnemu rozporządzenia Rady nr 834/2007 w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych, gdyż drożdże winiarskie nie są objęte tym rozporządzeniem. Dotyczy ono tylko drożdży przeznaczonych do spożycia lub używanych na paszę, a drożdże winiarskie, zdaniem skarżącej, do nich nie należą. Wskazuje, że konstrukcja art. 1 ust. 2 rozporządzenia przesądza o tym, że prawodawca europejski nie uznaje drożdży jako produktów pochodzenia rolnego, a do tylko drożdży przeznaczonych do spożycia lub używanych na pasze nakazuje stosować rozporządzenia Nr 834/2007. Odnosząc się do stanowiska skarżącej, że drożdże winiarskie nie są produktem przeznaczonym do spożycia i nie mogą być klasyfikowane jako żywność, ale realizują przesłanki pojęcia substancji pomocniczej w przetwórstwie ( art. 3 ust. 2 lit b) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 1333/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie dodatków do żywności ( Dz. U. UE. L. 2008.354.16 ze zm.) wskazać należy, że rozporządzenie to ma zastosowanie do dodatków do żywności stosowanych w środkach spożywczych. Zgodnie z art. 3 ust. 2 lit a) "dodatek do żywności" oznacza każdą substancję, która w normalnych warunkach ani nie jest spożywana sama jako żywość, ani nie jest stosowana jako charakterystyczny składnik żywności, bez względu na swoją ewentualną wartość odżywczą, której celowe dodanie, ze względów technologicznych do żywności w trakcie jej produkcji, przetwarzania, przygotowania, obróbki, pakowania, przewozu lub przechowywania powoduje lub można spodziewać się zasadnie, że powoduje, iż substancja ta lub jej produkty pochodne stają się bezpośrednio lub pośrednio składnikiem tej żywności. Definicja dodatku do żywności uzupełnia się definicją żywności, która za środek spożywczy uznaje jakiekolwiek substancje/.../, przeznaczone do spożycia lub, których spożycia przez ludzi można się spodziewać i która stanowi, że środek spożywczy obejmuje /../ wszelkie substancje, łącznie z wodą świadomie dodane do żywności. Nie wykluczają się także pojęcia "dodatku do żywności" i "substancji pomocniczej w przetwórstwie". Jak wynika z art. 2 ust 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1333/2008 , nie stosuje się go do substancji pomocniczych w przetwórstwie, chyba ze są one stosowane jako dodatki do żywności. "Dodatek do żywności" może więc być zarazem "substancją pomocniczą w przetwórstwie" W załącznikach do tego rozporządzenia ustanowione zostały wykazy dozwolonych dodatków do żywności, aby zapewnić m.in. właściwy poziom ochrony zdrowia ludzi i poziom ochrony konsumentów, efektywne funkcjonowanie rynku środków spożywczych. Załącznik nr II w części D pod nr 12.8 wymienia w "Kategoriach żywności" drożdże i produkty z drożdży, a w części E załącznika nr II także jako dodatki do żywności pod nr 12.8 wymienione zostały drożdże i produkty z drożdży. Z tego względu organ prawidłowo zastosował do produktu spółki, przepisy rozporządzenia Rady (WE) Nr 834/2007 ( art. 1 ust. 2 zdanie 3). Drożdże, które produkuje skarżąca spółka są bowiem stosowane jako dodatek do żywności. Art. 25 ust. 4 ustawy o rolnictwie ekologicznym nakłada na podmiot wprowadzający do obrotu produkt, o którym mowa w ust. 1 pkt 5 tj.: a/ produkt, jako produkt rolnictwa ekologicznego, który nie spełnia wymagań określonych w przepisach rozporządzenia nr 834/2007 lub przepisach UE wydanych w trybie przepisów tego rozporządzenia lub b/ który został oznakowany jako produkt rolnictwa ekologicznego, z naruszeniem art. 23-26 rozporządzenia 834/2007 obowiązek m.in. d: a/ niezwłocznej zmiany oznakowania na oznakowanie, które nie wprowadza w błąd co do : -spełniania przez ten środek, produkt lub substancję wymagań określonych w przepisach rozporządzenia nr 834/2007 lub rozporządzenia nr 889/2008, w tym niezawierające określenia "ekologiczny" lub pochodnej tego określenia lub określenia "eko" lub "bio" /.../. Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych ( Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577ze zm. ) daje Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych podstawy do przeprowadzenia kontroli dla zapewnienia należytej jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych , określa sposób ich przeprowadzania. Kontrola taka obejmuje m.in., jak stanowi art. 23 ust. 2 pkt 2 sprawdzenie opakowania, oznakowania, prezentacji artykułu rolno- spożywczego /.../ Zgodnie z art. 28 ust. 1 z przebiegu kontroli sporządza się protokół /.../. Jak stanowi ust. 2a art. 28 ustawy, w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości wojewódzki inspektor przekazuje kontrolowanemu zalecenia pokontrolne i wzywa do usunięcia nieprawidłowości w określonym terminie. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie ustalenia poczynione przez organ w trakcie kontroli, gdy chodzi o oznakowanie produktów wytwarzanych przez skarżącą dawały podstawę do wydania zaskarżonych zaleceń . Obowiązek nałożony w zaleceniach w niniejszej sprawie ma oparcie w obowiązujących przepisach tj. art. 28 ust. 2 a ustawy o jakości handlowej i art. 8 ust. 5 pkt 2 ustawy o rolnictwie ekologicznym. Niewątpliwie termin "eko" zawarty w nazwie spółki, w jej znaku firmowym , w jej adresie witryny internetowej i adresie poczty elektronicznej może wprowadzać w błąd nabywców drożdży winiarskich co do spełniania przez produkt wymogów wymienionych w art. 23 rozporządzenia 834/ 2007. Art. 2 lit. "k" tego rozporządzenia stanowi, że "znakowanie" oznacza wszelkie terminy, słowa, dane szczegółowe, znaki towarowe, nazwy firmowe, ilustracje lub symbole powiązane z wszelkimi opakowaniami i umieszczane na nich, a także na dokumentach, materiałach informacyjnych, etykietach, tabliczkach pierścieniach lub opaskach towarzyszących produktowi lub odnoszących do niego. W orzecznictwie przyjmuje się, że oznaczenie przedsiębiorcy na produkcie zawierające w nazwie określenie "eko" ‘bio" spełnia dyspozycję art. 25 ust. 1 pkt 5 lit b ustawy o rolnictwie ekologicznym , a więc pozwala uznać, że produkt w ten sposób został oznakowany jako produkt rolnictwa ekologicznego. Zatem, jeżeli, tak jak w rozpoznawanej sprawie, produkt nie spełnia wymagań określonych dla produktu ekologicznego, co jest okoliczną niesporną, organ miał obowiązek wezwania kontrolowanego do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Fakt, że wiąże się to ze zmianą nazwy spółki, nie wpływa na zmianę zakresu nakładanego obowiązku jeżeli to właśnie nazwa handlowa i inne oznaczenia i informacje o adresie internetowym i adresie poczty mogą konsumentów wprowadzać w błąd. Z powyższych względów, uznając, że zaskarżona do Sądu czynność Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w Ł. nie narusza obowiązujących przepisów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. bg