I SA/Ol 812/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący: SSO del. Jolanta Strumiłło po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. R. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]’ Rep."[...]" w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2013r. p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. I SA/Ol 812/14 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2015 r. Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie, po rozpoznaniu wniosku A. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 20 stycznia 2015 r. Powyższe postanowienie zaskarżył A. R.. W złożonym sprzeciwie skarżący zarzucił naruszenie prawa w szczególności przepisów art.113 k.p.c. Podkreślił, że jest osobą bezrobotną, która nie może ponosić kosztów postępowania sądowego. Zarzucił, że z powodu nie zwolnienia go od ponoszenia kosztów sądowych w sprawie został pozbawiony prawa do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje: W razie wniesienia sprzeciwu, zgodnie z art. 260 p.p.s.a., postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc. Zatem wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu. Zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, w przypadku gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ocena czy w sprawie zachodzi konieczność zwolnienia strony od kosztów sądowych podejmowana jest przede wszystkim na podstawie oświadczenia o stanie majątkowym strony. Powinno ono być tak sporządzone by odzwierciedlało całą sytuację majątkową i życiową ubiegającego się o zwolnienie. Pozwala ono na ocenę czy strona ubiegająca się o zwolnienie od kosztów nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Takiej funkcji nie spełnia oświadczenie złożone przez skarżącego. Wnioskodawca wskazał, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Nie posiada żadnych stałych dochodów, a w utrzymaniu pomaga mu brat. Podkreślił, że gospodarstwo rolne którego jest właścicielem nie przynosi żadnych dochodów. Wskazał również, że w skład jego majątku wchodzi nieruchomość dom w stanie surowym o powierzchni 296 m2 . W celu uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej wnioskodawcy oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez niego oświadczenia, Sąd wezwał go do złożenia oświadczenia wskazującego: źródło utrzymania w i wysokość środków pieniężnych pochodzących z tego źródła; stałe miesięczne wydatki, ich rodzaj, wysokość i źródło finansowania; sposób wykorzystywania nieruchomości wykazanych w formularzu wniosku ,a ponadto, wobec tego, że nieruchomości te nie przynoszą dochodu - wskazującego przyczyny braku ich wykorzystania w celu pozyskania źródła dochodu, w przypadku ponoszenia strat wskazania z jakich środków finansowych są one pokrywane, wyjaśnienia w zakresie posiadania tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego wskazywanego jako miejsce zamieszkania skarżącego. W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym niezastosowanie się do wezwania może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca złożył pismo procesowe, w którym wyjaśnił, że sam prowadzi gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnego majątku, gdyż "nie zostały zakończone sprawy spadkowe po rodzicach", "nieruchomość rolna nie przynosi żadnego dochodu, a więc z tego tylko powodu przynosi straty. Jednakże trudno jest je oszacować." Wnioskodawca nie wykazał żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych oraz dochodów. Stwierdził, iż wszystkie zobowiązania finansowe pokrywa jego brat mieszkający i pracujący poza granicami. Oświadczył, że źródłem utrzymania są pożyczki pieniężne uzyskiwane od brata. Co do mieszkania oświadczył, że właścicielami byli nieżyjący rodzice, a sprawa spadkowa nie jest zakończona. Przedłożył dokumenty iż jest osobą bezrobotną i posiada orzeczony stopień niepełnosprawności. W postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej jego przyznanie. Składając formularz wniosku, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, przedłożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Strona musi bowiem wykazać, tj. należycie udokumentować, swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez nią informacji dokonywana jest merytoryczna ocena wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 833/11, orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie, pomimo pouczenia o skutkach niezastosowania się do wezwania, wnioskodawca nie przedłożył żądanego dodatkowego oświadczenia i dokumentów źródłowych. Złożył wprawdzie pismo procesowe, w którym jednak nie określił wysokości uzyskiwanych dochodów, poprzestając na stwierdzeniu, że jego brat pomaga mu w utrzymaniu i opłaca jego zobowiązania finansowe. Podał również, że utrzymuje się ze zbierania złomu , ale nie określił wysokości uzyskiwanych dochodów. Mając powyższe na uwadze przyjąć należy, że niewskazanie przez skarżącego, w jakiej formie i jakim zakresie brat udziela mu pomocy finansowej, w jakiej wysokości on sam uzyskuje dochody, z jaką regularnością czyni jego sytuację majątkową niewyjaśnioną. Wnioskodawca nie pozwala określić stanu posiadanego majątku i jego wartości, co uniemożliwia ustalenie możliwości wykorzystania jego potencjału. Z przyczyn leżących po jego stronie, niemożliwe okazało się ustalenie rzeczywistej sytuacji dochodowej i majątkowej skarżącego. Udzielane bowiem przez wnioskodawcę wyjaśnienia, przedstawiane dowody nie w pełni obrazują rzeczywistą sytuację materialną. Sąd stwierdził zatem, że skoro wnioskodawca nie przedstawił informacji, które wskazywałyby w sposób nie budzący wątpliwości na jego rzeczywistą sytuację materialną i zdolności finansowe i nie wykazał chęci współpracy w celu wyjaśnienia jego sytuacji materialnej, to jego wniosek nie mógł być uwzględniony. W świetle powyższego stwierdzić należy, że brak pełnych informacji na temat sytuacji materialnej wnioskodawcy uniemożliwia uwzględnienie jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nieujawnienie przez wnioskodawcę, pomimo wezwania, sytuacji materialnej w pełnym zakresie, uniemożliwia stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, że rzeczywiście nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla jego utrzymania. Prawo pomocy jest natomiast instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do stron, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe, czego w warunkach niniejszej sprawy wnioskodawca nie uczynił. Na marginesie jedynie należy wskazać, że przepisy art.113 k.p.c. nie mogą mieć zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż artykuł ten z dniem 2 marca 2006r. utracił moc w związku z nowelizacją przepisów kodeksu postępowania cywilnego. (Dz.U. 2005.167.1398). Przed Sądami Administracyjnymi zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. ( Dz.U.z 2012 poz.270 ze zm.) Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.