II FZ 465/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 kwietnia 2015 r. sygn. akt I SA/Gl 1012/14 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi B.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 2 czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 r. postanawia: oddalić zażalenie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z 2 czerwca 2014 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 r., Skarżąca podała, że żyje w ubóstwie i wymaga stałej opieki lekarskiej. Oznajmiła, że jedynym składnikiem jej majątku jest nieruchomość, na której mieszka, a źródło utrzymania stanowią: emerytura w kwocie 728,45 zł netto oraz środki otrzymywane w ramach pomocy społecznej. Zwróciła uwagę na konieczność spłaty dwóch pożyczek i ponoszenia kosztów zakupu lekarstw. Wskazała również, że nie posiada rachunku bankowego i nie ma żadnych oszczędności. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego o uzupełnienie wniosku o brakujące dokumenty, Skarżąca złożyła pismo z dnia 28 stycznia 2015 r., w którym wyraziła przekonanie, że z mocy ustawy nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych i stąd za niezrozumiałe uznaje skierowanie do niej powyższego wezwania. Postanowieniem z 19 lutego 2015 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy. Na skutek sprzeciwu wniesionego od powyższego rozstrzygnięcia sprawa została poddana pod rozpoznanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który, oddalając wniosek, stwierdził, że Skarżąca nie przedstawiła żadnego dokumentu w celu wykazania sytuacji, w jakiej obecnie się znajduje, i potwierdzenia oświadczeń złożonych w tym zakresie. Za niewystarczający do uwzględnienia jej wniosku zgłoszonego w niniejszej sprawie uznać należy materiał źródłowy zgromadzony w związku z rozpoznaniem tych żądań, które wniosła w innych swych sprawach, gdyż dokumenty te odnoszą się do okoliczności sprzed kilkunastu miesięcy. Powyższe postanowienie Skarżąca zaskarżyła zażaleniem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z jednolitą linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. postanowienie z dnia 4 stycznia 2011 roku w sprawie o sygn. akt II FZ 681/10), z art. 246 § 1 pkt 2) P.p.s.a. wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 252 §1 P.p.s.a, wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Warunkiem przyznania omawianego uprawnienia procesowego jest przedstawienie przez wnioskodawcę w sposób nie budzący wątpliwości swej sytuacji majątkowej i rodzinnej, na podstawie której Sąd będzie mógł dokonać oceny zaistnienia w konkretnej sprawie przesłanek przyznania prawa pomocy. W sytuacji gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, Sąd ma możliwość wezwania strony do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenie lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego i dochodów (por. art. 255 P.p.s.a.). Odnosząc powyższe rozważania od okoliczności rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przyznanie wnioskowanego uprawnienia procesowego mogło nastąpić jedynie na podstawie klarownie przedstawionego przez stronę stanu faktycznego sprawy wpadkowej. Sąd administracyjny pierwszej instancji słusznie zauważył, że Skarżąca, na której ciążył ciężar udowodnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, uchylając się od przedstawienia precyzyjnych i odpowiadających rzeczywistości informacji dotyczących jej sytuacji materialnej, w istocie uniemożliwiła Sądowi poczynienie niezbędnych ustaleń faktycznych w sprawie. Nie sposób przyjąć, że Sąd, będący w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy, dysponentem środków publicznych, będzie decydował o sfinansowaniu udziału Skarżącej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, opierając się na nieprecyzyjnych i fragmentarycznych danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywający. Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że to na Skarżącej spoczywał obowiązek udowodnienia, że jej sytuacja majątkowa uzasadnia przyznanie uprawnienia procesowego we wnioskowanym zakresie. W rozpoznawanej sprawie, Strona powyższego obowiązku nie dopełniła, co daje podstawę do oceny rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji jako zgodnego z prawem. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a.