II FZ 470/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. sp. z o.o. z siedzibą w N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1188/14 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2005 r. postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2015 r., VIII SA/Wa 1188/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił A. sp. z o.o. z siedzibą w N. (dalej: spółka lub skarżąca) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego, w sprawie ze skargi spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie (dalej: Dyrektor IS) z dnia 26 sierpnia 2014 r., nr [...], w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2005 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Przebieg postępowania przed Sądem pierwszej instancji: 2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA w Warszawie podał, że wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu, spółka wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie (od wpisu sądowego od skargi) ze skargi na powołaną wyżej decyzję Dyrektora IS. Uzasadniając wniosek wskazała, że obecnie nie generuje żadnych dochodów, nie dokonuje sprzedaży – zakupu towarów ze względu na brak środków finansowych oraz utratę koncesji na obrót paliwami ciekłymi. W związku z tym brak też jest bieżących zaległości w podatku od towarów i usług, podatku dochodowym, wobec ZUS oraz zaległości cywilnoprawnych. Majątek ruchomy w postaci samochodów ciężarowych – cystern (ustanowiony zastaw skarbowy) był jedynym źródłem uzyskiwania dochodu, ponieważ służył do przewożenia towaru. Pomimo przekazania prezesowi zarządu i jedynemu udziałowcowi spółki – A. J. - tych samochodów nie mogą one przyczynić się do generowania przez spółkę dochodów, gdyż po pięciu latach zabezpieczenia ich stan techniczny powoduje, że nie nadają się do normalnej eksploatacji. W celu poprawy sytuacji spółki zostały podjęte działania zmierzające do racjonalizacji oraz redukcji jej wydatków, między innymi zmniejszono zatrudnienie. Aktualnie spółka nie zatrudnia pracowników. Nie posiada również środków finansowych na prowadzonym na jej rzecz rachunku. 2.2. W wyniku wezwania do uzupełnienia wniosku spółka złożyła kserokopię CIT-8 za 2012 r. nie zawierającą prezentaty urzędu skarbowego oraz wygenerowany elektronicznie wyciąg z rachunku bankowego za okres wrzesień 2014 r. – styczeń 2015 r. z saldem za poszczególne miesiące (-) 2,77 zł. 2.3. Postanowieniem z dnia 20 lutego 2015 r. Referendarz sądowy WSA w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 20 marca 2015 r. skarżąca prawidłowo wniosła sprzeciw od ww. postanowienia. 3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (Sądu pierwszej instancji): Uwzględniając art. 255 p.p.s.a., WSA w Warszawie stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Nie wykazała ona bowiem, pomimo inicjatywy dowodowej ze strony Sądu, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Nie załączyła wszystkich wymaganych dokumentów źródłowych potwierdzających zasadność jej wniosku. Również na etapie sprzeciwu skarżąca nie wskazała źródeł finansowania bieżącej działalności. W tym stanie rzeczy uznać należało, że skarżąca nie wykazała, że zachodzą przesłanki do zastosowania wobec niej prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. 4. Stanowisko skarżącej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym: Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na ww. postanowienie WSA w Warszawie, spółka zaskarżyła je w całości i zarzuciła Sądowi pierwszej instancji "błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść tak zapadłego rozstrzygnięcia" oraz błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Spółka wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania. Uzasadniając zażalenie spółka podniosła, że wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w uzupełnieniu złożonego wniosku dane, pozwalają na dostateczną ocenę sytuacji finansowej w jakiej się znajduje i uznanie, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego. Przychód jaki osiągnęła spółka jest równy "0". Nie dokonuje w tym momencie transakcji kupna sprzedaży, czego głównym powodem jest brak wystarczających środków finansowych. W 2011 roku spółka utraciła koncesję na obrót paliwami ciekłymi, czego skutek znalazł swoje przełożenie w przychodach przez nią generowanych. Skarżąca, co wykazała w złożonych dokumentach, nie posiada także jakichkolwiek oszczędności, które mogłaby przeznaczyć na opłacenie ustalonego wpisu. Nie posiada również majątku w postaci nieruchomości, które to po sprzedaży i spieniężeniu można by było przeznaczyć na pokrycie chociażby części koniecznych kosztów związanych z wniesioną skargą. Ponadto skarżąca posiada zobowiązania wobec Urzędu Regulacji Energetyki z tytułu opłaty za uzyskanie koncesji na obrót paliwami ciekłymi w kwocie 5.140 zł oraz wobec Urzędu Miasta i Gminy w K. z tytułu: (a) podatku od środków transportu za 2009 r. w kwocie 19.597,10 zł wraz z odsetkami podatkowymi, (b) podatku od środków transportowych za 2010 r. w kwocie 27.799,50 zł wraz z odsetkami podatkowymi, (c) podatku od środków transportowych za I półrocze 2012 r. w kwocie 11.267,50 zł wraz z odsetkami podatkowymi, (d) podatku od środków transportowych za II półrocze 2012 r. oraz 2011 r. w kwocie 29.145,50 zł wraz z odsetkami podatkowymi. Spółka nie posiada również środków na rachunku bankowym. Spółka przyznała, że faktycznie zwrócono jej pojazdy, ale obecnie ich stan techniczny nie pozwala na wykorzystanie ich do prowadzenia działalności gospodarczej i uzyskiwania z tego tytułu jakiegokolwiek dochodu. Pojazdy, które były zabezpieczone w 2008 r., nie są w tym momencie zdatne do użytku, ich naprawa dla przywrócenia możliwości użytkowania będzie się wiązać z dodatkowymi dużymi nakładami finansowymi. Nie jest także możliwa ich sprzedaż celem uzyskania środków na wpłatę wymaganych opłat, z uwagi na fakt, że samochody te nie mogą być zbyte, zgodnie z postanowieniem wydanym przez organy ścigania. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżone postanowienie WSA w Warszawie odpowiada prawu, zatem zażalenie spółki podlega oddaleniu. Prawidłowo Sąd pierwszej instancji oceniał, że skarżąca nie wykazała zasadności przyznania jej prawa pomocy, przede wszystkim uchylając się do przedłożenia dokumentów źródłowych, do czego była zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a. 5.2. Stosownie do art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 5 grudnia 2013 r., II FZ 1102/13 – dotyczące tożsamej sprawy Spółki; z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 185/10; z dnia 19 maja 2010 r., II FZ 156/10; publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Oceniając zasadność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy odnieść sytuację majątkową wnioskodawcy do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Prawidłowo w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji zbadał zatem zasadność przyznania spółce prawa pomocy, analizując sytuację majątkową spółki, zobrazowaną jej oświadczeniami oraz przedłożonymi do akt sprawy dokumentami źródłowymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie zauważył, że skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w sprawie - na obecnym etapie kwoty 47.891 zł tytułem wpisu sądowego od skargi. 5.3. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu pierwszej instancji, że skarżąca pomimo wezwania Referendarza sądowego WSA w Warszawie z dnia 20 stycznia 2015 r. (k. 47 akt sądowych) i zawarcia w nim pouczenia o negatywnych skutkach niezastosowania się do niego, nie udokumentowała swojej sytuacji majątkowej. Niezastosowanie się do wezwania Sądu pierwszej instancji, skierowanego do spółki w trybie art. 255 p.p.s.a. powoduje, że materiał dowodowy był niekompletny, a w rezultacie wątpliwości co do oświadczeń skarżącej pozostały niewyjaśnione. Spółka mimo wezwania do złożenia zeznania podatkowego CIT- 8 za 2013 r. nadesłała rozliczenie za 2012 r. Zeznanie podatkowe za 2013 r. nie zostało przedłożone ani przy okazji wniesienia do WSA w Warszawie sprzeciwu, ani przy okazji wniesienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznawanego zażalenia. Ponadto, skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że oddane na przechowanie jej prezesowi - postanowieniem Prokuratora Okręgowego w Radomiu z dnia 27 maja 2014 r. - pięć samochodów ciężarowych, które według oświadczenia spółki stanowiły jedyne źródło uzyskiwania dochodu, nie nadaje się ze względu na stan techniczny do eksploatacji. Twierdzenia spółki nie zostały – pomimo ww. wezwania - poparte żadnymi dowodami. Z treści powyższego postanowienia – jak zauważył Referendarz sądowy WSA w Warszawie, a co spółka potwierdziła w zażaleniu - nie wynika zakaz ich wykorzystywania do prowadzenia działalności gospodarczej, a jedynie zakaz zbywania i obciążania (odpis postanowienia w aktach sprawy VIII SA/Wa 113/13). Podnoszona przez spółkę okoliczność pięcioletniego przechowywania pojazdów w warunkach niechroniących ich przed wpływem czynników atmosferycznych nie przemawia automatycznie – w świetle doświadczenia życiowego – za całkowitą ich niesprawnością i niemożnością wykorzystania w celach zarobkowych. Takie twierdzenie spółki domaga się dodatkowego uprawdopodobnienia choćby w formie dokumentów obrazujących aktualny stan techniczny pojazdów, których jednak spółka nie przedłożyła. 5.4. Reasumując, spółka nie wykazała w świetle art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że nie dysponuje żadnymi środkami na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a dodatkowo częściowo uchyliła się od wykonania obowiązku nałożonego na nią na mocy art. 255 p.p.s.a. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.