II OSK 1591/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-02-24
Skład orzekający: Andrzej Wawrzyniak, Andrzej Jurkiewicz, Izabela Bąk-Marciniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest uchylenie decyzji administracyjnej w trybie wznowienia postępowania, jeśli od jej doręczenia upłynęło pięć lat, mimo że została wydana z naruszeniem prawa z powodu pominięcia stron postępowania?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że upływ pięcioletniego terminu od doręczenia decyzji administracyjnej, określonego w art. 146 § 1 k.p.a., stanowi bezwzględną przesłankę uniemożliwiającą uchylenie tej decyzji w trybie wznowienia postępowania, nawet jeśli została ona wydana z naruszeniem prawa z powodu pominięcia udziału stron. Termin ten ma charakter materialny i jego upływ powoduje niemożność merytorycznego orzekania w sprawie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o pozwoleniu na użytkowanie rozbudowanego budynku mieszkalnego. Po wznowieniu postępowania administracyjnego stwierdzono, że pierwotna decyzja została wydana z naruszeniem prawa, ponieważ pominięto w niej udział niektórych stron postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję stwierdzającą naruszenie prawa, wskazując na upływ pięcioletniego terminu z art. 146 § 1 k.p.a. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła m.in. naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, kwestionując zastosowanie art. 146 § 1 k.p.a.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 24 lutego 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Agata Putkowska po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Gl 1409/14 w sprawie ze skargi H. W., G. U. i W. C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 20 lutego 2015r. sygn. akt II SA/Gl 1409/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę H. W., G. U., W. C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] 2014r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu.
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym :
Ostateczną decyzją z dnia [...] 2009 r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] udzielił M. N. pozwolenia na użytkowanie rozbudowanego budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działkach nr [...], przy ul. [...].
Wnioskiem z dnia 28 marca 2013 r. skarżące H. W., W. C. i G. U. wystąpiły o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego wymienioną na wstępie decyzją, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, 4 i 5 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego.
Postanowieniem z dnia [...] 2013 r., nr [...], organ wznowił postępowanie administracyjne we wskazanej wyżej sprawie. Po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z dnia [...] 2013 r., nr [...], organ pierwszej instancji, na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 oraz art. 104 k.p.a., odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia 25 marca 2009 r.
Od decyzji tej odwołanie złożyły skarżące. Po jego rozpatrzeniu, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...] 2013 r., nr [...], uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, ze względu na potrzebę wyjaśnienia szeregu okoliczności, które mogły mieć znaczenie dla wyniku sprawy, w szczególności zaś daty realizacji inwestycji i ustalenia kręgu stron postępowania.
Po przeprowadzeniu postępowania we wskazanym zakresie, decyzją z dnia [...] 2014 r., nr [...], organ pierwszej instancji stwierdził wydanie decyzji własnej z dnia [...] 2009 r. z naruszeniem prawa, tj. z pominięciem udziału stron postępowania (na podstawie art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 k.p.a. i art. 104 k.p.a.). W uzasadnieniu organ wskazał, że w 1996 r. M. N. dokonała rozbudowy budynku, co pokrywa się z datą zawartą w opinii technicznej J. G., załączonej do wniosku o wydanie pozwolenia na użytkowanie. Wobec tego, w związku z ustaloną datą rozbudowy budynku, właściwe było przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego (zakończonego decyzją z dnia [...] 2009 r.) przy zastosowaniu ustawy abolicyjnej. Stronami postępowania winni być wszyscy współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości, tj. M. N. oraz skarżące, a ponadto współwłaściciele sąsiedniej działki nr 658 k.m. 5, tj. R. A., M. R. i Z. R. (budynek stoi na dwóch działkach). Wobec pominięcia w tamtym postępowaniu wskazanych wyżej osób stwierdzono wydanie decyzji z naruszeniem prawa.
Od decyzji tej odwołanie wniosły skarżące, domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia z uwagi na naruszenie szeregu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo budowlane, a także nieprzestrzeganie wskazówek organu odwoławczego.
Po rozpatrzeniu odwołania, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wskazał, że postępowanie wznowieniowe przeprowadzono w sposób prawidłowy i zgodny z przepisami prawa. W istocie, ze względu na brak udziału pozostałych stron postępowania doszło do uchybienia art. 10 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a., co w efekcie pozwoliło na wznowienie postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Przeprowadzone postępowanie nie pozwoliło na uznanie, iż doszło do naruszenia prawa uzasadniającego uchylenie pierwotnie wydanej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Zdaniem organu, z faktu złożenia wniosku o pozwolenie na użytkowanie przez jednego ze współwłaścicieli zamiast wszystkich, nie można skutecznie wywodzić, iż spowodowałoby to inny wynik sprawy, gdyż wniosek ten został złożony przez osobę do tego uprawnioną. Z brzmienia art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 2007 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw wynika wprost, że intencją ustawodawcy nie było uzależnienie przyjęcia do użytku obiektów określonych w tym przepisie od wykazania się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane skoro wyłączono zastosowanie przepisów ustawy Prawo budowlane, które nakładały na inwestora obowiązek wykazania się tym prawem podczas legalizacji.
W skardze na tę decyzję skarżące domagały się stwierdzenia jej nieważności lub uchylenia w całości i zasądzenia kosztów postępowania. Skarżące zarzuciły organowi błędne zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz pominięcie art. 7, 8, 9, 10, 28, 136, 138 k.p.a., jak również błędną interpretację ustawy Prawo budowlane dotyczącą wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie bez wskazania prawnych współwłaścicieli rozbudowanej części budynku mieszkalnego. W ocenie skarżących organ dopuścił się nieprawidłowości przy ustalaniu stron postępowania, nie ustalono współwłaścicieli budynku mieszkalnego, jak również jednoznacznej daty jego wybudowania. Powołując się na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/GI 1214/13, skarżące podniosły, że niedopuszczalnym jest by zalegalizować samowolnie wykonane roboty bez zbadania, czy inwestor mógł dysponować na cele budowlane terenem, na którym dokonał robót.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał w całości swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Skarżąca G. U. oraz pełnomocnik skarżącej W. C. poparli stanowisko pełnomocnika H. W.
Z kolei pełnomocnik uczestniczki postępowania – M. N. wniósł o oddalenie skargi, podzielając stanowisko prezentowane przez organy administracji publicznej.
Na pytanie Sądu skarżący wskazali, że zdecydowali się na wszczęcie postępowania w 2013 r. po powzięciu informacji o wydaniu decyzji z dnia [...] 2009 r. Wyjaśnili, że wcześniej wiedzieli tylko o tym, że inwestycja została zrealizowana, nie wiedzieli natomiast, czy została zrealizowana zgodnie prawem i kto ją zrealizował.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku także wskazał, iż postępowanie administracyjne, uregulowane w rozdziale 12, działu II ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm. - zwana dalej k.p.a.) cechuje szczególny charakter, przejawiający się m.in. w konieczności spełnienia szeregu wymogów formalnych warunkujących wszczęcie i prowadzenie tego postępowania, a także ewentualne uchylenie decyzji będącej przedmiotem oceny dokonywanej w jego trakcie. W tym kontekście podkreślił, że zasada wzruszalności ostatecznych decyzji administracyjnych w toku postępowania wznowieniowego nie ma charakteru nieograniczonego, albowiem godziłoby to w pewność obrotu prawnego. Jednym z mechanizmów gwarantujących trwałość decyzji administracyjnych jest regulacja art. 146 § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b k.p.a., jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Tym samym, nawet decyzja wydana w wyniku przeprowadzenia postępowania administracyjnego obarczonego wadami, o których mowa w art. 145 § 1 k.p.a. pozostanie w obrocie prawnym jeśli upłynie termin wskazany w art. 146 § 1 k.p.a.
W rozpoznawanej sprawie decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] 2009 r., nr [...], będąca przedmiotem postępowania poddanego aktualnie kontroli Sądu, została doręczona stronie (M. N.) w dniu 27 marca 2009 r. Oznacza to, że po dniu 27 marca 2014 r. nie było możliwym jej uchylenie ze względu na treść powołanego wyżej art. 146 § 1 k.p.a. Wskazany pięcioletni termin ma bowiem charakter materialny, co oznacza, że jego upływ powoduje skutek w postaci niemożności uchylenia decyzji dotychczasowej, nawet jeżeli została wydana z naruszeniem prawa. W konsekwencji upływ tego terminu oznacza bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie (por.: wyrok NSA z dnia 18 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 561/09) i przesądza o pozostawieniu w obrocie prawnym takiego rozstrzygnięcia. Jednocześnie wyjaśnić przyjdzie, że biegu tego terminu nie przerywa żadna czynność procesowa, a jego upływ zobligowany był uwzględnić organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania. Co prawda w niniejszej sprawie organ odwoławczy nie dostrzegł tej okoliczności wydając zaskarżoną decyzję, nie mniej jednak jego rozstrzygnięcie - utrzymujące w mocy decyzję organu pierwszej instancji stwierdzającą wydanie decyzji z dnia [...] 2009 r. z naruszeniem prawa, pomimo oparcia go na innych przesłankach jest prawidłowe, a co za tym idzie nie ma podstaw do uwzględnienia podniesionych w skardze zarzutów. Równocześnie podkreślić trzeba, że upływ czasu nie zamyka drogi do stwierdzenia, że decyzja, będąca przedmiotem postępowania wznowieniowego została wydana z naruszeniem prawa (art. 151 § 2 k.p.a.), co zresztą organy w niniejszej sprawie uczyniły. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa otwiera zaś skarżącym drogę do ewentualnego wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym, które może być dochodzone w odrębnym postępowaniu, toczącym się przed sądem powszechnym. Mając na względzie przywołane wyżej okoliczności Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu., a z uwagi na przedstawione wyżej motywy rozstrzygnięcia, bezprzedmiotowym stało się dokonywanie kontroli zaskarżonej decyzji przez pryzmat sformułowanych w skardze zarzutów.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła H. W. zaskarżając wyrok w całości i domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła :
1. naruszenie przepisów postępowania , których to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 174 pkt. 2 p.p.s.a.), tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1 lit.c p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a. i art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z naruszeniem przez organy administracyjne art. 7 k.p.a oraz art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a, poprzez nie uwzględnienie skargi i nie uchylenie w całości decyzji organu II instancji wskutek: nie przedstawienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku naruszeń prawa których dopuściły się organy administracyjne i nie przedstawienie motywów oceny prawnej tych naruszeń, wobec naruszenia przez Powiatowego Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...]: art. 7 k.p.a. , poprzez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, tj. nie podjęcie czynności do przeprowadzenia dowodu z protokołu rozprawy z dnia 13.02.2013r. Sądu Rejonowego w Dąbrowie Górniczej, sygn. akt: I Ns 752/12, art. 77 § 1 k.p.a. , poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, wskutek nie podjęcia czynności do przeprowadzenia dowodu z protokołu rozprawy z dnia 13.02.2013r. Sądu Rejonowego w Dąbrowie Górniczej, sygn. akt: INs 752/12, oraz nie przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu urzędowego:
mapy zasadniczej z dnia 10.08.1995r., co było niezbędne do wyjaśnienia istotnej wątpliwości w sprawie jaką jest data rozbudowania budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działkach nr [...] przy ulicy [...] i co nie spowodowałoby nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie;
2. naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie ( art. 174 pkt. 1
p.p.s.a.), tj. : niewłaściwe zastosowanie art. 146 § 1 k.p.a. ,w zw. z art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a. , przez błędne przyjęcie , że nie jest możliwym uchylenie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Dąbrowie Górniczej nr 78/2009 z dnia 25 marca 2009r. wskutek upływu z dniem 27 marca 2014r. pięcioletniego terminu licząc od dnia doręczenia stronie Marii Nowak w dniu 27 marca 2009r. tej decyzji, w sytuacji kiedy takie uchylenie jest możliwe w razie zaistnienia w sprawie przesłanki wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt. 1 k.p.a , nie zastosowanie art. 146 § 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 k.p.a. , przez nie przyjęcie , że jest możliwym uchylenie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] nr [...] z dnia [...] 2009r. wobec nie upłynięcia dziesięcioletniego letniego terminu licząc od dnia doręczenia M. N. w dniu 27 marca 2009r. tej decyzji wskutek ustalenia rozbudowy budynku w 1996r. na podstawie fałszywych dowodów: z przesłuchania strony M. N. z dnia 25.01.2008r., z opinii technicznej J. G. dotyczącej stanu technicznego budynku mieszkalnego złożonej do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w dniu 24.06.2008r. i oświadczenia J. G. z dnia 29.12.2008r. oraz z zeznań świadka T. P. z dnia 27.01.2014r. i z dnia 19.03.2014r, oraz wobec oczywistego fałszu powołanych dowodów w świetle treści mapy zasadniczej z dnia 10.08.1995r. i treści zeznań świadka T. P. złożonych w dniu 13.02.2013r. na rozprawie przed Sądem Rejonowym w Dąbrowie Górniczej, sygn. akt: I Ns 752/12.
Skarżąca kasacyjnie wskazała, że wniosek o wznowienie postępowania został wniesiony przez skarżącą m.in. w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. , co skutkuje zarazem koniecznością wykazania istnienia związku między dowodami, które okazały się fałszywe, a istotnymi dla sprawy okolicznościami faktycznymi.
Oddalenie skargi wobec zaistnienia przesłanki z 146 § 1 k.p.a. in fine w zw. z art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a. , byłoby prawidłowe gdyby równocześnie nie wystąpiły w sprawie przesłanki z art. 146 § 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną G. U. i W. C. wniosły o jej uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku sądu I instancji. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art.183 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono takich przesłanek.
Odnosząc się natomiast do zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej należy wskazać, iż nie zasługują one na uwzględnienie.
Mając na uwadze, iż zaskarżonemu wyrokowi postawiono zarówno zarzut naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, w pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutów procesowych, dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd I instancji jest prawidłowy, albo nie został skutecznie podważony, można przejść do kontroli procesu subsumpcji tak ustalonego stanu faktycznego sprawy pod zastosowany w sprawie przepis prawa materialnego.
Zaskarżonemu wyrokowi postawiono zarzut naruszenia przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art.7, art.80, art.77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Należy wskazać, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji jest prawidłowy. Organy przeprowadziły w sposób wyczerpujący postępowanie dowodowe oparte na przesłuchaniu strony, zeznaniach świadków, dokumentach. Po zgromadzeniu materiału dowodowego, ustalony stan faktyczny w sprawie bezspornie wskazywał, że nie wszystkie strony postępowania brały w nim udział, zatem spełniona została przesłanka wznowieniowa z art.145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Podkreślić należy, że art. 146 § 1 k.p.a. stanowi ujemną przesłankę uchylenia decyzji w wyniku wznowienia. Kluczowym znaczeniem dla organów administracji do określenia, czy zachodzi ww. negatywna przesłanka ograniczająca dopuszczalność uchylenia decyzji administracyjnej w trybie wznowienia postępowania, jest fakt doręczenia lub ogłoszenia decyzji oraz upływ 5 letniego terminu. Przepis art. 146 § 1 k.p.a. określając początek biegu wskazanych w nim terminów posługuje się pojęciem "doręczenia lub ogłoszenia decyzji", nie precyzując adresata tego doręczenia. Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że w rozumieniu tego przepisu chodzi o doręczenie lub ogłoszenie decyzji osobom biorącym udział w postępowaniu jako strony. Doręczenie decyzji o jakim mowa w tym przepisie to skierowanie decyzji do którejkolwiek ze stron biorących udział w postępowaniu i doręczenie im tej decyzji, a termin 5 letni wymieniony w przepisie art. 146 § 1 k.p.a. biegnie od dnia ostatniego doręczenia jakie miało miejsce (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1776/07,). Nie chodzi tutaj zatem o doręczenie decyzji stronie pominiętej w postępowaniu administracyjnym, lecz o datę doręczenia decyzji stronom biorącym udział w postępowaniu, które podlega wznowieniu. Gdyby przyjąć odmienną interpretację tego przepisu, to ograniczenie możliwości uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania, na skutek tego, że strona bez własnej winy nie brała w nim udziału, byłoby iluzoryczne. Ponadto skład orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni podziela pogląd prezentowany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 czerwca 1999 r. sygn. akt IV SA 1018/97 (Lex 47227), że treść art. 146 § 1 k.p.a. wskazuje w sposób jednoznaczny, że upływ określonych w nim terminów, jako negatywnej przesłanki do uchylenia w trybie wznowieniowym decyzji jest bezwarunkowy, tj. niezależny od okoliczności, które to spowodowały. Biegu terminu prekluzyjnego nie przerywa wznowienie postępowania, jak również wydanie decyzji nieostatecznej w administracyjnym toku postępowania. Co prawda, jak już wspomniano uregulowanie objęte art.146 § 1 k.p.a. nie precyzuje adresata tego doręczenia, jednak przyjąć należy, iż w rozumieniu tego przepisu chodzi o doręczenie lub ogłoszenie decyzji osobom biorącym udział w postępowaniu jako strony. Doręczenie decyzji, o jakim mowa w tym przepisie, to skierowanie decyzji do którejkolwiek ze stron biorących udział w postępowaniu i doręczenie im tej decyzji, a termin 5-letni, wymieniony w tym przepisie, biegnie od dnia ostatniego doręczenia, jakie miało miejsce w sprawie. Chodzi tu o doręczenie lub ogłoszenie decyzji wobec jakichkolwiek osób biorących udział w postępowaniu, które podlega wznowieniu (okoliczność ta musi być potwierdzona), a nie w stosunku do osoby, której decyzji nie doręczono lub jej nie ogłoszono. Termin pięcioletni chociaż zamieszczony w przepisie proceduralnym, ma charakter materialny, co oznacza, że jego upływ powoduje taki skutek, że decyzja ostateczna nie może być uchylona, choćby wydana została z naruszeniem prawa. Termin ten nie może być przywrócony, gdyż nie jest on terminem, do zachowania którego obowiązana jest strona, lecz jego adresatem jest organ i jednocześnie bieg terminu nie może ulec przerwaniu (nawet poprzez złożenie wniosku o wznowienie postępowania), gdyż ustawodawca takiej możliwości nie przewidział. Upływ okresu przedawnienia (pięcio letniego), z którym bezsprzecznie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, a oznaczonego w art.146 § 1 k.p.a. oznaczał bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie.
Zakaz uchylenia decyzji dotkniętych wadami wymienionymi w art.145 § 1 k.p.a. po upływie terminu wskazanego w art.146 § 1 k.p.a. nie oznacza sanacji takich decyzji. Decyzje te bowiem, pomimo braku możliwości ich wyeliminowania z obrotu prawnego z uwagi na upływ terminu przedawnienia, są decyzjami nieprawidłowymi, wydanymi z naruszeniem prawa. Nie ma racji natomiast skarżąca kasacyjnie, że wystąpiła w sprawie jeszcze inna przesłanka wznowieniowa, a mianowicie z art.145 § 1 pkt 1 k.p.a. objęta 10 letnim terminem przedawnienia, który nie upłynął. Organy administracyjne dokonały zbadania przesłanek z art.145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a., a postępowanie dowodowe wykazało, że takowe nie wystąpiły. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. koniecznym jest, aby na podstawie fałszywych dowodów ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, a więc takie których istnienie miało bezpośredni wpływ na określenie praw i obowiązków osób będących podmiotem postępowania. Przedmiotem dowodu są fakty mające znaczenie dla sprawy, zatem dowody fałszywe to takie, które są nieprawdziwe, niezgodne z obiektywnie istniejącą rzeczywistością. Warunkiem niezbędnym dla wznowienia postępowania w razie zaistnienia tej przesłanki jest uprzednie stwierdzenie fałszywości danego dowodu przez sąd lub inny uprawniony do tego organ . Nie może zatem tego dokonać organ uprawniony do wznowienia postępowania, za wyjątkiem przypadku sfałszowania dowodów w taki sposób, że sfałszowanie to jest oczywiste, a jednocześnie wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. W świetle powyższych ustaleń nie zostało w sprawie przedstawione prawomocne orzeczenie sądu lub innego organu stwierdzające wystąpienie fałszywego dowodu. Postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy oparte na przesłuchaniu strony, zeznaniach świadków, opinii technicznej budynku wykazało brak istnienia innych przesłanek wznowieniowych.
Nie ma także racji skarżąca kasacyjnie, że nie został w sprawie wyczerpująco zebrany materiał dowodowy w zakresie rozbudowy i stanu technicznego budynku mieszkalnego. Z akt administracyjnych, z zawartych w nich protokołach kontroli, jak i z uzasadnienia decyzji z dnia 4 sierpnia 2014r. wynika jaki rodzaj prac i kiedy został przeprowadzony.
Biorąc powyższe pod uwagę i uznając, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art.184 P.p.s.a. o jej oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło