I FZ 307/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Małgorzata Niezgódka-Medek po rozpoznaniu w dniu 30 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. Z. R. B. sp. z o.o. z/s w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 czerwca 2015 r. sygn. akt I SA/Wr 2248/14 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi G. Z. R. B. sp. z o.o. z/s w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 30 lipca 2014 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, wrzesień, listopad i grudzień 2010 r. postanawia: oddalić zażalenie. Zażalenie G. Z. R. B. sp. z o.o. z/s w W. dotyczy postanowienia z dnia 8 czerwca 2015 r., sygn. I SA/Wr 2248/14, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "Ppsa", odmówił wymienionemu podmiotowi przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Przedstawiając stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że skarżąca oświadczyła, iż znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, która pozwala jedynie na skromne, bieżące utrzymanie firmy. Ze złożonych oświadczeń wynikało, że wartość kapitału zakładowego wynosiła 50.000 zł, środków trwałych (na dzień 31 grudnia 2013 r.) 12.921,43 zł, a wysokość straty za 2013 r. 112.744 zł. Z kolei saldo na rachunku bankowym na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosiło 0 zł. Uzupełniając wniosek skarżąca wskazała, że przychody za 2012 r. wyniosły 1.265.220,53 zł, a za 2013 r. 564.611,75 zł. Według bilansu za 2013 r. należności krótkoterminowe wynosiły 469.059,64 zł, zobowiązania krótkoterminowe 634.046,15 zł. W październiku, listopadzie i grudniu 2014 r. skarżąca sprzedała towary i usługi o wartości odpowiednio 79.693 zł, 21.324 zł i 29.280 zł i dokonała nabycia za kwoty odpowiednio 8.658 zł, 25.024 zł i 47.064 zł. Na rachunku bankowym w okresie 31 maja 2013 r. do 31 stycznia 2015 r. nie zostały odnotowane żadne operacje oprócz zapłacenia usługi prowadzenia rachunku. Z przesłanych dokumentów wynikało ponadto, że w stosunku do skarżącej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne obejmujące kwotę 2.859.683,10 zł. Wskazując na motywy odmowy przyznania prawa pomocy Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżąca nie wykazała, by podjęła starania o uzyskanie środków pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych. Wskazał również, że fakt odnotowania straty nie przesądza o utracie płynności finansowej. Jest to bowiem stan braku dochodu do opodatkowania, co nie stanowi sytuacji tożsamej z brakiem środków finansowych. Sąd dodał, że skarżąca uczestniczy w obrocie, dokonuje sprzedaży i uzyskuje przychody. Może wiec przeznaczyć je na uiszczenie kosztów sądowych. Sąd podkreślił, że wydatki na koszty działalności podmiotu gospodarczego, w tym zaległe zobowiązania cywilnoprawne, nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed kosztami sądowymi. Sąd odniósł się również do złego stanu zdrowia prezesa spółki i jego żony stwierdzając, że kwestia organizacji spraw spółki w czasie problemów ze zdrowiem osób wchodzących w skład organu zarządzającego spółki oraz ich małżonków pozostaje poza przesłankami przyznania prawa pomocy i nie może być brana pod uwagę przy ocenie wniosku. W ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała, by uiszczenie wpisu sądowego od skargi w kwocie 4.965 zł wykraczało poza jej możliwości płatnicze, a tym samym, by odmowa zwolnienia od tego obowiązku ograniczała skarżącej prawo do sądu. Na powyższe orzeczenie skarżąca złożyła zażalenie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że fakt osiągania przychodów przez spółkę nie świadczy o możliwości ich przeznaczenia na pokrycie wpisu sądowego w niniejszej sprawie. Z otrzymywanych przychodów muszą bowiem zostać pokryte bieżące koszty funkcjonowania spółki oraz uregulowane jej zobowiązania. Skarżąca wskazała również, że z powodu braku środków nie została uregulowana należność względem ZUS. Nie zgodziła się zatem z twierdzeniami, że w sposób wybiórczy traktuje należności publiczno-prawne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić należy, że z treści zażalenia wynika w istocie, że skarżąca ma możliwość wygospodarowania w ramach przychodów z działalności spółki środków w kwocie wskazanej przez Sąd pierwszej instancji, na pokrycie kosztów postępowania. Skarżąca uznaje jednakże, że bardziej istotne, aniżeli opłaty sądowe, są wydatki związane z bieżącą działalnością spółki (inne jej zobowiązania). Na powyższą okoliczność tut. Sąd zwracał już uwagę skarżącej we wcześniejszych postanowieniach dotyczących odmowy przyznania jej prawa pomocy (zob. m. in. postanowienie z dnia 25 lutego 2015 r., I FZ 16/15). Skarżąca jednak konsekwentnie nie wskazuje obiektywnie przekonywujących powodów, dla których nie zamierza przeznaczyć uzyskiwanych przychodów na opłacenie kosztów postępowania sądowego. Dodać należy ponadto, że przedstawiona w niniejszym zażaleniu argumentacja nie odbiega od prezentowanej w poprzednio rozpoznawanych środkach odwoławczych, a zatem tut. Sąd nie widzi podstaw do odstąpienia od wyrażanej wcześniej oceny prawnej sytuacji finansowej skarżącej. Należy więc ponownie wskazać, że koszty sądowe powinny być traktowane na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania cywilnoprawne związane z prowadzoną działalnością. Niedopuszczalne jest bowiem przerzucanie na budżet państwa i w konsekwencji na innych podatników skutków decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców. Pogląd ten, ugruntowany zresztą w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skład orzekający w tej sprawie w pełni podziela. Koszty sądowe (a ściślej możliwość prowadzenia sporów sądowych, z którymi te koszty się wiążą) stanowią taki sam element ryzyka podejmowanego w ramach działalności gospodarczej, jak i pozostałe zobowiązania przedsiębiorcy, w związku z czym konieczność regulowania np. zobowiązań względem kontrahentów czy innych należności publicznoprawnych co do zasady nie uzasadnia kredytowania przedsiębiorcy przez Skarb Państwa, którego dochody stanowią m.in. opłaty sądowe (art. 212 § 2 Ppsa). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w zaskarżonym orzeczeniu trafnie wyjaśniono, z jakich powodów nie było możliwe przyznanie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa orzekł jak w sentencji.