I FZ 16/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski, po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L. G. i G. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 listopada 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 2002/13 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi L. G. i G. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 22 sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące lat 2009 i 2010 oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe za ww. okresy postanawia: oddalić zażalenie Zaskarżonym postanowieniem z 3 listopada 2014 r., I SA/Wr 2002/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przyznał skarżącym – L. G. i G. G. – prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę 8000 zł, stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej Ppsa). W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że wnioskodawcy posiadają udziały w spółce z o.o., w której są jedynymi udziałowcami i którą prowadzą osobiście. Jakkolwiek w 2013 r. spółka poniosła stratę w kwocie 101.135,94 zł (przy przychodzie w kwocie 564.611,75 zł), to w marcu, kwietniu i maju 2014 r. dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio 51.637 zł, 30.985 zł i 47.967 zł. Spółka złożyła również wniosek o układ ratalny warunkowy w ZUS-ie w zakresie zaległych składek społecznych i zdrowotnych (do 25 września należało wpłacić 140.000 zł, pozostała zaległość 70.000 zł zostanie rozłożona na raty). Do sierpnia 2014 r. strata wyniosła 120.000 zł. Z danych tych wynika, że spółka skarżących pomimo straty w dwóch kolejnych latach nadal prowadzi działalność gospodarczą relatywnie dużych rozmiarów, dostarczając towary i usługi o wartości kilkudziesięciu tysięcy złotych miesięcznie. Jest też w stanie regulować znaczne zadłużenie wobec ZUS. W związku z powyższym Sąd wskazał, że skarżący jako jedyni udziałowcy spółki, prowadząc ją osobiście, mają możliwość czerpania z niej dochodów (wynagrodzenia), w szczególności na podstawie stosunku cywilnoprawnego, np. umowy menedżerskiej. Organ powołujący zarząd (w niniejszej sprawie zgromadzenie wspólników) może również ustalić w uchwale wynagrodzenie, jakie członek zarządu otrzymuje w zamian za sprawowanie mandatu członka zarządu. W granicach niezagrażających płynności finansowej spółki skarżący mają więc możliwość kształtowania składników oraz wysokości swojego wynagrodzenia. Zatem wbrew twierdzeniom wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący posiadają zdolność finansową do poniesienia przynajmniej części kosztów sprawy sądowoadministracyjnej. Wpis w sprawie wynosi 42685 zł. Mając na względzie przychody należącej do skarżących spółki oraz zdolność do jednorazowej zapłaty 140.000 zł zaległości wobec ZUS we wrześniu 2014 r. Sąd uznał, że skarżący są w stanie uiścić wpis w wysokości 8000 zł bez uszczerbku dla swojego utrzymania, w tym zagrożenia płynności prowadzonej działalności gospodarczej (spółki). W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W motywach zażalenia wywiedziono, że fakt osiągania przychodów przez spółkę nie świadczy o możliwości ich przeznaczenia na pokrycie wpisu sądowego w niniejszej sprawie. Z otrzymywanych przychodów muszą bowiem zostać pokryte bieżące koszty funkcjonowania spółki oraz uregulowane jej zobowiązania. Skarżący sprostowali także, że wpłata na poczet zaległości wobec ZUS w kwocie 140.000 zł nie została ostatecznie dokonana. Dodatkowo podkreślono, że skarżący i jego małżonka są osobami borykającymi się z problemami zdrowotnymi, które powodują podwyższone wydatki na poczet utrzymania w związku z koniecznością nabywania lekarstw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie podkreślić należy, że z treści zażalenia wynika w istocie, że skarżący mają możliwość wygospodarowania w ramach przychodów z działalności spółki, której są jedynymi udziałowcami, środków w kwocie wskazanej przez Sąd pierwszej instancji, na pokrycie kosztów postępowania. Okoliczność, że takowymi środkami spółka dysponuje, jest nawiasem mówiąc znana składowi orzekającemu z urzędu w związku z innymi zażaleniami rozpoznawanymi w tut. Sądzie (por. zwłaszcza postanowienia w sprawach o sygn. I FZ 489/14, I FZ 43/15, CBOSA). Skarżący uznają jednakże, że bardziej istotne, aniżeli opłaty sądowe, są wydatki związane z bieżącą działalnością spółki (inne jej zobowiązania); w związku z tym nie zamierzają pozyskać środków na opłacenie kosztów postępowania, istotnie przy tym zredukowanych w zaskarżonym orzeczeniu, z ww. źródła. W ocenie składu orzekającego nie jest możliwe uznanie, że skarżący nie mogą ponieść ww. kosztów sądowych (w ogóle), w sytuacji gdy Sąd wskazuje im na źródło finansowania postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa), jednakże strona z tych środków nie chce skorzystać. Skład orzekający rozumie, że skarżący w trosce o działalność spółki nie decydują się na pozyskanie środków z ww. źródła. Jest to jednakże ich autonomiczna decyzja, która nie wpływa na obiektywną możliwość pozyskania tychże środków, a tym samym nie uzasadnia twierdzenia o braku możliwości partycypowania w kosztach procesu i przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Innymi słowy, brak jest podstaw do kredytowania strony (in toto) przez Skarb Państwa, którego dochody stanowią m.in. opłaty sądowe (art. 212 § 2 Ppsa), w sytuacji, gdy można wskazać sposób realizacji obowiązku określonego w art. 199 Ppsa (zgodnie z tym przepisem, "strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie..."). Jeżeli chodzi o eksponowaną w zażaleniu okoliczność ponoszenia podwyższonych wydatków na utrzymanie w związku z kosztami leczenia, to zgodnie z oświadczeniami skarżących wydatki te wynoszą w skali miesięcznej 50 zł (k. 96 i 114 akt sądowych). Trudno uznać, aby kwota ta istotnie wpływała na możliwości płatnicze skarżących, biorąc pod uwagę wysokość wymaganego wpisu z jednej strony, a z drugiej rozmiary działalności gospodarczej spółki, w której są udziałowcami. Z tych powodów orzeczono jak w sentencji, stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa.