II FZ 529/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. C. w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Po 1301/14 w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 22 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych postanawia: oddalić zażalenie. II FZ 529/15 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Po 1301/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 22 października 2014 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. z tytułu umorzenia przez bank odsetek od kredytu bankowego oraz umarzającej jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie umorzenia odsetek za zwłokę odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że w ww. skardze skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo doznania przez nią znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W zaskarżonym postanowieniu Sądu pierwszej instancji podniósł, że decyzją będącą przedmiotem skargi odmówiono skarżącej udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych w postaci umorzenia zaległości podatkowej, zaś decyzja wydana w tym przedmiocie nie jest aktem administracyjnym zobowiązującym, co oznacza, że wydanie w stosunku do skarżącej takiego rodzaju rozstrzygnięcia nie zmienia w żaden sposób sytuacji prawnej skarżącej w stosunku do momentu sprzed wydania tego aktu. Sąd zauważył, że w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, iż decyzja dotycząca umorzenia zaległości podatkowej nie nakłada żadnych obowiązków materialnoprawnych. Sąd stwierdził, że decyzja będąca przedmiotem skargi jest aktem prawnym niemającym znamion wykonalności, w związku z czym nie jest możliwym wstrzymanie jej wykonania w oparciu o art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.". W zażaleniu na to postanowienie skarżąca wniosła o jego zmianę i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo doznania przez skarżącą znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie braku przesłanek do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu przytoczono argumentację leżącą u podstaw wniesionej skargi oraz wskazano na złą sytuację majątkową skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Powyższa zasada może doznać ograniczenia poprzez zastosowanie instytucji wstrzymania wykonania aktu lub czynności. Jak stanowi art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Jak wskazuje się w piśmiennictwie, przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania (por. T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2004, s. 146; Z. Kmieciak, glosa do postanowienia NSA z dnia 23 stycznia 1997 r., SA/Rz 1382/96, OSP 1998, z. 3, poz. 54, teza 1). Co do zasady, przymiotu wykonalności nie będą więc miały decyzje odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków albo decyzje, które nie wywołują określonych skutków materialnoprawnych (por. Dauter Bogusław, Gruszczyński Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2011). Uwagi zawarte w powyższym akapicie mają szczególne znaczenie dla rozpoznawanej sprawy, ze względu na charakter decyzji, której wstrzymania domaga się strona skarżąca (por. postanowienie NSA z dnia 25 czerwca 2015 r., sygn. akt II FZ 447/15, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Decyzja odmawiająca umorzenia zaległości podatkowej nie posiada przymiotu wykonalności – stanowi ona rozstrzygnięcie o charakterze proceduralnym i nie wywołuje skutków materialnoprawnych. To jedynie do decyzji określającej bądź ustalającej zobowiązanie, w wyniku której wszczęto postępowanie egzekucyjne i która kreuje zobowiązanie pieniężne, które podlega przymusowemu ściągnięciu (wykonaniu) w trybie egzekucji administracyjnej, mogłaby odnosić się instytucja wstrzymania wykonania decyzji, bowiem to ta decyzja byłaby źródłem obowiązku nałożonego na skarżącą. Ponieważ decyzja organu, poddana kontroli sądowoadministracyjnej, nie mogła zostać wykonana, Sąd pierwszej instancji zgodnie z prawem odmówił zastosowania do tego aktu instytucji ochrony tymczasowej. Stosownie do regulacji art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 22 października 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego P. z dnia 30 czerwca 2014 r. odmawiającą umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. w kwocie 28.062,00 z tytułu umorzenia przez bank odsetek od kredytu bankowego oraz umarzającej jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie umorzenia odsetek za zwłokę. Z tych też względów w ramach postępowania zainicjowanego wnioskiem strony o wstrzymanie wykonania ostatecznej decyzji organu administracji publicznej, "granice sprawy" w rozumieniu art. 134 § 1 p.p.s.a. odnoszą się wyłącznie do oceny wniosku strony o wstrzymanie wykonania decyzji odmawiającej przyznania ulgi w świadczeniach publicznoprawnych, których wysokość określona została w odrębnym postępowaniu. Tym samym argumentacja strony, odnosząca się do okoliczności podniesionych w skardze, nie może stanowić przedmiotu orzekania, a tym samym zasługiwać na uwzględnienie (bądź nieuwzględnienie), na obecnym etapie postępowania. W konkluzji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.