II GSK 2337/13

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-02-25

Skład orzekający: Andrzej Kuba, Ludmiła Jajkiewicz, Małgorzata Grzelak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przepis art. 10 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym, nakazujący stosowanie przepisów tej ustawy w nowym brzmieniu do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie, może być stosowany do naruszeń, które miały miejsce przed wejściem w życie tej ustawy, jeśli nowe przepisy przewidują surowsze kary?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok WSA, uchylający decyzje organów administracyjnych, odpowiada prawu. Sąd podzielił stanowisko WSA, że przepis art. 10 ustawy zmieniającej nie mógł znaleźć zastosowania w sprawie, ponieważ naruszenia miały miejsce przed wejściem w życie nowelizacji, a nowe przepisy przewidywały surowsze kary, co narusza zasadę niedziałania prawa wstecz (art. 2 Konstytucji RP). NSA uwzględnił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 lipca 2013 r. (sygn. akt P 36/12), który uznał art. 10 ustawy zmieniającej za niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim nakazuje stosowanie surowszych kar.
Stan faktyczny
Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego przeprowadził kontrolę u przedsiębiorcy A. I., stwierdzając brak danych na wykresówkach dotyczących aktywności kierowcy oraz nieprawidłowe wypełnienie 108 wykresówek. Na tej podstawie nałożono karę pieniężną. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał decyzję w mocy. WSA uchylił obie decyzje, uznając naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz, gdyż część naruszeń miała miejsce przed wejściem w życie nowelizacji ustawy o transporcie drogowym, która wprowadziła surowsze kary. Skargę kasacyjną wniósł Główny Inspektor Transportu Drogowego.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr. ) Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Sylwia Nerkowska po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 29 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Gl 123/13 w sprawie ze skargi A. I. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę kasacyjną I Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. po rozpoznaniu skargi A. I. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2012 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w K. z dnia [...] września 2012 r. oraz orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym: w dniach [...] maja 2012 r. i [...] czerwca 2012 r. u przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "B." [...] A. I., [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego przeprowadził kontrolę, którą objęto okres działalności przedsiębiorcy od [...] maja 2011 r. do [...] maja 2012 r. W jej wyniku stwierdzono brak w okazanych przez przedsiębiorcę dwóch wykresówkach danych dotyczących aktywności kierowcy Z. K. w dniu [...] maja 2011 r. oraz w dniu [...] sierpnia 2011 r. Ponadto kontrolerzy stwierdzili nieprawidłowe wypełnienie 108 okazanych im wykresówek polegające na braku umieszczenia w nich wpisów dotyczących miejsca lub daty końcowej ich używania. W oparciu o wyniki kontroli Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art. 92a ust. 1 i ust. 3 oraz art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm.; dalej: ustawa o transporcie drogowym lub u.t.d.) w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 244, poz.1454; dalej: ustawa zmieniająca u.t.d.), decyzją z dnia [...] września 2012 r. nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w kwocie 6.000 zł. Podstawą wymiaru kary były przepisy załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, który w l.p. 6.3 pkt 8 przewiduje karę administracyjną 300 zł za każdą wykresówkę, która nie zawiera wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy, co dało łączną karę w wysokości 600 zł (300 zł x 2) oraz zgodnie z l.p. 6.3.6. pkt 4 karę w wysokości 50 zł za brak w okazanej wykresówce wpisu o miejscu lub dacie końcowej jej używania, co z uwagi na 108 nieprawidłowych wykresówek dało karę łączną w wysokości 5.400 zł (108 x 50 zł). Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu podkreślił, że wysokość kar pieniężnych nakładanych za poszczególne naruszenia przepisów została ściśle określona w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, zatem organy orzekające w sprawie nie mogą w sposób dowolny kształtować ich wysokości. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę wniesioną przez A. I. stwierdził, że zaskarżona decyzja GITD oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem zasady niedziałania prawa wstecz wynikającej z zasady państwa prawnego sformułowanej w art. 2 Konstytucji RP. Podniósł bowiem, że kontrola przedsiębiorstwa skarżącego objęła okres od [...] maja 2011 r. do [...] maja 2012 r., w którym to czasie ustawodawca gruntownie zmienił przepisy rozdziału 11 ustawy o transporcie drogowym oraz wprowadził do niej trzy nowe załączniki zastępując nimi dotychczasowy jeden załącznik zawierający wykaz naruszeń obowiązków i określonych w przepisach warunków wykonywania przewozów drogowych, jak również wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia. Zmiany wprowadzone zostały ustawą z dnia 16 września 2011 r., która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2012 r. Sąd podniósł również, że znaczna część stwierdzonych przez kontrolerów naruszeń przepisów dotyczących dokumentowania czasu pracy kierowców miała miejsce przed wejściem w życie ustawy zmieniającej. Sąd I instancji podniósł, że zastosowany przez organy art. 10 ustawy zmieniającej u.t.d. nakazał stosowanie przepisów ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą do spraw o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem jej wejścia w życie. Wobec tego, w ocenie WSA, przepis ten nie mógł znaleźć wprost zastosowania w kontrolowanej sprawie, bowiem postępowanie w niej zostało wszczęte, co jest bezsporne, już po wejściu w życie ustawy zmieniającej. Zdaniem Sądu, organy miały zatem obowiązek rozważyć, czy w sprawie - odnośnie określenia wysokości nakładanych kar za poszczególne naruszenia - winny znaleźć zastosowanie przepisy obowiązujące w czasie wystąpienia naruszeń, czy też przepisy wiążące w dacie wydania decyzji. Za chybiony WSA uznał zarzut naruszenia art. 92c ust. 1 u.t.d., gdyż wymierzone kary pieniężne pozostawały w ścisłym związku z brakiem właściwej organizacji pracy przedsiębiorstwa w zakresie kontroli przyjmowanych od kierowców wykresówek. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w zakresie właściwej oceny dowodów. Odnośnie prawidłowości sporządzonego uzasadnienia zaskarżonej decyzji Sąd wskazał jednak na brak odniesienia się przez organ II instancji do podnoszonej w odwołaniu kwestii prawidłowości zastosowania aktualnie obowiązujących przepisów do stanów faktycznych mających miejsce przed opisaną nowelizacją ustawy o transporcie drogowym. W konsekwencji za zasadny WSA uznał zarzut naruszenia art. 107 § 3 w zw. z art. 140 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.; dalej: k.p.a.). W tym stanie rzeczy Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję. O niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. Sąd w wyroku nie zawarł rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania z uwagi na brak stosownego wniosku skarżącego, o jakim jest mowa w art. 209 p.p.s.a. II Skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji wniósł Główny Inspektor Transportu Drogowego zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a.: I. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię, tj.: 1. art. 10 i art. 11 ustawy zmieniającej u.t.d. w zw. z treścią lp. 6.3.8, lp. 6.3.6 pkt 4 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym (obowiązującego od dnia 1 stycznia 2012 r.) i treścią lp. 11.4 pkt 7 lit. d) załącznika do ustawy o transporcie drogowym (obowiązującego do dnia 1 stycznia 2012 r., a to w chwili zaistnienia części naruszeń) polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, iż w niniejszej sprawie znaleźć winna zastosowanie w odniesieniu do jednego z naruszeń w postaci okazania tarcz tachografu bez daty końcowej ich używania sankcja obowiązująca w chwili popełniania części rzeczonego naruszenia - stwierdzonego zarówno w 2011 r., jak i 2012 r. przewidziana przez lp. 11.4 pkt 7 lit. d) załącznika do u.t.d. (obowiązująca do dnia 1 stycznia 2012 r.), natomiast do drugiego ze stwierdzonych naruszeń w postaci okazania tarczy tachografu niezawierającej pełnych danych o okresach aktywności kierowcy (zaistniałego odpowiednio w dniu [...] maja 2011 r. oraz [...] sierpnia 2011 r.), organ winien zastosować sankcję wynikającą z lp. 6.3.8 załącznika nr 3 do u.t.d. (obowiązującego od dnia 1 stycznia 2012 r., a więc w chwili orzekania), pomimo okoliczności, iż postępowanie w sprawie zostało wszczęte w 2012 r. już po wprowadzeniu zmian ustawą z dnia 16 września 2011 r., co obligowało organ do zastosowania przepisów nowych, tj. obowiązujących w chwili orzekania; 2. art. 10 i art. 11 ustawy zmieniającej u.t.d. w zw. z art. 92a ust. 1 i ust. 6 u.t.d. w brzmieniu obowiązującym w chwili orzekania uwzględniającym zmiany wprowadzone ustawą zmieniającą, polegające na mylnym przyjęciu przez Sąd, iż organ winien zastosować częściowo sankcje obowiązujące przed wejściem w życie zmiany u.t.d. z dnia 16 września 2011 r., a częściowo sankcje obowiązujące od dnia 1 stycznia 2012 r. wprowadzone już po nowelizacji, uzasadniający swe stanowisko analogią do zasad znajdujących zastosowanie w prawie karnym, wskazujących na zastosowanie ustawy dla sprawcy "względniejszej", niemających zastosowania przy ustalaniu obowiązków o charakterze administracyjnym, podczas gdy kontrolę wszczęto i przeprowadzono już w 2012 r. i wobec braku przepisów intertemporalnych w powyższym zakresie organ zobligowany był do stosowania przepisów obowiązujących w chwili orzekania, w tym i przepisów wskazanych w załączniku nr 3 do u.t.d, a to lp. 6.3.8 i lp. 6.3.6 pkt 4, zwłaszcza wobec istnienia uprzednio naruszeń o analogicznej dyspozycji oraz takim samym opisie czynu w postaci okazania podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, która nie zawiera wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy - za każdą wykresówkę 500 złotych (tak lp. 11.4 pkt 2 uprzedniego załącznika do u.t.d.) wobec 300 złotych zgodnie z lp. 6.3.8 załącznika nr 3 do u.t.d oraz okazania podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki niezawierającej miejsca lub daty końcowej jej używania 50 złotych (tak lp. 11.4 pkt 7 lit. d) uprzedniego załącznika do u.t.d.) - wobec tożsamej kwoty 50 złotych w lp. 6.3.6.4 załącznika nr 3 do u.t.d. Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie domagał się uchylenia w całości zaskarżonego wyroku i oddalenia skargi, ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia od strony przeciwnej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej wskazał argumenty przemawiające - jego zdaniem - za trafnością zarzutów podniesionych w petitum złożonego środka odwoławczego. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, bowiem orzeczenie Sądu I instancji, uchylające skarżoną decyzję, odpowiada prawu. Przed odniesieniem się do poszczególnych jej zarzutów przypomnieć należy, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia, którego elementy konstrukcyjne i treściowe wyznaczają granice jej rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie bowiem z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w tej sprawie nie występuje. Na wstępie wskazać należy, że wyrokiem z dnia 23 lipca 2013 r., sygn. akt P 36/12 (opublikowany 13 sierpnia 2013 r. w Dz. U. z 2013 r. poz. 928), Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 10 ustawy o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw w zakresie, w jakim w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego wszczętych a niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia tej ustawy w życie - nakazuje stosowanie przepisów ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu nadanym ustawą z 16 września 2011 r., przewidujących wyższe kary pieniężne niż kary przewidziane w przepisach obowiązujących w chwili wystąpienia zdarzenia powodującego odpowiedzialność administracyjną, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Dalej przypomnieć należy, że zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzając kontrolę zaskarżonego wyroku i oceniając zarzuty kasacyjne, uwzględnił treść wyroku TK z dnia 23 lipca 2013 r., sygn. akt P 36/12. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że w toku kontroli obejmującej okres działania przedsiębiorcy od [...] maja 2011 r. do [...] maja 2012 r., stwierdzono naruszenia w postaci okazania tarcz tachografu niezawierających pełnych danych o okresach aktywności kierowcy za dni [...] maja 2011 r. oraz [...] sierpnia 2011 r. Ponadto okazano wykresówki niezawierające miejsca lub daty końcowej ich używania łącznie w 108 przypadkach (zarówno w 2011 r., jak i w 2012 r.). W tak ustalonym stanie faktycznym, organy uznały, że zgodnie z treścią art. 10 ustawy zmieniającej u.t.d., w myśl którego znowelizowane przepisy stosuje się w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie zmienionej ustawy – tj. 1 stycznia 2012 r., zastosowanie w sprawie mają przepisy ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu ustalonym ustawą zmieniającą. Z tym nie zgodził się Wojewódzki Sąd Administracyjny i wskazał, że art. 10 ustawy zmieniającej u.t.d.nie mógł znaleźć zastosowania w kontrolowanej sprawie, gdyż postępowanie wszczęto po wejściu w życie ustawy zmieniającej. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela w kwestionowanym zakresie pogląd Sądu I instancji. Zauważa nadto, że stanowisko prezentowane przez autora skargi kasacyjnej i wcześniej - konsekwentnie - przez organy, zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowoadministracyjnym, że: "Ustawodawca w nowelizacji z dnia 16 września 2011 r. nie wskazał, iż do naruszeń zaistniałych przed wejściem w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Nie upoważnia to oczywiście organu do stwierdzania naruszeń po raz pierwszy wprowadzonych przez ustawę nowelizującą w odniesieniu do stanów faktycznych sprzed jej wejścia w życie. Niewątpliwie jednak wobec braku przepisów intertemporalnych w tym zakresie i braku podstaw dla zastosowania art. 10 ww. ustawy organ był zobligowany do zastosowania przepisów z chwili orzekania, co też uczyniono" nie znajduje uzasadnienia. W tym miejscu wypada przypomnieć, że w uchwale z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06 (ONSAiWSA 2006/3/71), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że brak jednoznacznego stanowiska ustawodawcy, co do tego, jakie przepisy należy stosować do zdarzeń mających miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów, nie oznacza istnienia luki w prawie, a brak regulacji intertemporalnych należy wypełnić w drodze wykładni prawa. W cytowanej uchwale NSA podkreślił, że "w sytuacji, gdy sam ustawodawca wyraźnie nie rozstrzyga w ustawie problemów intertemporalnych, nie ma jednoznacznej reguły, mającej uniwersalne zastosowanie we wszystkich przypadkach. Z pewnością taką regułą nie może być też automatyczne stosowanie przepisów nowej ustawy do stanów prawnych (zdarzeń) mających miejsce i zakończonych przed datą wejścia w życie nowej ustawy". Ponadto wskazał, że to, czy dać pierwszeństwo zasadzie dalszego działania przepisów dotychczasowych, czy też zasadzie bezpośredniego działania ustawy nowej, musi każdorazowo wynikać z konkretnej sprawy, charakteru przepisów podlegających zmianie, biorąc jednocześnie pod uwagę skutki, jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady. Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że organy, zarówno I, jak i II instancji, wydając decyzje, posłużyły się zasadą bezpośredniego stosowania prawa nowego. Nie dostrzegły jednak, na co w cytowanej uchwale NSA zwrócił w szczególności uwagę, konieczności odróżnienia kwestii retroaktywności prawa od jego retrospektywności. Retroaktywność prawa zachodzi w przypadku zastosowania nowego przepisu do stanów mających miejsce w przeszłości, które mają charakter zamknięty. Z kolei retrospektywność prawa ma miejsce w sytuacji, gdy przepisy nowego prawa regulują zdarzenia o charakterze otwartym, czyli odnoszą się do toczących się i trwających nadal zdarzeń, bądź stosunków prawnych. Bezsporny jest fakt, że stwierdzone w toku kontroli naruszenia miały miejsce - w większości - przed wejściem w życie ustawy zmieniającej (1 stycznia 2012 r.). W tym miejscu wypada zauważyć, że zakaz działania prawa wstecz stanowi jeden z elementów zasady demokratycznego państwa prawnego, wyrażanej w art. 2 Konstytucji RP. Zasada niedziałania prawa wstecz jest dyrektywą legislacyjną skierowaną do organów stanowiących prawo, jak również dyrektywą interpretacyjną dla organów stosujących prawo, dokonujących wykładni przepisów prawnych. Stąd, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, powinna stanowić punkt wyjścia dla organów w sytuacji, gdy dokonując subsumcji stwierdziły, że w bezspornie ustalonym stanie faktycznym znaczna część naruszeń została dokonana pod rządami przepisów ustawy o transporcie drogowym obowiązujących do 1 stycznia 2012 r., a część już po wejściu w życie przepisów w znowelizowanym ustawą zmieniającą brzmieniu, a ponadto brak jest mogących znaleźć w tej sytuacji zastosowanie przepisów intertemporalnych. W rozpoznawanej sprawie, nie bez znaczenia jest również to, że zastosowanie znowelizowanych przepisów ustawy o transporcie drogowym, a konkretnie załącznika nr 3 do u.t.d., spowodowało - z punktu widzenia strony - pogorszenie jej sytuacji z uwagi na zmianę wysokości kar przewidzianych za poszczególne naruszenia w wykonywaniu przewozu drogowego. Zgodnie z treścią art. 10 ustawy zmieniającej u.t.d. do spraw wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie ustawy zmieniającej u.t.d. (tj. przed dniem 1 stycznia 2012 r.) stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym tą ustawą, tj. w brzmieniu nowym. Wskazać należy, że nowe przepisy wprowadzają zmienione zasady nakładania kar oraz nowe ich wysokości. Niektóre naruszenia prawa karane są łagodniej, niektóre surowiej, niektóre tak samo jak uprzednio. To ten przepis Trybunał Konstytucyjny, we wskazanym na wstępie wyroku z dnia 23 lipca 2013 r. (P 36/12) wydanym na skutek pytania prawnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, uznał za niezgodny z art. 2 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przewiduje stosowanie kar wyższych niż obowiązywały w dacie zdarzenia. Zdaniem pytającego Sądu, art. 10 ustawy zmieniającej, wprowadzając zasadę bezpośredniego działania nowego prawa, naruszył zakaz działania prawa wstecz oraz zasadę bezpieczeństwa prawnego i pewności prawa (art. 2 Konstytucji), a także zasadę równości wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 10 ustawy zmieniającej u.t.d. dotyczy zarówno nowych uregulowań procesowych, jak i materialnoprawnych, przy czym stosowanie przepisów nowych, przewidujących kary surowsze niż w dacie zdarzenia musi być wykluczone, jako niezgodne z art. 2 Konstytucji RP. Taka sytuacja zachodzi w rozpoznawanej sprawie gdyż, wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej (pkt I.2 in fine zarzutów), zapisy w odniesieniu do kary za naruszenie polegające na okazaniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki niezawierającej miejsca lub daty końcowej jej używania w wysokości 50 zł (tak lp. 11.4 pkt 7 lit. d) załącznika do u.t.d. w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2012 r.) nie są tożsame z zapisami lp. 6.3.6 pkt 4 załącznika nr 3 do u.t.d. Organ nie dostrzegł bowiem, że w nowych przepisach - które zastosował - karę za opisane naruszenie wymierza się w wysokości 50 zł za każde naruszenie, a w przepisach sprzed zmiany było to 50 zł za każdą nieprawidłowo wypełnioną wykresówkę, ale maksymalnie wysokość kary mogła wynieść 500 zł. A to oznacza, że w sytuacji, gdy podczas kontroli u skarżącego stwierdzono 108 sztuk wykresówek niezawierających miejsca lub daty końcowej używania kara nałożona przez organ stosownie do lp. 6.3.6 pkt 4 załącznika nr 3 wyniosła 5.400 zł, podczas gdy przy zastosowaniu l.p. 11.4 pkt 7 lit. d) załącznika do u.t.d. obowiązującego do 1 stycznia 2012 r., kara dla przedsiębiorcy wyniosłaby 500 zł. Ponadto chybiony jest zarzut autora skargi kasacyjnej, który w uzasadnieniu środka odwoławczego stwierdza, że: "ze stanowiskiem Sądu nie sposób się zgodzić, albowiem wskazywane zasady stosowania ustawy "względniejszej" dla sprawcy stosowane są w prawie karnym, nie odnajdują natomiast zastosowania na gruncie stwierdzanych naruszeń o charakterze administracyjnym. Czynienie powyższych analogii jest nieuprawnione". Otóż, Trybunał Konstytucyjny wypowiadając się na temat reguł stanowienia przepisów karnych i ich zgodności z podstawowymi normami i zasadami konstytucyjnymi, zauważył jednocześnie, że powszechnie akceptowane standardy odnoszące się do prawa karnego, powinny dotyczyć nie tylko przepisów karnych sensu stricte, ale także wszystkich przepisów o charakterze represyjnym, a więc wszystkich przepisów, których celem jest poddanie obywatela jakiejś formie ukarania (orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego: z dnia 1 marca 1994 r., sygn. akt U 7/93, OTK 1994, nr 1, poz. 5, z dnia 26 kwietnia 1995 r., sygn. akt K 11/94, OTK 1995, nr 1, poz. 12, z dnia 3 listopada 2004 r., sygn. akt K 18/03, OTK-A 2004, nr 10, poz. 103). Trybunał Konstytucyjny wyraził również pogląd, że przepisów ustanawiających sankcje administracyjne, co prawda nie można zaliczyć do przepisów prawa karnego, czy też karno-skarbowego, jednak ich represyjnego charakteru, wynikającego chociażby z wysokości kar, które niekiedy mogą być porównywalne bądź nawet wyższe od kar grzywny grożących za przestępstwa lub wykroczenia, nie można bagatelizować (wyrok TK z dnia 29 kwietnia 1998 r., sygn. akt K 17/97, OTK 1998, nr 3, poz. 30). W tym stanie rzeczy zasadne okazało się dokonane przez Sąd I instancji uchylenie decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, bowiem zachodzi konieczność ponownej weryfikacji nałożonych kar z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. z wyeliminowaniem przepisów prawa nakładających kary surowsze niż w dacie zdarzenia. Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło