II OSK 1745/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 2233/14 o odrzuceniu skargi D. Z. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W dniu [...] września 2014 r. (data wpływu) D. Z. wniosła skargę na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. Zarządzeniami przewodniczącego wydziału z dnia 20 października 2014 r. skarżącą wezwano do nadesłania dwóch odpisów skargi oraz do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł. Skarżąca odebrała wezwania w dniu [...] października 2014 r., zatem termin do ich wykonania upływał z dniem [...] listopada 2014 r. Skarżąca w terminie nadesłała do sądu wniosek o zwolnienie jej z obowiązku uiszczenia wpisu, jednak nie nadesłała odpisów skargi. Postanowieniem z dnia 25 lutego 2015 r. odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych, wobec czego skarżąca w dniu [...] marca 2015 r. uiściła wpis. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem skargę odrzucił ze względu na nieuzupełnienie braków formalnych skargi w postaci przedłożenia odpisów skargi. Od tego postanowienia skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. odrzucenie skargi w uwagi na nieuzupełnienie braków skargi, w sytuacji gdy skarżąca zgodnie z zarządzeniem sędziego uzupełniła braki formalne w postaci złożenia dwóch odpisów skargi w ustawowym terminie, a w konsekwencji skardze powinien być nadany dalszy bieg. Wniosła o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wskazała, że [...] października 2014 r. wysłała przesyłką poleconą wniosek o zwolnienie od kosztów sadowych oraz dwa odpisy skargi. Wnioskiem z [...] maja 2015 r. zwróciła się do sądu o wyjaśnienie zasadności podjętego postanowienia, w sytuacji gdy uzupełniła braki skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika. Przepis art. 49 § 1 p.p.s.a. stanowi zaś, iż w wypadku gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek nie zachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba, że ustawa stanowi inaczej. Przepisem szczególnym w stosunku do art. 49 § 1 p.p.s.a. jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., który w przypadku nieuzupełnienia przez skarżącego w terminie braków formalnych skargi wprowadza sankcję w postaci jej odrzucenia. W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie dołączyła odpisów skargi dla uczestników postępowania oraz nie uiściła wpisu od skargi. Sąd prawidłowo wydał zarządzenia wzywające ją do uzupełnienia tych braków formalnych. Przesyłka z sądu zawierała, zgodnie z pismem przewodnim z [...] października 2014 r. (k. 8): wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego, wezwanie do nadesłania odpisów skargi, odpis odpowiedzi na skargę oraz pouczenie o treści odpowiednich przepisów prawnych. Zarządzenia te zostały doręczone skarżącej w dniu [...] października 2014 r. W przepisanym terminie strona wniosła o przyznanie jej prawa pomocy, nie uzupełniła zaś braku formalnego skargi w postaci nadesłania odpisów skargi. Dlatego też, zaskarżonym postanowieniem sąd skargę odrzucił. Jak jednak twierdzi skarżąca, wraz z wnioskiem o prawo pomocy wysłała ona do sądu także dwa odpisy skargi, zgodnie z wezwaniem sądu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – wobec twierdzeń wnoszącej skargę kasacyjną o wysłaniu do sądu dwóch odpisów skargi – nie jest wykluczona sytuacja, w której omyłkowo odpisy skargi nie zostały dołączone do akt po ich otrzymaniu w przesyłce skierowanej przez skarżącą. W przedmiotowej sprawie istnieją zatem poważne wątpliwości co do tego, czy skarżąca faktycznie nie wysłała odpisów skargi. Nie można wykluczyć, że przesyłka kierowana przez skarżąca do sądu zawierała także dwa odpisy skargi. Przemawia za tym to, że sąd, wraz z odpowiednimi wezwaniami do uzupełnienia braków formalnych, wystosował do skarżącej także pismo przewodnie, w którym wymienił zawartość przesyłki. Strona rozsądnie działająca w swojej sprawie nie mogłaby zatem przeoczyć wezwania do nadesłania odpisów skargi. Dodatkowo, skarżąca zapoznała się z treścią pouczeń sądu, gdyż wystosowała wniosek o przyznanie jej prawa pomocy. Znała zatem konsekwencje niezastosowania się do wezwania o nadesłanie odpisów skargi. Prawdopodobieństwo wysłania przez skarżącą odpisów skargi potwierdzać może także wysłane przez nią pismo, w którym ze względu na swoje zdziwienie rozstrzygnięciem prosi sąd o wyjaśnienia co do odrzucenia skargi, w sytuacji gdy dołączyła odpisy skargi. Nie można zatem jednoznacznie przesądzić, że odpisy skargi, o dostarczenie których sąd wezwał skarżącą, nie znalazły się w przesyłce adresowanej do sądu, a tym samym że skarżąca nie uzupełniła braków formalnych w terminie. W tej sytuacji uznać należy, że odrzucenie skargi ze wskazanych przyczyn stanowiłoby nieuzasadnione ograniczenie gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 544/09). Ponadto należy podzielić pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 1188/13, który w podobnym stanie faktycznym i prawnym sprawy stwierdził: za uwzględnieniem skargi kasacyjnej przemawia zasada prymatu merytorycznego rozpoznania sprawy, nad rozpoznaniem jej w sposób formalny (por. też postanowienie NSA z 20 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 1817/13). Zdaniem NSA, jeżeli istnieją wątpliwości co do obiegu dokumentów, poprzez dostarczenie których strona wywiązuje się z określonych obowiązków, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania. W kontekście powyższych rozważań uznać należy, że odrzucenie skargi w rozpoznawanej sprawie z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych, w sytuacji, kiedy istnieją uzasadnione wątpliwości co do faktycznego nieuzupełnienia tych braków, stanowi naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.a. W związku z tym zaskarżone postanowienie należało uchylić. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając ponownie sprawę weźmie pod uwagę ocenę wyrażoną przez NSA w niniejszym postanowieniu, a zwłaszcza istnienie uzasadnionych wątpliwości co do faktycznej zawartości przesyłki zawierającej odpowiedź skarżącej na wezwanie sądu do uzupełnienia braków formalnych. Wobec przedstawionych okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał o kosztach postępowania kasacyjnego, bowiem zgodnie z uchwałą NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07, przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, a takim jest właśnie postanowienie o odrzuceniu skargi. Koszty jakie wiązały się z wniesieniem środka odwoławczego były kosztami niezbędnymi dla celowego dochodzenia praw strony i jako takie będą podlegać rozliczeniu w orzeczeniu kończącym postępowanie.