II GZ 795/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Zielińska po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. L. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 października 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 189/15 w zakresie wezwania do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem sporządzanym na skutek zgłoszonego żądania w sprawie ze skargi J. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia oddalić zażalenie. Zarządzeniem z dnia 5 października 2015 r. (sygn. akt III SA/Łd 189/15) Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, działając na podstawie art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), wezwał skarżącą J. L. do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł za odpis wyroku tegoż Sądu z dnia 14 kwietnia 2015 r. (sygn. akt III SA/Łd 189/15, oddalający skargę) wraz z uzasadnieniem sporządzanym na skutek zgłoszonego żądania. Przewodniczący wskazał, że wymienioną kwotę należy uiścić w kasie Sądu lub na rachunek bankowy Sądu w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem egzekucji. Zażalenie na wskazane zarządzenie złożyła J. L. Zaskarżyła to orzeczenie w całości i wniosła o jego uchylenie, ewentualnie "o uchylenie zaskarżonego postanowienia przez WSA w Łodzi i pozostawienia wniosku o uzasadnienie bez rozpoznania". Wnosząca zażalenie zarzuciła zaskarżonemu zarządzeniu naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 49 § 2 p.p.s.a. przez nie wydanie przez przewodniczącego zarządzenia o pozostawieniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia bez rozpoznania, w sytuacji kiedy strona nie uzupełniła jego braków formalnych w terminie poprzez uiszczenie opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł oraz w sytuacji cofnięcia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w dniu 13 maja 2015 r. W uzasadnieniu zażalenia strona wskazała w szczególności, że jej pełnomocnik złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia, a następnie pismem z dnia 23 kwietnia 2015 r. (doręczonym w dniu 7 maja 2015 r.) został on wezwany do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w tegoż wniosku. Pismem z dnia 13 maja 2015 r. pełnomocnik cofnął wniosek o sporządzenie uzasadnienia. Pomimo cofnięcia wniosku i jego nieopłacenia Sąd pierwszej instancji doręczył pełnomocnikowi w dniu 26 maja 2015 r. uzasadnienie wyroku. Zdaniem skarżącej (odwołującej się w tym zakresie do poglądu wyrażonego w postanowieniu NSA z dnia 13 lipca 2004 r., GZ 31/04), w sytuacji gdy strona nie uzupełniła braków formalnych wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, przewodniczący nie odmawia sporządzenia uzasadnienia, lecz stosownie do art. 49 § 2 p.p.s.a. zarządza pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest niezasadne. Podstawę prawną zaskarżonego zarządzenia stanowił art. 234 § 2 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że "Opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządza ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek, po uprzednim wezwaniu strony do jej uiszczenia. Przepisów art. 220 nie stosuje się.". Przedmiotowe zarządzenie zostało wydane z uwagi na to, że skarżąca nie uiściła opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku oddalającego skargę, który został sporządzony na skutek wniosku złożonego przez jej pełnomocnika. Ocena legalności zaskarżonego zarządzenia oraz trafności zarzutów podniesionych w zażaleniu musi być poprzedzona wskazaniem chronologii istotnych w sprawie okoliczności. W dniu 14 kwietnia 2015 r. WSA w Łodzi oddalił skargę J. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W dniu 21 kwietnia 2015 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o sporządzenie na piśmie uzasadnienia tegoż wyroku i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. W dniu 7 maja 2015 r. pełnomocnikowi strony zostało doręczone wezwanie z dnia 23 kwietnia 2015 r. (wystosowane w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego) do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzanym na skutek zgłoszonego żądania. W dniu 12 maja 2015 r. sekretariat WSA w Łodzi wysłał na adres pełnomocnika skarżącej odpis wyroku z dnia 14 kwietnia 2015 r. wraz z uzasadnieniem. W piśmie nadanym w dniu 13 maja 2015 r. (które wpłynęło do Sądu w dniu 15 maja 2015 r.) pełnomocnik skarżącej oświadczył, że cofa wniosek o sporządzenie na piśmie uzasadnienia wyroku wydanego w niniejszej sprawie i jego doręczenie. W dniu 5 października 2015 r. Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącą do uiszczenia wspomnianej wcześniej opłaty kancelaryjnej pod rygorem egzekucji (zarządzenie to doręczono bezpośrednio stronie z uwagi na wcześniejsze wypowiedzenie pełnomocnictwa dotychczasowemu pełnomocnikowi). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżone zarządzenie jest zgodne z prawem. Skoro bowiem skarżąca (działająca wówczas przez pełnomocnika) złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego jej skargę i doręczenie jego odpisu, a następnie nie uiściła - mimo wezwania - opłaty kancelaryjnej za odpis tegoż wyroku z uzasadnieniem, to Przewodniczący Wydziału III WSA w Łodzi prawidłowo wykonał obowiązek określony w art. 234 § 2 zdanie drugie p.p.s.a., wzywając stronę do uiszczenia tej opłaty kancelaryjnej, które to działanie jest obligatoryjne przed ściągnięciem należnej opłaty w drodze egzekucji. Nietrafne są podniesione w zażaleniu argumenty, że wniosek strony należało pozostawić bez rozpatrzenia z uwagi na: 1) nieuzupełnienie jego braków formalnych, to jest nieuiszczenie opłaty kancelaryjnej oraz 2) cofnięcie wniosku w dniu 13 maja 2015 r. Odnośnie do pierwszego z argumentów trzeba podkreślić, że brak uiszczenia przez stronę - mimo wezwania - opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem nie jest brakiem formalnym wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w rozumieniu art. 49 § 1 p.p.s.a. Odpis wyroku oddalającego skargę wraz z uzasadnieniem sporządzonym na skutek żądania strony doręcza się bez względu na to czy strona uiściła opłatę kancelaryjną. W art. 234 § 2 p.p.s.a. wprowadzono bowiem odstępstwo od zasady niepodejmowania przez sąd żadnych działań przed uiszczeniem należnej opłaty (art. 220 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.). Przyjęte rozwiązanie jest wyrazem ochrony prawa do sądu określonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 9 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Jednocześnie jednak ustawodawca zabezpieczył realizację przez strony postępowania zasady partycypacji w kosztach postępowania sądowego, wprowadzając zasadę, że nieuiszczone opłaty będą podlegały ściągnięciu w drodze egzekucji. Niezasadne jest odwoływanie się w tym zakresie przez stronę wnoszącą zażalenie do stanowiska wyrażonego w postanowieniu NSA z 13 lipca 2004 r. (sygn. akt GZ 31/04), bowiem z uzasadnienia tamtego orzeczenia wynika, że brak formalny wniosku o sporządzenie uzasadnienia polegał na złożeniu tegoż wniosku przez pełnomocnika nieposiadającego właściwego umocowania, a nie na nieuiszczeniu opłaty kancelaryjnej. Bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego orzeczenia pozostaje również okoliczność, że w dniu 15 maja 2015 r. wpłynęło do WSA pismo pełnomocnika (nadane w urzędzie pocztowym w dniu 13 maja 2015 r.) z oświadczeniem o cofnięciu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie podziela prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że cofnięcie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po jego sporządzeniu nie rodzi skutków związanych z obowiązkiem ponoszenia opłat kancelaryjnych, tj. nie zwalnia z tego obowiązku (por. postanowienia NSA: z 27 sierpnia 2009 r. o sygn. akt II OZ 721/09, z 31 lipca 2014 r. o sygn. akt I OZ 633/14 - treść tych orzeczeń jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W niniejszej sprawie uzasadnienie wyroku z dnia 14 kwietnia 2015 r. zostało sporządzone - na wniosek pełnomocnika skarżącej - w dniu 4 maja 2015 r. (vide informacja na k. 33 akt sądowych), zaś odpis tegoż wyroku wraz z uzasadnieniem został wysłany na adres pełnomocnika strony w dniu 12 maja 2015 r. W takich okolicznościach sprawy należy uznać, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem został przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zrealizowany w całości przed wpłynięciem do WSA pisma z oświadczeniem o cofnięciu tegoż wniosku. Natomiast bez znaczenia jest w tym przypadku okoliczność, że przesyłkę zawierającą odpis wyroku z uzasadnieniem (awizowaną w dniu 14 maja 2015 r. - vide k. 57 akt sądowych) pełnomocnik skarżącej odebrał dopiero w dniu 26 maja 2015 r. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie. PG