IV SAB/Wr 13/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński po rozpoznaniu w Wydziale IV w dniu 27 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. B. na przewlekłość postępowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. w przedmiocie wypłaty zasiłku chorobowego postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 11 grudnia 2014 r. M. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na przewlekłość postępowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. w przedmiocie wypłaty zasiłku chorobowego. Skarżący podniósł, że w dniu 16 września 2014 r. złożył dokumentację powypadkową mającą na celu uznanie zdarzenia za wypadek przy pracy oraz wniosek o wypłatę zasiłku chorobowego do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. Skarżący zarzucił, że mimo złożenia w dniu 28 listopada 2014 r. zażalenia do organu wyższego stopnia, ZUS nie rozpoznał wniosku o wypłatę zasiłku. W związku z tym skarżący domagał się m. in. zobowiązania organu do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego oraz ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Przewlekłość postępowania oznacza w szczególności sytuację, w której organ w sposób nieuzasadniony przedłuża termin załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r., II OSK 1031/12, CBOSA; Z. Kmieciak, Przewlekłość postępowania administracyjnego, PiP 2011, nr 6). Skarga na przewlekłość ma na celu spowodowanie rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej określonej sprawy administracyjnej. Składanie skargi na przewlekłość dopuszczalne jest jedynie w odniesieniu do tych aktów lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Podkreślić należy, że przewlekłość organu powiązana być musi z kompetencją do wydania w danej sprawie decyzji, postanowienia, czy innych aktów bądź czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Warunkiem dopuszczalności skargi na przewlekłość organu jest zatem wystąpienie określonej podstawy prawnej do określonego zachowania się organu wobec żądania strony. Z przytoczonych przepisów wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania (akty, czynności) organów administracji publicznej lub ich bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę sądowoadministracyjną w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania wniesionej skargi, sąd administracyjny jest zobowiązany zbadać w pierwszej kolejności jej dopuszczalność. Jednym z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy, w zakresie kognicji sądu administracyjnego, wyznaczonej zgodnie z powołanymi wyżej przepisami art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, skarga podlega odrzuceniu. W niniejszej sprawie skarżący zarzuca Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych przewlekłe prowadzenie postępowania w wydaniu decyzji dotyczącej wypłaty zasiłku chorobowego. Jednostki organizacyjne ZUS na podstawie art. 476 § 4 pkt 1 kodeksu postępowania cywilnego są organami rentowymi. Zgodnie z art. 476 § 2 pkt 1 i 2 oraz § 3 k.p.c. przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się także sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji (dotyczących ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia rodzinnego, emerytur i rent) we właściwym terminie. Sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi (art. 1 k.p.c.), a do ich rozpoznawania powołane są sądy powszechne (art. 2 § 1 k.p.c.), a nie administracyjne. W myśl art. 63 ust. 1 ubezpieczony może wystąpić do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w wnioskiem o ustalenie uprawnień do zasiłku, jeżeli uważa, że zostały naruszone jego uprawnienia w tym zakresie, a zgodnie z ustępem 3 środki odwoławcze od decyzji ZUS określają odrębne przepisy. Ponadto, zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 4 z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 ze zm.), zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności ustalenia uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, a w myśl art. 83 ust. 2 i 3 przytoczonej ustawy od decyzji ZUS przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach k.p.c. Odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia. Stwierdzić zatem należy, że w odniesieniu do decyzji wydawanych w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych co do zasady właściwy będzie zatem sąd powszechny. Wyjątki co do trybu zaskarżania decyzji organu rentowego zostały w sposób enumeratywny ustalone w art. 83 ust. 4 cytowanej ustawy. Zgodnie z tym przepisem od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne nie przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, a przysługuje prawo złożenia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do takiego wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Wobec tego kontroli sądów administracyjnych podlegać będzie zatem bezczynność (także przewlekłość postępowania) organu w sprawach, określonych w art. 83 ust. 4 cytowanej ustawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2008 r., sygn. akt II GSK 487/08; LEX nr 536811). Ponieważ przewlekłość zarzucana przez skarżącego Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w niniejszej sprawie dotyczy sprawy cywilnej i nie należy do żadnej z kategorii spraw wymienionych w art. 83 ust. 4 powołanej ustawy skargę należało uznać za niedopuszczalną. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.