II SAB/Ol 9/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 lutego 2015 r. sprawy ze skargi E. G. na bezczynność Zarządu Województwa w przedmiocie ujawnienia w księdze wieczystej prawa własności postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącej uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł (słownie: sto złotych). W dniu 2 stycznia 2015r. E. G., działając za pośrednictwem Zarządu Województwa, zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie bezczynność tego organu w dopełnieniu obowiązku wynikającego z art. 98 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), dalej jako: "u.g.n.", poprzez nieujawnienie w księdze wieczystej przejścia na rzecz Województwa prawa własności działki gruntu o nr "[...]", wydzielonej pod drogę wojewódzką, na podstawie ostatecznej decyzji Wójta Gminy z dnia "[...]", zatwierdzającej podział nieruchomości położonej w G., gmina G., stanowiącej przed podziałem działkę nr 311, uregulowaną we wskazanej księdze wieczystej. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że przez wymienioną miejscowość nie przebiega i nie jest planowana droga wojewódzka. Podał, że w wyniku reformy samorządowej w 1999r. przedmiotowa droga stała się drogą powiatową. Powstała w wyniku podziału działka nr "[...]" przeznaczona była pod modernizację drogi powiatowej nr 1732N. Wyjaśniono, że Województwo zwróciło się do Wójta Gminy z wnioskiem o zmianę decyzji zatwierdzającej podział i według uzyskanych informacji decyzja ta miała zostać zmieniona w trybie art. 155 k.p.a. Wójt Gminy pismem z dnia 27 listopada 2014r. zawiadomił o wszczęciu postępowania w tej sprawie, a następnie o jego zakończeniu. Jednak dotychczas nie została doręczona decyzja zmieniająca. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. W rozpoznawanej sprawie skarga podlega odrzuceniu, bowiem przedmiot zaskarżenia nie podlega kontroli sądu administracyjnego. Wskazać należy, iż zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego wyznacza art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270), dalej jako p.p.s.a. Zgodnie z tym unormowaniem sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Z mocy art. 3 § 3 w/w ustawy sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których sądową kontrolę przewidują przepisy ustaw szczególnych, a stosownie do art. 4 w/w ustawy rozstrzygają również spory kompetencyjne między wymienionymi w tym przepisie organami. Sądy administracyjne są zatem właściwe wyłącznie do rozpatrywania skarg w sprawach określonych w powołanych przepisach. Stosownie do regulacji zawartej w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. sądy administracyjne rozpoznają skargi na bezczynność organów administracji publicznej w przypadkach określonych w punktach 1-4a powołanego przepisu. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny jest właściwy do rozpoznawania i rozstrzygania w sprawie skarg na bezczynność organu wykonującego administrację publiczną w takich granicach, w jakich służy skarga, na określone w art. 3 § 2 pkt 1-4a powołanej ustawy, decyzje administracyjne, postanowienia wydawane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Tym samym nie jest możliwe wniesienie skargi na bezczynność organu, gdy przepis prawa nie obliguje organu administracji publicznej do wydania rozstrzygnięcia, które byłoby samoistnie zaskarżalne w administracyjnym postępowaniu. Organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności, gdy nie podejmuje nakazanych prawem administracyjnym (materialnym lub ustrojowym) aktów lub czynności w sprawach indywidualnych w określonym przez prawo terminie. Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, iż ujawnienie w księdze wieczystej prawa własności do działki gruntu, która w decyzji podziałowej została wydzielona pod drogę publiczną i z tego tytułu z mocy prawa przeszła na własność właściwej jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa w zależności od kategorii drogi, nie wymaga żadnego władczego działania, a tym samym nie można zarzucić tutaj bezczynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Wyjaśnić należy, że skutkiem wydzielenia z nieruchomości w postępowaniu podziałowym działki gruntu pod drogę publiczną jest przejście własności wydzielonej części nieruchomości na własność osoby prawnej, na gruntach której może być urządzona droga publiczna o określonym statusie (art. 98 ust. 1 u.g.n.). Dokonany w ten sposób podział prowadzi do powstania nowej nieruchomości, dla której musi być założona księga wieczysta lub która musi być wpisana do księgi wieczystej prowadzonej już dla nieruchomości powiększonej o wydzieloną drogę. Do wystąpienia z wnioskiem o ujawnienie w księdze wieczystej prawa własności tak nabytych nieruchomości ustawodawca zobowiązał odpowiednio organ gminy, powiatu, województwa, Skarbu Państwa, w zależności od tego, kto stał się właścicielem wydzielonych działek gruntu (art. 98 ust. 2 u.g.n.). Ten ostatni przepis stanowi, że właściwy organ składa wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej praw gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa do działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne lub pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Podstawą wpisu tych praw do księgi wieczystej jest ostateczna decyzja zatwierdzająca podział. W postanowieniu z dnia 19 września 2014r., sygn. akt I OSK 2262/14 (publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził, że czynność, o której mowa w art. 98 ust. 2 u.g.n., podejmowana przez właściwy organ w ramach prowadzonego postępowania podziałowego, nie wypełnia hipotezy pkt 1-3 i 4a art. 3 § 2 p.p.s.a. Nie jest również innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, które dotyczyłyby uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4). Objęcie kognicją sądu administracyjnego takich aktów lub czynności jest bowiem uwarunkowane między innym kumulatywnym spełnieniem przesłanki skierowania do podmiotu indywidualnego oraz publicznoprawnego charakteru. Czynność, o której mowa w art. 98 ust. 2 u.g.n. tych wymogów nie spełnia. Czynność ta, choć podejmowana przez organ administracji publicznej, pozbawiona jest publicznoprawnego charakteru, nie stanowi bowiem realizacji władczych uprawnień w zakresie ingerencji w sferę praw i obowiązków danego podmiotu. Pozbawiona jest również cechy indywidualności w znaczeniu podmiotowym. Istotą natomiast obowiązku określonego w art. 98 ust. 2 u.g.n. jest zainicjowanie przed sądem powszechnym postępowania wieczystoksięgowego w celu ujawnienia w księdze wieczystej nowego właściciela nieruchomości nabytych w postępowaniu, o którym mowa w ustępie 1 powołanego przepisu. Wniosek taki wszczyna postępowanie o dokonanie wpisu w księdze wieczystej, prowadzone w trybie nieprocesowym na podstawie przepisów k.p.c. (art. 6261-62613). Jest to zatem czynność procesowa organu administracji publicznej o charakterze cywilnoprawnym, co wyłącza możliwość jej zaskarżenia do sądu administracyjnego. W konsekwencji niedopuszczalna jest również skarga na bezczynność organu polegająca na niedopełnieniu tego obowiązku. Z tych też względów, na mocy art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., skargę, jako niedopuszczalną, należało odrzucić. O zwrocie uiszczonego wpisu w kwocie 100 zł orzeczono na zasadzie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego.