II GZ 225/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 2 marca 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 170/15 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi S. w P. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2014 r. nr [...] przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu pomocy dla grup producentów owoców i warzyw postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 2 marca 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 170/15 odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2014 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu pomocy dla grup producentów owoców i warzyw. Sąd wskazał w uzasadnieniu, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 15 stycznia 2015 r. wezwano S. (dalej jako: "skarżący") do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 2.856 zł w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia doręczono skarżącemu w dniu 26 stycznia 2015 r. Pismem z dnia 6 lutego 2015 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o "zwolnienie z kosztów", wnosząc jednocześnie o "zwolnienie od opłaty od skargi w kwocie 2.856 zł". Skarżący wskazał, iż w dniu 2 lutego 2015 r. członek zarządu K.S. nie mógł sporządzić ani podpisać wniosku o zwolnienie od kosztów. Działający imieniu s. członkowie zarządu dodali, iż pozostało ich tylko dwóch, pozostali zaś się wypisali, a jeden z członków przebywa za granicą. Do wniosku dołączono wyciąg z rachunku Bankowego S. z dnia 4 lutego 2015 r. oraz zaświadczenie lekarskie z dnia 2 lutego 2015 r., wystawione K.S. przez lekarza ogólnego radiologa T.W.. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że z informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z KRS z dnia 27 października 2014 r. wynika, iż oświadczenia woli w zakresie praw i zobowiązań finansowych składają w imieniu S. dwaj członkowie zarządu lub członek zarządu i upoważniony przez zarząd pełnomocnik. W ocenie Sądu fakt, iż zarząd S. składa się z pięciu członków przesądza o braku podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pomimo zawartego w treści wniosku stwierdzenia, iż zarząd składa się obecnie tylko z trzech członków, z czego jeden przebywa za granicą, skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu, z którego wynikałyby zmiany w składzie zarządu w stosunku do stanu na dzień 27 października 2014 r. Dodatkowo członkowie zarządu mając na uwadze sposób reprezentacji S. oraz możliwość zaistnienia nieprzewidzianych wypadków losowych mieli możliwość powołania pełnomocnika, który również uprawniony byłby do działania wraz z członkiem zarządu w imieniu S. Ponieważ w treści wniosku z dnia 6 lutego 2015 r. skarżący jako przyczynę uchybienia terminu wskazał problemy zdrowotne jednego z członków zarządu S, Sąd pierwszej instancji podkreślił, że choroba nie stanowi samodzielnej przesłanki przywrócenia terminu, w tym sensie, że musi ona stanowić przeszkodę w podjęciu czynności procesowej, której przy dołożeniu należytej staranności nie dało się usunąć. Konieczne jest zatem uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu stanu zdrowia na niemożność działania. Skarżący złożył zażalenie na powyższe orzeczenie, wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie Skarżącemu prawa pomocy tj. zwolnienie od opłaty od skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia wraz ze wskazaniem przeprowadzenia tzw. postępowania wyjaśniającego. Postanowieniu zarzucono naruszenie: art. 86 § 1 p.p.s.a, poprzez odmowę przywrócenia terminu w sytuacji zaistnienia ku temu przesłanek, tj. zaistnienia niemożności działania skarżącego wskutek braków osobowych w zarządzie Skarżącego oraz wskutek nagłego i nieprzewidywalnego zdarzenia; art. 87 § 2 p.p.s.a poprzez uznanie, iż przedłożenie zaświadczenia lekarskiego zasłabnięciu jednego z członków zarządu nie uprawdopodabnia niemożności działania tegoż członka; art. 90 § 2 w zw. z art. 91 § 3 p.p.s.a. poprzez niewyznaczenie w sprawie posiedzenia jawnego, na które skarżący zostałby wezwany osobiście celem złożenia wyjaśnień dotyczących okoliczności związanych z uchybieniem terminowi Skarżący argumentował, że uprawdopodobnił, iż wskutek braków osobowych w swoim zarządzie oraz z uwagi na niespodziewaną niedyspozycję jednego z członków zarządu, nie mógł dochować terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W obecnej chwili, a także na dzień składania wniosku, zarząd skarżącego składa się z trzech osób, z uwagi na uprzednie rezygnacje dwóch członków zarządu. Ponadto M.B. od 2 lutego do 28 lutego 2015 przebywał za granicą w celach zarobkowych, a 2 lutego 2015 r. K.S. z powodów zdrowotnych nie mógł podpisać wniosku. Skarżący podniósł, że do przywrócenia terminu wystarczającym jest uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających jego przywrócenie, nie zaś udowodnienie. Jeśli Sąd pierwszej instancji posiadał wątpliwości w zakresie istnienia przytoczonych przez skarżącego okoliczności, powinien wezwać skarżącego do złożenia dodatkowych wyjaśnień czy dokumentów. We wniosku o przywrócenie terminu członkowie deklarowali gotowość złożenia stosownych zeznań. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przewiduje możliwość przywrócenia uchybionego terminu, jednakże przy zachowaniu określonych przepisami warunków, tj. wynikających z art. 87 § 1 – 4 tej ustawy. Jednym z nich, przewidzianym w art. 87 § 2, jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. Oznacza to, że przywrócenie uchybionego terminu możliwe jest jedynie w sytuacji powstania przeszkody uniemożliwiającej zachowanie terminu przez stronę. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego, czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony, a ocena braku winy pozostawiona została uznaniu sądu, co daje mu możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z wykorzystaniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu, że strona nie wykazała, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy i że dochowała wszelkich starań w celu zabezpieczenia swoich interesów. Bowiem, jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji, członkowie zarządu mając na uwadze sposób reprezentacji S, mieli możliwość powołania pełnomocnika, który również byłby uprawniony do działania wraz z członkiem zarządu w imieniu S. Również skarżący nie uprawdopodobnił, że udzielenie pierwszej pomocy lekarskiej jednemu z członków zarządu w dniu 2 lutego 2015 r., uniemożliwiło mu dokonanie czynności procesowej w terminie. Sama okoliczność złego samopoczucia i odczuwanych przez stronę dolegliwości nie jest automatycznie związana z brakiem winy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2014 r. sygn. akt II GZ 540/14). Nie jest także usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. art. 90 § 2 w zw. z art. 91 § 3 p.p.s.a, bowiem zgodne z art. 86 § 1 p.p.s.a., postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przewrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W przypadku uzasadnionych wątpliwości co do oceny zaprezentowanych przez wnioskodawcę argumentów sędzia sprawozdawca może skierować sprawę celem odebrania wyjaśnień od stron postępowania. W rozpoznawanej sprawie taka potrzeba nie zachodziła. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.