II SA/Bk 35/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder,, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 marca 2015 r. sprawy ze skargi T. K. na postanowienie Wojewody P. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów do postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności. Starosta S. decyzją z dnia [...].03.2014r. utrzymaną w mocy decyzją Wojewody P. z dnia [...].04.2014r. ograniczył sposób korzystania z nieruchomości skarżącej T. K. oznaczonej jako działka o numerze geodezyjnym [...] położonej w obrębie Ż., gmina S. poprzez zezwolenie P. S. E. z siedzibą w K. – J. na założenie i przeprowadzenie przez ww. nieruchomość napowietrznej linii elektroenergetycznej 400kV E. – granica RP, w tym na podwieszenie napowietrznych przewodów linii elektroenergetycznej nad działką na wysokości nie mniejszej niż 13,4m., posadowienie słupa elektroenergetycznego oraz funkcjonowanie linii elektroenergetycznej 400kV po jej wybudowaniu w obszarze pasa technologicznego o szerokości 2x35 metrów. Następnie decyzją Starosty S. z dnia [...].03.2014r. utrzymaną w mocy decyzją Wojewody P. z dnia [...].04.2014r. udzielone zostało P. S. E. z siedzibą w K. – J. zezwolenie na niezwłoczne zajęcie ww. nieruchomości. Decyzji tej nadany został rygor natychmiastowej wykonalności. Ponieważ właścicielka nieruchomości nie wyraziła w dniu [...].07.2014r. zgody na wejście na działkę przedstawicieli inwestora dla wykonania robót geologicznych związanych z budową linii elektroenergetycznej, inwestor w dniu [...].07.2014r. wystąpił z wnioskiem o wszczęcie egzekucji administracyjnej dla wyegzekwowania obowiązku wynikającego z decyzji. Starosta S. wystosował do skarżącej w dniu [...].07.2014r. upomnienie wzywające do wykonania w terminie 7 dni obowiązków wynikających z opisanych wyżej decyzji. Upomnienie to doręczone zostało skarżącej w dniu [...].07.2014r. W dniu [...].08.2014r. skarżąca ponownie odmówiła przedstawicielom inwestora wejścia na swoją nieruchomość. W dniu [...].09.2014r. Starosta S. wystawił tytuł wykonawczy stosowany w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, wynikających z opisanych na wstępie decyzji ostatecznych w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości skarżącej oraz zezwolenia na niezwłoczne jej zajęcie dla przeprowadzenia opisanej decyzjami inwestycji. Jednocześnie postanowieniem z tej samej daty ([...].09.2014r.) powołującym się na art. 141 par. 1 i 2 i 150 par. 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wezwano skarżącą do wykonania obowiązku wydania nieruchomości w celu założenia i przeprowadzenia przez nią napowietrznej linii elektroenergetycznej 400kV E.– granica RP, w tym podwieszenia napowietrznych przewodów linii elektroenergetycznej nad działką na wysokości nie mniejszej niż 13,4m., posadowienia słupa elektroenergetycznego oraz umożliwienia funkcjonowania linii elektroenergetycznej 400kV po jej wybudowaniu w obszarze pasa technologicznego o szerokości 2x35 metrów, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku zostanie zastosowany środek egzekucyjny w celu odebrania nieruchomości oraz przymus bezpośredni. Doręczenie skarżącej tytułu wykonawczego z pouczeniem o prawie wniesienia zarzutów do postępowania egzekucyjnego oraz postanowienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego z pouczeniem o prawie wniesienia zażalenia, nastąpiło w dniu [...].09.2014r. W ustawowym terminie 7 dni, przewidzianym na wniesienie zarzutów do postępowania egzekucyjnego, jak i wniesienie zażalenia na postanowienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego, skarżąca zarówno zgłosiła zarzuty (k.11akt administracyjnych), jak i wniosła zażalenie (k. 10 akt administracyjnych). W zarzutach do postępowania egzekucyjnego skarżąca zarzuciła organowi: - zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego mające polegać na skierowaniu na teren nieruchomości nieumocowanych właściwie osób i dążących do zajęcia nieruchomości w większym zakresie niż opisany w decyzji, z nadmierną uciążliwością dla właścicielskich uprawnień skarżącej, - naruszenie art. 27 par.3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez brak dołączenia dowodu doręczenia upomnienia, - naruszenie art. 27 par. 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez brak opatrzenia tytułu wykonawczego podpisem z podaniem imienia i nazwiska osoby podpisującej. Postanowieniem z dnia [...].10.2014r. Starosta S. powołując się na art. 34 par. 4 i 5 w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uznał zarzuty za bezzasadne. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazał, że przy wyborze środka egzekucyjnego winien mieć na względzie efektywność i skuteczność środka dla wykonania obowiązku. Zgodnie z art. 141 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w przypadku egzekwowania obowiązku wydania nieruchomości stosowany jest środek egzekucyjny w postaci odebrania nieruchomości. Zgodnie ze stanowiskiem doktryny decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia na zakładanie urządzeń infrastruktury technicznej jest przykładem obowiązków podlegających egzekucji z zastosowaniem środka egzekucyjnego opisanego art. 141 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżąca, zdaniem organu, nietrafnie także powołuje się na obowiązek dołączania do tytułu wykonawczego dowodu doręczenia upomnienia, ponieważ taki obowiązek został uchylony na mocy ustawy zmieniającej z 11.10.2013r. Za nieuzasadniony organ uznał także zarzut naruszenia wymogów określonych art. 27 par. 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ponieważ żaden przepis nie nakłada obowiązku sygnowania tytułu wykonawczego czytelnym podpisem piastuna organu. Organ dodał, że ważnym podpisem dokumentu jest nie tylko podpis pełnym imieniem i nazwiskiem, czy samym nazwiskiem ale także skrótem podpisu używanym zwykle przy podpisywaniu dokumentów, który jest "godłem" podpisu. Zażalenie skarżącej na powyższe postanowienie nie zostało uwzględnione. W zażaleniu tym odwołująca się podniosła zarzut błędnego ustalenia prze organ, że w dniu [...].07.2014r. nie wyraziła zgody na wejście na teren nieruchomości przedstawicielom inwestora w celu wykonania robót geologicznych. Podała, że jej postawa była spowodowana podjętą próbą zajęcia nieruchomości mimo braku odpowiednich pełnomocnictw i dokumentów pozwalających na stwierdzenie, że przedstawiciele inwestora są uprawnieni do wykonywania na nieruchomości robót budowlanych. Wojewoda P. utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji nieuwzględniajace zarzutów. Podkreślił, że w myśl art. 6 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wierzyciel ma obowiązek podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych w każdym przypadku uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku. Warunkiem wszczęcia egzekucji jest wystosowanie do zobowiązanego upomnienia wzywającego do wykonania obowiązku. Taki upomnienie zostało wystosowane do skarżącej, która pomimo jego doręczenia, ponownie odmówiła przedstawicielom inwestora wstępu na nieruchomość. Wojewoda P. w pełni zaakceptował dokonaną przez organ I instancji ocenę zarzutów strony zgłoszonych do postępowania egzekucyjnego, zgadzając się z uznaniem ich za całkowicie bezpodstawne. Stwierdził, że zastosowany środek egzekucyjny prowadzący do odebrania nieruchomości stosuje się w sytuacji, gdy egzekwowany jest obowiązek wydania nieruchomości, że nie obowiązuje już wymóg dołączania do tytułu wykonawczego dowodu doręczenia upomnienia oraz, że skrót podpisu piastuna organu na tytule wykonawczym jest wystarczającym podpisem dokumentu opatrzonego przy podpisie pieczęcią zawierającą imię i nazwisko służbowe pracownika pozwalające na jego identyfikację. W skardze wywiedzionej do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie T. K. podniosła zarzut nieuwzględnienia przez organy zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego z uwagi na to, że przeprowadzenie egzekucji narażało ją na poważne szkody materialne a wstępne prace budowlane nie zostały poprzedzone protokołem przekazania gruntu i wyrządziły szkodę w postaci zniszczenia ogrodzenia i naruszenia struktury gruntów sąsiadujących z jej nieruchomością. Nadto zastosowanie środka egzekucyjnego nastąpiło przed prawomocnym zakończeniem postępowania przed sądem administracyjnym w sprawie kontroli decyzji Starosty S. zezwalającej na zajęcie nieruchomości. Wojewoda P. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje; Skarga podlegała oddaleniu albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Jego przedmiotem jest odmowa uwzględnienia zarzutów skarżącej, jako zobowiązanej, zgłoszonych do prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego w sprawie przymuszenia do wykonania obowiązków wynikających z ostatecznych decyzji Wojewody P. w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości skarżącej i zezwolenia na niezwłoczne jej zajęcie dla potrzeby realizacji inwestycji celu publicznego w postaci przeprowadzenia przez nieruchomość odcinka napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV E. – granica RP. Treść decyzji wskazuje zatem, że egzekucji podlegał obowiązek o charakterze niepieniężnym polegający na wydaniu nieruchomości dla przeprowadzenia na niej odcinka linii elektroenergetycznej. Podstawą zarzutów mogą być tylko okoliczności ściśle określone w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Katalog ustawowych podstaw zarzutów ma charakter zamknięty. Od strony formalnej skarżąca powołała się wprawdzie na podstawy zarzutów wymienione w punkcie 8 art. 33 (zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego) i w punkcie 10 art. 33 (wystawienie tytułu wykonawczego niezgodnie z wymogami wymienionymi w art. 27 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz naruszenie art. 27 par. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez brak dołączenia do tytułu wykonawczego dowodu doręczenia upomnienia), ale przywołane podstawy zarzutów w rzeczywistości nie zaistniały. Zauważyć należy, że środkiem egzekucyjnym egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym polegającego na wydaniu nieruchomości jest zastosowane w sprawie wezwanie do wykonania obowiązku wydania nieruchomości z zagrożeniem jej odebrania w drodze przymusu bezpośredniego, o czym wprost stanowią przepisy art. 143 i 144 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jak wynika z art. 143 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji egzekutor przystępując do czynności odebrania nieruchomości doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego oraz postanowienie organu egzekucyjnego o wezwaniu do wykonania obowiązku wydania nieruchomości, określonego w tytule wykonawczym, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku nieruchomość zostanie odebrania przy zastosowaniu przymusu bezpośredniego. Przepisy art. 143 i 144 uszczegóławiają istotę środka egzekucyjnego koniecznego dla wyegzekwowania obowiązku wydania nieruchomości wyrażoną art. 141 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Istota tkwi w stosowaniu takiego środka, który prowadzić będzie do odebrania nieruchomości w sytuacji stawiania oporu przez zobowiązanego, członków jego rodziny, domowników oraz innych osób zajmujących nieruchomość. Jak stanowi końcowe zdanie art. 141 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, opisany środek egzekucyjny stosuje się również przy egzekwowaniu obowiązku wydania nieruchomości jedynie na oznaczony okres czasu. Twierdzenie skarżącej, że zastosowany środek egzekucyjny jest zbyt uciążliwy w sytuacji, gdy ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji innych środków egzekucji takiego obowiązku nie przewiduje, czyni ten zarzut do postępowania egzekucyjnego całkowicie bezzasadnym. Na marginesie zauważyć należy, że skarżąca złożyła również zażalenie na postanowienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego, które nie zostało uwzględnione, jako że Wojewoda P. postanowieniem z dnia [...].11.2014r. orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia Starosty S. z dnia [...].09.2014r. wzywającego do wykonania obowiązku wydania nieruchomości z zagrożeniem jej odebrania w drodze przymusu. Skarga zobowiązanej na powyższe ostateczne postanowienie Wojewody P. została oddalona przez WSA w Białymstoku wyrokiem wydanym w sprawie o sygn. IISA/Bk 34/15. Skład orzekający w pełni podziela także ocenę organu egzekucyjnego drugiego z zarzutów zgłoszonych przez skarżącą, skupiającego się wokół wykazywania naruszenia art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis powyższy określa ustawowe wymogi tytułu wykonawczego, którego wystawienie stanowi podstawę dla wszczęcia egzekucji. Tytuł wykonawczy jest dokumentem urzędowym wystawianym przez wierzyciela (nawet będącego jednocześnie organem egzekucyjnym) nieposiadającym charakteru władczego rozstrzygnięcia organu administracji, niezbędnym do wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej. W dokumencie tym wierzyciel podaje informacje niezbędne do prowadzenia egzekucji oraz wnioskuje o wszczęcie egzekucji. Tytuł wykonawczy jest wystawiany według urzędowego wzoru. Jednym z elementów treści tytułu wykonawczego jest data wystawienia tytułu, podpis z podaniem imienia i nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela (art. 27 par. 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Skarżąca upatruje naruszenia opisanego wyżej wymogu tytułu wykonawczego wyłącznie w fakcie braku czytelnego podpisu osoby wystawiającej, nie zauważając przy tym, że ustawa nie stawia wymogu opatrywania tytułu wykonawczego czytelnym podpisem osoby podpisującej. Kontrolowany tytuł wykonawczy został opatrzony pieczęcią pracownika zawierającą wskazanie imienia i nazwiska, stanowiska służbowego oraz własnoręczny skrót podpisu upoważnionego piastuna organu wystawiającego tytuł a także opatrzony pieczęcią urzędową wierzyciela. Upatrywanie sprzeczności takiego oznaczenia podmiotu wystawiającego tytuł wykonawczy z wymogami ustawowymi, jest więc nieuzasadnione. Całkowicie pozbawione podstaw jest również upatrywanie wadliwości tytułu wykonawczego w fakcie niedołączenia do niego dowodu doręczenia skarżącej upomnienia albowiem – jak słusznie zauważyły organy w uzasadnieniach zaskarżonych postanowień – wymóg dołączania do tytułu wykonawczego dowodu doręczenia upomnienia został uchylony na mocy ustawy z dnia 11 października 2013r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych (Dz. U z 2013r, poz. 1289) i w dacie 10.09.2014r. (dniu wystawienia tytułu wykonawczego) już nie obowiązywał. Zarzuty wskazane w skardze nie podważają legalności zaskarżonego postanowienia. Wczytanie się w treść twierdzeń skarżącej prowadzi do wniosku, ż nadmiernej uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego upatruje ona w niewłaściwym zachowaniu na gruncie (nieruchomości) przedstawicieli inwestora sieci elektroenergetycznej, które doprowadziło do wyrządzenia szkód materialnych. Krytyczne uwagi do zachowania przedstawicieli inwestora mogły być przedmiotem zastrzeżeń złożonych w trybie skargowo – wnioskowym. Tymczasem skarżąca zdecydowała się na skarżenie w toku instancji czynności proceduralnych organu egzekucyjnego wnosząc zażalenie na postanowienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego oraz składając zarzuty do postępowania egzekucyjnego po doręczeniu jej tytułu wykonawczego. Ocena zachowania przedstawicieli inwestora nie może być objęta kontrolą sądu administracyjnego, wywołaną wniesionymi skargami zobowiązanej na ostateczne postanowienia organu egzekucyjnego odnoszące się do procedury egzekucyjnej. Sądowa kontrola dotyczy wyłącznie sprawdzenia prawidłowości proceduralnej wszczęcia i prowadzenia egzekucji. Prawidłowość ta zaś nie nasuwa zastrzeżeń nie tylko w aspekcie zarzutów skarżącej ale i w kontekście pozostałych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez pryzmat których – w ich całokształcie – sąd administracyjny ma obowiązek dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu (sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną przez stronę podstawą prawną - zgodnie z art. 134 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Na marginesie Sąd zauważa, że skarżąca nie ma zamkniętej drogi do żądania wyrównania strat (szkód) powstałych w wyniku "wejścia" na nieruchomość dla przeprowadzenia przez nią odcinka linii elektroenergetycznej (vide: art. 124 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Chronologicznie przedstawiony w uzasadnieniu tok podejmowanych czynności wyraźnie wskazuje, że egzekucja została wszczęta na podstawie ostatecznych decyzji administracyjnych, mających zatem walor wykonalności i podlegających egzekucji, po uprzednim doręczeniu zobowiązanej upomnienia i podjętej próbie wejścia na nieruchomość celem zrealizowania uprawnień wynikających z ostatecznych decyzji, po wystawieniu prawidłowego tytułu wykonawczego i przy zastosowaniu wynikającego z ustawy środka egzekucyjnego właściwego dla egzekwowania obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Okoliczność równoległych z tokiem egzekucji postępowań sądowych ze skarg T. K. na ostateczną decyzję Wojewody P. z dnia [...] kwietnia 2014r. Nr [...] w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości (sygn. IISA/BK 658/14) oraz ostateczną decyzję Wojewody P. z dnia [...] kwietnia 2014r. Nr [...] w sprawie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości (sygn. IISA/Bk 1166/14) nie miała wpływu na ocenę legalności zaskarżonych postanowień organu egzekucyjnego. Egzekwowane decyzje miały walor decyzji ostatecznych i jako takie mogły stanowić skuteczną podstawę tytułu wykonawczego a zatem organ egzekucyjny nie musiał oczekiwać na sądową ocenę legalności tych decyzji. Na marginesie jedynie sąd nadmienia, że w dacie wyrokowania w niniejszej sprawie z urzędu sądowi było wiadome, że skargi w sprawach IISA/Bk 658/14 i IISA/Bk 1166/14 przez WSA w Białymstoku zostały oddalone (wyrokiem z 4 listopada 2014r. w sprawie II SA/Bk 658/14 i wyrokiem z dnia 26 lutego 2015r. w sprawie IISA/Bk 1166/14). Postępowanie egzekucyjne nie służy ponownemu merytorycznemu rozstrzyganiu spraw a w konsekwencji wszelkie argumenty skargi odnoszące się do naruszenia uprawnień właścicielskich faktem przebiegu odcinka sieci elektroenergetycznej przez nieruchomość skarżącej, trafiają w próżnię. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł o oddaleniu skargi (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).